Zekat

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، عَنْ زَكَرِيَّاءَ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ، عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ مُعَاذًا ـ رضى الله عنه ـ إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ ‏ “‏ ادْعُهُمْ إِلَى شَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدِ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لِذَلِكَ فَأَعْلِمْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً فِي أَمْوَالِهِمْ، تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ وَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Asim-Dahhak b. Mahled, prenoseći od Zekerijje b. Ishaka, on od Jahjaa b. Abdullaha b. Sajfijje, ovaj od Ebu-Ma’beda, a on od Ibni-Abbasa, radijallahu anhuma, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, poslao Muaza u Jemen i rekao mu: “Pozovi ih očitovanju da nema Boga osim Jednog Jedinog Allaha, da sam ja Allahov Poslanik, pa ako se oni tome pokore, tada ih obavijesti (i pouči) da im je Allah odredio kao obaveznu dužnost obavljanje pet namaza u toku svakog dana i noći. Ako se i tome pokore, tada ih obavijesti, da im je Allah stavio u dužnost dijeljenje (zekata) od njihove imovine koji će se uzimati od njihovih bogataša i davati (vraćati) njihovim siromasima.”


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ ابْنِ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، رضى الله عنه أَنَّ رَجُلاً، قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ‏.‏ قَالَ مَا لَهُ مَا لَهُ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَرَبٌ مَالَهُ، تَعْبُدُ اللَّهَ، وَلاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ، وَتَصِلُ الرَّحِمَ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ، وَأَبُوهُ، عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، بِهَذَا‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ أَخْشَى أَنْ يَكُونَ، مُحَمَّدٌ غَيْرَ مَحْفُوظٍ إِنَّمَا هُوَ عَمْرٌو‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, njemu Šu’be od (Muhammeda) b. Osmana b. Abdullaha b. Mevheba, koji prenosi od Musaa b. Talhe, on od Ebu-Ejuba, radijallahu anhu, da je jedan čovjek rekao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem: “Obavijesti me o poslu koji će me uvesti u Džennet!” “Šta mu je? Šta mu je?” – govorio je svijet. Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: “Ima neku svoju potrebu.” “Da obožavaš samo Allaha i da Mu u tom ništa ne pridružuješ, da obavljaš namaz, da dijeliš zekat i da obilaziš svoju rodbinu.” Behz je izjavio, da mu je pričao Šu’be, kome je prenio Muhammed b. Osman i njegov otac Osman b. Abdullah, da su njih dvojica čuli Musaa b. Talhu da ovo prenosi od Ebu-Ejuba. Ebu-Abdullah (Buharija) kaže: “Bojim se da je Muhammed pogrešno naveden, radi se o Amru (b. Osmanu).”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدِ بْنِ حَيَّانَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ أَعْرَابِيًّا، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ تَعْبُدُ اللَّهَ لاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ، وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ ‏”‏‏.‏ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ أَزِيدُ عَلَى هَذَا‏.‏ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا ‏”‏‏.‏ حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي حَيَّانَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو زُرْعَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abdurrahim, njemu Afan b. Muslim kome je prenio Vuhejb od Jahjaa b. Seida b. Hajjana, on od Ebu-Zur’a, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je jedan nomad došao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao: “Uputi me na posao da bih, ako ga budem radio, unišao u Džennet.” “Da obožavaš samo Allaha i da Mu u tom ne pridružuješ druga, da obavljaš propisani namaz, da dijeliš zekat i da postiš ramazan” – odgovorio je Muhammed, a.s. “Tako mi Onoga, u Čijoj je ruci moj život, na ovu neću više ništa dodavati” – reče nomad. Kada je on otišao, Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, reče (prisutnima): “Koga raduje da vidi džennetskog čovjeka, neka pogleda ovog (nomada)!”


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو جَمْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَذَا الْحَىَّ مِنْ رَبِيعَةَ قَدْ حَالَتْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ، وَلَسْنَا نَخْلُصُ إِلَيْكَ إِلاَّ فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ، فَمُرْنَا بِشَىْءٍ نَأْخُذُهُ عَنْكَ، وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا‏.‏ قَالَ ‏”‏ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ، وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ الإِيمَانِ بِاللَّهِ وَشَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ـ وَعَقَدَ بِيَدِهِ هَكَذَا ـ وَإِقَامِ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ، وَأَنْهَاكُمْ عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ سُلَيْمَانُ وَأَبُو النُّعْمَانِ عَنْ حَمَّادٍ ‏”‏ الإِيمَانِ بِاللَّهِ شَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hadždžadž, njemu prenio Hammad b. Zejd od Ebu-Džemra koji kaže: “Čuo sam (Abdullaha) b. Abbasa, radijallahu anhu, gdje kaže: ‘Došlo je Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, izaslanstvo plemena Abdul-Kajs i reklo: Allahov Poslaniče, ovo je pleme od Rebijatova roda. Između nas i tebe obitavaju i kruže nevjernici plemena Mudar, te ti ne možemo sa sigurnošću doći nego samo u nekom od svetih mjeseci, pa naredi nam nešto što ćemo od tebe uzeti i čemu ćemo pozivati one iza nas!’ ‘Naređujem vam’, rekao je Muhammed, a.s., ‘četvero, a zabranjujem četvero. Naređujem vam: vjerovanje u Allaha i očitovanje, da nema Boga osim Jednog Jedinog Allaha’ i postavio je, kaže Ibni-Abbas, svoju ruku ovako (uspravljenim kažiprstom da je jedan), ‘obavljanje namaza, dijeljenje zekata i da dajete (zajednici) petinu ratnog plijena. Zabranjujem vam: korištenje posuda vodene suhe tikve, testije, čuture i posude namazane smolom (posude iz koje su Arapi pili alkohol).’” Sulejman i Ebu-Nu’man prenoseći od Hammada kažu: “Vjerovati u Allaha, znači očitovati da nema Boga osim Jednog Jedinog Allaha.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ، وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ فَمَنْ قَالَهَا فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ، وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ وَاللَّهِ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ، فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ، وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا‏.‏ قَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ قَدْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebul-Jeman el-Hakem b. Nafi, kome je prenio Šuajb b. Ebi-Hamza od Zuhejra, ovome ispričao Ubejdullah b. Abdullah b. Utbe b. Mesud, da je Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, kazao: “Kada je umro Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, a Ebu-Bekr, radijallahu anhu, postao halifa, neki su se Arapi povratili nevjerovanju, pa mu je Omer rekao: ‘Kako se boriš protiv idolopoklonika, kad je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: Naređeno mi je da se protiv idolopoklonika borim sve dok ne očituju: Nema Boga osim Jednog Jedinog Allaha’, a ko to očituje, sačuvao je od mene svoju imovinu i svoj život, osim zbog njegove druge zanemarene dužnosti, a njegovo polaganje obračuna je pravo Allahovo.’” ‘Tako mi Allaha”, odgovori Ebu-Bekr, ‘odlučno ću se boriti protiv svakoga, ko pravi razliku između dužnosti klanjanja namaza i dužnosti dijeljenja zekata. Zekat je obavezna imovinska dužnost. Tako mi Allaha, kada bi mi uskratili kozicu, koju su ranije davali Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, ja bih se protiv njih odlučno borio zbog tog ustezanja.’ Omer, radijallahu anhu, rekao je: ‘Tako mi Allaha, ovo nije ništa drugo, nego je Allah raširio prsa Ebu-Bekra, radijallahu anhu, pa sam i ja shvatio da je njegov stav bio stvarno ispravan.’”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ قَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بَايَعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى إِقَامِ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibni-Numejr od svoga oca koji kaže da mu je prenio Ismail od Kajsa da je Džerir b. Abdullah, radijallahu anhuma, rekao: “Obavezao sam se Vjerovjesniku , sallallahu alejhi ve sellem, na redovno obavljanje namaza, davanje zekata i da ću željeti dobro svakom muslimanu.”


 

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ هُرْمُزَ الأَعْرَجَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ تَأْتِي الإِبِلُ عَلَى صَاحِبِهَا، عَلَى خَيْرِ مَا كَانَتْ، إِذَا هُوَ لَمْ يُعْطِ فِيهَا حَقَّهَا، تَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا، وَتَأْتِي الْغَنَمُ عَلَى صَاحِبِهَا عَلَى خَيْرِ مَا كَانَتْ، إِذَا لَمْ يُعْطِ فِيهَا حَقَّهَا، تَطَؤُهُ بِأَظْلاَفِهَا، وَتَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا ‏”‏‏.‏ وَقَالَ ‏”‏ وَمِنْ حَقِّهَا أَنْ تُحْلَبَ عَلَى الْمَاءِ ‏”‏‏.‏ قَالَ ‏”‏ وَلاَ يَأْتِي أَحَدُكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِشَاةٍ يَحْمِلُهَا عَلَى رَقَبَتِهِ لَهَا يُعَارٌ، فَيَقُولُ يَا مُحَمَّدُ‏.‏ فَأَقُولُ لاَ أَمْلِكُ لَكَ شَيْئًا قَدْ بَلَّغْتُ‏.‏ وَلاَ يَأْتِي بِبَعِيرٍ، يَحْمِلُهُ عَلَى رَقَبَتِهِ لَهُ رُغَاءٌ، فَيَقُولُ يَا مُحَمَّدُ‏.‏ فَأَقُولُ لاَ أَمْلِكُ لَكَ شَيْئًا قَدْ بَلَّغْتُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hakem b. Nafi, kome je saopćio Šuajb, njemu Ebuz-Zinad, ovome ispričao Abdurrahman b. Hurmuz el-Aredž koji je čuo Ebu-Hurejru, radijallahu anhu, gdje govori: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: ‘Doći će deva (na Sudnjem danu) svome vlasniku bolja i krupnija nego što je bila i, ako on ne bude davao na nju (zekat), ona će ga gaziti svojim kopitima. Doći će ovca svome vlasniku bolja nego što je ikada bila, i, ako ne bude davao na nju zekat, ona će ga gaziti svojim papcima i bosti ga svojim rogovima. U obavezi vlasnika je da podijeli mlijeko na dan pojenja. Niko od vas neka ne dođe na Sudnji dan sa ovcom (bravčetom), koju će nositi na svom vratu, a ona će blejati, a on vikati: Muhammede!’ Ja ću mu odgovoriti: ‘Dostavio sam ti Allahovu zapovijed i nemoćan sam ti sada išta pomoći. I niko od nas neće doći na Sudnji dan sa devom, koju će nositi na svom vratu, a da ona neće rikati, a on vikati: ‘Muhammede!’ ‘Ja sam ti svojevremeno saopćio Božiju zapovijed i ne mogu ti sada ništa pomoći’ – odgovorit ću mu ja.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً، فَلَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهُ مُثِّلَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ، لَهُ زَبِيبَتَانِ، يُطَوَّقُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، ثُمَّ يَأْخُذُ بِلِهْزِمَتَيْهِ ـ يَعْنِي شِدْقَيْهِ ـ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا مَالُكَ، أَنَا كَنْزُكَ ‏”‏ ثُمَّ تَلاَ ‏{‏لاَ يَحْسِبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ‏}‏ الآيَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Alija b. Abdullah, njemu Hašim b. Kasim od Abdurrahmana b. Abdullaha b. Dinara, ovaj od svoga oca, on od Ebu-Saliha Semmana, a on od Ebu-Hurejre koji je rekao: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: ‘Kome je Allah dao imetak i on od njega nije davao zekat, on će mu se na Sudnjem danu prikazati u obliku zmije sa bijelim glatkim čelom i sa dvjema crnim tačkama iznad očiju (poskok), koja će mu se omotati oko vrata na Sudnjem danu, a zatim ga uhvatiti svojim čeljustima, tj. cijelom čeljusti, i govoriti: ‘Ja sam onaj tvoj imetak, ja sam ono tvoje blago’, a potom je citirao: Neka ne misle oni koji škrtare…’”


 

وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبِ بْنِ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ أَسْلَمَ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ أَخْبِرْنِي قَوْلَ اللَّهِ، ‏{‏وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ‏}‏ قَالَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ مَنْ كَنَزَهَا فَلَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهَا فَوَيْلٌ لَهُ، إِنَّمَا كَانَ هَذَا قَبْلَ أَنْ تُنْزَلَ الزَّكَاةُ فَلَمَّا أُنْزِلَتْ جَعَلَهَا اللَّهُ طُهْرًا لِلأَمْوَالِ‏.‏

 

Ahmed b. Šebib b. Seid je rekao, da mu je njegov otac prenio od Junusa, on od Ibni-Šihaba, ovaj od Halida b. Eslema koji je rekao: “Izašli smo (iz grada) sa Abdullahom b. Omerom, radijallahu anhuma, pa jedan beduin reče: ‘Obavijestio me o Allahovim riječima: I oni koji gomilaju zlato i srebro, a ne dijele ga na Božijem putu…’ Ibni-Omer odgovori: ‘Ko ga skuplja, a na njega ne daje zekat, teško njemu. To je tako bilo prije objave propisa o zekatu, a kada je propisan zekat, Allah ga je učinio sredstvom za čišćenje stečene imovine.’”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يَزِيدَ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ الأَوْزَاعِيُّ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ، أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِيهِ، يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak b. Jezid, njemu saopćio Šuajb b. Ishak, da je Evzaija rekao, da ga je obavijesito Jahja b. Ebi-Kesir, da ga je Amr b. Jahja b. Umare obavijestio, prenoseći od svoga oca Jahjaa b. Umare b. Ebi-Hasana, da je čuo Ebu-Seida, radijallahu anhu, gdje kaže: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: “Na imovinu ispod pet oka nema zekata, na deve ispod pet komada nema zekata i na imovinu ispod pet veskova nema zekata.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، سَمِعَ هُشَيْمًا، أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ مَرَرْتُ بِالرَّبَذَةِ فَإِذَا أَنَا بِأَبِي، ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ فَقُلْتُ لَهُ مَا أَنْزَلَكَ مَنْزِلَكَ هَذَا قَالَ كُنْتُ بِالشَّأْمِ، فَاخْتَلَفْتُ أَنَا وَمُعَاوِيَةُ فِي الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ‏.‏ قَالَ مُعَاوِيَةُ نَزَلَتْ فِي أَهْلِ الْكِتَابِ‏.‏ فَقُلْتُ نَزَلَتْ فِينَا وَفِيهِمْ‏.‏ فَكَانَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ فِي ذَاكَ، وَكَتَبَ إِلَى عُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ يَشْكُونِي، فَكَتَبَ إِلَىَّ عُثْمَانُ أَنِ اقْدَمِ الْمَدِينَةَ‏.‏ فَقَدِمْتُهَا فَكَثُرَ عَلَىَّ النَّاسُ حَتَّى كَأَنَّهُمْ لَمْ يَرَوْنِي قَبْلَ ذَلِكَ، فَذَكَرْتُ ذَاكَ لِعُثْمَانَ فَقَالَ لِي إِنْ شِئْتَ تَنَحَّيْتَ فَكُنْتَ قَرِيبًا‏.‏ فَذَاكَ الَّذِي أَنْزَلَنِي هَذَا الْمَنْزِلَ، وَلَوْ أَمَّرُوا عَلَىَّ حَبَشِيًّا لَسَمِعْتُ وَأَطَعْتُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Alija, da je čuo Hušejma, kome je prenio Husajn od Zejda b. Vehba, koji je kazao: “Prošao sam pokraj Rebeze (naselje tri konaka od Medine) i tu se iznenada našao sa Ebu-Zerrom, radijallahu anhu, koga sam upitao: ‘Šta te spustilo na taj stepen?’ ‘Bio sam u Siriji (u Damasku)’, odgovori on, ‘pa sam se razišao sa Muavijom u shvaćanju ajeta: ‘I oni koji sakupljaju zlato i srebro, a ne dijele ga na Božijem putu…’ (Tevbe, 35) Muavija je tvrdio da je ovaj ajet objavljen u vezi s Jevrejima i kršćanima, a ja kažem: ‘Objavljen je u vezi s nama i njima’. Tako je između mene i njega došlo do neslaganja, pa je on pisao Osmanu, radijallahu anhu, žalbu. Osman mi je pisao da dođem u Medinu. Ja sam došao i oko mene se iskupilo mnogo svijeta, kao da me prije toga nisu nikada vidjeli. Kada sam to spomenuo Osmanu, on mi reče: ‘Da se hoćeš pomaknuti (skloniti) na stranu (van Medine)!’ Poslušao sam i, eto, to je ono što me degradiralo na ovaj stepen. Kada bi mi postavili zapovjednika Abesinca, ja bih slušao i pokoravao se.’”


