Zakletva i zavjetovanje

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ لَمْ يَكُنْ يَحْنَثُ فِي يَمِينٍ قَطُّ، حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ كَفَّارَةَ الْيَمِينِ وَقَالَ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتُ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ، وَكَفَّرْتُ عَنْ يَمِينِي‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Mukatil Ebu-Hasan, njemu Abdullah, a ovom Hišam b. Urva, prenoseći od svoga oca, a on od Aiše, r.a, (da je kazivala): “Ebu-Bekr, radijallahu anhu, nikad nije kršio zakletvu sve dok Allah nije objavio iskup za nju. Govorio je: ‘Neću se zakleti, a da, kad vidim da je nešto bolje od toga, ne uradim ono što je bolje i ne iskupim se za svoju zakletvu.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ سَمُرَةَ لاَ تَسْأَلِ الإِمَارَةَ، فَإِنَّكَ إِنْ أُوتِيتَهَا عَنْ مَسْأَلَةٍ وُكِلْتَ إِلَيْهَا، وَإِنْ أُوتِيتَهَا مِنْ غَيْرِ مَسْأَلَةٍ أُعِنْتَ عَلَيْهَا، وَإِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، فَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ، وَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan Muhammed b. Fadl, njemu Džerir b. Hazim, ovom Hasan, a njemu Abdur-Rahman b. Semura da je Vjerovjesnik, a.s, rekao: “O Abdur-Rahmane, sine Semurin, ne traži vlast, jer ako je dobiješ na (svoj) zahtjev, bit ćeš njezin (prepušten sam sebi); a ako je dobiješ ne tražeći je, bit ćeš potpomognut u njoj. Kada se zakuneš za nešto, ali vidiš da je nešto drugo bolje od toga, iskupi se za svoju zakletvu i uradi ono što je bolje.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ غَيْلاَنَ بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ أَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ ‏”‏ وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ، وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ ‏”‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ لَبِثْنَا مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ نَلْبَثَ، ثُمَّ أُتِيَ بِثَلاَثِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى فَحَمَلَنَا عَلَيْهَا فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قُلْنَا أَوْ قَالَ بَعْضُنَا وَاللَّهِ لاَ يُبَارَكُ لَنَا، أَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَسْتَحْمِلُهُ، فَحَلَفَ أَنْ لاَ يَحْمِلَنَا ثُمَّ حَمَلَنَا، فَارْجِعُوا بِنَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنُذَكِّرُهُ، فَأَتَيْنَاهُ فَقَالَ ‏”‏ مَا أَنَا حَمَلْتُكُمْ، بَلِ اللَّهُ حَمَلَكُمْ، وَإِنِّي وَاللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ كَفَّرْتُ عَنْ يَمِينِي، وَأَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ ‏”‏‏.‏ أَوْ ‏”‏ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَكَفَّرْتُ عَنْ يَمِينِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan, njemu Hammad b. Zejd, prenoseći od Gejlana b. Džerira, on od Ebu-Burde, a ovaj od svoga oca (da je kazivao): “Došao sam s grupom eš‘arija kod Vjerovjesnika, a.s., da tražim jahalicu. ‘Tako mi Allaha‘, reče on, ‘ja vam neću dati jahalice, niti vam imam šta dati!‘ Ostali smo tu nakon toga onoliko koliko je Allah htio da ostanemo. Potom nam je on (Vjerovjesnik, a.s.) došao s tri najbolje deve i dao nam da ih uzjašemo. Pošto smo krenuli, rekosmo (ili su neki od nas rekli): ‘Allah nam neće dati bereket! Došli smo Vjerovjesniku, a.s., tražeći jahalice; on se zakleo da nam ih neće dati, ali nam ih je potom ipak dao. Vratimo se (natrag) Vjerovjesniku, a.s., i podsjetimo ga (na to)!‘ Nakon što smu mu došli, on nam reče: ‘Nisam vam ih ja dao, Allah vam ih je dao! Allaha mi, ako Allah da, ja se zaista neću zakleti, a da se, kad vidim da je nešto drugo bolje od nje, neću iskupiti za svoju zakletvu i uraditi ono što je bolje‘ (ili je rekao: ‘… uradit ću ono što je bolje i iskupiti se za svoju zakletvu‘).”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، قَالَ هَذَا مَا حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ نَحْنُ الآخِرُونَ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak b. Ibrahim, njemu Abdur-Rezzak, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Hemmama b. Munebbiha da je rekao: “O tome nam je pričao Ebu-Hurejra, prenoseći od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: ‘Mi smo posljednji (ummet), a bit ćemo prvi na Kijametskom danu…‘”


 

فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ وَاللَّهِ لأَنْ يَلِجَّ أَحَدُكُمْ بِيَمِينِهِ فِي أَهْلِهِ آثَمُ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ أَنْ يُعْطِيَ كَفَّارَتَهُ الَّتِي افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَيْهِ ‏”‏‏.‏

 

Allahov je Poslanik, a.s., rekao: “Tako mi Allaha, da neko od vas ustraje u zakletvi koja se tiče njegove porodice (nakon što spozna grešku), grešnije je od toga da se iskupi (za prkršenu zakletvu) onako kako mu je to Allah propisao.”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنِ اسْتَلَجَّ فِي أَهْلِهِ بِيَمِينٍ فَهْوَ أَعْظَمُ إِثْمًا، لِيَبَرَّ ‏”‏‏.‏ يَعْنِي الْكَفَّارَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak, tj. Ibn-Ibrahim, njemu Jahja b. Salih, a ovom Muavija, prenoseći od Jahje, on od Ikrime, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ko uporno ostane pri svojoj zakletvi koja se tiče njegove porodice (nakon što spozna grešku) — to je veći grijeh. Neka (prestane s nepopustljivošću, uradi ono što je bolje i) učini dobročinstvo, znači iskup (kefaret).”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْثًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، فَطَعَنَ بَعْضُ النَّاسِ فِي إِمْرَتِهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ إِنْ كُنْتُمْ تَطْعَنُونَ فِي إِمْرَتِهِ فَقَدْ كُنْتُمْ تَطْعَنُونَ، فِي إِمْرَةِ أَبِيهِ مِنْ قَبْلُ، وَايْمُ اللَّهِ إِنْ كَانَ لَخَلِيقًا لِلإِمَارَةِ، وَإِنْ كَانَ لَمِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَىَّ، وَإِنَّ هَذَا لَمِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَىَّ بَعْدَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, prenoseći od Ismaila b. Džafera, on od Abdullaha b. Dinara, a ovaj od Ibn-Omera da je kazivao: ”Allahov Poslanik, a.s, poslao je vojsku na čije je čelo kao zapovjednika postavio Usamu b. Zejda. Neki su ljudi uputili prigovor na njegovo postavljenje, te je Allahov Poslanik, a.s., (čuvši to) ustao i rekao: ‘Ako imate primjedbi na njegovo postavljenje, ta imali ste i otprije primjedbi na postavljenje njegova oca, iako je on, tako mi Allaha (ve ejmullahi) bio dostojan da upravlja, a bio je i među meni najdražim ljudima! I ovaj je, zaista, među meni najdražim ljudima poslije njega!‘”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَتْ يَمِينُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ وَمُقَلِّبِ الْقُلُوبِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, prenoseći od Sufjana, on od Musaa b. Ukbe, ovaj od Salima, a on od Ibn-Omera da je rekao: “Vjerovjesnik se, a.s., zaklinjao (riječima): ‘Ne, tako mi Onoga koji usmjereva (ljudska) srca!‘“


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا هَلَكَ قَيْصَرُ فَلاَ قَيْصَرَ بَعْدَهُ، وَإِذَا هَلَكَ كِسْرَى فَلاَ كِسْرَى بَعْدَهُ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتُنْفَقَنَّ كُنُوزُهُمَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa, njemu Ebu-Avana, prenoseći od Abdul-Melika, on od Džabira b. Semure, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Kada propadne (bizantijski) car, neće biti cara poslije njega, i kada propadne perzijski kralj, neće biti kralja poslije njega. Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, vi ćete riznice njih dvojice trošiti na Allahovom putu.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِذَا هَلَكَ كِسْرَى فَلاَ كِسْرَى بَعْدَهُ، وَإِذَا هَلَكَ قَيْصَرُ فَلاَ قَيْصَرَ بَعْدَهُ، وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَتُنْفَقَنَّ كُنُوزُهُمَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Seida b. Musejjeba, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Kada propadne (bizantijski) car, neće biti cara poslije njega, i kada propadne perzijski kralj, neće biti kralja poslije njega. Tako mi Onoga u čijoj je ruci Muhammedova duša, vi ćete riznice njih dvojice trošiti na Allahovom putu.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏ “‏ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ وَاللَّهِ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا، وَلَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed, njemu Abda, prenoseći od Hišama b. Urve, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “O ummete Muhammedov, tako mi Allaha, da znate ono što znam ja, mnogo biste plakali, a malo se smijali!”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي حَيْوَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَقِيلٍ، زُهْرَةُ بْنُ مَعْبَدٍ أَنَّهُ سَمِعَ جَدَّهُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ هِشَامٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ آخِذٌ بِيَدِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لأَنْتَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ إِلاَّ مِنْ نَفْسِي‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لاَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْكَ مِنْ نَفْسِكَ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ فَإِنَّهُ الآنَ وَاللَّهِ لأَنْتَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ نَفْسِي‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ الآنَ يَا عُمَرُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Sulejman, njemu Ibn-Vehb, ovom Hajva, prenoseći od Ebu-Ukajla Zuhre b. Ma‘beda, a ovaj od svoga djeda Abdullaha b. Hišama da je kazivao: “Bili smo s Vjerovjesnikom, a.s., kada mu je Omer b. Hattab, dok ga je Vjerovjesnik, a.s., držao za ruku, rekao: ‘Allahov Poslaniče, draži si mi od svakoga, izuzev mene samog!‘ Vjerovjesnik, a.s. mu, odgovori: ‘Ne, tako mi Onoga u čijoj ruci je moja duša, (nije dobro) sve dok ti ne budem draži od tebe samog!‘ — ‘Sada si mi, zaista‘, reče Omer, ‘tako mi Allaha, draži od mene samog!‘ — ‘Sada (je dobro), Omere!‘, reče Vjerovjesnik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، أَنَّهُمَا أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَجُلَيْنِ اخْتَصَمَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَحَدُهُمَا اقْضِ بَيْنَنَا بِكِتَابِ اللَّهِ‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ وَهْوَ أَفْقَهُهُمَا أَجَلْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاقْضِ بَيْنَنَا بِكِتَابِ اللَّهِ، وَائْذَنْ لِي أَنْ أَتَكَلَّمَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ تَكَلَّمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ إِنَّ ابْنِي كَانَ عَسِيفًا عَلَى هَذَا ـ قَالَ مَالِكٌ وَالْعَسِيفُ الأَجِيرُ ـ زَنَى بِامْرَأَتِهِ، فَأَخْبَرُونِي أَنَّ عَلَى ابْنِي الرَّجْمَ، فَافْتَدَيْتُ مِنْهُ بِمِائَةِ شَاةٍ وَجَارِيَةٍ لِي، ثُمَّ إِنِّي سَأَلْتُ أَهْلَ الْعِلْمِ فَأَخْبَرُونِي أَنَّ مَا عَلَى ابْنِي جَلْدُ مِائَةٍ وَتَغْرِيبُ عَامٍ، وَإِنَّمَا الرَّجْمُ عَلَى امْرَأَتِهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَمَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَقْضِيَنَّ بَيْنَكُمَا بِكِتَابِ اللَّهِ، أَمَّا غَنَمُكَ وَجَارِيَتُكَ فَرَدٌّ عَلَيْكَ ‏”‏‏.‏ وَجَلَدَ ابْنَهُ مِائَةً وَغَرَّبَهُ عَامًا، وَأُمِرَ أُنَيْسٌ الأَسْلَمِيُّ أَنْ يَأْتِيَ امْرَأَةَ الآخَرِ، فَإِنِ اعْتَرَفَتْ رَجَمَهَا، فَاعْتَرَفَتْ فَرَجَمَهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Ubejdullaha b. Abdullaha b. Utbe b. Mesuda, a on od Ebu-Hurejre i Zejda b. Halida (da su kazivali): “Dva su čovjeka podigla parnicu kod Allahovog Poslanika, a.s., te jedan je od njih dvojice reče: ‘Presudi nam po Allahovoj knjizi!‘ Drugi, koji je bio učeniji, reče: ‘Može, Allahov Poslaniče, presudi nam po Allahovoj knjizi, ali mi dopusti i da kažem!‘ — ‘Govori!‘, reče mu Poslanik, a.s. ‘Moj je sin radio kao najamnik kod ovog čovjeka i počinio blud s njegovom ženom. (Malik kaže da asif znači edžir) Pošto je on smatrao da moga sina treba kamenovati, ja sam njegovo kamenovanje iskupio s dvije stotine ovaca i jednom robinjom. Potom sam pitao učenjake, i oni su me obavijestili da moga sina treba izbičevati sa stotinu (udaraca) i protjerati ga na godinu dana, a da ženu ovog čovjeka treba kamenovati!‘ Allahov Poslanik, a.s., na to reče: ‘Da, tako mi Onog u čijoj je ruci moja duša, presudit ću vam po Allahovoj knjizi! Što se tiče tvojih ovaca i tvoje robinje, (njih treba) tebi vratiti.‘ Poslanik, a.s. je, presudio, pa je momku koji je počinio blud udareno stotinu udaraca bičem i bio je protjeran (iz tog mjesta) na godinu dana. (K tome) Unejsu Eslemiju naređeno je da ode kod žene ovog drugog i zatraži njeno priznanje (da je počinila blud). Nakon što je priznala, on ju je kamenovao.”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَهْبٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كَانَ أَسْلَمُ وَغِفَارُ وَمُزَيْنَةُ وَجُهَيْنَةُ خَيْرًا مِنْ تَمِيمٍ وَعَامِرِ بْنِ صَعْصَعَةَ وَغَطَفَانَ وَأَسَدٍ، خَابُوا وَخَسِرُوا ‏”‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهُمْ خَيْرٌ مِنْهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdullah b. Muhammed, njemu Vehb, ovom Šu‘ba, prenoseći od Muhammeda b. Ebu-Jakuba, ovaj od Abdur-Rahmana b. Ebu-Bekre, a on od svoga oca da je Vjerovjesnika, a.s., rekao: “Recite mi jesu li (plemena) Eslem, Gifar, Muzejna i Džuhejna bolja od Temima, Amira b. Sa‘sae, Gatafana i Eseda, (koji su) propali i izgubili?‘ — ‘Da‘, odgovorili su. ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, ona su bolja od ovih!‘, (reče Vjerovjesnik, a.s.).”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَ عَامِلاً فَجَاءَهُ الْعَامِلُ حِينَ فَرَغَ مِنْ عَمَلِهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا لَكُمْ، وَهَذَا أُهْدِيَ لِي‏.‏ فَقَالَ لَهُ ‏”‏ أَفَلاَ قَعَدْتَ فِي بَيْتِ أَبِيكَ وَأُمِّكَ فَنَظَرْتَ أَيُهْدَى لَكَ أَمْ لاَ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشِيَّةً بَعْدَ الصَّلاَةِ فَتَشَهَّدَ وَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ أَمَّا بَعْدُ، فَمَا بَالُ الْعَامِلِ نَسْتَعْمِلُهُ، فَيَأْتِينَا فَيَقُولُ هَذَا مِنْ عَمَلِكُمْ، وَهَذَا أُهْدِيَ لِي‏.‏ أَفَلاَ قَعَدَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ فَنَظَرَ هَلْ يُهْدَى لَهُ أَمْ لاَ، فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لاَ يَغُلُّ أَحَدُكُمْ مِنْهَا شَيْئًا، إِلاَّ جَاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى عُنُقِهِ، إِنْ كَانَ بَعِيرًا جَاءَ بِهِ لَهُ رُغَاءٌ، وَإِنْ كَانَتْ بَقَرَةً جَاءَ بِهَا لَهَا خُوَارٌ، وَإِنْ كَانَتْ شَاةً جَاءَ بِهَا تَيْعَرُ، فَقَدْ بَلَّغْتُ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو حُمَيْدٍ ثُمَّ رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ حَتَّى إِنَّا لَنَنْظُرُ إِلَى عُفْرَةِ إِبْطَيْهِ‏.‏ قَالَ أَبُو حُمَيْدٍ وَقَدْ سَمِعَ ذَلِكَ مَعِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَلُوهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Urve, a on od Ebu-Humejda Saidija (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., unajmio radnika koji mu je nakon obavljenog posla došao i rekao: ‘Allahov Poslaniče, ovo je vaše, a ovo je poklonjeno meni!‘ Tada mu je (Poslanik, a.s.,) odgovorio: ‘A da si sjedio kod kuće sa svojom majkom, vidio bi da li bi ti išta bilo poklonjeno ili ne!‘ Nakon toga Allahov je Poslanik, a.s., poslije večernjeg namaza, ustao, izgovorio šehadet, izrekao hvalu Allahu, dž.š., onako kako Njemu dolikuje, i rekao: ‘Šta je s radnikom kojeg smo mi zaposlili, pa nam je on došao i rekao: ‘Ovo je vaš rad (vaše), a ovo je poklonjeno meni!‘ Da je on (kojim slučajem) sjedio u kući svoga oca i svoje majke, vidio bi da li bi mu išta bilo poklonjeno ili ne. Tako mi Onoga u čijoj je ruci Muhammedova duša, niko od vas neće (od zekata) bilo šta otuđiti, a da neće doći na Sudnji dan noseći to na vratu. Ukoliko to bude bila deva, doći će s njom, a ona će rikati; ukoliko to bude bila krava, doći će s njom, a ona će mukati; ukoliko to bude bila ovca, doći će s njom, a ona će blejati. Ja sam dostavio!‘“ Ebu-Humejd dodaje: “Zatim je Allahov Poslanik podigao svoju ruku tako da smo mogli vidjeti dlake ispod njegova pazuha. Ovo je zajedno sa mnom od Vjerovjesnika, a.s., čuo i Zejd b. Sabit, pa ga pitajte.”