 

حَدَّثَنَا عَيَّاشٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي الْعَلاَءِ، عَنِ الأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ جَلَسْتُ‏.‏ وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو الْعَلاَءِ بْنُ الشِّخِّيرِ، أَنَّ الأَحْنَفَ بْنَ قَيْسٍ، حَدَّثَهُمْ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى مَلإٍ مِنْ قُرَيْشٍ، فَجَاءَ رَجُلٌ خَشِنُ الشَّعَرِ وَالثِّيَابِ وَالْهَيْئَةِ حَتَّى قَامَ عَلَيْهِمْ فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ بَشِّرِ الْكَانِزِينَ بِرَضْفٍ يُحْمَى عَلَيْهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ، ثُمَّ يُوضَعُ عَلَى حَلَمَةِ ثَدْىِ أَحَدِهِمْ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ نُغْضِ كَتِفِهِ، وَيُوضَعُ عَلَى نُغْضِ كَتِفِهِ حَتَّى يَخْرُجَ مِنْ حَلَمَةِ ثَدْيِهِ يَتَزَلْزَلُ، ثُمَّ وَلَّى فَجَلَسَ إِلَى سَارِيَةٍ، وَتَبِعْتُهُ وَجَلَسْتُ إِلَيْهِ، وَأَنَا لاَ أَدْرِي مَنْ هُوَ فَقُلْتُ لَهُ لاَ أُرَى الْقَوْمَ إِلاَّ قَدْ كَرِهُوا الَّذِي قُلْتَ‏.‏ قَالَ إِنَّهُمْ لاَ يَعْقِلُونَ شَيْئًا‏.‏ قَالَ لِي خَلِيلِي ـ قَالَ قُلْتُ مَنْ خَلِيلُكَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ـ ‏”‏ يَا أَبَا ذَرٍّ أَتُبْصِرُ أُحُدًا ‏”‏‏.‏ قَالَ فَنَظَرْتُ إِلَى الشَّمْسِ مَا بَقِيَ مِنَ النَّهَارِ وَأَنَا أُرَى أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُرْسِلُنِي فِي حَاجَةٍ لَهُ، قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا أُنْفِقُهُ كُلَّهُ إِلاَّ ثَلاَثَةَ دَنَانِيرَ ‏”‏‏.‏ وَإِنَّ هَؤُلاَءِ لاَ يَعْقِلُونَ، إِنَّمَا يَجْمَعُونَ الدُّنْيَا‏.‏ لاَ وَاللَّهِ لاَ أَسْأَلُهُمْ دُنْيَا، وَلاَ أَسْتَفْتِيهِمْ عَنْ دِينٍ حَتَّى أَلْقَى اللَّهَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ajjaš, njemu Abdul-A’la kome je prenio Džurejri od Ebu-A’laa, on od Ahnefa b. Kajsa koji je rekao: “Sjedio sam…”, a u drugom senedu, pričao mi je Ishak b. Mensur, ovome rekao Abud-Samed: “Moj otac mi je kazao: ‘Ispričao nam je Džurejri, kome je saopćio Ebul-A’la b. Šihhir, da im je Ahnef b. Kajs rekao: ‘Sjedio sam kod nekih kurejšijskih prvaka i dođe jedan čovjek (Ebu-Zerr) grube kose, odjeće i izgleda, stade iznad njih, nazva selam i citira: ‘Obraduj one, koji gomilaju imovinu, sa užarenim kamenjem, na kome će se pržiti u džehennemskoj vatri. Potom će se ono staviti svakom od njih na bradavicu dojke, pa će mu izaći na kost njegove plećke, a zatim će mu se staviti na kost njegove plećke, pa će se kretati dok mu ne izađe opet na bradavicu njegove dojke.’ Zatim ode i sjede do jednog stupa. Ja sam ga pratio i sjeo pokraj njega. Nisam znao ko je on, pa sam mu rekao: ‘Čini mi se da ovaj svijet nije volio ono što si mu rekao.’ ‘Oni ne razumiju ništa’, odgovori on, ‘što mi je rekao moj prijatelj.’ ‘Ko je tvoj prijatelj?’ – upitah. ‘Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem – odgovori mi on. ‘Ebu-Zerre, vidiš li Uhud? ‘– upitao me Muhammed, a.s. Pogledah na sunce. Od dana ne bijaše ostalo ništa. Meni se činilo da me Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, šalje tamo radi nekog posla, pa sam rekao: ‘Da, vidim.’ ‘Volio bih da imam zlata kao što je Uhud samo zato da bih ga cijelog podijelio izuzev tri dinara’ – reče mi Muhammed, a.s. ‘Oni ovo’, kaže Ebu-Zerr, ‘ne razumiju i zato gomilaju samo ovozemna dobra.’ ‘Ne, tako mi Allaha, ja ne tražim od njih ta zemaljska dobra, a niti ću ih pitati za propise vjere do susreta sa Uzvišenim Allahom.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لاَ حَسَدَ إِلاَّ فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً فَسَلَّطَهُ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ، وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ حِكْمَةً فَهْوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Jahja, prenoseći od Ismaila, ovome Kajs od Ibni-Mes’uda, radijallahu anhu, koji je kazao: “Čuo sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, gdje kaže: ‘Ne smije se zavidjeti, osim samo u dva slučaja: čovjeku kome je Allah dao imetak i on ga troši na pravo mjesto u dobrotvorne svrhe i čovjeku kome je Allah dao znanje (mudrost), pa on po njemu radi i prenosi ga drugome.’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ، سَمِعَ أَبَا النَّضْرِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ ـ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ ـ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ تَصَدَّقَ بِعَدْلِ تَمْرَةٍ مِنْ كَسْبٍ طَيِّبٍ ـ وَلاَ يَقْبَلُ اللَّهُ إِلاَّ الطَّيِّبَ ـ وَإِنَّ اللَّهَ يَتَقَبَّلُهَا بِيَمِينِهِ، ثُمَّ يُرَبِّيهَا لِصَاحِبِهِ كَمَا يُرَبِّي أَحَدُكُمْ فَلُوَّهُ حَتَّى تَكُونَ مِثْلَ الْجَبَلِ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ سُلَيْمَانُ عَنِ ابْنِ دِينَارٍ‏.‏ وَقَالَ وَرْقَاءُ عَنِ ابْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَرَوَاهُ مُسْلِمُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ وَزَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ وَسُهَيْلٌ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Munir koji je čuo Ebu-Nadra gdje kaže da mu je prenio Abdur-Rahman b. Abdullah b. Dinar od svoga oca, on od Ebu-Saliha, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, koji je rekao: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kazao je: ‘Ko podijeli sadaku u vrijednosti jedne datule (hurme) od svoje dobre (poštene) zarade, a Allah i ne prima, nego samo dobro, Allah će mu je primiti Svojom desnicom, a potom joj za njenog vlasnika (dobročinitelja) podizati vrijednost, kao što svaki od vas uzdiže (uzgojom) svoje ždrijebe, dotle dok ne postane kao brdo.’” U drugom senedu, Abdur-Rahman slijedi Sulejmana (b. Bilala), prenoseći hadis od Ibni-Dinara. Verka je kazao: “Hadis je prenesen od Ibni-Dinara, koji ga je prenio od Seida b. Jesara, ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem” Isti su hadis prenijeli Muslim b. Ebi-Merjem, Zejd b. Eslem i Suhejl od Ebu-Saliha, on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ حَارِثَةَ بْنَ وَهْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ تَصَدَّقُوا فَإِنَّهُ يَأْتِي عَلَيْكُمْ زَمَانٌ يَمْشِي الرَّجُلُ بِصَدَقَتِهِ، فَلاَ يَجِدُ مَنْ يَقْبَلُهَا يَقُولُ الرَّجُلُ لَوْ جِئْتَ بِهَا بِالأَمْسِ لَقَبِلْتُهَا، فَأَمَّا الْيَوْمَ فَلاَ حَاجَةَ لِي بِهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu’be, kome je prenio Ma’bed b. Halid, rekavši da je čuo Harisa b. Vehba da je izjavio: “Čuo sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, gdje kaže: ‘Dijelite sadaku, jer će vam doći vrijeme kada će čovjek nosati svoju sadaku i neće moći naći osobe koja će mu je primiti. Čovjek (bivši siromah) će odgovoriti: Da si je donio jučer, ja bih ti je primio, a danas mi nije potrebna.’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَكْثُرَ فِيكُمُ الْمَالُ فَيَفِيضَ، حَتَّى يُهِمَّ رَبَّ الْمَالِ مَنْ يَقْبَلُ صَدَقَتَهُ، وَحَتَّى يَعْرِضَهُ فَيَقُولَ الَّذِي يَعْرِضُهُ عَلَيْهِ لاَ أَرَبَ لِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebul-Jeman, kome je saopćio Šu’ajb, ovome Ebu-Zinad, prenoseći od Abdurrahmana, on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, koji je rekao: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, kazao je: ‘Sudnji dan neće biti dok se kod vas ne umnoži kapital (imetak) i ne počne se prelijevati toliko, da zabrinjava vlasnika ko će mu primiti njegovu sadaku, i dok je ne ponudi nekome, pa mu rekne onaj kome ju je ponudio: Ne treba mi.’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ النَّبِيلُ، أَخْبَرَنَا سَعْدَانُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُجَاهِدٍ، حَدَّثَنَا مُحِلُّ بْنُ خَلِيفَةَ الطَّائِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ عَدِيَّ بْنَ حَاتِمٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَهُ رَجُلاَنِ أَحَدُهُمَا يَشْكُو الْعَيْلَةَ، وَالآخَرُ يَشْكُو قَطْعَ السَّبِيلِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَمَّا قَطْعُ السَّبِيلِ فَإِنَّهُ لاَ يَأْتِي عَلَيْكَ إِلاَّ قَلِيلٌ حَتَّى تَخْرُجَ الْعِيرُ إِلَى مَكَّةَ بِغَيْرِ خَفِيرٍ، وَأَمَّا الْعَيْلَةُ فَإِنَّ السَّاعَةَ لاَ تَقُومُ حَتَّى يَطُوفَ أَحَدُكُمْ بِصَدَقَتِهِ لاَ يَجِدُ مَنْ يَقْبَلُهَا مِنْهُ، ثُمَّ لَيَقِفَنَّ أَحَدُكُمْ بَيْنَ يَدَىِ اللَّهِ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ حِجَابٌ وَلاَ تُرْجُمَانٌ يُتَرْجِمُ لَهُ، ثُمَّ لَيَقُولَنَّ لَهُ أَلَمْ أُوتِكَ مَالاً فَلَيَقُولَنَّ بَلَى‏.‏ ثُمَّ لَيَقُولَنَّ أَلَمْ أُرْسِلْ إِلَيْكَ رَسُولاً فَلَيَقُولَنَّ بَلَى‏.‏ فَيَنْظُرُ عَنْ يَمِينِهِ فَلاَ يَرَى إِلاَّ النَّارَ، ثُمَّ يَنْظُرُ عَنْ شِمَالِهِ فَلاَ يَرَى إِلاَّ النَّارَ، فَلْيَتَّقِيَنَّ أَحَدُكُمُ النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ، فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Ebu-Asim Nebil, kome je prenio Sa’dan b. Bišr, kako mu je ispričao Ebu-Mudžahid da mu je rekao Muhill b. Halife Tai: “Čuo sam Adijja b. Hatima, radijallahu anhu, kako kaže: ‘Bio sam kod Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kada su mu došla dva čovjeka, jedan se tužio na siromaštvo, a drugi se žalio na drumsko pljačkanje. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, odgovorio je: ‘Što se tiče drumskog razbojstva (pljačkanja), neće proći malo vremena, kada će karavan moći dolaziti u Mekku i bez zaštitnika (osiguranja), a što se tiče siromaštva, smak svijeta neće sigurno biti, dok pojedinci od vas ne budu obilazili sa svojom sadakom, ne mogavši naći osobu koja bi je od njega primila. Potom će svaki od vas sigurno stati pred Allaha, bez ikakvog paravana između Allaha i njega i bez tumača koji bi mu davao objašnjenje i Allah će mu reći: ‘Nisam li ti dao imetak?’ ‘Dao si mi’ – odgovorit će on. Zatim će mu opet reći: ‘Nisam li ti poslao Poslanika?’ ‘Poslao si’ – odgovorit će on. Potom će pogledati na svoju desnu stranu i neće vidjeti ništa osim džehennemske vatre, zatim će pogledati na svoju lijevu stranu i neće vidjeti opet ništa osim džehennemske vatre, pa neka se svaki do vas od nje dobro čuva, makar i sa jednom polovicom datule, a ako ne bude imao ni to, tada lijepom riječi.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيَأْتِيَنَّ عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ يَطُوفُ الرَّجُلُ فِيهِ بِالصَّدَقَةِ مِنَ الذَّهَبِ ثُمَّ لاَ يَجِدُ أَحَدًا يَأْخُذُهَا مِنْهُ، وَيُرَى الرَّجُلُ الْوَاحِدُ يَتْبَعُهُ أَرْبَعُونَ امْرَأَةً، يَلُذْنَ بِهِ مِنْ قِلَّةِ الرِّجَالِ وَكَثْرَةِ النِّسَاءِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Ala’a, kome je prenio Ebu-Usame od Burejda, on od Ebu-Burda, ovaj od Ebu-Musaa, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, koji je rekao: “Doći će vrijeme, u kome će čovjek obilaziti sa svojom sadakom u zlatnoj valuti i neće moći nikoga naći ko bi je od njega uzeo; i po jednog čovjeka će pratiti po četrdeset žena, tražeći njegovu zaštitu, a to je zbog malobrojnosti ljudi, a mnoštva žena.”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ الْحَكَمُ ـ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَصْرِيُّ ـ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ آيَةُ الصَّدَقَةِ كُنَّا نُحَامِلُ، فَجَاءَ رَجُلٌ فَتَصَدَّقَ بِشَىْءٍ كَثِيرٍ فَقَالُوا مُرَائِي‏.‏ وَجَاءَ رَجُلٌ فَتَصَدَّقَ بِصَاعٍ فَقَالُوا إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنْ صَاعِ هَذَا‏.‏ فَنَزَلَتِ ‏{‏الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لاَ يَجِدُونَ إِلاَّ جُهْدَهُمْ‏}‏ الآيَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejdullah b. Seid, njemu Ebun-Nu’man Hakem b. Abdullah el-Basri, kome je ispričao Šu’be, prenoseći od Sulejmana, on od Ebu-Vaila, ovaj od Ebu-Mes’uda, radijallahu anhu, koji je rekao: “Kada je objavljen ajet o sadaki, mi smo na sebi nosili tovare (hamalili). Potom je došao jedan čovjek (Abdurrahman b. Avf) i dao na ime zekata nešto mnogo. ‘Licemejer’ – rekli su (prisutni). Kasnije je došao drugi čovjek (Akil) i dao na ime sadake jedan sa’. ‘Allahu nije potreban taj jedan sa’’ – rekli su prisutni. Potom je objavljeno: ‘Oni koji su pravovjerni, koji dobrovoljno i iskreno dijele sadaku i one koji tu nemaju ništa izuzev požrtvovanja…’ pa do kraja ajeta.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَمَرَنَا بِالصَّدَقَةِ انْطَلَقَ أَحَدُنَا إِلَى السُّوقِ فَتَحَامَلَ فَيُصِيبُ الْمُدَّ، وَإِنَّ لِبَعْضِهِمُ الْيَوْمَ لَمِائَةَ أَلْفٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Jahja, njemu njegov otac od A’meša, on od Šekika, ovaj od Ebi-Mes’uda, ensarije, radijallahu anhu, koji je rekao: “Kada bi nam Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, naredio dijeljenje sadake, otišao bi pojedinac od nas u čaršiju, nosio tovare (svijetu) i dobio jedan mudd (mjera), a neki od njih danas imaju i po stotinu hiljada (muddova ili dirhema).”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَعْقِلٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَدِيَّ بْنَ حَاتِمٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, njemu prenio Šu’be od Ebu-Ishaka, koji je čuo Abdullaha b. Ma’kila, kada je izjavio da je on čuo Adijja b. Hatima, radijallahu anhu, kako kaže: “Čuo sam Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kako kaže: ‘Čuvajte se džehennemske vatre, pa makar polovicom datule!’”


 

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ دَخَلَتِ امْرَأَةٌ مَعَهَا ابْنَتَانِ لَهَا تَسْأَلُ، فَلَمْ تَجِدْ عِنْدِي شَيْئًا غَيْرَ تَمْرَةٍ فَأَعْطَيْتُهَا إِيَّاهَا، فَقَسَمَتْهَا بَيْنَ ابْنَتَيْهَا وَلَمْ تَأْكُلْ مِنْهَا، ثُمَّ قَامَتْ فَخَرَجَتْ، فَدَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْنَا، فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏ “‏ مَنِ ابْتُلِيَ مِنْ هَذِهِ الْبَنَاتِ بِشَىْءٍ كُنَّ لَهُ سِتْرًا مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Bišr b. Muhammed, kome je saopćio Abdullah od Ma’mera, on od Zuhrije, kome je prenio Abdullah b. Ebi-Bekr b. Hazm od Urve, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, koja je izjavila: “Unišla mi je jedna žena i sa njom njene dvije kćerke, tražeći milostinju. Kod mene nije bilo ništa osim jedne datule. Ja sam je dala njoj, ona ju je podijelila svojim kćerkama, ne okusivši od nje ništa. Potom je ustala i otišla, a nama je došao Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem Kada sam ga o tome obavijestila, reče: ‘Ko je s tim kćerkama iskušan bilo čim, one će mu biti jedna vrsta zastora od džehennemske vatre.’”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ الْقَعْقَاعِ، حَدَّثَنَا أَبُو زُرْعَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الصَّدَقَةِ أَعْظَمُ أَجْرًا قَالَ ‏ “‏ أَنْ تَصَدَّقَ وَأَنْتَ صَحِيحٌ شَحِيحٌ، تَخْشَى الْفَقْرَ وَتَأْمُلُ الْغِنَى، وَلاَ تُمْهِلُ حَتَّى إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ قُلْتَ لِفُلاَنٍ كَذَا، وَلِفُلاَنٍ كَذَا، وَقَدْ كَانَ لِفُلاَنٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Abdul-Vahid od Umare b. Ka’ka, kome je prenio Ebu-Zur’a od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesniku, s.a.v.s, došao je jedan čovjek i upitao: ‘Allahov Poslaniče, koja je sadaka po nagradi najveća?’ ‘Da dijeliš od imetka dok si zdrav i škrt, i dok se bojiš siromaštva, a žudiš za bogatstvom. Ne odgađaj (dijeljenje od imetka) do časa kada ti duša dospije u grkljan, pa da kažeš: Ovom (čovjeku) to, a onom to, i tako njima pripada.’”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ بَعْضَ، أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قُلْنَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَيُّنَا أَسْرَعُ بِكَ لُحُوقًا قَالَ ‏ “‏ أَطْوَلُكُنَّ يَدًا ‏”‏‏.‏ فَأَخَذُوا قَصَبَةً يَذْرَعُونَهَا، فَكَانَتْ سَوْدَةُ أَطْوَلَهُنَّ يَدًا، فَعَلِمْنَا بَعْدُ أَنَّمَا كَانَتْ طُولَ يَدِهَا الصَّدَقَةُ، وَكَانَتْ أَسْرَعَنَا لُحُوقًا بِهِ وَكَانَتْ تُحِبُّ الصَّدَقَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu prenio Ebu-Avane od Firasa, on od Ša’bije, ovaj od Mesruka, a on od Aiše, radijallahu anha, da su neke supruge upitale Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem: “Koja će se od nas najprije priključiti tebi (umrijeti)?” “Koja je od vas najduže ruke” – odgovorio je on. Potom su one uzele štap od trstike i počele da mjere ruke. Sevda je imala najduže ruke. Mi smo tek poslije (njene smrti) saznale, da je izraz: “Bila je duge svoje ruke”, značio ‘obilno dijeljenje milostinje’. Ona se, zaista, najprije priključila Vjerovjesniku (umrla), a voljela je dijeliti milostinju.


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ قَالَ رَجُلٌ لأَتَصَدَّقَنَّ بِصَدَقَةٍ‏.‏ فَخَرَجَ بِصَدَقَتِهِ فَوَضَعَهَا فِي يَدِ سَارِقٍ فَأَصْبَحُوا يَتَحَدَّثُونَ تُصُدِّقَ عَلَى سَارِقٍ‏.‏ فَقَالَ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ لأَتَصَدَّقَنَّ بِصَدَقَةٍ‏.‏ فَخَرَجَ بِصَدَقَتِهِ فَوَضَعَهَا فِي يَدَىْ زَانِيَةٍ، فَأَصْبَحُوا يَتَحَدَّثُونَ تُصُدِّقَ اللَّيْلَةَ عَلَى زَانِيَةٍ‏.‏ فَقَالَ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ عَلَى زَانِيَةٍ، لأَتَصَدَّقَنَّ بِصَدَقَةٍ‏.‏ فَخَرَجَ بِصَدَقَتِهِ فَوَضَعَهَا فِي يَدَىْ غَنِيٍّ فَأَصْبَحُوا يَتَحَدَّثُونَ تُصُدِّقَ عَلَى غَنِيٍّ فَقَالَ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ، عَلَى سَارِقٍ وَعَلَى زَانِيَةٍ وَعَلَى غَنِيٍّ‏.‏ فَأُتِيَ فَقِيلَ لَهُ أَمَّا صَدَقَتُكَ عَلَى سَارِقٍ فَلَعَلَّهُ أَنْ يَسْتَعِفَّ عَنْ سَرِقَتِهِ، وَأَمَّا الزَّانِيَةُ فَلَعَلَّهَا أَنْ تَسْتَعِفَّ عَنْ زِنَاهَا، وَأَمَّا الْغَنِيُّ فَلَعَلَّهُ يَعْتَبِرُ فَيُنْفِقُ مِمَّا أَعْطَاهُ اللَّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebul-Jeman, njemu saopćio Šu’ajb, kome je prenio Ebuz-Zinad od A’redža, on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Jedan čovjek (Izraelac) je rekao: ‘Tako mi Allaha, podijelit ću sada milostinju.’ Potom je iznio svoju milostinju i stavio je u ruku kradljivca. Sutradan su pričali (komšije) da se milostinja dala kradljivcu, pa je on rekao: ‘Allahu moj, Tebi hvala! Tako mi Allaha, opet ću podijeliti milostinju.’ Potom je iznio svoju milostinju i stavio je u ruku bludnice. Sutradan su govorili: ‘Sinoć je milostinja udijeljena bludnici!’ ‘Allahu moj! Tebi hvala! Dao sam sada milostinju bludnici! Tako mi Allaha, dat ću opet milostinju.’ Potom je iznio svoju milostinju i (ne znajući) stavio je u ruku bogataša. Sutradan su pričali: ‘Bogatašu data milostinja!’ ‘Allahu moj! Tebi hvala! Dao sam milostinju kradljivcu, zatim bludnici, a potom bogatašu.’ Kasnije mu je saopćeno (i u snu) rečeno: ‘Što se tiče tvoje milostinje kradljivcu, možda će ga ona, unekoliko, osloboditi od krađe. Što se tiče prostitutke, možda će je ona spasiti od prostitucije, a što se tiče bogataša, možda će ga ona poučiti, pa će i on početi dijeliti milostinju od onoga što mu je Allah dao.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، حَدَّثَنَا أَبُو الْجُوَيْرِيَةِ، أَنَّ مَعْنَ بْنَ يَزِيدَ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَأَبِي وَجَدِّي وَخَطَبَ عَلَىَّ فَأَنْكَحَنِي وَخَاصَمْتُ إِلَيْهِ ـ وَـ كَانَ أَبِي يَزِيدُ أَخْرَجَ دَنَانِيرَ يَتَصَدَّقُ بِهَا فَوَضَعَهَا عِنْدَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ، فَجِئْتُ فَأَخَذْتُهَا فَأَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ وَاللَّهِ مَا إِيَّاكَ أَرَدْتُ‏.‏ فَخَاصَمْتُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ لَكَ مَا نَوَيْتَ يَا يَزِيدُ، وَلَكَ مَا أَخَذْتَ يَا مَعْنُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, kome je ispričao Ismail, kako mu je prenio Ebu-Džuvejri da mu je Ma’n b. Jezid, radijallahu anhu, pričao: “Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, dali smo zakletvu: moj djed, moj otac i ja. Vjerovjesnik mi je tada zaprosio curu i oženio me. Ja sam mu se potužio: ‘Moj otac Jezid izvadio je tada nekoliko zlatnika (dinara) da se podijele kao milostinja, i ostavio ih kod jednog čovjeka u džamiji. Kasnije sam došao i uzeo ih (od toga čovjeka) i došao ocu.’ ‘Tako mi Allaha’, rekao je on, ‘ja nisam namjeravao tebi (tu milostinju).’ Potom sam otišao Poslaniku da nam presudi, a on (nam) reče: ‘Jezide, tebi pripada što si naumio, a tebi, Ma’nu, ono što si uzeo.’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي خُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ اللَّهُ تَعَالَى فِي ظِلِّهِ يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلُّهُ إِمَامٌ عَدْلٌ، وَشَابٌّ نَشَأَ فِي عِبَادَةِ اللَّهِ، وَرَجُلٌ قَلْبُهُ مُعَلَّقٌ فِي الْمَسَاجِدِ، وَرَجُلاَنِ تَحَابَّا فِي اللَّهِ اجْتَمَعَا عَلَيْهِ وَتَفَرَّقَا عَلَيْهِ، وَرَجُلٌ دَعَتْهُ امْرَأَةٌ ذَاتُ مَنْصِبٍ وَجَمَالٍ فَقَالَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ، وَرَجُلٌ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ فَأَخْفَاهَا حَتَّى لاَ تَعْلَمَ شِمَالُهُ مَا تُنْفِقُ يَمِينُهُ، وَرَجُلٌ ذَكَرَ اللَّهَ خَالِيًا فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja od Ubejdullaha, koji je kazao, kako mu je prenio Hubejb b. Abdurrahman od Hafsa b. Asima, on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, koji je rekao: “Sedam osoba Allah će staviti u Svoj hlad, na dan kada ne bude drugog hlada osim Njegovog, a to su: pravedan vladar, mladić odrastao u pokornosti Allahu, čovjek čije je srce vezano za džamiju, dva čovjeka koji su se voljeli u ime Allaha, na tom se sastajali i na tome ostali do smrti, čovjek koga je pozvala ugledna i lijepa žena, a on joj odgovorio: ‘Bojim se Allaha!’, i čovjek koji je dijelio imetak, krijući to toliko da mu nije znala ljevica, šta mu je dijelila desnica, te čovjek koji je, kada se Allaha sjećao, nasamo plakao.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَعْبَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ حَارِثَةَ بْنَ وَهْبٍ الْخُزَاعِيَّ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ تَصَدَّقُوا، فَسَيَأْتِي عَلَيْكُمْ زَمَانٌ يَمْشِي الرَّجُلُ بِصَدَقَتِهِ فَيَقُولُ الرَّجُلُ لَوْ جِئْتَ بِهَا بِالأَمْسِ لَقَبِلْتُهَا مِنْكَ، فَأَمَّا الْيَوْمَ فَلاَ حَاجَةَ لِي فِيهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Alija b. Dža’d, kome je saopćio Šu’be od Ma’beda b. Halida, a on čuo Harisa b. Vehb-Huzaiju, radijallahu anhu, kako kaže: “Čuo sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kako govori: ‘Dijelite milostinju, jer će vam doći vrijeme, kad će čovjek nositi svoju milostinju čovjeku, a on će mu reći: Da si mi je donio jučer, ja bih ti je primio, a danas za njom nemam potrebe.’”


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِذَا أَنْفَقَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ طَعَامِ بَيْتِهَا غَيْرَ مُفْسِدَةٍ كَانَ لَهَا أَجْرُهَا بِمَا أَنْفَقَتْ وَلِزَوْجِهَا أَجْرُهُ بِمَا كَسَبَ، وَلِلْخَازِنِ مِثْلُ ذَلِكَ، لاَ يَنْقُصُ بَعْضُهُمْ أَجْرَ بَعْضٍ شَيْئًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Ebi-Šejbe, rekavši da mu je prenio Džerir od Mensura, on od Šekika, ovaj od Mesruka, a on od Aiše, radijallahu anha, da je rekla: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kazao je: ‘Kada supruga podijeli milostinju od hrane iz svoje kuće umjereno (bez poremećaja ishrane svojih ukućana), ona će imati nagradu što ju je podijelila, njen muž će imati nagradu, zato što je to zaradio, a i čuvar isto tako, i niko od njih neće ništa umanjiti nagradu drugom.’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ خَيْرُ الصَّدَقَةِ مَا كَانَ عَنْ ظَهْرِ غِنًى، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan (Abdullah b. Osman), njemu prenio Abdullah (b. Mubarek) od Junusa, on od Zuhrije, kome je saopćio Seid b. Musejjeb od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, koji je rekao: “Najbolja sadaka je ona koja se daje iz bogatstva, i počni (s dijeljenjem) od onog koga izdržavaš!”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ، وَخَيْرُ الصَّدَقَةِ عَنْ ظَهْرِ غِنًى، وَمَنْ يَسْتَعْفِفْ يُعِفَّهُ اللَّهُ، وَمَنْ يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ اللَّهُ ‏”‏‏.‏ وَعَنْ وُهَيْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ بِهَذَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, rekavši da mu je prenio Vuhejb od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Hakima b. Hizama, radijallahu anhu, koji prenosi da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Gornja ruka (ruka koja dijeli) je bolja od donje ruke (ruke koja prima sadaku). Počni (davanje) sa onim koga izdržavaš! Najbolja sadaka je iz bogatstva. Ko želi skromnost i poštenje, Allah će ga učiniti skromnim, a ko se sustegne (od uzimanja sadake), Allah će ga obogatiti (riješiti njegovu potrebu).” Ovaj hadis prenesen je još od Vuhejba, koji kaže da ga je njemu prenio Hišam od svoga oca, a on od Ebu- -Hurejre, radijallahu anhu.


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ح‏.‏ وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ، وَذَكَرَ الصَّدَقَةَ وَالتَّعَفُّفَ وَالْمَسْأَلَةَ ‏ “‏ الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى، فَالْيَدُ الْعُلْيَا هِيَ الْمُنْفِقَةُ، وَالسُّفْلَى هِيَ السَّائِلَةُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nu’man, njemu Hammad b. Jezid od Ejjuba, on od Nafija, a ovaj od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, koji je rekao: “Čuo sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, a u drugom senedu, pričao nam je Abdullah b. Mesleme, prenoseći od Malika, on od Nafija, ovaj od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhuma, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kada je bio na minberu, zaista, spomenuo dijeljenje milostinje, ustezanje od uzimanja milostinje i od prošnje rekavši: ‘Gornja ruka je bolja od donje ruke. Gornja ruka je ona koja dijeli, a donja je ona koja traži (prosi).’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ عُقْبَةَ بْنَ الْحَارِثِ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ قَالَ صَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْعَصْرَ، فَأَسْرَعَ ثُمَّ دَخَلَ الْبَيْتَ، فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ خَرَجَ، فَقُلْتُ أَوْ قِيلَ لَهُ فَقَالَ ‏ “‏ كُنْتُ خَلَّفْتُ فِي الْبَيْتِ تِبْرًا مِنَ الصَّدَقَةِ، فَكَرِهْتُ أَنْ أُبَيِّتَهُ فَقَسَمْتُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Asim, prenoseći od Omera b. Seida, on od Ibni-Ebi-Mulejke, kome je Ukbe b. Haris, radijallahu anhu, kazao: “Klanjao nam je ikindiju Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, a potom žurno otišao i ušao u svoj stan. Ne ostavši dugo, izašao je. Ja sam to primijetio, ili mu je to rečeno (od prisutnih), a on odgovorio: ‘Ostavio sam u kući, na ime sadake, jedan komadić neobrađenog zlata. Neprijatno mi je da ga preko noći kod sebe zadržim, pa sam ga podijelio (onima kojima treba).’”


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَدِيٌّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ عِيدٍ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَمْ يُصَلِّ قَبْلُ وَلاَ بَعْدُ، ثُمَّ مَالَ عَلَى النِّسَاءِ وَمَعَهُ بِلاَلٌ، فَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ أَنْ يَتَصَدَّقْنَ، فَجَعَلَتِ الْمَرْأَةُ تُلْقِي الْقُلْبَ وَالْخُرْصَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muslim, njemu Šu’be, kome je prenio Adijj od Seida b. Džubejra, on od Ibni-Abbasa, radijallahu anhuma, koji je rekao: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, izašao je na Bajram (na musalu) i klanjao dva rekata. Prije i poslije toga nije ništa klanjao. Potom je otišao sa Bilalom ženama i održao im predavanje, naredivši im da dadnu materijalne žrtve. Tada je svaka žena bacala (na sergiju) svoju narukvicu i viticu.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا جَاءَهُ السَّائِلُ، أَوْ طُلِبَتْ إِلَيْهِ حَاجَةٌ قَالَ ‏ “‏ اشْفَعُوا تُؤْجَرُوا، وَيَقْضِي اللَّهُ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم مَا شَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu prenio Abdul-Vahid od Ebi-Burejda b. Abdullaha b. Ebi-Burde koji kaže da mu je prenio Ebu-Burde b. Ebi-Musa od svoga oca, radijallahu anhu, koji je rekao: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kada bi mu došao prosjak ili se od njega što zatražilo, rekao bi: ‘Ispomažite se i zauzimajte se (učestvujte u dobru poslu), pa ćete biti nagrađeni, a Allah preko usta Svoga Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, odlučuje onako kako to On hoće.’”


 

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ فَاطِمَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لاَ تُوكِي فَيُوكَى عَلَيْكِ ‏”‏‏.‏ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ عَبْدَةَ، وَقَالَ، ‏”‏ لاَ تُحْصِي فَيُحْصِيَ اللَّهُ عَلَيْكِ ‏”‏

 

PRIČAO NAM JE Sedeka b. Fadl kome je prenio Abde od Hišama, on od Fatime, a ova od Esme, radijallahu anha, koja je rekla: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao mi je: ‘Ne steži uzicu (na vreći), pa da se i ona tebi stegne!’” PRIČAO NAM JE Osman b. Ebi-Šejbe, prenoseći od Abde da je rekao: “Ne nabrajaj (svoja dobročinstva), pa da i tebi Allah izbroji Svoja (ograniči)!”