 

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَام ٌ ـ هُوَ ابْنُ يُوسُفَ ـ عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا، وَلَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ibrahim b. Musa, a njemu Hišam b. Jusuf, prenoseći od Ma‘mera, on od Hemmama, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Ebu-Kasima, a.s., da je rekao: “Tako mi Onoga u čijoj je ruci Muhammedova duša, da znate ono što ja znam, mnogo biste plakali, a malo se smijali!”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمَعْرُورِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ انْتَهَيْتُ إِلَيْهِ وَهُوَ يَقُولُ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ ‏”‏ هُمُ الأَخْسَرُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ، هُمُ الأَخْسَرُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ ‏”‏ قُلْتُ مَا شَأْنِي أَيُرَى فِيَّ شَىْءٌ مَا شَأْنِي فَجَلَسْتُ إِلَيْهِ وَهْوَ يَقُولُ، فَمَا اسْتَطَعْتُ أَنْ أَسْكُتَ، وَتَغَشَّانِي مَا شَاءَ اللَّهُ، فَقُلْتُ مَنْ هُمْ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ الأَكْثَرُونَ أَمْوَالاً، إِلاَّ مَنْ قَالَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovom A‘meš, prenoseći od Marura, a on od Ebu-Zerra da je kazivao: “Došao sam do njega (Vjerovjesnika, a.s.), a on je u hladu Kabe govorio: ‘Oni su na gubitku, tako mi Gospodara Kabe! Oni su na gubitku, tako mi Gospodara Kabe!‘ — ‘A šta je sa mnom? Vidi li se u meni nešto? Šta je sa mnom?‘, upitao sam se. Potom sam sjeo kod njega, ali nisam mogao šutjeti: snašlo me je ono što je Allah htio. ‘Allahov Poslaniče — dao bih za tebe i i oca i majku! — ko su oni?‘, upitah. ‘To su oni koji imaju najviše imetka, osim onih koji kažu: ‘Ovako i ovako!‘‘, reče on.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ قَالَ سُلَيْمَانُ لأَطُوفَنَّ اللَّيْلَةَ عَلَى تِسْعِينَ امْرَأَةً، كُلُّهُنَّ تَأْتِي بِفَارِسٍ يُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ صَاحِبُهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ‏.‏ فَلَمْ يَقُلْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ‏.‏ فَطَافَ عَلَيْهِنَّ جَمِيعًا، فَلَمْ تَحْمِلْ مِنْهُنَّ إِلاَّ امْرَأَةٌ وَاحِدَةٌ، جَاءَتْ بِشِقِّ رَجُلٍ، وَايْمُ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ قَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ‏.‏ لَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فُرْسَانًا أَجْمَعُونَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Ebu-Zinad, prenoseći od Abdur-Rahmana A‘redža, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Allahovog Poslanika, a.s., da je kazivao: “Sulejman je rekao: ‘Noćas ću obići devedeset žena, i svaka će mi roditi po jednog konjanika koji će se boriti na Allahovom putu!‘ Njegov mu drug reče: ‘Reci: ‘Ako Bog da!‘‘, ali on to ne reče. Sve je žene obišao, ali je samo jedna od njih ostala trudna. Rodila je muško dijete s jednom nogom i jednom rukom. Tako mi Onoga u čijoj je ruci Muhammedova duša, da je rekao: ‘Ako Bog da!‘, svi bi se (oni) borili na Allahovom putu.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ أُهْدِيَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سَرَقَةٌ مِنْ حَرِيرٍ، فَجَعَلَ النَّاسُ يَتَدَاوَلُونَهَا بَيْنَهُمْ، وَيَعْجَبُونَ مِنْ حُسْنِهَا وَلِينِهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَتَعْجَبُونَ مِنْهَا ‏”‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَمَنَادِيلُ سَعْدٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنْهَا ‏”‏‏.‏ لَمْ يَقُلْ شُعْبَةُ وَإِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ‏”‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed, njemu Ebu-Ahves, prenoseći od Ebu-Ishaka, a on od Bera‘a b. Aziba da je kazivao: “Vjerovjesniku, a.s., bile su poklonjene trake bijele svile; svijet ih je razgledao i čudio se njihovoj kvaliteti i ljepoti. ‘Čudite im se?‘, upitao je Allahov Poslanik , a.s. ‘Da, Allahov Poslaniče‘, odgovorili su. ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, Sa‘dove maramice u Džennetu bolje su od njih!‘, reče Poslanik, a.s.” Šu‘ba i Israil nisu prenijeli od Ishaka riječi: “Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ إِنَّ هِنْدَ بِنْتَ عُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا كَانَ مِمَّا عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ أَهْلُ أَخْبَاءٍ ـ أَوْ خِبَاءٍ ـ أَحَبَّ إِلَىَّ أَنْ يَذِلُّوا مِنْ أَهْلِ أَخْبَائِكَ ـ أَوْ خِبَائِكَ، شَكَّ يَحْيَى ـ ثُمَّ مَا أَصْبَحَ الْيَوْمَ أَهْلُ أَخْبَاءٍ ـ أَوْ خِبَاءٍ ـ أَحَبَّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ يَعِزُّوا مِنْ أَهْلِ أَخْبَائِكَ أَوْ خِبَائِكَ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ وَأَيْضًا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ مِسِّيكٌ، فَهَلْ عَلَىَّ حَرَجٌ أَنْ أُطْعِمَ مِنَ الَّذِي لَهُ قَالَ ‏”‏ لاَ إِلاَّ بِالْمَعْرُوفِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Urve b. Zubejra, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Hind b. Utba b. Rebia je rekla: ‘Allahov Poslaniče, na licu zemlje nisu obitavali stanovnici šatora (tj. pristalice) za koje sam više voljela da budu poniženi od stanovnika tvojih šatora, a danas je došao dan kada mi ne bi bilo ništa draže od toga da stanovnici tvojih šatora osnaže i ojačaju.‘ (Jahja nije siguran da li je rekla ahba ili hiba, i da li je rekla ahbaike ili hibaike.) Allahov je Poslanik, a.s., rekao…” U njemu (hadisu) također stoji (da je Poslanik, a.s., rekao): “Tako mi Onoga u čijoj je ruci Muhammedova duša…” Upitala je: “Allahov Poslaniče, Ebu-Sufjan je škrtica, pa ima li smetnje da se hranim onim što on posjeduje?‘ — “Nema, ali pristojno i umjereno!”, odgovorio je.


 