 

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، عَنْ حَجَّاجِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَخْبَرَهُ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهَا جَاءَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ لاَ تُوعِي فَيُوعِيَ اللَّهُ عَلَيْكِ، ارْضَخِي مَا اسْتَطَعْتِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Asim, prenoseći od Ibni-Džurejdža, a u drugom senedu, pričao mi je Muhammed b. Abdurrahman, prenoseći od Hadždžadža b. Muhammeda, on od Ibni-Džurejdža koji je izjavio: “Obavijestio me Ibni-Ebi-Mulejke, prenoseći od Abbada b. Abdullaha b. Zubejra, on prenio od Esme b. Ebi-Bekr, radijallahu anha, da je ona došla Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, koji joj je rekao: ‘Ne zadržavaj imovinu u posudi (da je ne dijeliš), pa da je i Allah zadrži od tebe! Dijeli onoliko, koliko si u mogućnosti!’”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ حَدِيثَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْفِتْنَةِ قَالَ قُلْتُ أَنَا أَحْفَظُهُ كَمَا قَالَ‏.‏ قَالَ إِنَّكَ عَلَيْهِ لَجَرِيءٌ فَكَيْفَ قَالَ قُلْتُ فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ وَالْمَعْرُوفُ‏.‏ قَالَ سُلَيْمَانُ قَدْ كَانَ يَقُولُ ‏ “‏ الصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ، وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ ‏”‏‏.‏ قَالَ لَيْسَ هَذِهِ أُرِيدُ، وَلَكِنِّي أُرِيدُ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْرِ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لَيْسَ عَلَيْكَ بِهَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ بَأْسٌ، بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا باب مُغْلَقٌ‏.‏ قَالَ فَيُكْسَرُ الْبَابُ أَوْ يُفْتَحُ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ بَلْ يُكْسَرُ‏.‏ قَالَ فَإِنَّهُ إِذَا كُسِرَ لَمْ يُغْلَقْ أَبَدًا‏.‏ قَالَ قُلْتُ أَجَلْ‏.‏ فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَهُ مَنِ الْبَابُ فَقُلْنَا لِمَسْرُوقٍ سَلْهُ‏.‏ قَالَ فَسَأَلَهُ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ‏.‏ قَالَ قُلْنَا فَعَلِمَ عُمَرُ مَنْ تَعْنِي قَالَ نَعَمْ، كَمَا أَنَّ دُونَ غَدٍ لَيْلَةً، وَذَلِكَ أَنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejbe, njemu Džerir od A’meša, on od Ebu-Vaila, ovaj od Huzejfe, radijallahu anhu, koji je rekao: “Omer, radijallahu anhu, upitao je: ‘Ko je od vas zapamtio izjavu Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, o iskušenju (smutnji)?’ ‘Ja sam je zapamtio onako kako ju je on rekao’ – odgovorio je Huzejfe. ‘Tebi to i doliči’ – rekao je Omer. ‘Pa kako je on to rekao?’ ‘Iskušenje (griješenje) čovjeka može biti sa njegovom porodicom, sa njegovim djetetom i sa njegovim komšijom. To iskušenje pokriva uredno klanjanje namaza, dijeljenje od imetka i činjenje dobra.’” Sulejman (A’meš) je još rekao: “Ebu-Vail je govorio: ‘…klanjanje namaza, dijeljenje od imetka i naređivanje onog što je dobro, a zabranjivanje što je zlo.’ ‘Nije to ono što ja namjeravam’ – rekao je Omer. ‘Ja mislim na iskušenje (nered) što će se zavaljati poput morskog vala.’ ‘Vladaru pravovjernih’, rekao sam, ‘u tom neredu, nema za tebe nikakve štete. Između tebe i njega su vrata zaključana.’ ‘Da li će se ta vrata razbiti ili (normalno) otvoriti?’ – upitao je Omer. ‘Ne, nego će biti razbijena’, rekao sam mu, kaže Huzejfe. ‘I kad budu razbijena, neće se više nikada ni zatvoriti?’ – upitao je Omer. ‘Da’ – odgovorio sam, kaže Huzejfe. ‘Plašili smo se’, kaže Ebu-Vail, ‘da pitamo Huzejfu koja su to vrata, pa smo rekli Mesruku: Pitaj ga ti!’ ‘On ga je’, kaže Ebu-Vail, ‘upitao’, a on reče: ‘Omer, radijallahu anhu’ ‘Pa je li Omer znao šta ti namjeravaš?’ ‘Da, znao je’, odgovorio je on, ‘kao što se zna da ispred jutra ima noć, a to je što sam mu govorio govor koji nije zagonetan (ili koji nije jednostavan ni lahak).’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ وَصِلَةِ رَحِمٍ فَهَلْ فِيهَا مِنْ أَجْرٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا سَلَفَ مِنْ خَيْرٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Hišam, kome je prenio Ma’mer od Zuhejra, on od Urve, ovaj od Hakima b. Hizama, radijallahu anhu, koji je rekao: “Allahov Poslaniče”, rekao sam, “šta misliš, poslovi koje sam učinio iz pobožnosti u predislamsko doba: dijeljenje od imetka, oslobađanje robova i obilaženje rodbine, da li mi za njih ima nagrada (na Sudnjem danu)?” “Primio si islam, a ostalo je ono što si uradio od dobra” – odgovorio je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِذَا تَصَدَّقَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ طَعَامِ زَوْجِهَا غَيْرَ مُفْسِدَةٍ كَانَ لَهَا أَجْرُهَا، وَلِزَوْجِهَا بِمَا كَسَبَ، وَلِلْخَازِنِ مِثْلُ ذَلِكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejbe b. Seid, njemu prenio Džerir od A’meša, on od Ebu-Vaila, ovaj od Mesruka, a on, opet, od Aiše, radijallahu anha, koja je rekla: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kazao je: ‘Kada žena podijeli od hrane svoga muža, ne oštetivši time imovinu, ona ima za to svoju nagradu, njen muž ima nagradu zato što je privredio (zaradio), a sluga isto tako (što je čuvao).’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الْخَازِنُ الْمُسْلِمُ الأَمِينُ الَّذِي يُنْفِذُ ـ وَرُبَّمَا قَالَ يُعْطِي ـ مَا أُمِرَ بِهِ كَامِلاً مُوَفَّرًا طَيِّبٌ بِهِ نَفْسُهُ، فَيَدْفَعُهُ إِلَى الَّذِي أُمِرَ لَهُ بِهِ، أَحَدُ الْمُتَصَدِّقَيْنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. A’la, rekavši da je njemu prenio Ebu-Usame od Burejda b. Abdullaha, on od Ebu-Burejde, ovaj od Ebu-Musaa, a on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, koji je rekao: “Blagajnik (čuvar) musliman, povjerljiv, koji izvrši zapovijed, a često bi rekao, koji podijeli ono što mu je naređeno u cijelosti, čime je i on sam zadovoljan, i ustupi materijalnu žrtvu onome kome je ona bila i naređena, on je jedan od dobročinitelja.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، وَالأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَعْنِي إِذَا تَصَدَّقَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ بَيْتِ زَوْجِهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu’be, kome su prenijeli Mensur i A’meš od Ebu-Vaila, on od Mesruka, ovaj od Aiše, radijallahu anha, a ona od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem Kazivaše Aiša, kada supruga podijeli iz kuće (imetka) svoga muža,


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِذَا أَطْعَمَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ بَيْتِ زَوْجِهَا غَيْرَ مُفْسِدَةٍ، لَهَا أَجْرُهَا، وَلَهُ مِثْلُهُ، وَلِلْخَازِنِ مِثْلُ ذَلِكَ، لَهُ بِمَا اكْتَسَبَ، وَلَهَا بِمَا أَنْفَقَتْ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Omer b. Hafs, njemu pričao njegov otac, kome je prenio A’meš od Šekika, on od Mesruka, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, koja je izjavila: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: ‘Kada supruga iz kuće svoga muža nahrani gladnog, ne oštetivši mu time imovinu, ona ima za to nagradu, muž, također, a i čuvar; muž ima zato što je to zaradio, a supruga što je podijelila.’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا أَنْفَقَتِ الْمَرْأَةُ مِنْ طَعَامِ بَيْتِهَا غَيْرَ مُفْسِدَةٍ فَلَهَا أَجْرُهَا، وَلِلزَّوْجِ بِمَا اكْتَسَبَ، وَلِلْخَازِنِ مِثْلُ ذَلِكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Jahja, kome je prenio Džerir od Mensura, on od Šekika, ovaj od Mesruka, Mesruk od Aiše, radijallahu anha, a ona od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, koji je rekao: “Kada supruga podijeli dio živežnih namirnica iz svoje (i muževe) kuće, ne oštetivši time imovinu, ima za to nagradu, muž zato što je to zaradio, a isto tako i čuvar (što je to čuvao).”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي مُزَرِّدٍ، عَنْ أَبِي الْحُبَابِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَا مِنْ يَوْمٍ يُصْبِحُ الْعِبَادُ فِيهِ إِلاَّ مَلَكَانِ يَنْزِلاَنِ فَيَقُولُ أَحَدُهُمَا اللَّهُمَّ أَعْطِ مُنْفِقًا خَلَفًا، وَيَقُولُ الآخَرُ اللَّهُمَّ أَعْطِ مُمْسِكًا تَلَفًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu njegov otac od Sulejmana, on od Muavije b. Ebi-Muzerrida, ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Nema nijednog dana u kome ljudi osvanu, a da im ne siđu dva meleka; jedan od njih uzvikuje: ‘Allahu moj! Ko god je podijelio siromašnom, podaj mu naknadu’; drugi opet govori; ‘Allahu moj! Ko čuva imovinu toliko da mu je žao podijeliti, podaj mu propast!’”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَثَلُ الْبَخِيلِ وَالْمُتَصَدِّقِ كَمَثَلِ رَجُلَيْنِ، عَلَيْهِمَا جُبَّتَانِ مِنْ حَدِيدٍ ‏”‏‏.‏ وَحَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ مَثَلُ الْبَخِيلِ وَالْمُنْفِقِ كَمَثَلِ رَجُلَيْنِ، عَلَيْهِمَا جُبَّتَانِ مِنْ حَدِيدٍ، مِنْ ثُدِيِّهِمَا إِلَى تَرَاقِيهِمَا، فَأَمَّا الْمُنْفِقُ فَلاَ يُنْفِقُ إِلاَّ سَبَغَتْ ـ أَوْ وَفَرَتْ ـ عَلَى جِلْدِهِ حَتَّى تُخْفِيَ بَنَانَهُ وَتَعْفُوَ أَثَرَهُ، وَأَمَّا الْبَخِيلُ فَلاَ يُرِيدُ أَنْ يُنْفِقَ شَيْئًا إِلاَّ لَزِقَتْ كُلُّ حَلْقَةٍ مَكَانَهَا، فَهُوَ يُوَسِّعُهَا وَلاَ تَتَّسِعُ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ الْحَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ فِي الْجُبَّتَيْنِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa, kome je prenio Vuhejb od Ibni-Tavusa, on od svoga oca, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, koji kaže: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: ‘Škrtac i dobrotvor su kao dva čovjeka na kojima su dva pancira (željezna ogrtača).’” A u drugom senedu, pričao nam je Ebu-Jeman, rekavši da mu je prenio Šuajb od Ebi-Zinada, da je Abdurrahman čuo Ebu-Hurejru, radijallahu anhu, a on Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kako kaže: “Škrtac i dobrotvor slični su dvojici ljudi na kojima su dva željezna pancira od njihovih prsa do ključnih kostiju (do vrata). Dobrotvor neće nikada ništa podijeliti, a da mu se ogrtač ne produži i proširi na njemu, toliko da mu konačno pokrije i njegove jagodice (na ručnim prstima) i briše mu trag stopa (po zemlji). Što se tiče škrte osobe, ona neće htjeti ne podijeliti ništa, a da joj se svaka karika ogrtača ne prilijepi na svom mjestu na tijelu, pa će nastojati da ga proširi, ali se on neće proširiti.”


 

وَقَالَ حَنْظَلَةُ عَنْ طَاوُسٍ، ‏”‏ جُنَّتَانِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرٌ، عَنِ ابْنِ هُرْمُزٍ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ جُنَّتَانِ ‏”‏‏.‏

 

U drugom senedu, Ibni-Tavusa slijedi Hasan b. Muslim, prenoseći od Tavusa: “…u dva pancira…” Huzejfe je prenio od Tavusa: “…na kojima su dva pokrivača…” Lejs je izjavio: “Meni je prenio Džafer od Ibni-Hurmuza, koji je kazao: ‘Čuo sam Ebu-Hurejru, radijallahu anhu, kako prenosi od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem: ‘…na kojima su dva pokrivača…’”


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ قَالَ ‏”‏ يَعْمَلُ بِيَدِهِ فَيَنْفَعُ نَفْسَهُ وَيَتَصَدَّقُ ‏”‏‏.‏ قَالُوا فَإِنْ لَمْ يَجِدْ قَالَ ‏”‏ يُعِينُ ذَا الْحَاجَةِ الْمَلْهُوفَ ‏”‏‏.‏ قَالُوا فَإِنْ لَمْ يَجِدْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَلْيَعْمَلْ بِالْمَعْرُوفِ، وَلْيُمْسِكْ عَنِ الشَّرِّ فَإِنَّهَا لَهُ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muslim b. Ibrahim, njemu Šu’be prenio od Seida b. Ebi-Burde, on od svoga oca, on od djeda, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Dijeljenjem od imetka zadužen je svaki musliman.” “Allahov Vjerovjesniče, a onaj koji nema (sredstava)?” – upitali su ashabi. “Radit će svojom rukom, pa koristiti sebi i podijeliti” – odgovorio je Vjerovjesnik. “A ako ne nađe posla?” – priupitali su prisutni. “Pomoći će osobno (u radu) onog kome je potrebno – tužnog, obespravljenog” – rekao je Muhammed, a.s. “Ako takvog ne nađe?” – upitali su ponovo. “Tada neka čini ono što je dobro, a čuva se zla i nevaljalštine, i to će mu biti jedna vrsta doprinosa.”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ بُعِثَ إِلَى نُسَيْبَةَ الأَنْصَارِيَّةِ بِشَاةٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ مِنْهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ ‏”‏‏.‏ فَقُلْتُ لاَ إِلاَّ مَا أَرْسَلَتْ بِهِ نُسَيْبَةُ مِنْ تِلْكَ الشَّاةِ فَقَالَ ‏”‏ هَاتِ فَقَدْ بَلَغَتْ مَحِلَّهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, njemu Ebu-Šihab, od Halida Hazaije, on od Havse b. Sirin, ovaj od Umm-A’tije, radijallahu anha, koja je izjavila: “Poslana je (od Vjerovjesnika) Nusejbi, Medinelijki, jedna ovca, pa je ona dio od nje poslala Aiši, radijallahu anha, Vjerovjesnik je zatim upitao: ‘Ima li štogod kod vas (hrane)?’ ‘Nema’, rekla sam, ‘osim onoga što je poslala Nusejba od one ovce’ (odgovorila je Aiša). ‘Daj to! Ona je već dospjela (ranije) na svoje mjesto’ – rekao je on.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ مِنَ الإِبِلِ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Malik od Amra b. Jahja el-Mazini, on od svoga oca koji je rekao: “Čuo sam Ebu-Seida Hudriju kada je rekao: ‘Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kazao je: Nema zekata na deve ispod pet grla, nema zekata (na srebro) ispod pet evaka, i nema zekata (na poljoprivredne dohotke) ispod pet veskova.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، سَمِعَ أَبَاهُ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Abdul-Vehhab kome je prenio Jahja b. Seid od Amra, koji je čuo svoga oca gdje to prenosi od Ebu-Seida Hudrije, radijallahu anhu, koji je još rekao: “…To sam tako čuo od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ، أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ كَتَبَ لَهُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ مَخَاضٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ، وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ، فَإِنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ عَلَى وَجْهِهَا، وَعِنْدَهُ ابْنُ لَبُونٍ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَىْءٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abdullah, njemu njegov otac, kome je to prenio Sumame od Enesa, radijallahu anhu, ovome napisao Ebu-Bekr, radijallahu anhu, ono što je Allah strogo naredio svome Poslaniku: “I onaj kome je dostigao njegov zekat: devu koja je ušla u drugu godinu starosti, a nje nema kod njega, nego ima devu koja je ušla u treću godinu, ona će se primiti od njega (na ime zekata) i onaj koji primi taj zekat (potvrdi), dat će mu dvadeset dirhema (razlike) ili dvije ovce. Ako obveznik zekata ne bude imao deve u drugoj godini starosti, u smislu kako je to pripisano za zekat, nego bude imao devče u trećoj godini starosti, ono će se primiti od njega i sa njim se nema više ništa (isplaćivanje razlike).”


 

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَشْهَدُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَصَلَّى قَبْلَ الْخُطْبَةِ، فَرَأَى أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعِ النِّسَاءَ، فَأَتَاهُنَّ وَمَعَهُ بِلاَلٌ نَاشِرَ ثَوْبِهِ فَوَعَظَهُنَّ، وَأَمَرَهُنَّ أَنْ يَتَصَدَّقْنَ، فَجَعَلَتِ الْمَرْأَةُ تُلْقِي، وَأَشَارَ أَيُّوبُ إِلَى أُذُنِهِ وَإِلَى حَلْقِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muemmel, njemu ispričao Ismail od Ejuba, on od Ataa b. Ebi-Rebaha koji je izjavio: “Abdullah b. Abbas, radijallahu anhuma, rekao je: ‘Bio sam prisutan, kad Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, klanja (bajram-namaz) prije učenja hutbe. Vidio je da ga prisutne žene nisu čule, pa je otišao do njih, a sa njim i Bilal, koji je prostro svoju haljinu. Muhammed, a.s., održao im je, potom, predavanje i naredio da dadnu zekat, pa je svaka žena počela bacati, i Ejub je pokazao (rukama) na svoje uho i svoje grlo (tj. naušnice i đerdane).’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ، أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ كَتَبَ لَهُ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ، وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ، خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abdullah, ensarija, rekavši da mu je prenio njegov otac, kome je pričao Sumame, kako mu je rekao Enes, radijallahu anhu, da mu je Ebu-Bekr, radijallahu anhu, pisao ono što je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, odredio (za zekat) i da se razdvojena stoka dvojice međusobno podijeljenih vlasnika ne spaja, a spojena da se ne razdvaja, nastojeći da se izbjegne zekat.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ، أَنَّ أَنَسًا، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ كَتَبَ لَهُ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abdullah, njemu njegov otac, kome je pričao Sumame, da mu je prenio Enes, da mu je Ebu-Bekr, radijallahu anhu, pisao ono što je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, odredio: da se zekat na podjednake dijelove dvojice suvlasnika odnosi na obojicu podjednako.