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُضِيفٌ ظَهْرَهُ إِلَى قُبَّةٍ مِنْ أَدَمٍ يَمَانٍ إِذْ قَالَ لأَصْحَابِهِ ‏”‏ أَتَرْضَوْنَ أَنْ تَكُونُوا رُبُعَ أَهْلِ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَفَلَمْ تَرْضَوْا أَنْ تَكُونُوا ثُلُثَ أَهْلِ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ، إِنِّي لأَرْجُو أَنْ تَكُونُوا نِصْفَ أَهْلِ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Osman, njemu Šurejh b. Meslema, a ovom Ibrahim b. Jusuf, prenoseći od svoga oca, on od Ebu-Ishaka, ovaj od Amra b. Mejmuna, a on od Abdullaha b. Mesuda, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Dok je Allahov Poslanik, a.s., sjedio naslonjen leđima na šator od jemanske kože, upitao je svoje ashabe: ‘Da li biste voljeli da budete četvrtina stanovnika Dženneta?‘ — ‘Ne!‘, odgovorili su. ‘A da li biste voljeli da budete trećina stanovnika Dženneta?‘, upitao je. ‘Ne!‘, odgovorili su. ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci Muhammedova duša, ja zaista očekujem da budete polovina stanovnika Dženneta.‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَمِعَ رَجُلاً، يَقْرَأُ ‏{‏قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ‏}‏ يُرَدِّدُهَا، فَلَمَّا أَصْبَحَ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ، وَكَأَنَّ الرَّجُلَ يَتَقَالُّهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهَا لَتَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, njemu Malik, a ovom Abdur-Rahman b. Abdullah b. Abdur-Rahman, prenoseći od svoga oca, a on od Ebu-Seida Hudrija (da je kazivao): “Neki je čovjek čuo drugog čovjeka kako stalno ponavlja (suru) Ihlas (Kul huvallahu ehad), pa je ujutro otišao Allahovom Poslaniku, a.s., i to mu ispričao, smatrajući da sura Ihlas nije toliko vrijedna. Allahov mu je Poslanik, a.s., tada rekao: ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, ona vrijedi trećinu Kur‘ana.‘”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ أَتِمُّوا الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ، فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنِّي لأَرَاكُمْ مِنْ بَعْدِ ظَهْرِي إِذَا مَا رَكَعْتُمْ وَإِذَا مَا سَجَدْتُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak, njemu Hibban, a ovom Hemmam, prenoseći od Katade, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Upotpunite ruku i sedždu! Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, ja vas i okrenut leđima vidim kako ruku i sedždu činite!”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنَ الأَنْصَارِ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَعَهَا أَوْلاَدٌ لَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّكُمْ لأَحَبُّ النَّاسِ إِلَىَّ ‏”‏‏.‏ قَالَهَا ثَلاَثَ مِرَارٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak, njemu Vehb b. Džerir, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Hišama b. Zejda, a on od Enesa b. Malika da je kazivao: “Neka je žena ensarijka došla Vjerovjesniku, a.s., sa svojom djecom, pa (joj) je on rekao: ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, vi ste mi najdraži!‘ To je ponovio tri puta.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَدْرَكَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ وَهْوَ يَسِيرُ فِي رَكْبٍ يَحْلِفُ بِأَبِيهِ فَقَالَ ‏ “‏ أَلاَ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ، مَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ، أَوْ لِيَصْمُتْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, a njemu Malik, prenoseći od Nafija, a on od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., sustigao Omera, koji se, putujući s grupom, zaklinjao svojim ocem. ‘Čujte‘, reče (Poslanik, a.s.), ‘Allah vam zabranjuje da se očevima svojim zaklinjete. A ako se neko od vas bude zaklinjao, neka se zakune samo Allahom ili neka šuti.‘”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ سَالِمٌ قَالَ ابْنُ عُمَرَ سَمِعْتُ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا مُنْذُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ذَاكِرًا وَلاَ آثِرًا‏.‏ قَالَ مُجَاهِدٌ ‏{‏أَوْ أَثَرَةٍ مِنْ عِلْمٍ‏}‏ يَأْثُرُ عِلْمًا‏.‏ تَابَعَهُ عُقَيْلٌ وَالزُّبَيْدِيُّ وَإِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَمَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عُمَرَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ufejr, njemu Ibn-Vehb, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Salima, ovaj od Ibn-Omera, a on od Omera da je kazivao: “Allahov mi je Poslanik, a.s., rekao: ‘Allah vam, zaista, zabranjuje da se zaklinjete svojim očevima.‘ Tako mi Allaha, od trenutka kada sam čuo Allahovog Poslanika, a.s., nisam se time zakleo, niti svjesno, niti prenoseći od drugoga.” Mudžahid kaže da أو أثارة من علم znači “prenosi nauku”. Isto prenose i Ukajl, Zubejdi te Ishak Kelbi od Zuhrija. Ibn-Ujejna i Ma‘mer prenose od Zuhrija, ovaj od Salima, a on od Ibn-Omera (da je pričao): “Vjerovjesnik, a.s., čuo je Omera…”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهُ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, a njemu Abdul-Aziz b. Muslim, prenoseći od Abdullaha b. Dinara, a on od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, da je rekao: “Naredio nam je Allahov Poslanik, a.s.: ‘Nemojte se zaklinjati svojim očevima!‘”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، وَالْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كَانَ بَيْنَ هَذَا الْحَىِّ مِنْ جَرْمٍ وَبَيْنَ الأَشْعَرِيِّينَ وُدٌّ وَإِخَاءٌ، فَكُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، فَقُرِّبَ إِلَيْهِ طَعَامٌ فِيهِ لَحْمُ دَجَاجٍ وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ أَحْمَرُ كَأَنَّهُ مِنَ الْمَوَالِي، فَدَعَاهُ إِلَى الطَّعَامِ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ شَيْئًا فَقَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ أَنْ لاَ آكُلَهُ‏.‏ فَقَالَ قُمْ فَلأُحَدِّثَنَّكَ عَنْ ذَاكَ، إِنِّي أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ ‏”‏ وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ، وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ‏”‏‏.‏ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبِ إِبِلٍ فَسَأَلَ عَنَّا‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ أَيْنَ النَّفَرُ الأَشْعَرِيُّونَ ‏”‏‏.‏ فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قُلْنَا مَا صَنَعْنَا حَلَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَحْمِلُنَا وَمَا عِنْدَهُ مَا يَحْمِلُنَا ثُمَّ حَمَلَنَا، تَغَفَّلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ، وَاللَّهِ لاَ نُفْلِحُ أَبَدًا، فَرَجَعْنَا إِلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ إِنَّا أَتَيْنَاكَ لِتَحْمِلَنَا فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا، وَمَا عِنْدَكَ مَا تَحْمِلُنَا‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ إِنِّي لَسْتُ أَنَا حَمَلْتُكُمْ، وَلَكِنَّ اللَّهَ حَمَلَكُمْ، وَاللَّهِ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَتَحَلَّلْتُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, a njemu Abdul-Vehhab, prenoseći od Ejjuba, ovaj od Ebu-Kilabe i Kasima Temimija, a oni od Zehdema b. Harisa da je kazivao: “Između ovog plemena iz Džerema i eš‘arija postojala je uzajamna ljubav i bratstvo. Bili smo kod Ebu-Musa‘a Ešarija, i on mu je ponudio hranu od pilećeg mesa. Kod njega je u to vrijeme bio neki čovjek iz plemena Benu-Tejmullah. Bio je crven kao da je štićenik. Pozvao je i njega na jelo. ‘Zaista sam ga vidio‘ reče ovaj, ‘kako jede nešto što mi se gadilo, te sam se zakleo da ga neću jesti.‘ — ‘Ustani‘, reče on, ‘pričat ću ti o tome: Došao sam kod Allahovog Poslanika, a.s., s grupom eš‘arija da tražimo od njega jahalice. ‘Tako mi Allaha‘ rekao nam je, ‘neću vam dati jahalice, niti imam jahalice koje bih vam mogao dati!‘ (Potom su) Allahovom Poslaniku, a.s., dovedene deve zadobivene kao ratni plijen, pa je on upitao za nas: ‘Gdje su eš‘arije?‘ Odredio nam je pet mladih deva. Ali kada smo krenuli, zapitali smo se: ‘Šta mi to uradismo? Allahov Poslanik, a.s., bio se zakleo da nam neće dati jahalice, jer nam nije imao šta dati, ali nam ih je potom ipak dao. Prevarili smo Poslanika, a.s., jer je on iz svoje nepažnje prekšio zakletvu. Tako nam Allaha u ovome nikad neće biti sreće!‘ Vratili smo mu se i rekli: ‘Mi smo ti došli da nam daš jahalice, pa si se ti zakleo da nam ih nećeš dati i da nam nemaš šta dati!‘ — ‘Nisam ja taj koji vam je dao jahalice‘, reče on, ‘nego vam ih je Allah dao. Tako mi Allaha, kad god se zakunem nekom zakletvom, a zatim vidim da je nešto drugo bolje, ja uradim ono što je bolje i iskupim se za (prekršenu) zakletvu.‘”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ حَلَفَ فَقَالَ فِي حَلِفِهِ بِاللاَّتِ وَالْعُزَّى‏.‏ فَلْيَقُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ وَمَنْ قَالَ لِصَاحِبِهِ تَعَالَ أُقَامِرْكَ‏.‏ فَلْيَتَصَدَّقْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdullah b. Muhammed, njemu Hišam b. Jusuf, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Humejda b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko se zakune riječima: ‘Tako mi Lata i Uzzaa!‘ — neka obavezno izgovori: ‘Nema Boga osim Allaha!‘, a ko svome drugu kaže: ‘Dođi da se kockamo!‘ — neka podijeli sadaku!”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اصْطَنَعَ خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ وَكَانَ يَلْبَسُهُ، فَيَجْعَلُ فَصَّهُ فِي بَاطِنِ كَفِّهِ، فَصَنَعَ النَّاسُ خَوَاتِيمَ ثُمَّ إِنَّهُ جَلَسَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَنَزَعَهُ، فَقَالَ ‏”‏ إِنِّي كُنْتُ أَلْبَسُ هَذَا الْخَاتِمَ وَأَجْعَلُ فَصَّهُ مِنْ دَاخِلٍ ‏”‏‏.‏ فَرَمَى بِهِ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ وَاللَّهِ لاَ أَلْبَسُهُ أَبَدًا ‏”‏‏.‏ فَنَبَذَ النَّاسُ خَوَاتِيمَهُمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, njemu Lejs, prenoseći od Nafija, a on od Ibn-Omera, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., nabavio prsten od zlata. Nosio ga je tako što je ukrasni kamenčić okretao unutra. Nakon što je svijet počeo nabavljati prstenje, Poslanik, a.s., sjeo je na minber i skinuo ga, rekavši: ‘Ja sam ovaj prsten nosio okrećući njegov (dragi) kamen unutra. Tako mi Allaha, nikada ga više neću staviti!‘ Zatim ga je bacio, a i svijet je nakon toga prestao nositi svoje prstenje.”


 

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ مِلَّةِ الإِسْلاَمِ فَهْوَ كَمَا قَالَ ـ قَالَ ـ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَىْءٍ عُذِّبَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ، وَلَعْنُ الْمُؤْمِنِ كَقَتْلِهِ، وَمَنْ رَمَى مُؤْمِنًا بِكُفْرٍ فَهْوَ كَقَتْلِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Mualla b. Esed, njemu Vuhejb, prenoseći od Ejjuba, ovaj od Ebu-Kilaba, a on od Sabita b. Dahhaka da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko se zakune (nekom drugom) vjerom pored islama — postaje ono čime se zakleo. Ko izvrši samoubistvo pomažući se nečim — time će biti mučen u džehenemskoj vatri. Proklinjati vjernika isto je kao i ubiti ga. Ko optuži vjernika da je nevjernik — (isto je) kao da ga je ubio.”


 

وَقَالَ عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّ ثَلاَثَةً فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَبْتَلِيَهُمْ، فَبَعَثَ مَلَكًا فَأَتَى الأَبْرَصَ فَقَالَ تَقَطَّعَتْ بِي الْحِبَالُ، فَلاَ بَلاَغَ لِي إِلاَّ بِاللَّهِ، ثُمَّ بِكَ ‏”‏‏.‏ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ‏.‏

 

Amr b. Asim prenosi od Hemmama, ovaj od Ishaka b. Abdullaha, on od Abdur-Rahmana b. Ebu-Amre, a ovaj od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Čuo sam Vjerovjesnika, a.s., kako govori: ‘Trojicu iz Benu-Israila Allah je htio staviti na kušnju. Poslao je gubavcu meleka s riječima: ‘Ostao sam bez ikakvih sredstava, i ne mogu doći do (cilja) osim uz Allahovu i tvoju (pomoć)…‘“ (do kraja hadisa).


 

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kabisa, njemu Sufjan, a ovom Eš‘as, prenoseći od Muavije b. Suvejda b. Mukarrina, ovaj od Beraa, a on od Vjerovjesnika, a.s…; a PRIČAO MI JE i Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Eš‘asa, ovaj od Muavije b. Suvejda b. Mukarrina, a on od Beraa, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s. nam je, naredio da ispoštujemo ono zbog čega nas je neko zakleo.”


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، سَمِعْتُ أَبَا عُثْمَانَ، يُحَدِّثُ عَنْ أُسَامَةَ، أَنَّ ابْنَةً لِرَسُولِ اللَّهِ، صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَتْ إِلَيْهِ وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ وَسَعْدٌ وَأُبَىٌّ أَنَّ ابْنِي قَدِ احْتُضِرَ فَاشْهَدْنَا‏.‏ فَأَرْسَلَ يَقْرَأُ السَّلاَمَ وَيَقُولُ ‏”‏ إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ وَمَا أَعْطَى وَكُلُّ شَىْءٍ عِنْدَهُ مُسَمًّى فَلْتَصْبِرْ وَتَحْتَسِبْ ‏”‏‏.‏ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ تُقْسِمُ عَلَيْهِ، فَقَامَ وَقُمْنَا مَعَهُ، فَلَمَّا قَعَدَ رُفِعَ إِلَيْهِ، فَأَقْعَدَهُ فِي حَجْرِهِ وَنَفْسُ الصَّبِيِّ تَقَعْقَعُ، فَفَاضَتْ عَيْنَا رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدٌ مَا هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ هَذَا رَحْمَةٌ يَضَعُهَا اللَّهُ فِي قُلُوبِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ، وَإِنَّمَا يَرْحَمُ اللَّهُ مِنْ عِبَادِهِ الرُّحَمَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, njemu Šu‘ba, a ovom Asim Ahvel, prenoseći od Ebu-Osmana, a on od Usame (da je kazivao): “Kćerka Allahovog Poslanika, a.s., poslala je po njega (Poslanika, a.s.) — a s njim su u društvu bili Usama b. Zejd, Sa‘d i moj otac, ili Ubejj— da dođe, poručivši mu: ‘Sin mi je doista na samrti, pa nam dođi!‘ Ali, on joj je poslao selame rekavši: ‘Allahu pripada sve što je uzeo i što je dao, i sve je kod Njega određeno. Neka se strpi, i neka se nada nagradi.‘ Potom je ona ponovo poslala po njega, zaklinjući ga, te je on ustao, a i mi s njim. Kada je došao i sjeo, uzeo je dijete u svoje naručje, dok se dječije tijelo treslo. Suze su potekle iz očiju Allahovog Poslanika. ‘Šta je to, Allahov Poslaniče?‘, upitao je Sa‘d. ‘Ovo je milost koju Allah spušta onima od Svojih robova kojima On hoće. Allah oprašta onim Svojim robovima koji su milostivi.‘”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ يَمُوتُ لأَحَدٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ثَلاَثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ، تَمَسُّهُ النَّارُ، إِلاَّ تَحِلَّةَ الْقَسَمِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Ibn-Musejjeba, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Kojem muslimanu umre troje djece (pa se strpi) — neće ga pržiti vatra osim toliko koliko traje jedan ulazak,samo ako je ispunjavao zakletve.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ خَالِدٍ، سَمِعْتُ حَارِثَةَ بْنَ وَهْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ أَلاَ أَدُلُّكُمْ عَلَى أَهْلِ الْجَنَّةِ، كُلُّ ضَعِيفٍ مُتَضَعَّفٍ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لأَبَرَّهُ، وَأَهْلِ النَّارِ كُلُّ جَوَّاظٍ عُتُلٍّ مُسْتَكْبِرٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Ma‘beda b. Halida, ovaj od Harisa b. Vehba, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Hoćete li da vam kažem ko su dženetlije? Svaki slabić kojemu bi, kad bi se zakleo Allahom (da će nešto uraditi), On to i omogućio. A stanovnici su vatre svi nestrpljivi, uzrujani, proždrljivi, surovi i oholi.”


 

حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ النَّاسِ خَيْرٌ قَالَ ‏ “‏ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ يَجِيءُ قَوْمٌ تَسْبِقُ شَهَادَةُ أَحَدِهِمْ يَمِينَهُ، وَيَمِينُهُ شَهَادَتَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ إِبْرَاهِيمُ وَكَانَ أَصْحَابُنَا يَنْهَوْنَا وَنَحْنُ غِلْمَانٌ أَنْ نَحْلِفَ بِالشَّهَادَةِ وَالْعَهْدِ‏.‏

 

Pričao nam je Sa‘d b. Hafs, njemu Šejban, a ovom Mensur, prenoseći od Ibrahima, ovaj od Ubejde, a on od Abdullaha da je kazivao: “Upitali su Vjerovjesnika, a.s., o tome koji je čovjek najbolji, pa je on odgovorio: ‘Moja generacija, zatim ona koja dolazi iza nas, a zatim ona koja slijedi iza nje. Poslije toga doći će ljudi koji će se utrkivati da svjedoče prije zaklinjanja i da se zaklinju prije svjedočenja.‘” Ibrahim kaže: “Naši drugovi zabranjivali su nam, još dok smo bili djeca, da se zaklinjemo svjedočenjem i ugovorom (obećanjem).”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، وَمَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ كَاذِبَةٍ، لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ رَجُلٍ مُسْلِمٍ أَوْ قَالَ أَخِيهِ لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏”‏‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَهُ ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ‏}‏ قَالَ سُلَيْمَانُ فِي حَدِيثِهِ فَمَرَّ الأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ فَقَالَ مَا يُحَدِّثُكُمْ عَبْدُ اللَّهِ قَالُوا لَهُ فَقَالَ الأَشْعَثُ نَزَلَتْ فِيَّ، وَفِي صَاحِبٍ لِي، فِي بِئْرٍ كَانَتْ بَيْنَنَا‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Beššar, njemu Ibn-Ebu-Adi, prenoseći od Šu‘be, ovaj od Sulejmana i Mensura, oni od Ebu-Vaila, ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Ko se lažno zakune da bi uzeo imetak čovjeka muslimana (ili je rekao: svoga brata) susrest će Allaha, a On će na njega biti ljut.” Allah je kao potvrdu tome objavio: “Oni koji obavezu svoju prema Allahu i zakletve svoje zamjenjuju…” Sulejman u svome predanju kaže: “… pa je prošao Eš‘as b. Kajs i upitao: ‘O čemu vam priča Abdullah?‘ Oni mu kazaše, a Eš‘as na to reče: ‘Objavljen je o meni i mome drugu, a povod je bio bunar koji je pripadao nama dvojici.‘”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ تَزَالُ جَهَنَّمُ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ حَتَّى يَضَعَ رَبُّ الْعِزَّةِ فِيهَا قَدَمَهُ فَتَقُولُ قَطْ قَطْ وَعِزَّتِكَ‏.‏ وَيُزْوَى بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍ ‏”‏‏.‏ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šejban, a ovom Katada, prenoseći od Enesa b. Malika da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Džehennem će nastaviti da govori: ‘Ima li još?‘, sve dok Gospodar moći ne stavi na njega Svoje stopalo. Tada će on reći: ‘Dosta! Dosta, tako ti Tvoje moći!‘ I zbit će se jedna u drugu.” Hadis prenosi i Šu‘ba od Katade.


 

حَدَّثَنَا الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، ح وَحَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ النُّمَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ حَدِيثِ، عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا، فَبَرَّأَهَا اللَّهُ، وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنَ الْحَدِيثِ ـ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَعْذَرَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ، فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Uvejsi, a njemu Ibrahim, prenoseći od Saliha, a on od Ibn-Šihaba…; a PRIČAO NAM JE i Hadždžadž b. Minhal, njemu Abdullah b. Omer Numejri, ovom Junus, a njemu Zuhri, prenoseći od Urve b. Zubejra, Seida b. Musejjeba, Alkame b. Vekkasa i Ubejdullaha b. Abdullaha (da su kazivali): “Kada su Aiši, radijallahu anhu, supruzi Vjerovjesnikovoj, a.s., rekli ono što su joj rekli oni koji su je lažno optužili, Allah ju je proglasio nevinom…” (Svako od njih pričao mi je dio hadisa.) “Vjerovjesnik, a.s. je, ustao i zatražio ispriku od Abdullaha b. Ubejja, a Usejd b. Hudajr ustao je i rekao Sa‘du b. Ubadi: ”Tako mi Allahovog života, ubit ćemo ga!”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ‏{‏لاَ يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ‏}‏ قَالَ قَالَتْ أُنْزِلَتْ فِي قَوْلِهِ لاَ، وَاللَّهِ بَلَى وَاللَّهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musenna, njemu Jahja, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da o (ajetu): “Allah vas neće kazniti ako se nenamjerno zakunete…” — kazala kako je objavljen u povodu nečijih riječi: “Ne, tako mi Allaha!”, i: “Da, tako mi Allaha!”


 

حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا زُرَارَةُ بْنُ أَوْفَى، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَرْفَعُهُ قَالَ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ لأُمَّتِي عَمَّا وَسْوَسَتْ أَوْ حَدَّثَتْ بِهِ أَنْفُسَهَا، مَا لَمْ تَعْمَلْ بِهِ أَوْ تَكَلَّمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hallad b. Jahja, njemu Misara, ovom Katada, a njemu Zurara b. Ebu-Evfa, prenoseći od Ebu-Hurejre, koji pripisuje Allahovom Poslaniku, a.s., da je rekao: “Allah je zaista oprostio mojim sljedbenicima ono što su im došaptavale (ili govorile) njihove duše, ukoliko to ne urade ili ne kažu.”