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ أَعْرَابِيًّا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْهِجْرَةِ فَقَالَ ‏”‏ وَيْحَكَ، إِنَّ شَأْنَهَا شَدِيدٌ، فَهَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ تُؤَدِّي صَدَقَتَهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَاعْمَلْ مِنْ وَرَاءِ الْبِحَارِ فَإِنَّ اللَّهَ لَنْ يَتِرَكَ مِنْ عَمَلِكَ شَيْئًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Alija b. Abdullah, njemu ispričao Velid b. Muslim, kome je Evzaija prenio od Ibni-Šihaba, on od Ataa b. Jezida, ovaj od Ebu-Seida Hudrije, radijallahu anhu, da je jedan nomad pitao Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, za preseljenje u Medinu, pa mu je odgovorio: “Teško tebi! Seljenje u Medinu je teško. Imaš li koju devu na koju daješ zekat?” “Da, imam” – odgovorio je beduin. “Čini to i dalje iza tih mora – naselja (i ne preseljavaj), a Allah zaista neće ništa umanjiti od tvoga rada” – rekao je Vjerovjesnik.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ، أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ كَتَبَ لَهُ فَرِيضَةَ الصَّدَقَةِ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ مِنَ الإِبِلِ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ، وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ، فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا، وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ الْحِقَّةُ وَعِنْدَهُ الْجَذَعَةُ، فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْجَذَعَةُ، وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ، وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ بِنْتُ لَبُونٍ، وَيُعْطِي شَاتَيْنِ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا، وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ، وَمَنْ بَلَغَتْ صَدَقَتُهُ بِنْتَ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ، فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ بِنْتُ مَخَاضٍ وَيُعْطِي مَعَهَا عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abdullah, njemu njegov otac, kome je pričao Sumame od Enesa, radijallahu anhu, da mu je Ebu-Bekr, radijallahu anhu, pisao o imovinskom doprinosu koji je Allah naredio svom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem: “Osoba kod koje je zekat na deve dostigao devu u petoj godini, a on nema deve u petoj godini starosti, nego ima devu u četvrtoj godini, od njega će se primiti ta deva u četvrtoj godini starosti i uz nju će dati još dvije ovce, ako mu je to lakše ili dvadeset dirhema. A osoba kojoj je zekat dostigao devu u četvrtoj godini starosti, a on nema deve u četvrtoj godini, nego ima u petoj godini, od njega će se primiti ta deva u petoj godini, a sakupljač zekata dat će mu (razliku) dvadeset dirhema ili dvije ovce. Onaj kome zekat dostigne devu u četvrtoj godini starosti, a on je nema, nego ima devu u trećoj godini, od njega će se na ime zekata primiti deva u trećoj godini i dat će mu se (natrag) dvije ovce ili dvadeset dirhema. Osoba kod koje je zekat dostigao devu u trećoj godini, a on ima devu u četvrtoj godini, od njega će se primiti ta deva u četvrtoj godini, a sakupljač zekata će mu dati razliku od dvadeset dirhema ili dvije ovce. Onaj kome je zekat dostigao devu u trećoj godini, a on je nema, nego ima devu u drugoj godini, od njega će se primiti ta deva u drugoj godini i on će sa njom dati još dvadeset dirhema ili dvije ovce.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُثَنَّى الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، أَنَّ أَنَسًا، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ كَتَبَ لَهُ هَذَا الْكِتَابَ لَمَّا وَجَّهَهُ إِلَى الْبَحْرَيْنِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ‏ “‏ هَذِهِ فَرِيضَةُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمُسْلِمِينَ، وَالَّتِي أَمَرَ اللَّهُ بِهَا رَسُولَهُ، فَمَنْ سُئِلَهَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا، وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَهَا فَلاَ يُعْطِ فِي أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الإِبِلِ فَمَا دُونَهَا مِنَ الْغَنَمِ مِنْ كُلِّ خَمْسٍ شَاةٌ، إِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ إِلَى خَمْسٍ وَثَلاَثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ أُنْثَى، فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَثَلاَثِينَ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونٍ أُنْثَى، فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَأَرْبَعِينَ إِلَى سِتِّينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْجَمَلِ، فَإِذَا بَلَغَتْ وَاحِدَةً وَسِتِّينَ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ، فَإِذَا بَلَغَتْ ـ يَعْنِي ـ سِتًّا وَسَبْعِينَ إِلَى تِسْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ، فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْجَمَلِ، فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ، وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ، وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ إِلاَّ أَرْبَعٌ مِنَ الإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ، إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا، فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا مِنَ الإِبِلِ فَفِيهَا شَاةٌ، وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ شَاةٌ، فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ إِلَى مِائَتَيْنِ شَاتَانِ، فَإِذَا زَادَتْ عَلَى مِائَتَيْنِ إِلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَفِيهَا ثَلاَثٌ، فَإِذَا زَادَتْ عَلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ، فَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ، إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا، وَفِي الرِّقَةِ رُبْعُ الْعُشْرِ، فَإِنْ لَمْ تَكُنْ إِلاَّ تِسْعِينَ وَمِائَةً فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ، إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abdullah b. Musenna, ensarija, da mu je rekao njegov otac, kako mu je prenio Sumame b. Abdullah b. Enes od Enesa, da mu je Ebu-Bekr, radijallahu anhu, kada ga je uputio u Bahrejn, napisao ovo pismo: “U ime Allaha, Svemilosnog, Samilosnog! Ovo je obavezan imovinski doprinos koji je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, stavio u dužnost muslimanima, a koji je Allah naredio Svom Poslaniku, pa onaj musliman od koga se zekat zatraži na niže izložen način, neka ga dade, a kome bude zatražen iznos iznad toga, neka ne daje taj višak. Na dvadeset četiri deve i manje, zekat je u bravima; na svakih pet deva (daje se) jedan brav. Na krdo od dvadeset pet deva do trideset pet, zekat je jedna ženska deva u drugoj godini starosti; a na krdo od trideset šest deva do četrdeset pet, zekat je jedna ženska deva u trećoj godini starosti. Na krdo od četrdeset šest do šezdeset deva, zekat je jedna deva u četvrtoj godini, parena sa devcem (steona), a od šezdeset jedne deve do sedamdeset pet deva, zekat je deva u petoj godini. Na krdo od sedamdeset šest do devedeset deva, zekat su dvije deve u trećoj godini, a na devedeset jednu devu do sto dvadeset deva, zekat su dvije deve u trećoj godini starosti, parene sa devcem. Kada se krdo poveća iznad sto dvadeset, tada je na svakih daljih četrdeset grla, jedna deva u trećoj godini starosti, a na svakih daljih pedeset grla, jedna deva u četvrtoj godini. Ko ima samo četiri deve, nema na njih zekata, osim ako to hoće njihov vlasnik, a na pet deva, zekat je jedna ovca. Zekat na sitnu stoku, koja je na ispaši provela više od pola godine jeste: na stado od četrdeset do sto dvadeset ovaca, jedna ovca. Kada se one povećaju iznad sto dvadeset do dvjesto grla, zekat su dvije ovce, a na broj iznad dvjesto pa do tristo, zekat su tri ovce, a kad se povećaju iznad tristo grla, na svaku dalju stotinu daje se po jedna ovca. Ako stadu čovjeka koje je provelo na ispaši više od pola godine, bude manjkala jedna ovca od četrdeset, na njega nema zekata, osim ako to bude htio njegov gospodar. Na srebro (i novac) zekat je jedna četrdesetina (2,5%), pa ako čovjek ima samo stotinu devedeset drahma, na njega nema zekata, osim ako to hoće (dobrovoljno) njegov gospodar (vlasnik).”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ، أَنَّ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ كَتَبَ لَهُ ‏{‏الصَّدَقَةَ‏}‏ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ وَلاَ يُخْرَجُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ، وَلاَ ذَاتُ عَوَارٍ، وَلاَ تَيْسٌ، إِلاَّ مَا شَاءَ الْمُصَدِّقُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abdullah od svoga oca, koji je izjavio da mu je prenio Sumame, kome je pričao Enes, da mu je Ebu-Bekr, radijallahu anhu, pisao šta je Allah naredio Svome Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i naveo: “Ne izdvaja se za zekat posve staro goveče, ćoravo, a niti mužjak za oplodnju, osim ako to bude htio rukovodilac kupljenja zekata.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَا‏.‏ قَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ فَمَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ أَنَّ اللَّهَ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ بِالْقِتَالِ، فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebul-Jeman, kome je saopćio Šuajb, prenoseći od Zuhrije, a preko drugog seneda; rekao je Lejs da mu je pričao Abdurrahman b. Halid, prenoseći od Ibni-Šihaba, on od Abdullaha b. Utbe b. Mes’uda da je Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, rekao: “Ebu Bekr, radijallahu anhu, rekao je: ‘Tako mi Allaha, kada bi mi uskratili četveromjesečnu kozicu koju su davali Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, na ime zekata, ja bih se zbog tog uskraćivanja odlučno borio protiv njih.’” “To nije”, rekao je kasnije Omer, radijallahu anhu, “ništa drugo nego što sam uvidio, da je Allah raširio prsa Ebu-Bekru (nadahnuo ga) za borbu i ja sam se tada uvjerio da je ova borba pravedna.”


 

حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ، عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا بَعَثَ مُعَاذًا ـ رضى الله عنه ـ عَلَى الْيَمَنِ قَالَ ‏ “‏ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ أَهْلِ كِتَابٍ، فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ عِبَادَةُ اللَّهِ، فَإِذَا عَرَفُوا اللَّهَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ، فَإِذَا فَعَلُوا، فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهُمْ زَكَاةً ‏{‏تُؤْخَذُ‏}‏ مِنْ أَمْوَالِهِمْ وَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ، فَإِذَا أَطَاعُوا بِهَا فَخُذْ مِنْهُمْ، وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِ النَّاسِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Umeje b. Bistam, njemu Jezid b. Zurej, kome je prenio Revh b. Kasim od Ismaila b. Umeje, on od Jahjaa b. Abdullaha b. Sajfije, ovaj od Ebu-Ma’beda, a on od Ibni-Abbasa, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kada je slao Muaza u Jemen rekao: “Ti ćeš doći narodu koji se pridržava nebeske knjige. Prvo čemu ćeš ih pozvati, jeste obožavanje samo Allaha, pa kada spoznaju (priznaju) Allaha, obavijesti ih da im je Allah stavio u dužnost pet namaza u toku dana i noći, pa kada budu obavljali namaz, obavijesti ih da im je Allah odredio zekat koji se uzima od njihovih dobara i ustupa njihovim siromasima. Kada se ovom pokore, ubiri zekat od njih i čuvaj se najdragocjenijih dobara toga svijeta!”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ الْمَازِنِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ مِنَ التَّمْرِ صَدَقَةٌ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ مِنَ الْوَرِقِ صَدَقَةٌ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ مِنَ الإِبِلِ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, kome je saopćio Malik, prenoseći od Muhammeda b. Abdurrahmana b. Ebu-Sa’saa Mazinije, on od svoga oca, ovaj od Ebu-Seida, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Na imovinu ispod pet veskova datula nema zekata; na imovinu ispod pet evaka srebra nema zekata i na imovinu ispod pet grla deva nema zekata.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ انْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ ـ أَوْ وَالَّذِي لاَ إِلَهَ غَيْرُهُ، أَوْ كَمَا حَلَفَ ـ مَا مِنْ رَجُلٍ تَكُونُ لَهُ إِبِلٌ أَوْ بَقَرٌ أَوْ غَنَمٌ لاَ يُؤَدِّي حَقَّهَا إِلاَّ أُتِيَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْظَمَ مَا تَكُونُ وَأَسْمَنَهُ، تَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا، وَتَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا، كُلَّمَا جَازَتْ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولاَهَا، حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ ‏”‏‏.‏ رَوَاهُ بُكَيْرٌ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs b. Gijas, njemu pričao njegov otac, ovome pričao A’meš, prenoseći od Ma’mura b. Suvejda, a on od Ebu-Zerra, radijallahu anhu, koji je rekao: “Prišao sam Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, (kada je bio u hladu Ka’be) i on reče: ‘Tako mi Onoga u Čijoj je ruci moja duša!’ Ili je rekao: ‘Tako mi Jedinog Allaha’ ili kao što se zakleo, ‘nema nijednog čovjeka koji ima deve, krave ili brave, a ne bude davao njihovo zakonsko pravo (zekat), a da mu ta stoka neće na Sudnjem danu doći veća i deblja nego što je bila, pa će ga svojim papcima gaziti i svojim rogovima bosti; kada ga pregazi posljednje, odmah se vraća ono prvo, čineći tako sve dok se bude vršio obračun među ljudima.’” Gornji hadis prenosi i Bukejr od Saliha, on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَكْثَرَ الأَنْصَارِ بِالْمَدِينَةِ مَالاً مِنْ نَخْلٍ، وَكَانَ أَحَبَّ أَمْوَالِهِ إِلَيْهِ بَيْرُحَاءَ وَكَانَتْ مُسْتَقْبِلَةَ الْمَسْجِدِ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَاءٍ فِيهَا طَيِّبٍ قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا أُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ‏}‏ قَامَ أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ ‏{‏لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ‏}‏ وَإِنَّ أَحَبَّ أَمْوَالِي إِلَىَّ بَيْرُحَاءَ، وَإِنَّهَا صَدَقَةٌ لِلَّهِ أَرْجُو بِرَّهَا وَذُخْرَهَا عِنْدَ اللَّهِ، فَضَعْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ حَيْثُ أَرَاكَ اللَّهُ‏.‏ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ بَخْ، ذَلِكَ مَالٌ رَابِحٌ، ذَلِكَ مَالٌ رَابِحٌ، وَقَدْ سَمِعْتُ مَا قُلْتَ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَجْعَلَهَا فِي الأَقْرَبِينَ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ أَفْعَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَسَمَهَا أَبُو طَلْحَةَ فِي أَقَارِبِهِ وَبَنِي عَمِّهِ‏.‏ تَابَعَهُ رَوْحٌ‏.‏ وَقَالَ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَإِسْمَاعِيلُ عَنْ مَالِكٍ رَايِحٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu saopćio Malik, prenoseći od Ishaka b. Abdullaha b. Talhe da je čuo Enesa b. Malika, radijallahu anhu, kako govori: “Ebu-Talha je imao u palmovicima imetak veći nego ma koji ensarija u Medini, a najdraže mu od tih njegovih dobara bijaše Bejruha naspram džamije. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, ulazio je u njega i u njemu pio dobru vodu. Enes, radijallahu anhu, kaže: ‘Kada je objavljen ajet: ‘Nagradu pravog dobročinstva nećete postići dok ne podijelite (u dobrotvorne svrhe) od imovine koju volite’, Ebu-Talha je pristupio Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao: ‘Allahov Poslaniče! Slavljeni i Uzvišeni Allah kaže: ‘Nagradu pravog dobročinstva nećete postići dok ne podijelite nešto od imovine koju volite’, a meni je od mojih dobara, uistinu, najdraži Bejruha. Poklanjam ga, u ime Allaha, i nadam se da je on pravo dobročinstvo i zaliha kod Allaha pa postupi sa njim, Allahov Poslaniče, kako ti je Allah pokazao!’ ‘Bravo! To je imovina koja će napredovati! To je imovina koja će napredovati! Čuo sam šta si rekao i ja uviđam (potrebu) da je pokloniš svojoj rodbini!’ Ebu-Talha je odgovorio: ‘Uradit ću tako, Allahov Poslaniče!’ Zatim ga je Ebu-Talha razdijelio svojim rođacima i svojim stričevićima.’” U drugom senedu, Abdullaha b. Jusufa slijedi Revh. Jahja b. Jahja i Ismail su rekli prenoseći od Malika: “…imovina svakodnevne nagrade…”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدٌ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أَضْحًى أَوْ فِطْرٍ إِلَى الْمُصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَوَعَظَ النَّاسَ وَأَمَرَهُمْ بِالصَّدَقَةِ فَقَالَ ‏”‏ أَيُّهَا النَّاسُ تَصَدَّقُوا ‏”‏‏.‏ فَمَرَّ عَلَى النِّسَاءِ فَقَالَ ‏”‏ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ تَصَدَّقْنَ، فَإِنِّي رَأَيْتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ ‏”‏‏.‏ فَقُلْنَ وَبِمَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ تُكْثِرْنَ اللَّعْنَ وَتَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ، مَا رَأَيْتُ مِنْ نَاقِصَاتِ عَقْلٍ وَدِينٍ أَذْهَبَ لِلُبِّ الرَّجُلِ الْحَازِمِ مِنْ إِحْدَاكُنَّ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَمَّا صَارَ إِلَى مَنْزِلِهِ جَاءَتْ زَيْنَبُ امْرَأَةُ ابْنِ مَسْعُودٍ تَسْتَأْذِنُ عَلَيْهِ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ زَيْنَبُ فَقَالَ ‏”‏ أَىُّ الزَّيَانِبِ ‏”‏‏.‏ فَقِيلَ امْرَأَةُ ابْنِ مَسْعُودٍ‏.‏ قَالَ ‏”‏ نَعَمِ ائْذَنُوا لَهَا ‏”‏‏.‏ فَأُذِنَ لَهَا قَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّكَ أَمَرْتَ الْيَوْمَ بِالصَّدَقَةِ، وَكَانَ عِنْدِي حُلِيٌّ لِي، فَأَرَدْتُ أَنْ أَتَصَدَّقَ بِهِ، فَزَعَمَ ابْنُ مَسْعُودٍ أَنَّهُ وَوَلَدَهُ أَحَقُّ مَنْ تَصَدَّقْتُ بِهِ عَلَيْهِمْ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ صَدَقَ ابْنُ مَسْعُودٍ، زَوْجُكِ وَوَلَدُكِ أَحَقُّ مَنْ تَصَدَّقْتِ بِهِ عَلَيْهِمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibni-Ebi-Merjem, rekavši da mu je saopćio Muhammed b. Džafer, kome je prenio Zejd od Ijada b. Abdullaha, on od Ebu-Saida Hudrije, radijallahu anhu: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, izašao je jednog Kurban- -bajrama ili Ramazanskog bajrama na musalu. Nakon (obavljenog namaza) okrenuo se i prisutnima održao predavanje, naredio im da dijele od svog imetka, rekavši: ‘Ljudi, dijelite od imetka!’ Potom je prišao ženama i rekao: ‘Skupino žena! Dijelite od imetka! Ja vas većinom vidim među družinom Džehennema!’ ‘A zašto to, Allahov Poslaniče?’ – upitale su one. ‘Mnogo proklinjete i nezahvalne ste mužu (i rodu)’ – odgovorio je on. ‘Skupino žena, nisam vidio da one manjkave pameti i vjere mogu bolje zavesti i odnijeti pamet pametnom i oštroumnom čovjeku od vas’, a zatim je otišao. Kada je došao u svoj stan, došla je Zejneba, supruga Ibn-Mesuda i zatražila dozvolu da uđe kod njega. ‘Allahov Poslaniče’, rečeno mu je, ‘to je Zejneba.’ ‘Koja Zejneba?’ – upitao je on. ‘Supruga Ibn-Mesuda.’ ‘Dobro, neka uđe’ – rekao je on. Rečeno joj je i ona je ušla, a zatim rekla: ‘Vjerovjesniče, ti si danas naredio dijeljenje od imetka. Ja imam svoj nakit i htjela sam da ga podijelim onima kojima treba, a Ibn-Mesud misli da su on i njegovo dijete preči da se to njima podijeli.” Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: ‘Ibn-Mesud je rekao istinu. Tvoj muž i tvoje dijete najpreči su da ih materijalno pomogneš.’”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَيْسَ عَلَى الْمُسْلِمِ فِي فَرَسِهِ وَغُلاَمِهِ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, rekavši da mu je prenio Šube od Abdullaha b. Dinara, koji je čuo Sulejmana b. Jesara, kako prenosi od Iraka b. Malika, on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, koji je kazao: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: ‘Muslimanu na njegovog konja i roba nema zekata.’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ خُثَيْمِ بْنِ عِرَاكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا خُثَيْمُ بْنُ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيْسَ عَلَى الْمُسْلِمِ صَدَقَةٌ فِي عَبْدِهِ وَلاَ فِي فَرَسِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu prenio Jahja b. Seid od Husajma b. Iraka, kome je pričao njegov otac, prenoseći od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, a preko drugog seneda. Pričao mi je Sulejman b. Harb, njemu Vuhejb b. Halid, kome je prenio Husajm b. Irak b. Malik od svoga oca, on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Nema zekata na roba i konja.”