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ الْهَيْثَمِ، أَوْ مُحَمَّدٌ عَنْهُ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ شِهَابٍ، يَقُولُ حَدَّثَنِي عِيسَى بْنُ طَلْحَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، حَدَّثَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَمَا هُوَ يَخْطُبُ يَوْمَ النَّحْرِ إِذْ قَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ فَقَالَ كُنْتُ أَحْسِبُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَذَا وَكَذَا قَبْلَ كَذَا وَكَذَا‏.‏ ثُمَّ قَامَ آخَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُنْتُ أَحْسِبُ كَذَا وَكَذَا لِهَؤُلاَءِ الثَّلاَثِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ افْعَلْ وَلاَ حَرَجَ ‏”‏ لَهُنَّ كُلِّهِنَّ يَوْمَئِذٍ، فَمَا سُئِلَ يَوْمَئِذٍ عَنْ شَىْءٍ إِلاَّ قَالَ ‏”‏ افْعَلْ وَلاَ حَرَجَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Hejsem (ili nam je kazivao Muhammed, prenoseći od njega), njemu Ibn-Džurejdž, ovom Ibn-Šihab, a njemu Isa b. Talha, prenoseći od Abdullaha b. Amra b. Asa (da je kazivao): “Vjerovjesniku, a.s., dok je držao kurbanbajramsku hutbu, prišao je neki čovjek i rekao: ‘Mislio sam, Allahov Poslaniče, ovako i ovako…‘ Potom mu je prišao drugi i rekao: ‘Mislio sam, Allahov Poslaniče, to i to o ovim trima (obredima)…‘ Vjerovjesnik, a.s., tada reče: ‘Radi, nema smetnje za sve njih toga dana.‘ Nisu ga taj dan ništa upitali, a da nije rekao: ‘Radi, radi, nema smetnje.‘”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم زُرْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ لاَ حَرَجَ ‏”‏‏.‏ قَالَ آخَرُ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَذْبَحَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ لاَ حَرَجَ ‏”‏‏.‏ قَالَ آخَرُ ذَبَحْتُ قَبْلَ أَنْ أَرْمِيَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ لاَ حَرَجَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, a njemu Ebu-Bekr, prenoseći od Abdul-Aziza b. Rufeja, on od Ataa, a ovaj od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Neki je čovjek rekao Vjerovjesniku, a.s.: ‘Posjetio sam (?) prije nego što sam bacio (kamenčiće).‘ — ‘Ne smeta‘, odgovorio mu je. Potom je drugi rekao: ‘Obrijao sam se prije nego što sam zaklao (kurban).‘ — ‘Ne smeta‘, odgovorio mu je. Onda je neko rekao: ‘Zaklao sam prije nego što sam bacio (kamenčiće).‘ — ‘Ne smeta‘, odgovorio je (Vjerovjesnik, a.s.).”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، دَخَلَ الْمَسْجِدَ يُصَلِّي وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ، فَجَاءَ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَقَالَ لَهُ ‏”‏ ارْجِعْ فَصَلِّ، فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ‏”‏‏.‏ فَرَجَعَ فَصَلَّى، ثُمَّ سَلَّمَ فَقَالَ ‏”‏ وَعَلَيْكَ، ارْجِعْ فَصَلِّ، فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ ‏”‏‏.‏ قَالَ فِي الثَّالِثَةِ فَأَعْلِمْنِي‏.‏ قَالَ ‏”‏ إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلاَةِ فَأَسْبِغِ الْوُضُوءَ، ثُمَّ اسْتَقْبِلِ الْقِبْلَةَ فَكَبِّرْ، وَاقْرَأْ بِمَا تَيَسَّرَ مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ، ثُمَّ ارْكَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ رَاكِعًا، ثُمَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ حَتَّى تَعْتَدِلَ قَائِمًا، ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ، سَاجِدًا ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَسْتَوِيَ وَتَطْمَئِنَّ جَالِسًا، ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا، ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَسْتَوِيَ قَائِمًا، ثُمَّ افْعَلْ ذَلِكَ فِي صَلاَتِكَ كُلِّهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ishak b. Mensur, njemu Ebu-Usama, a ovom Ubejdullah b. Omer, prenoseći od Seida b. Ebu-Seida, a on od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Neki je čovjek ušao u džamiju da klanja, a Allahov Poslanik, a.s., bio je u jednom dijelu džamije. (Kad je završio s namazom), prišao je (Poslaniku, a.s.) i nazvao mu selam, a on mu reče: ‘Vrati se i klanjaj, jer ti, zaista, nisi klanjao!‘ On se vratio i klanjao, a zatim ponovo došao i nazvao selam. ‘I na tebe (selam)‘, reče mu (Poslanik, a.s.), ‘vrati se i klanjaj, jer ti nisi klanjao!‘ (Nakon što ga je vratio i) treći put, čovjek mu reče: ‘Pa poduči me!‘ — ‘Kada ustaneš da klanjaš‘, reče (Poslanik, a.s.), ‘propisno uzmi abdest, okreni se prema Kabi, izgovori tekbir i prouči šta znaš iz Kur‘ana; zatim idi na ruku tako da se na njemu smiriš, a onda se ispravi tako da se smiriš dok stojiš; potom učini sedždu tako da se smiriš na sedždi, a onda se ispravi tako da se smiriš u sjedećem položaju; potom učini sedždu tako da se na njoj smiriš, a onda se ispravi tako da se smiriš dok stojiš — tako radi sve vrijeme dok klanjaš.‘”


 

حَدَّثَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ هُزِمَ الْمُشْرِكُونَ يَوْمَ أُحُدٍ هَزِيمَةً تُعْرَفُ فِيهِمْ، فَصَرَخَ إِبْلِيسُ أَىْ عِبَادَ اللَّهِ أُخْرَاكُمْ، فَرَجَعَتْ أُولاَهُمْ فَاجْتَلَدَتْ هِيَ وَأُخْرَاهُمْ، فَنَظَرَ حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ فَإِذَا هُوَ بِأَبِيهِ فَقَالَ أَبِي أَبِي‏.‏ قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا انْحَجَزُوا حَتَّى قَتَلُوهُ، فَقَالَ حُذَيْفَةُ غَفَرَ اللَّهُ لَكُمْ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ فَوَاللَّهِ مَا زَالَتْ فِي حُذَيْفَةَ مِنْهَا بَقِيَّةٌ حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ferva b. Ebu-Magra, a njemu Ali b. Mushir, prenoseći od Hišama b. Urve, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Mušrici su bili pretrpjeli na Uhudu očiti poraz, pa je Iblis uzviknuo: ‘O Allahovi robovi, pazite leđa!‘ Tada se prva skupina vratila i sabljama se sukobila s drugom. Huzejfa b. Jeman bacio je pogled i ugledao svoga oca. ‘To je moj otac! To je moj otac!‘, zavika on. Tako mi Allaha”, kaže (Aiša), ”nisu se zaustavili dok ga nisu ubili. ‘Da vam Allah oprosti!‘, reče Huzejfa.” Urva kaže: ”Tako mi Allaha, tragovi toga ostali su u duši Huzejfinoj sve do njegove smrti.”


 

حَدَّثَنِي يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَوْفٌ، عَنْ خِلاَسٍ، وَمُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ أَكَلَ نَاسِيًا وَهْوَ صَائِمٌ فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ، فَإِنَّمَا أَطْعَمَهُ اللَّهُ وَسَقَاهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Jusuf b. Musa, njemu Ebu-Usama, a ovom Avf, prenoseći od Hilasa i Muhammeda, a oni od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ”Ko u zaboravu jede dok posti neka dovrši svoj post, jer ga je Allah zaista nahranio i napojio.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ بُحَيْنَةَ، قَالَ صَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ قَبْلَ أَنْ يَجْلِسَ، فَمَضَى فِي صَلاَتِهِ، فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ انْتَظَرَ النَّاسُ تَسْلِيمَهُ، وَسَجَدَ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ، ثُمَّ كَبَّرَ وَسَجَدَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَسَلَّمَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem b. Ebu-Ijas, a njemu Ibn-Ebu-Zi‘b, prenoseći od Zuhrija, on od A‘redža, a ovaj od Abdullaha b. Buhajne da je kazivao: ”Vjerovjesnik, a.s., klanjao je s nama (kao imam) i ustao poslije dva rekata, nastavivši, bez sjedenja, klanjati. Kada je bio pred svršetkom namaza, a svijet očekivao da preda selam, on je izgovorio tekbir i učinio sedždu prije negoli je predao selam. Zatim je podigao svoju glavu i izgovorio tekbir te opet učinio sedždu. Na koncu je podigao glavu i predao selam.”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، سَمِعَ عَبْدَ الْعَزِيزِ بْنَ عَبْدِ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِهِمْ صَلاَةَ الظُّهْرِ، فَزَادَ أَوْ نَقَصَ مِنْهَا ـ قَالَ مَنْصُورٌ لاَ أَدْرِي إِبْرَاهِيمُ وَهِمَ أَمْ عَلْقَمَةُ ـ قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقَصُرَتِ الصَّلاَةُ أَمْ نَسِيتَ قَالَ ‏”‏ وَمَا ذَاكَ ‏”‏‏.‏ قَالُوا صَلَّيْتَ كَذَا وَكَذَا‏.‏ قَالَ فَسَجَدَ بِهِمْ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ هَاتَانِ السَّجْدَتَانِ لِمَنْ لاَ يَدْرِي، زَادَ فِي صَلاَتِهِ أَمْ نَقَصَ، فَيَتَحَرَّى الصَّوَابَ، فَيُتِمُّ مَا بَقِيَ، ثُمَّ يَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ishak b. Ibrahim, njemu Abdul-Aziz b. Abdus-Samed, a ovom Mensur, prenoseći od Ibrahima, on od Alkame (da je rekao): “Kazivao mi je Ibn-Mesud, radijallahu anhu, da je Allahov Vjerovjesnik, a.s., klanjao s njima podne-namaz, pa je dodao ili oduzeo (koji rekat). (Mensur kaže da ne zna da li je Ibrahim ili Alkama bio u nedoumici.) Rekli su mu: ‘Allahov Poslaniče, je li namaz skraćen ili si zaboravio?‘ — ‘A šta to?‘, upitao je. ‘Klanjao si tako i tako‘, rekli su. Tada je on učinio s njima dvije sedžde, a onda rekao: ‘Ove su dvije sedžde za onoga koji zaboravi, bilo da je klanjao više ili manje. On će se pokušati sjetiti, (a ako ne mogne), dovršit će ono što je preostalo, a zatim učiniti dvije sedžde.‘”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا‏}‏ قَالَ ‏”‏ كَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Sufjan, a ovom Amr b. Dinar, prenoseći od Seida b. Džubejra da je upitao Ibn-Abbasa, pa mu je on odgovorio: ”Kazivao nam je Ubejj b. Ka‘b da je čuo Allahovog Poslanika, a.s., kad je — tumačeći riječi Uzvišenog Allaha: ‘Reče: ‘Ne kori me što sam zaboravio, i ne čini mi poteškoće u ovom poslu mome!‘‘— rekao: ‘Prva (primjedba) Musaova bila je iz zaborava.‘”