 

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ يَسَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ ـ رضى الله عنه ـ يُحَدِّثُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَلَسَ ذَاتَ يَوْمٍ عَلَى الْمِنْبَرِ وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ فَقَالَ ‏”‏ إِنِّي مِمَّا أَخَافُ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِي مَا يُفْتَحُ عَلَيْكُمْ مِنْ زَهْرَةِ الدُّنْيَا وَزِينَتِهَا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَيَأْتِي الْخَيْرُ بِالشَّرِّ فَسَكَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقِيلَ لَهُ مَا شَأْنُكَ تُكَلِّمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ يُكَلِّمُكَ فَرَأَيْنَا أَنَّهُ يُنْزَلُ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ ـ فَمَسَحَ عَنْهُ الرُّحَضَاءَ فَقَالَ ‏”‏ أَيْنَ السَّائِلُ ‏”‏ وَكَأَنَّهُ حَمِدَهُ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ إِنَّهُ لاَ يَأْتِي الْخَيْرُ بِالشَّرِّ، وَإِنَّ مِمَّا يُنْبِتُ الرَّبِيعُ يَقْتُلُ أَوْ يُلِمُّ إِلاَّ آكِلَةَ الْخَضْرَاءِ، أَكَلَتْ حَتَّى إِذَا امْتَدَّتْ خَاصِرَتَاهَا اسْتَقْبَلَتْ عَيْنَ الشَّمْسِ، فَثَلَطَتْ وَبَالَتْ وَرَتَعَتْ، وَإِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ، فَنِعْمَ صَاحِبُ الْمُسْلِمِ مَا أَعْطَى مِنْهُ الْمِسْكِينَ وَالْيَتِيمَ وَابْنَ السَّبِيلِ ـ أَوْ كَمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ـ وَإِنَّهُ مَنْ يَأْخُذُهُ بِغَيْرِ حَقِّهِ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ، وَيَكُونُ شَهِيدًا عَلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muaz b. Fedale, kome je prenio Hišam od Jahjaa, on od Hilala b. Ebu-Mejmune, koji kaže da mu je pričao Ata b. Jesar, kako je čuo Ebu-Seida Hudriju, radijallahu anhu, kako priča, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, sjeo jednog dana na minber, a mi posjedali oko njega i on reče: “Ono čega se plašim za vas poslije mene je to, što će vam se dati (otvoriti) dio ovozemnog sjaja i njegova nakita.” Tada jedan čovjek reče: “Allahov Poslaniče, da li sa tim dobrom dolazi i zlo?” Pošto je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, malo zašutio, tom čovjeku je prigovoreno: “Šta je tebi? Govoriš Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, a on tebi ne govori ništa.” “Tada smo vidjeli”, kaže Ebu-Seid, “kako mu se spušta Objava i on obrisa znoj, pa reče: ‘Gdje je onaj koji je pitao?’ Kao da mu se prvo zahvalio, a potom reče: ‘Dobro (samo po sebi) ne donosi zla. Od onoga što ga proklijava i daje proljeće, nekog usmrćuje, a nekom prouzrokuje bolove, dok neko to zelenilo jede i pojede ga toliko da mu se produže bokovi, a potom se okrene samom suncu (legne), pa balega, mokri i opet pase sa uživanjem. Ovozemno dobro je lijepo zelenilo i slatko, pa divan je njegov vlasnik – musliman koji daje od njega doprinos bijedniku, siročetu i potrebnom putniku.’ Ili, kao što je to Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘A imovina, koju čovjek bespravno ugrabi, sliči onome koji jede, ali se ne može da najede i ona će protiv njega biti svjedok na Sudnjem danu.’”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ زَيْنَبَ، امْرَأَةِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ فَذَكَرْتُهُ لإِبْرَاهِيمَ فَحَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ زَيْنَبَ امْرَأَةِ عَبْدِ اللَّهِ بِمِثْلِهِ سَوَاءً، قَالَتْ كُنْتُ فِي الْمَسْجِدِ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ تَصَدَّقْنَ وَلَوْ مِنْ حُلِيِّكُنَّ ‏”‏‏.‏ وَكَانَتْ زَيْنَبُ تُنْفِقُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ وَأَيْتَامٍ فِي حَجْرِهَا، قَالَ فَقَالَتْ لِعَبْدِ اللَّهِ سَلْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَيَجْزِي عَنِّي أَنْ أُنْفِقَ عَلَيْكَ وَعَلَى أَيْتَامِي فِي حَجْرِي مِنَ الصَّدَقَةِ فَقَالَ سَلِي أَنْتِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَانْطَلَقْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَوَجَدْتُ امْرَأَةً مِنَ الأَنْصَارِ عَلَى الْبَابِ، حَاجَتُهَا مِثْلُ حَاجَتِي، فَمَرَّ عَلَيْنَا بِلاَلٌ فَقُلْنَا سَلِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَيَجْزِي عَنِّي أَنْ أُنْفِقَ عَلَى زَوْجِي وَأَيْتَامٍ لِي فِي حَجْرِي وَقُلْنَا لاَ تُخْبِرْ بِنَا‏.‏ فَدَخَلَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ ‏”‏ مَنْ هُمَا ‏”‏‏.‏ قَالَ زَيْنَبُ قَالَ ‏”‏ أَىُّ الزَّيَانِبِ ‏”‏‏.‏ قَالَ امْرَأَةُ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ نَعَمْ لَهَا أَجْرَانِ أَجْرُ الْقَرَابَةِ وَأَجْرُ الصَّدَقَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs od svoga oca, koji kaže da mu je prenio A’meš, ovome Šekik od Amra b. Harisa, on od Zejnebe, žene Abdullahove, radijallahu anha, ispriča, prenoseći od Ebu-Ubejde, on od Amra b. Harisa, ovaj od Zejnebe b. Abdullahove, radijallahu anha, da je pričala isto što i Šekik. “Bio sam”, kaže Ebu-Seid, “u džamiji i vidio Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kada je rekao (ženama): ‘Dijelite od imetka, makar u svome nakitu!’” Zejneba davaše od imetka Abdullahu i siročadi u svom skrbništvu, pa reče Abdullahu: “Pitaj Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, je li mi dozvoljeno da dijelim tebi i siročadi koja su u mome skrbništvu!” “Pitaj ti Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem” odgovorio je on. Ja sam, zatim, otišla do Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, i pred vratima našla jednu ensarijku. Ona je trebala isto što i ja. Utom je pokraj nas prošao Bilal i mi mu rekosmo: “Upitaj Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, da li mi je dozvoljeno da dijelim milostinju svome mužu i siročadi (bratićima i sestrićima) koja su u mom skrbništvu, a za nas ne kazuj”, rekle smo mu! Bilal je ušao i pitao ga, a on je (Bilala) upitao: “Ko su one?” “Zejneba” – odgovorio je Bilal. “Koja Zejneba?” – upitao je Vjerovjesnik. “Žena Abdullahova” – odgovorio je Bilal. “Da, može”, reče on, “ona ima dvije nagrade: nagradu za pomaganje rodbine i nagradu za podijeljeni imovinski doprinos.”


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ، ‏{‏عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ،‏}‏ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِيَ أَجْرٌ أَنْ أُنْفِقَ عَلَى بَنِي أَبِي سَلَمَةَ إِنَّمَا هُمْ بَنِيَّ‏.‏ فَقَالَ ‏ “‏ أَنْفِقِي عَلَيْهِمْ، فَلَكِ أَجْرُ مَا أَنْفَقْتِ عَلَيْهِمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Ebu-Šejbe, rekavši da mu je prenio Abde od Hišama, on od svoga oca, ovaj od Zejnebe b. Umm-Seleme, koja je rekla: “Rekla sam Allahovom Poslaniku: ‘Da li imam nagradu, ako podijelim od imetka sinovima Ebu-Seleme? To su moji sinovi.’ ‘Dijeli im!’, rekao je on, ‘i za sve što si im dala, imat ćeš nagradu.’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالصَّدَقَةِ فَقِيلَ مَنَعَ ابْنُ جَمِيلٍ وَخَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ وَعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا يَنْقِمُ ابْنُ جَمِيلٍ إِلاَّ أَنَّهُ كَانَ فَقِيرًا فَأَغْنَاهُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ، وَأَمَّا خَالِدٌ فَإِنَّكُمْ تَظْلِمُونَ خَالِدًا، قَدِ احْتَبَسَ أَدْرَاعَهُ وَأَعْتُدَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، وَأَمَّا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَعَمُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهْىَ عَلَيْهِ صَدَقَةٌ وَمِثْلُهَا مَعَهَا ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ هِيَ عَلَيْهِ وَمِثْلُهَا مَعَهَا‏.‏ وَقَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ حُدِّثْتُ عَنِ الأَعْرَجِ بِمِثْلِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebul-Jeman, kome je saopćio Šuajb od Ebu-Zinada, on od A’redža, ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, koji je rekao: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, naredio je dijeljenje zekata, pa mu je rečeno: ‘Ibni-Džemil, Halid b. Velid i Abbas b. Abdul-Muttalib ga nisu dali.’ Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, odgovorio je: ‘Ibn-Džemil ne poriče zekat, nego je on bio siromah, pa su ga Allah i Njegov Poslanik obogatili. Što se tiče Halida, vi prema njemu činite nepravdu (nasilje). On je kod sebe zadržao svoje pancire i svoju vojnu opremu na ime Allahovog puta, a što se tiče Abbasa b. Abdul-Muttaliba on je stric Allahovog Poslanika , sallallahu alejhi ve sellem, pa mu je zekat obavezni doprinos i sa njim još toliko.’” U drugom senedu, A’redža slijedi Ibni-Ebi-Zinad, prenoseći hadis od svoga oca. Ibni-Ishak je, prenoseći od Ebu-Zinada rekao: “…To isto mi je preneseno od A’redža.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ نَاسًا مِنَ الأَنْصَارِ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَاهُمْ، ثُمَّ سَأَلُوهُ فَأَعْطَاهُمْ، حَتَّى نَفِدَ مَا عِنْدَهُ فَقَالَ ‏ “‏ مَا يَكُونُ عِنْدِي مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ أَدَّخِرَهُ عَنْكُمْ، وَمَنْ يَسْتَعْفِفْ يُعِفَّهُ اللَّهُ، وَمَنْ يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ اللَّهُ، وَمَنْ يَتَصَبَّرْ يُصَبِّرْهُ اللَّهُ، وَمَا أُعْطِيَ أَحَدٌ عَطَاءً خَيْرًا وَأَوْسَعَ مِنَ الصَّبْرِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Malik, prenoseći od Ibni-Šihaba, on od Ataa b. Jezid Lejsije, ovaj od Ebu-Saida Hudrije, radijallahu anhu, da su neke ensarije iskali od Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, milostinju i on im je dao. Kasnije su opet tražili, pa im je on ponovo dao, tako da je nestalo imovine kod njega, pa je rekao: “Ono što se nađe od imetka kod mene, neću vam ga uskratiti. Ko želi skroman život i čuvati se harama, Allah će mu dati skromnost, ko želi da bude nepotreban drugima, Allah će ga obogatiti, a ko hoće da bude strpljiv, Allah će ga nadariti strpljivošću. Nije nikome dat vredniji (širi) i bolji dar od strpljivosti.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ فَيَحْتَطِبَ عَلَى ظَهْرِهِ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْتِيَ رَجُلاً، فَيَسْأَلَهُ، أَعْطَاهُ أَوْ مَنَعَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, rekavši da mu je prenio Malik od Ebuz-Zinada, on od A’redža, ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Tako mi Onoga, u Čijoj je ruci moja duša, da neko od vas uzme svoje uže i nosi drva na svojim leđima, bolje mu je nego da dođe čovjeku i zatraži od njega milostinju, svejedno dao mu je on ili ne dao.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ فَيَأْتِيَ بِحُزْمَةِ الْحَطَبِ عَلَى ظَهْرِهِ فَيَبِيعَهَا فَيَكُفَّ اللَّهُ بِهَا وَجْهَهُ، خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَسْأَلَ النَّاسَ أَعْطَوْهُ أَوْ مَنَعُوهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa, njemu Vuhejb, kome je prenio Hišam od svoga oca, on od Zuhejra b. Avvama, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, koji je kazao: “Da neko od vas uzme uže i donese na svojim leđima breme drva, pa ga proda i Allah mu tako očuva njegov obraz (od sramne prošnje), bolje mu je nego da od ljudi traži milostinju, dali mu je oni ili ne dali.”


 

وَحَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ يَا حَكِيمُ إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ، فَمَنْ أَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ، الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ‏”‏‏.‏ قَالَ حَكِيمٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَرْزَأُ أَحَدًا بَعْدَكَ شَيْئًا حَتَّى أُفَارِقَ الدُّنْيَا، فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ يَدْعُو حَكِيمًا إِلَى الْعَطَاءِ فَيَأْبَى أَنْ يَقْبَلَهُ مِنْهُ، ثُمَّ إِنَّ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ دَعَاهُ لِيُعْطِيَهُ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ مِنْهُ شَيْئًا‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي أُشْهِدُكُمْ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى حَكِيمٍ، أَنِّي أَعْرِضُ عَلَيْهِ حَقَّهُ مِنْ هَذَا الْفَىْءِ فَيَأْبَى أَنْ يَأْخُذَهُ‏.‏ فَلَمْ يَرْزَأْ حَكِيمٌ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى تُوُفِّيَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, kome je saopćio Abdullah, njemu prenio Junus od Zuhrije, on od Urve b. Zuhejra i Seida b. Musejjeba, da je Hakim b. Hizam, radijallahu anhu, rekao: “Zatražio sam milostinju od Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, i on mi je dao. Potom sam opet tražio i on mi je ponovo dao. Kasnije sam opet zatražio, on mi je opet dao, a potom rekao: ‘Hakime, ovo materijalno dobro je zeleno (privlačno) i slatko, pa ko ga uzima bez pohlepe za njim, on će u njemu imati blagoslov i napredak, a ko ga uzima iz pohlepe, on u njemu neće imati blagoslova i napretka, i on je poput onoga koji jede, ali ne može da se najede. Ruka koja dijeli (gornja) bolja je od ruke koja prima (donja).’ Hakim je tada rekao: ‘Allahov Poslaniče, tako mi Onoga Koji te je poslao sa Istinom, poslije tebe neću nikome ništa uzeti, dok sam god živ.’ Potom Ebu-Bekr, radijallahu anhu, pozivaše Hakima po milostinju, ali je on ne htjede od njega primiti. Kasnije ga je pozivao i Omer, radijallahu anhu, da mu je dadne, pa je on ni od njega nije htio primiti. Tada je Omer rekao: ‘Skupino muslimana! Stavljam vas svjedokom Hakimu, da sam mu nudio njegovo zakonsko pravo od ovoga ratnog plijena, ali ga nije htio prihvatiti.’ I tako je Hakim umro, a nije poslije Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, ni od koga primio milostinju.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ مَنْ هُوَ أَفْقَرُ إِلَيْهِ مِنِّي فَقَالَ ‏ “‏ خُذْهُ، إِذَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ شَىْءٌ، وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلاَ سَائِلٍ، فَخُذْهُ، وَمَا لاَ فَلاَ تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu prenio Lejs od Junusa, on od Zuhrije, a ovaj od Salima, da je Abdullah b. Omer, radijallahu anhuma, rekao: “Čuo sam Omera gdje kaže: ‘Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, davaše mi jedan dar, a ja rekoh: Podaj ga onome, kome je on od mene potrebniji!’ ‘Uzmi ga!’, reče mi on, ‘kada ti dođe nešto od ove imovine, a ti ga nisi tražio ni iskao, uzmi ga! A ono što ti ne dođe tako, ne traži ga sebi!’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، قَالَ سَمِعْتُ حَمْزَةَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَا يَزَالُ الرَّجُلُ يَسْأَلُ النَّاسَ حَتَّى يَأْتِيَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَيْسَ فِي وَجْهِهِ مُزْعَةُ لَحْمٍ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ إِنَّ الشَّمْسَ تَدْنُو يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يَبْلُغَ الْعَرَقُ نِصْفَ الأُذُنِ، فَبَيْنَا هُمْ كَذَلِكَ اسْتَغَاثُوا بِآدَمَ، ثُمَّ بِمُوسَى، ثُمَّ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ‏”‏‏.‏ وَزَادَ عَبْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي جَعْفَرٍ ‏”‏ فَيَشْفَعُ لِيُقْضَى بَيْنَ الْخَلْقِ، فَيَمْشِي حَتَّى يَأْخُذَ بِحَلْقَةِ الْبَابِ، فَيَوْمَئِذٍ يَبْعَثُهُ اللَّهُ مَقَامًا مَحْمُودًا، يَحْمَدُهُ أَهْلُ الْجَمْعِ كُلُّهُمْ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ مُعَلًّى حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ رَاشِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ، أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ حَمْزَةَ، سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْأَلَةِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, rekavši da mu je prenio Lejs od Ubejdullaha b. Ebi-Dža’fera, koji je čuo Hamzu b. Abdullaha b. Omera, gdje kaže: “Čuo sam Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, koji je rekao: ‘Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, izjavio je: Čovjek koji neprestano traži milostinju od svijeta, doći će na Sudnji dan, a na njegovom licu neće biti ni komadića mesa. Sunce će se na Sudnjem danu, rekao je on, spustiti toliko nisko, da će znoj ljudima dospjeti do polovice ušiju i tada će u takvom stanju moliti za pomoć Adema, zatim Musaa, a potom Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem’” Abdullah (b. Salih) je dodao (u drugom senedu) da mu je pričao Lejs, a njemu Ibni-Ebi-Džafer: “…On će se potom zauzeti za otpočinjanje suđenja svijetu, otići će i uzeti za kariku (zvekir) vrata (Dženneta) i tada će ga Allah poslati na visoko pohvalni položaj, a sakupljeni svijet sav će mu zahvaljivati.” Mualla je rekao, da mu je prenio Vuhejb od Nu’mana b. Rašida, on od Abdullaha b. Muslima, brata Zuhrijina, ovaj od Hamze koji je čuo Ibni-Omera, radijallahu anhu, gdje prenosi od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, izjavu o prošnji.


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيْسَ الْمِسْكِينُ الَّذِي تَرُدُّهُ الأُكْلَةُ وَالأُكْلَتَانِ، وَلَكِنِ الْمِسْكِينُ الَّذِي لَيْسَ لَهُ غِنًى وَيَسْتَحْيِي أَوْ لاَ يَسْأَلُ النَّاسَ إِلْحَافًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hadždžadž b. Minhal, rekavši da je njemu prenio Šu’be od Muhammeda b. Zijada koji je rekao: “Čuo sam Ebu-Hurejru, radijallahu anhu, gdje prenosi od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem: ‘Nije puki siromah onaj koga odbije (od vrata) zalogaj-dva, nego je puki siromah onaj koji nema nikakve imovine, a stidi se (zaiskati pomoć), odnosno ne ište od svijeta nasrtljivo.’”


 

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنِ ابْنِ أَشْوَعَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، حَدَّثَنِي كَاتِبُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنِ اكْتُبْ، إِلَىَّ بِشَىْءٍ سَمِعْتَهُ مِنَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَكَتَبَ إِلَيْهِ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ كَرِهَ لَكُمْ ثَلاَثًا قِيلَ وَقَالَ، وَإِضَاعَةَ الْمَالِ، وَكَثْرَةَ السُّؤَالِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jakub b. Ibrahim, njemu Ismail b. Ulejje, koji kaže da mu je prenio Halid Huzai od Ibni-Ešva’a, on od Ša’bije, kome je pričao pisar (Verrad) Mugire b. Šu’be: “Muavija je pisao Mugiru b. Šu’be: ‘Napiši nešto što si čuo od Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem!’ Zatim mu je on napisao: ‘Čuo sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, gdje kaže: Bog vam je pokudio tri vrste posla: rekla-kazala, upropaštavanje imovine i pretjerano traženje.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ غُرَيْرٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَهْطًا وَأَنَا جَالِسٌ فِيهِمْ قَالَ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمْ رَجُلاً لَمْ يُعْطِهِ، وَهُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَىَّ، فَقُمْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلاَنٍ وَاللَّهِ إِنِّي لأُرَاهُ مُؤْمِنًا‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَوْ مُسْلِمًا ‏”‏ قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلاً ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ فِيهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ مَا لَكَ عَنْ فُلاَنٍ وَاللَّهِ إِنِّي لأُرَاهُ مُؤْمِنًا‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَوْ مُسْلِمًا ‏”‏‏.‏ قَالَ فَسَكَتُّ قَلِيلاً ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ فِيهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلاَنٍ وَاللَّهِ إِنِّي لأُرَاهُ مُؤْمِنًا‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَوْ مُسْلِمًا ـ يَعْنِي فَقَالَ ـ إِنِّي لأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْهُ، خَشْيَةَ أَنْ يُكَبَّ فِي النَّارِ عَلَى وَجْهِهِ ‏”‏‏.‏ وَعَنْ أَبِيهِ عَنْ صَالِحٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدٍ أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ هَذَا فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ فَجَمَعَ بَيْنَ عُنُقِي وَكَتِفِي ثُمَّ قَالَ ‏”‏ أَقْبِلْ أَىْ سَعْدُ إِنِّي لأُعْطِي الرَّجُلَ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ‏{‏فَكُبْكِبُوا‏}‏ قُلِبُوا ‏{‏مُكِبًّا‏}‏ أَكَبَّ الرَّجُلُ إِذَا كَانَ فِعْلُهُ غَيْرَ وَاقِعٍ عَلَى أَحَدٍ، فَإِذَا وَقَعَ الْفِعْلُ قُلْتَ كَبَّهُ اللَّهُ لِوَجْهِهِ، وَكَبَبْتُهُ أَنَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Gurejr Zuhri, rekavši da mu je prenio Jakub b. Ibrahim od svoga oca, on od Saliha b. Kejsana, ovaj od Ibni-Šihaba, koji kaže da mu je saopćio Amir b. Sa’d, prenoseći od svoga oca: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, dijelio je materijalnu pomoć jednoj grupi ljudi, a ja sam sjedio među njima. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, izostavio je”, rekao je Sa’d, “jednog čovjeka i nije mu dao pomoć, a on mi se od njih najviše sviđao. Ustao sam, prišao Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao mu: ‘Šta ti imaš protiv toga i toga? Tako mi Allaha, ja ga smatram pravovjernikom!’ ‘Ili muslimanom’ – reče Vjerovjesnik. ‘Ja sam tada’, kaže Sa’d, ‘malo zašutio, a zatim me nadvladalo ono što sam o njemu znao, pa sam rekao: Allahov Poslaniče, šta ti imaš protiv njega? Tako mi Allaha, ja ga smatram pravovjernikom.’ ‘Ili muslimanom’ – reče Vjerovjesnik. ‘Opet sam malo šutio’, kaže Sa’d, ‘i ponovo me nadvladalo ono što sam o njemu znao, pa sam mu rekao: Allahov Poslaniče, šta ti imaš protiv njega? Tako mi Allaha, ja ga smatram pravovjernikom.’ ‘Muslimanom’ – rekao je on. Tada je Vjerovjesnik kazao: ‘Ja ponekad dadnem materijalnu pomoć čovjeku, a drugi mi je draži od njega, bojeći se da se svojim licem ne strovali u vatru (napustivši islam).’” (U drugom senedu Jakub prenosi) od svoga oca, on od Saliha, ovaj od Ismaila b. Muhammeda da je rekao: “Čuo sam svoga oca gdje to isto izlaže i u svom izlaganju još dodaje: ‘…I Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, udario ga, a on se skupio. Potom mu je Vjerovjesnik rekao: Sa’du, uvaži ovo i okreni (idi)! Ja ponekad dajem materijalnu pomoć čovjeku…’” Ebu-Abdullah (Buharija) je rekao: “‘Kubkibu’ znači ‘prevrnuti naglavačke’. ‘Ekbber-redžulu’, tj. ‘sageo se čovjek’, upotrebljava se kada radnja glagola ne pada i ne prelazi na nekoga drugoga. Kada radnja prelazi (na objekat), tada ćeš kazati: ‘Kebbehullahu…’, tj. ‘Allah ga je strovalio (oborio) na njegovo lice’. A ‘kebettuhu ene’ znači ‘oborio sam ga ja’.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيْسَ الْمِسْكِينُ الَّذِي يَطُوفُ عَلَى النَّاسِ تَرُدُّهُ اللُّقْمَةُ وَاللُّقْمَتَانِ وَالتَّمْرَةُ وَالتَّمْرَتَانِ، وَلَكِنِ الْمِسْكِينُ الَّذِي لاَ يَجِدُ غِنًى يُغْنِيهِ، وَلاَ يُفْطَنُ بِهِ فَيُتَصَدَّقُ عَلَيْهِ، وَلاَ يَقُومُ فَيَسْأَلُ النَّاسَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail b. Abdullah, rekavši da mu je prenio Malik od Ebu-Zinada, on od A’redža, ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Nije puki siromah onaj, ko obilazi oko svijeta i odbije ga (od vrata) zalogaj-dva ili jedna-dvije datule, nego je puki siromah onaj, koji nema imovine što ga čini nepotrebnim (drugom), a nije ni poznat po svojoj potrebi, pa da mu se udijeli milostinja i ne stoji tražeći milostinju.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ، ثُمَّ يَغْدُوَ ـ أَحْسِبُهُ قَالَ ـ إِلَى الْجَبَلِ فَيَحْتَطِبَ، فَيَبِيعَ فَيَأْكُلَ وَيَتَصَدَّقَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَسْأَلَ النَّاسَ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ أَكْبَرُ مِنَ الزُّهْرِيِّ، وَهُوَ قَدْ أَدْرَكَ ابْنَ عُمَرَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs b. Gijas, njemu A’meš od Ebu-Saliha, koji prenosi od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem: “Da neko od vas uzme svoje uže i porani (jutrom)”, mislim, kaže Ebu-Hurejre, da je kazao, “do onog brda, pa nabere drva, proda ih i nešto pojede, a nešto podijeli, bolje mu je, nego da traži milostinju od svijeta.” Ebu-Abdullah (Buharija) je rekao: “Salih b. Kejsan (spomenut u senedu) stariji je od Zuhrije i mogao je zapamtiti i čuti lično Abdullaha b. Omera.”


 

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَبَّاسٍ السَّاعِدِيِّ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ غَزَوْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَزْوَةَ تَبُوكَ فَلَمَّا جَاءَ وَادِيَ الْقُرَى إِذَا امْرَأَةٌ فِي حَدِيقَةٍ لَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ ‏”‏ اخْرُصُوا ‏”‏‏.‏ وَخَرَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةَ أَوْسُقٍ فَقَالَ لَهَا ‏”‏ أَحْصِي مَا يَخْرُجُ مِنْهَا ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا أَتَيْنَا تَبُوكَ قَالَ ‏”‏ أَمَا إِنَّهَا سَتَهُبُّ اللَّيْلَةَ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَلاَ يَقُومَنَّ أَحَدٌ، وَمَنْ كَانَ مَعَهُ بَعِيرٌ فَلْيَعْقِلْهُ ‏”‏‏.‏ فَعَقَلْنَاهَا وَهَبَّتْ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَقَامَ رَجُلٌ فَأَلْقَتْهُ بِجَبَلِ طَيِّئٍ ـ وَأَهْدَى مَلِكُ أَيْلَةَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَغْلَةً بَيْضَاءَ، وَكَسَاهُ بُرْدًا وَكَتَبَ لَهُ بِبَحْرِهِمْ ـ فَلَمَّا أَتَى وَادِيَ الْقُرَى قَالَ لِلْمَرْأَةِ ‏”‏ كَمْ جَاءَ حَدِيقَتُكِ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ خَرْصَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنِّي مُتَعَجِّلٌ إِلَى الْمَدِينَةِ، فَمَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَعَجَّلَ مَعِي فَلْيَتَعَجَّلْ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا ـ قَالَ ابْنُ بَكَّارٍ كَلِمَةً مَعْنَاهَا ـ أَشْرَفَ عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ ‏”‏ هَذِهِ طَابَةُ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا رَأَى أُحُدًا قَالَ ‏”‏ هَذَا جُبَيْلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الأَنْصَارِ ‏”‏‏.‏ قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏”‏ دُورُ بَنِي النَّجَّارِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ، ثُمَّ دُورُ بَنِي سَاعِدَةَ، أَوْ دُورُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ، وَفِي كُلِّ دُورِ الأَنْصَارِ ـ يَعْنِي ـ خَيْرًا ‏”‏‏.‏ وَقَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ حَدَّثَنِي عَمْرٌو، ‏”‏ ثُمَّ دَارُ بَنِي الْحَارِثِ، ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ عَبَّاسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ أُحُدٌ جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ كُلُّ بُسْتَانٍ عَلَيْهِ حَائِطٌ فَهْوَ حَدِيقَةٌ، وَمَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ حَائِطٌ لَمْ يَقُلْ حَدِيقَةٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sehl b. Bekkar, rekavši da mu je prenio Vuhejb od Amra b. Jahjaa, on od Abbasa Saidije, ovaj od Ebu-Humejda Saidije, radijallahu anhu, koji je kazao: “Krenuli smo sa Vjerovjesnikom, sallallahu alejhi ve sellem, u borbu na Tebuk. U Vadil-Kura (mjesto) bila je jedna žena u svojoj bašči i Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, reče svojim drugovima: ‘Procijenite plod!’ Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, procijenio je na deset veskova i ženi rekao: ‘Broji koliko će od nje biti!’ Kada smo došli na Tebuk, kazao je: ‘Noćas će puhnuti jak vjetar i neka niko od vas nipošto ne ustaje. Ko ima devu, neka je sveže’, pa smo ih povezali. Jak vjetar je zapuhao i jedan čovjek je ustao, pa ga je vjetar bacio na brdo Tajj. Vladar Ejle poklonio je Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, jednu bijelu mazgu (Duldul), zaogrnuo je ogrtačem (poslao mu je) i pisao mu o njihovom primirju (da pristaje na džizju). Kada je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, pri povratku stigao ponovo u Vadil-Kura, upitao je onu ženu: ‘Koliki je prihod dala bašča?’ ‘Deset veskova’, odgovorila je ona, ‘kako je i procijenio Allahov Poslanik , sallallahu alejhi ve sellem’ Tada je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Ja žurim u Medinu, pa ko hoće od vas da ide sa mnom, neka požuri!’” “Ibni-Bekkar”, kaže Buharija, “rekao je otprilike ovo: ‘Pošto se približio Medini (i ugledao je), uzviknuo je: Ovo je Taba! A kada je ugledao Uhud, rekao je: ‘To je brdašce koje nas voli i koje mi volimo! Hoćete li da vas obavijestim o najboljim ensarijskim kućama?’ ‘Hoćemo’ – rekli su. ‘Kuće Benu-Nedždžara, zatim kuće Benu-Abdul Ešhela, te kuće Benu-Saide, odnosno kuće Benu-Harisa b. Hazredža, a i o svim ostalim ensarijskim domovima mišljaše on dobro.’” Sulejman b. Bilal kaže, da mu je pričao Amr: “…potom kuća Benu-Harisa, a zatim Benu-Saide…” Sulejman još jednom prenosi od Sa’da b. Seida, on od Umara b. Gazije, ovaj od Abbasa, on od svoga oca, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Uhud je brdo koje nas voli i koje mi volimo…” Ebu-Abdullah (Buharija) kaže: “Svaki vrt sa ogradom je bašča, a bez ograde se ne zove bašča.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ وَالْعُيُونُ أَوْ كَانَ عَثَرِيًّا الْعُشْرُ، وَمَا سُقِيَ بِالنَّضْحِ نِصْفُ الْعُشْرِ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ هَذَا تَفْسِيرُ الأَوَّلِ لأَنَّهُ لَمْ يُوَقِّتْ فِي الأَوَّلِ ـ يَعْنِي حَدِيثَ ابْنِ عُمَرَ ـ وَفِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ الْعُشْرُ وَبَيَّنَ فِي هَذَا وَوَقَّتَ، وَالزِّيَادَةُ مَقْبُولَةٌ، وَالْمُفَسَّرُ يَقْضِي عَلَى الْمُبْهَمِ إِذَا رَوَاهُ أَهْلُ الثَّبَتِ، كَمَا رَوَى الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يُصَلِّ فِي الْكَعْبَةِ‏.‏ وَقَالَ بِلاَلٌ قَدْ صَلَّى‏.‏ فَأُخِذَ بِقَوْلِ بِلاَلٍ وَتُرِكَ قَوْلُ الْفَضْلِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebi-Merjem, rekavši da mu je prenio Abdullah b. Vehb od Junusa b. Jezida koji je prenio od Zuhrije, on od Saliha b. Abdullaha, ovaj od svoga oca, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Desetina je na prihod sa zemlje, koju natapaju oborine i izvori (tekuća voda) ili je močvarna, a polovina od desetine je na prihod sa zemlje koja se natapa vještački.” Ebu-Abdullah (Buharija) je rekao: “Ovo je objašnjenje prvog prenosioca (Abdullaha b. Omeru) i kod njega nije određen iznos prihoda, tj. u izjavi (Abdullaha) Ibni-Omera: ‘Na prihod zemlje koju natapa kiša i…’, a to je objašnjeno u ovom slijedećm hadisu, tj. određen je iznos. Dodatak (ili povećanje) u tekstu se uvažava, a jasan hadis po nekoj odluci je preči od nejasnog, samo ako mu je prenosilac postojano uvjerljiv. Tako je Fadl b. Abbas prenio da nije Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao u Ka’bi, dok Bilal kaže da je klanjao, pa se uvažila Bilalova izjava, a izjava Fadlova odbačena.’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ لَيْسَ فِيمَا أَقَلُّ مِنْ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ، وَلاَ فِي أَقَلَّ مِنْ خَمْسَةٍ مِنَ الإِبِلِ الذَّوْدِ صَدَقَةٌ، وَلاَ فِي أَقَلَّ مِنْ خَمْسِ أَوَاقٍ مِنَ الْوَرِقِ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ هَذَا تَفْسِيرُ الأَوَّلِ إِذَا قَالَ ‏”‏ لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏ وَيُؤْخَذُ أَبَدًا فِي الْعِلْمِ بِمَا زَادَ أَهْلُ الثَّبَتِ أَوْ بَيَّنُوا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, kome je pričao Malik, ovome Muhemed b. Abdullah b. Abdurrahman b. Ebi-Sa’sa, prenoseći od Ebu-Seida Hudrije, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Na imovinu manju od pet veskova nema zekata i na manje od pet grla deva i na manje od pet ukijja srebra.” Ebu-Abdullah (Buharija) je rekao: “Ovo je komentar prvog prenosioca (Ibn-Abdullaha) kada kaže: ‘Na imovinu ispod pet veskova nema zekata’, što nije dovoljno objašnjeno, a u islamskoj nauci se uzima uvijek ono što su sigurni ljudi dodali, odnosno objasnili.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الأَسَدِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُؤْتَى بِالتَّمْرِ عِنْدَ صِرَامِ النَّخْلِ فَيَجِيءُ هَذَا بِتَمْرِهِ وَهَذَا مِنْ تَمْرِهِ حَتَّى يَصِيرَ عِنْدَهُ كَوْمًا مِنْ تَمْرٍ، فَجَعَلَ الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ ـ رضى الله عنهما ـ يَلْعَبَانِ بِذَلِكَ التَّمْرِ، فَأَخَذَ أَحَدُهُمَا تَمْرَةً، فَجَعَلَهَا فِي فِيهِ، فَنَظَرَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْرَجَهَا مِنْ فِيهِ فَقَالَ ‏ “‏ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ آلَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم لاَ يَأْكُلُونَ الصَّدَقَةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Muhammed b. Hasan Esedi, njemu prenio njegov otac, rekavši da mu je pričao Ibrahim b. Tahman, prenoseći od Muhammeda b. Zijada, on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, koji je izjavio: “Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, donosili su datule prilikom branja palmi: svako je donosio svoje datule tako da je kod njega (u džamiji) bila gomila datula, pa su se Hasan i Husein, radijallahu anhuma, počeli igrati sa tim datulama, a jedan od njih je uzeo jednu datulu i stavio je u usta, Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, to je vidio, izvadio mu je iz usta i rekao: ‘Zar ne znaš da Muhammedov rod ne jede zekat?’”