 

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ كَتَبَ إِلَىَّ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ وَكَانَ عِنْدَهُمْ ضَيْفٌ لَهُمْ فَأَمَرَ أَهْلَهُ أَنْ يَذْبَحُوا قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ، لِيَأْكُلَ ضَيْفُهُمْ، فَذَبَحُوا قَبْلَ الصَّلاَةِ، فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهُ أَنْ يُعِيدَ الذَّبْحَ‏.‏ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عِنْدِي عَنَاقٌ جَذَعٌ، عَنَاقُ لَبَنٍ هِيَ خَيْرٌ مِنْ شَاتَىْ لَحْمٍ‏.‏ فَكَانَ ابْنُ عَوْنٍ يَقِفُ فِي هَذَا الْمَكَانِ عَنْ حَدِيثِ الشَّعْبِيِّ، وَيُحَدِّثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ، وَيَقِفُ فِي هَذَا الْمَكَانِ وَيَقُولُ لاَ أَدْرِي أَبَلَغَتِ الرُّخْصَةُ غَيْرَهُ أَمْ لاَ‏.‏ رَوَاهُ أَيُّوبُ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

Ebu-Abdullah kaže da mu je pisao Muhammed b. Beššar kako IM JE PRIČAO Muaz b. Muaz, prenoseći od Ibn-Avna (da je rekao): “Kazivao mi je Šabi da mu je pričao Bera‘ b. Azib kako su (jednom) imali gosta, pa je on naredio ženi da zakolju (kurbana) prije nego što se on vrati, kako bi njihov gost mogao jesti. Tako su ga zaklali prije namaza. Obavijestili su o tome Vjerovjesnika, a.s., pa mu je on naredio da ponovi klanje. ‘Allahov Poslaniče‘, reče on, ‘ja imam mladu devu, devu koja daje mlijeko. Ona je bolja od dviju ovaca.‘” Ibn-Avf zastajao je na ovom mjestu, prenoseći hadis od Šabija. Međutim, pripovijedajući isti hadis od Muhammeda b. Sirina, zastajao bi na ovom mjestu govoreći: ”Ne znam da li se olakšica odnosila na nekog drugog osim njega ili nije.” Hadis prenosi i Ejjub od Ibn-Sirina, on od Enesa, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ جُنْدَبًا، قَالَ شَهِدْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى يَوْمَ عِيدٍ ثُمَّ خَطَبَ ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ مَنْ ذَبَحَ فَلْيُبَدِّلْ مَكَانَهَا، وَمَنْ لَمْ يَكُنْ ذَبَحَ فَلْيَذْبَحْ بِاسْمِ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, prenoseći od Šu‘be, on od Esveda, ovaj od Ibn-Kajsa, a on od Džunduba da je rekao: ”Prisustvovao sam zajedno s Vjerovjesnikom, a.s., bajramskom namazu. On je tada održao hutbu, a zatim rekao: ‘Ko je već zaklao (kurbana) neka zakolje ponovo, a onaj koji (ga) nije zaklao neka zakolje u ime Allaha.‘”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا النَّضْرُ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا فِرَاسٌ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الْكَبَائِرُ الإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ، وَالْيَمِينُ الْغَمُوسُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Mukatil, njemu Nadr, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Firasa, on od Šabija, ovaj od Abdullaha b. Amra, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: ”Veliki su grijesi pridruživanje Allahu (nekoga ili nečega), neposlušnost roditeljima, ubistvo i krivokletstvo.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ، يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏”‏‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ ذَلِكَ ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً‏}‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ‏.‏ فَدَخَلَ الأَشْعَثُ بْنُ قَيْسٍ فَقَالَ مَا حَدَّثَكُمْ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، فَقَالُوا كَذَا وَكَذَا‏.‏ قَالَ فِيَّ أُنْزِلَتْ، كَانَتْ لِي بِئْرٌ فِي أَرْضِ ابْنِ عَمٍّ لِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ بَيِّنَتُكَ أَوْ يَمِينُهُ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ إِذًا يَحْلِفُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ، وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، يَقْتَطِعُ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, a njemu Ebu-Avana, prenoseći od A‘meša, on od Ebu-Vaila, a ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ”Ko se lažno zakune da bi time otkinuo (dio) od imetka brata muslimana susrest će se s Allahom, a On će na njega biti ljut.” Allah je kao potvrdu tome objavio: ”Oni koji obavezu svoju prema Allahu i zakletve svoje zamjenjuju nečim što malo vrijedi…” (do kraja ajeta). Ušao je Eš‘as b. Kajs i upitao: ”O čemu vam je pričao Ebu-Abdur-Rahman?” — “O tome i tome”, odgovorili su, a on reče: ”(Taj ajet) objavljen je o meni. Imao sam bunar na zemlji svoga amidžića, te sam (zbog spora s njim) došao Allahovom Poslaniku, a.s., i on mi reče: ‘Daj mi dokaz, ili neka se on zakune!‘ — ‘Neka se onda on zakune, Allahov Poslaniče!‘, rekoh. Tada je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Ko se lažno zakune, čineći na taj način prijestup, da bi time otkinuo (dio) od imetka brata muslimana susrest će Allaha na Kijametskom danu, a On će na njega biti ljut.‘”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ أَرْسَلَنِي أَصْحَابِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَسْأَلُهُ الْحُمْلاَنَ فَقَالَ ‏”‏ وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ عَلَى شَىْءٍ ‏”‏‏.‏ وَوَافَقْتُهُ وَهْوَ غَضْبَانُ فَلَمَّا أَتَيْتُهُ قَالَ ‏”‏ انْطَلِقْ إِلَى أَصْحَابِكَ فَقُلْ إِنَّ اللَّهَ ـ أَوْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ يَحْمِلُكُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. A‘la, a njemu Ebu-Usama, prenoseći od Berida, on od Ebu-Burde, a ovaj od Ebu-Musaa (da je kazivao): “Poslali su me moji drugovi Vjerovjesniku, a.s., da zatražim dvije jahalice. ‘Tako mi Allaha, neću vam dati nijednu jahalicu!‘, reče on. Bio sam mu došao kad je on bio ljut, ali kad mu dođoh (drugi put), on reče: ‘Idi svojim drugovima i reci im da će im, zaista, Allah (ili Allahov Poslanik, a.s.) dati jahalice.‘”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، ح وَحَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ النُّمَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ الأَيْلِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ حَدِيثِ، عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا، فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا ـ كُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنَ الْحَدِيثِ ـ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ‏}‏ الْعَشْرَ الآيَاتِ كُلَّهَا فِي بَرَاءَتِي‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ ـ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ ـ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ شَيْئًا أَبَدًا، بَعْدَ الَّذِي قَالَ لِعَائِشَةَ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى‏}‏ الآيَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى وَاللَّهِ إِنِّي لأُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي‏.‏ فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ النَّفَقَةَ الَّتِي كَانَ يُنْفِقُ عَلَيْهِ وَقَالَ وَاللَّهِ لاَ أَنْزِعُهَا عَنْهُ أَبَدًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz, a njemu Ibrahim, prenoseći od Saliha, a on od Ibn-Šihaba…; a PRIČAO NAM JE i Hadždžadž, njemu Abdullah b. Omer Numejri, a ovom Junus b. Jezid Ejli, prenoseći od Zuhrija, a on od Urve b. Zubejra, Seida b. Musejjeba, Alkame b. Vekkasa i Ubejdullaha b. Abdullaha b. Utbe (da su kazivali): “Kada su Aiši, radijallahu anhu, supruzi Vjerovjesnikovoj, a.s., rekli ono što su rekli oni koji su je lažno optužili…” (Svaki od njih pričao mi je dio hadisa.) ”Tada je”, (kaže Aiša), “Allah objavio: ‘Među vama je bilo onih koji su iznosili potvoru…‘ — deset ajeta, i svi (govore) o mojoj nevinosti.” Ebu-Bekr es-Siddik, koji je izdržavao Mistaha, jer mu je ovaj bio rođak, tada je rekao: ”Tako mi Allaha, Mistahu više nikad neću (ništa) davati nakon što je rekao (laži) o Aiši.” Onda je Allah objavio ajet: ”Neka se čestiti i imućni među vama ne zaklinju da više neće pružati pomoć rođacima…” — ”Da, tako mi Allaha, ja volim da mi Allah oprosti!”, rekao je potom Ebu-Bekr i obnovio davanje opskrbe Mistahu, koju je davao otprije, dodavši: ”Tako mi Allaha, nikada mu je neću uskratiti!”