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا‏.‏ وَكَانَ إِذَا سُئِلَ عَنْ صَلاَحِهَا قَالَ حَتَّى تَذْهَبَ عَاهَتُهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hadždžadž, njemu Šu’be, kome je rekao Abdullah b. Dinar: “Čuo sam (Abdullaha) Ibni-Omera, radijallahu anhuma, gdje kaže: ‘Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, zabranio je prodavanje ploda dok ne sazri.’” Kada je Ibni-Omer upitan o zrelosti ploda, odgovorio je: “Kada od njega ode opasnost.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ‏.‏ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الثِّمَارِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf rekavši da mu je prenio Lejs, njemu Halid b. Jezid od Ataa b. Ebi-Rebaha, on od Džabira b. Abdullaha, radijallahu anhuma, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, zabranio prodavanje plodova, dok ne budu sazreli.


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعِ الثِّمَارِ حَتَّى تُزْهِيَ، قَالَ حَتَّى تَحْمَارَّ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejbe, prenoseći od Malika, on od Humejda, ovaj od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, zabranio prodavanje plodova dok oni ne dobiju dobru uobičajenu svoju boju (počnu zreti), dok dobro ne pocrvene (porumene) rekao je on.


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ تَصَدَّقَ بِفَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَوَجَدَهُ يُبَاعُ، فَأَرَادَ أَنْ يَشْتَرِيَهُ، ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْمَرَهُ فَقَالَ ‏ “‏ لاَ تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ ‏”‏ فَبِذَلِكَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لاَ يَتْرُكُ أَنْ يَبْتَاعَ شَيْئًا تَصَدَّقَ بِهِ إِلاَّ جَعَلَهُ صَدَقَةً‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, on od Ibni-Šihaba, ovaj od Salima da je Abdullah b. Omer, radijallahu anhuma, pričao, da je Omer b. Hattab podijelio, na ime Allahovog puta, jednog konja (nekom borcu), kasnije ga našao gdje se prodaje i htio ga sebi kupiti, pa je otišao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i zatražio njegovo odobrenje (zapovijed). “Ne vraćaj se na svoj zekat (doprinos)!” – rekao mu je Muhammed, a.s. Zato nije Ibni-Omer, radijallahu anhuma, izostavljao, ma što kupio, a što je ranije bio podijelio i dao kao doprinos, a da to ponovo nije učinio doprinosom.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ حَمَلْتُ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، فَأَضَاعَهُ الَّذِي كَانَ عِنْدَهُ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِيَهُ، وَظَنَنْتُ أَنَّهُ يَبِيعُهُ بِرُخْصٍ، فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ لاَ تَشْتَرِ وَلاَ تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ، وَإِنْ أَعْطَاكَهُ بِدِرْهَمٍ، فَإِنَّ الْعَائِدَ فِي صَدَقَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, rekavši da mu je saopćio Malik b. Enes, prenoseći od Zejda b. Eslema, a on od svoga oca koji je rekao: “Čuo sam Omera b. Hattaba, radijallahu anhu, kako kaže: ‘Poklonio sam (jednom ratniku), u ime Allaha, jednog konja i on ga je bio skoro upropastio, pa sam ga htio sebi ponovo otkupiti, misleći da će mi ga prodati uz povlasticu. U vezi s ovim, pitao sam i Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, i on mi reče: Ne kupuj ga sebi i ne vraćaj se na svoju sadaku, pa makar ti je on dao za jedan dirhem. Onaj ko se povrati na svoju sadaku, sličan je onom, koji bi se vratio na ono što je iz sebe povratio.’”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَخَذَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنهما ـ تَمْرَةً مِنْ تَمْرِ الصَّدَقَةِ، فَجَعَلَهَا فِي فِيهِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ كِخٍ كِخٍ ـ لِيَطْرَحَهَا ثُمَّ قَالَ ـ أَمَا شَعَرْتَ أَنَّا لاَ نَأْكُلُ الصَّدَقَةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem rekavši da mu je prenio Šu’be da je njemu ispričao Muhammed b. Zijad: “Čuo sam Ebu-Hurejru kad kaže: ‘Hasan b. Alija, radijallahu anhuma, uzeo je jednu hurmu od zekata i stavio je u usta’, pa je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: Ostavi je! Baci je! – da bi je on bacio. Zatim je upitao: Zar ne znaš da mi, zaista, ne jedemo zekat (niti ikakvu sadaku)?’”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبِّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ وَجَدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم شَاةً مَيِّتَةً أُعْطِيَتْهَا مَوْلاَةٌ لِمَيْمُونَةَ مِنَ الصَّدَقَةِ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هَلاَّ انْتَفَعْتُمْ بِجِلْدِهَا ‏”‏‏.‏ قَالُوا إِنَّهَا مَيْتَةٌ‏.‏ قَالَ ‏”‏ إِنَّمَا حَرُمَ أَكْلُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ufejr, njemu Ibni-Vehb, prenoseći od Junusa, on od Ibni-Šihaba, kome je prenio Ubejdullah b. Abdullah od Ibni-Abbasa, radijallahu anhuma, koji je rekao: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, našao je među imovinom zekata jednu uginulu ovcu, datu Mejmuninoj oslobođenoj robinji, pa je kazao: ‘Da ste iskoristili njenu kožu!’ ‘Ona je uginula’– odgovorili su prisutni. ‘Nju je zabranjeno samo jesti’ – rekao je Vjerovjesnik.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا أَرَادَتْ أَنْ تَشْتَرِيَ بَرِيرَةَ لِلْعِتْقِ، وَأَرَادَ مَوَالِيهَا أَنْ يَشْتَرِطُوا وَلاَءَهَا، فَذَكَرَتْ عَائِشَةُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ اشْتَرِيهَا، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ وَأُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِلَحْمٍ فَقُلْتُ هَذَا مَا تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ فَقَالَ ‏”‏ هُوَ لَهَا صَدَقَةٌ، وَلَنَا هَدِيَّةٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, rekavši da mu je prenio Šu’be, ovome Hakem od Ibrahima, on od Esveda, ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je htjela da otkupi Beriru radi oslobođenja, a da su njeni gospodari uvjetovali patronat za sebe. Aiša je to spomenula Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i on je rekao: “Kupi je sebi! Patronat je samo onoga, ko oslobodi roba.” Utom je, kaže Aiša, doneseno Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, nešto mesa i ja sam mu rekla: “To je dato Beriri kao sadaka.” “Ono je njoj sadaka, a nama je poklon” – odgovorio je on.


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ الأَنْصَارِيَّةِ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالَ ‏”‏ هَلْ عِنْدَكُمْ شَىْءٌ ‏”‏‏.‏ فَقَالَتْ لاَ‏.‏ إِلاَّ شَىْءٌ بَعَثَتْ بِهِ إِلَيْنَا نُسَيْبَةُ مِنَ الشَّاةِ الَّتِي بَعَثْتَ بِهَا مِنَ الصَّدَقَةِ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ إِنَّهَا قَدْ بَلَغَتْ مَحِلَّهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Alija b. Abdullah, njemu Jezid b. Zurej, ovome Halid prenio od Hafze b. Sirin, ona od Umm-Atije, ensarijke, radijallahu anha, koja je izjavila: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, unišao je Aiši, radijallahu anha, i rekao: ‘Ima li štogod kod tebe (za jelo)?’ ‘Nema, osim što nam je poslala Nusejba od one ovce koju si joj ti poslao od zekata.’ ‘To je došlo na svoje mjesto’ – rekao je on.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِلَحْمٍ تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ فَقَالَ ‏ “‏ هُوَ عَلَيْهَا صَدَقَةٌ، وَهُوَ لَنَا هَدِيَّةٌ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ أَبُو دَاوُدَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، سَمِعَ أَنَسًا، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Musa, rekavši da mu je ispričao Veki, kome je prenio Šube od Katade, a on od Enesa, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, za doneseno meso koje je dato Beriri kao sadaka rekao: “Ono je njoj bila sadaka, a nama je poklon.” Ebu-Davud je rekao: “Obavijestio nas je Šu’be, prenoseći od Katade, da je on gornji hadis čuo od Enesa, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ، عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ حِينَ بَعَثَهُ إِلَى الْيَمَنِ ‏ “‏ إِنَّكَ سَتَأْتِي قَوْمًا أَهْلَ كِتَابٍ، فَإِذَا جِئْتَهُمْ فَادْعُهُمْ إِلَى أَنْ يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لَكَ بِذَلِكَ، فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لَكَ بِذَلِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ، فَإِنْ هُمْ أَطَاعُوا لَكَ بِذَلِكَ فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ، وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ، فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed, koga je obavijestio Abdullah, ovome prenio Zekerijja b. Ishak od Jahjaa b. Abdullaha b. Sajfa, on od Ebu-Ma’beda, oslobođenog roba Ibni-Abbasova, a on od Ibni-Abbasa, radijallahu anhuma, koji je rekao: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je Muazu b. Džebelu, kada ga je poslao u Jemen: ‘Ti ćeš doći narodu koji se pridržava Knjige, pa kada im dođeš, pozovi ih da očituju: Da nema Boga osim Jednog Jedinog Allaha i da je Muhammed Allahov poslanik. Ako ti se u tom pokore, obavijesti ih, da im je Allah odredio obavljanje pet namaza u toku svakog dana i noći. Ako ti se i u tom pokore, obavijesti ih, da im je Allah odredio obavezno dijeljenje zekata, koji se uzima od njihovih bogataša i dijeli njihovim siromasima. Čuvaj se njihovih najdragocjenijih imetaka i boj se kletve onoga, kome je učinjeno nasilje, jer između njega i Allaha nema nikakvog paravana (posrednika).’”


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَاهُ قَوْمٌ بِصَدَقَتِهِمْ قَالَ ‏”‏ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى آلِ فُلاَنٍ ‏”‏‏.‏ فَأَتَاهُ أَبِي بِصَدَقَتِهِ، فَقَالَ ‏”‏ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى آلِ أَبِي أَوْفَى ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, njemu Šu’be, prenoseći od Amra, on od Abdullaha b. Ebi-Evfa koji je kazao: “Kada bi ljudi donijeli svoj zekat, Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao bi: ‘Allahu moj, ukaži Svoju milost rodu toga i toga!’ Tad mu je donio svoj zekat i moj otac i on je rekao: ‘Allahu moj! Ukaži Svoju milost Ebi-Evfaovu rodu!’”


 

وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَنَّ رَجُلاً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ سَأَلَ بَعْضَ بَنِي إِسْرَائِيلَ بِأَنْ يُسْلِفَهُ أَلْفَ دِينَارٍ، فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ، فَخَرَجَ فِي الْبَحْرِ، فَلَمْ يَجِدْ مَرْكَبًا، فَأَخَذَ خَشَبَةً فَنَقَرَهَا فَأَدْخَلَ فِيهَا أَلْفَ دِينَارٍ، فَرَمَى بِهَا فِي الْبَحْرِ، فَخَرَجَ الرَّجُلُ الَّذِي كَانَ أَسْلَفَهُ، فَإِذَا بِالْخَشَبَةِ فَأَخَذَهَا لأَهْلِهِ حَطَبًا ـ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ـ فَلَمَّا نَشَرَهَا وَجَدَ الْمَالَ ‏”‏‏.‏

 

Lejs je rekao da mu je pričao Džafer b. Rebija, prenoseći od Abdurrahmana b. Hurmuza, on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kako je neki Izraelac zatražio od drugog Izraelca da mu pozajmi hiljadu zlatnika. On mu ih je dao, a ovaj je kasnije otišao do mora i pošto nije našao nikakve lađe, uzeo je jedno drvo, izdubio ga, u tu udubinu stavio hiljadu zlatnika i u tako izdubljenom drvetu bacio ih u more. Kasnije je onaj čovjek, koji mu je svojevremeno dao pozajmicu, izašao (na obalu mora), ugledao to drvo, uzeo ga i ponio kući za ogrjev. Ebu-Hurejre je, zatim, spomenuo cijeli slučaj i rekao: “Kada je on drvo raspilio, našao je u njemu svoju imovinu.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الْعَجْمَاءُ جُبَارٌ، وَالْبِئْرُ جُبَارٌ، وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ، وَفِي الرِّكَازِ الْخُمُسُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, rekavši da mu je prenio Malik od Ibni-Šihaba, ovaj od Seida b. Musejjeba i od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Životinja (zbog učinjene povrede) ne podliježe novčanoj odšteti, bunar (eventualna nesreća) ne podliježe naknadi, rudnik je oslobođen (naknade) odštete, a na pronađeno zakopano blago je petina.”


 

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ اسْتَعْمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنَ الأَسْدِ عَلَى صَدَقَاتِ بَنِي سُلَيْمٍ يُدْعَى ابْنَ اللُّتْبِيَّةِ، فَلَمَّا جَاءَ حَاسَبَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jusuf b. Musa, njemu Ebu- -Usame, kome je prenio Hišam b. Urve od svoga oca, on od Ebu-Humejda Saidije, radijallahu anhu, koji je rekao: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, uzeo je u službu jednog čovjeka po imenu (Abdullah) Ibni-Lutbijje iz plemena Esed za sakupljanje zekata od plemena Benu-Sulejm i kada se vratio natrag, položio je račun o sakupljanju zekata.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ نَاسًا، مِنْ عُرَيْنَةَ اجْتَوَوُا الْمَدِينَةَ، فَرَخَّصَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَأْتُوا إِبِلَ الصَّدَقَةِ فَيَشْرَبُوا مِنْ أَلْبَانِهَا وَأَبْوَالِهَا، فَقَتَلُوا الرَّاعِيَ وَاسْتَاقُوا الذَّوْدَ، فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُتِيَ بِهِمْ، فَقَطَّعَ أَيْدِيَهُمْ وَأَرْجُلَهُمْ وَسَمَرَ أَعْيُنَهُمْ، وَتَرَكَهُمْ بِالْحَرَّةِ يَعَضُّونَ الْحِجَارَةَ‏.‏ تَابَعَهُ أَبُو قِلاَبَةَ وَحُمَيْدٌ وَثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, rekavši da mu je prenio Jahja od Šu’be kome je ispričao Katade, prenoseći od Enesa, radijallahu anhu, da je neki svijet od plemena Urejne mrzio stanovanje u Medini, pa im je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, dozvolio da dođu do deva od zekata, piju njihovo mlijeko i koriste njihovu mokraću. Oni su, međutim, poubijali pastire, a deve potjerali sa sobom, pa je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, poslao za njima (ubicama) potjeru i oni su dovedeni i on je dao odsjeći im njihove ruke, noge, a oči im spržiti i ostaviti ih na žezi da grizu kamenje. U drugom senedu, Katadu slijede Ebu-Kilabe, Humejd i Sabit, koji ovaj slučaj prenose isto od Enesa.


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ غَدَوْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ لِيُحَنِّكَهُ، فَوَافَيْتُهُ فِي يَدِهِ الْمِيسَمُ يَسِمُ إِبِلَ الصَّدَقَةِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibrahim b. Munzir, njemu Velid, koji kaže da mu je pričao Ebu-Amr Evzaija, rekavši kako mu je saopćio Ishak b. Abdullah b. Ebi-Talhe, kome je Enes b. Malik, radijallahu anhu, rekao: “Jednom sam poranio do Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, s Abdullahom b. Ebi-Talhom da mu on (za dijete) umekša ustima hurme i zatekao mu u ruci alatku kojom obilježava deve prikupljene od zekata.”