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ، فَوَافَقْتُهُ وَهْوَ غَضْبَانُ فَاسْتَحْمَلْنَاهُ، فَحَلَفَ أَنْ لاَ يَحْمِلَنَا ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ وَاللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَتَحَلَّلْتُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Ma‘mer, njemu Abdul-Varis, a ovom Ejjub, prenoseći od Kasima, a on od Zehdema da je rekao kako su oni bili kod Ebu-Musaa Eš‘arija, pa im je on kazivao: ”Došao sam Allahovom Poslaniku, a.s., zajedno s grupom eš‘arija u vrijeme kad je on bio ljut. Tražili smo od njega jahalice, ali se on zakleo da nam ih neće dati, a potom rekao: ‘Tako mi Allaha, ja, ako Allah da, neću izreći zakletvu, a da neću, kad vidim da je nešto drugo bolje od nje, uraditi ono što je bolje, a za nju se iskupiti.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ كَلِمَةً‏.‏ أُحَاجُّ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, on od Seida b. Musejjeba, a ovaj od svoga oca da je rekao: ”Kada je Ebu-Talib bio na samrti, došao mu je Allahov Poslanik, a.s., i rekao: ‘Reci: ‘Nema Boga osim Allaha!‘ (la ilahe illallah), riječi na osnovu kojih ću se zauzimati za tebe kod Allaha.‘”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ كَلِمَتَانِ خَفِيفَتَانِ عَلَى اللِّسَانِ، ثَقِيلَتَانِ فِي الْمِيزَانِ، حَبِيبَتَانِ إِلَى الرَّحْمَنِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ، سُبْحَانَ اللَّهِ الْعَظِيمِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Muhammed b. Fudajl, ovom Umara b. Ka‘ka‘, a njemu Ebu-Zur‘a, prenoseći od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ”Dvije riječi lagahne na jeziku, teške na vagi i drage Milostivom jesu: subhanallahi ve bi hamdihi, subhanallahil-azim.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَلِمَةً وَقُلْتُ أُخْرَى ‏ “‏ مَنْ مَاتَ يَجْعَلُ لِلَّهِ نِدًّا أُدْخِلَ النَّارَ ‏”‏‏.‏ وَقُلْتُ أُخْرَى مَنْ مَاتَ لاَ يَجْعَلُ لِلَّهِ نِدًّا أُدْخِلَ الْجَنَّةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Abdul-Vahid, a ovom A‘meš, prenoseći od Šekika, a on od Abdullaha, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., kazao jednu riječ, te zamolih: ‘Reci još jednu.‘ — ‘Ko umre pripisujući Allahu sudruga bit će uveden u vatru‘, reče on. ‘Još jednu‘, zamolih ja, a on reče: ‘Ko umre, a ne bude Allahu pripisivao sudruga, bit će uveden u Džennet.‘”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ آلَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ نِسَائِهِ، وَكَانَتِ انْفَكَّتْ رِجْلُهُ، فَأَقَامَ فِي مَشْرُبَةٍ تِسْعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً، ثُمَّ نَزَلَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ آلَيْتَ شَهْرًا‏.‏ فَقَالَ ‏{‏إِنَّ الشَّهْرَ يَكُونُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ‏}‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, a njemu Sulejman b. Bilal, prenoseći od Humejda, a on od Enesa da je kazivao: ”Allahov se Poslanik, a.s., dok mu je noga bila iščašena, odvojio od svojih žena. Boravio je u na katu dvadeset i devet noći, a zatim sišao. ‘Allahov Poslaniče‘, rekoše (ljudi), ‘odvojio si se od svojih žena mjesec dana!‘ — ‘Ovaj mjesec zaista traje dvadeset i devet (dana)‘, reče on.”


 

حَدَّثَنِي عَلِيٌّ، سَمِعَ عَبْدَ الْعَزِيزِ بْنَ أَبِي حَازِمٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ أَبَا أُسَيْدٍ، صَاحِبَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَعْرَسَ فَدَعَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لِعُرْسِهِ، فَكَانَتِ الْعَرُوسُ خَادِمَهُمْ‏.‏ فَقَالَ سَهْلٌ لِلْقَوْمِ هَلْ تَدْرُونَ مَا سَقَتْهُ قَالَ أَنْقَعَتْ لَهُ تَمْرًا فِي تَوْرٍ مِنَ اللَّيْلِ، حَتَّى أَصْبَحَ عَلَيْهِ فَسَقَتْهُ إِيَّاهُ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ali, njemu Abdul-Aziz b. Ebu-Hazim, a ovom njegov otac, prenoseći od Sehla b. Sa‘da (da je kazivao): “Ebu-Usejd, drug Vjerovjesnikov, a.s., oženio se i pozvao Vjerovjesnika, a.s., na svoje svadbeno veselje. Služio ih je mladoženja. Znate li čime ga je napojio?”, upitao je Sehl prisutne, a potom dodao: ”Kaže on: ‘Pokiselio sam datula u zemljani ćup (pa su tu stajale) od večeri do jutra — time sam ga napojio.‘”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ سَوْدَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ مَاتَتْ لَنَا شَاةٌ فَدَبَغْنَا مَسْكَهَا ثُمَّ مَا زِلْنَا نَنْبِذُ فِيهِ حَتَّى صَارَتْ شَنًّا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Mukatil, njemu Abdullah, a ovom Ismail b. Ebu-Halid, prenoseći od Šabija, on od Ikrime, ovaj od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, a on od Sevde, supruge Vjerovjesnikove, a.s., da je rekla: ”Krepala nam je ovca, pa smo oštavili njenu kožu, a zatim u njoj pravili nebiz sve dok se nije pohabala.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مِنْ خُبْزِ بُرٍّ مَأْدُومٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لِعَائِشَةَ بِهَذَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, a njemu Sufjan, prenoseći od Abdur-Rahmana b. Abbasa, ovaj od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: ”Muhammed se pridružio Allahu, a da mu se porodica nije zasitila začinjenog pšeničnog hljeba tri dana (uzastopno).”Ibn-Kesir kaže: ”Obavijestio nas je Sufjan, a njega Abdur-Rahman, prenoseći od svoga oca da je on o ovome pričao Aiši.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ أَبُو طَلْحَةَ لأُمِّ سُلَيْمٍ لَقَدْ سَمِعْتُ صَوْتَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَعِيفًا أَعْرِفُ فِيهِ الْجُوعَ، فَهَلْ عِنْدَكِ مِنْ شَىْءٍ فَقَالَتْ نَعَمْ‏.‏ فَأَخْرَجَتْ أَقْرَاصًا مِنْ شَعِيرٍ، ثُمَّ أَخَذَتْ خِمَارًا لَهَا، فَلَفَّتِ الْخُبْزَ بِبَعْضِهِ، ثُمَّ أَرْسَلَتْنِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَهَبْتُ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ وَمَعَهُ النَّاسُ، فَقُمْتُ عَلَيْهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَرْسَلَكَ أَبُو طَلْحَةَ ‏”‏‏.‏ فَقُلْتُ نَعَمْ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمَنْ مَعَهُ ‏”‏ قُومُوا ‏”‏‏.‏ فَانْطَلَقُوا، وَانْطَلَقْتُ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ حَتَّى جِئْتُ أَبَا طَلْحَةَ فَأَخْبَرْتُهُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا أُمَّ سُلَيْمٍ قَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَيْسَ عِنْدَنَا مِنَ الطَّعَامِ مَا نُطْعِمُهُمْ‏.‏ فَقَالَتِ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ فَانْطَلَقَ أَبُو طَلْحَةَ حَتَّى لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو طَلْحَةَ حَتَّى دَخَلاَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هَلُمِّي يَا أُمَّ سُلَيْمٍ مَا عِنْدَكِ ‏”‏‏.‏ فَأَتَتْ بِذَلِكَ الْخُبْزِ ـ قَالَ ـ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ الْخُبْزِ فَفُتَّ، وَعَصَرَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ عُكَّةً لَهَا فَأَدَمَتْهُ، ثُمَّ قَالَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ، ثُمَّ قَالَ ‏”‏ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ ‏”‏‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا، ثُمَّ خَرَجُوا، ثُمَّ قَالَ ‏”‏ ائْذَنْ لِعَشَرَةٍ ‏”‏‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمْ، فَأَكَلَ الْقَوْمُ كُلُّهُمْ وَشَبِعُوا، وَالْقَوْمُ سَبْعُونَ أَوْ ثَمَانُونَ رَجُلاً‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, prenoseći od Malika, on od Ishaka b. Abdullaha b. Ebu-Talhe, a ovaj od Enesa b. Malika (da je kazivao): “Ebu-Talha rekao je Umm-Sulejmi: ‘Čuo sam glas Allahovog Poslanika, a.s., koji je bio jako slab, i prepoznao u njemu glad. Imate li išta?‘ — ‘Da‘, odgovorila je i iznijela ječmene kolutove, a onda taj hljeb zamotala u svoj veo i poslala me Allahovom Poslaniku, a.s. Otišao sam i našao Allahovog Poslanika, a.s., u džamiji u društvu nekih ljudi. Došao sam do njega, pa me on upita: ‘Je li te poslao Ebu-Talha?‘ — ‘Da‘, odgovorio sam. Allahov Poslanik, a.s., tada onima koji su bili s njim reče: ‘Ustanite!‘ Krenuli su, a ja sam otišao pred njima, došao do Ebu-Talhe i obavijestio ga (o tome). ‘Umm-Sulejm‘, reče Ebu-Talha, ‘došao je Allahov Poslanik, a.s., i s njim ljudi, a mi nemamo hrane da ih nahranimo!‘ — ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju!‘, odgovori ona. Ebu-Talha je izišao u susret Allahovom Poslaniku, a.s., koji je došao i zajedno s Ebu-Talhom ušao (u kuću), govoreći: ‘Iznesi, Umm-Sulejm, ono što kod tebe ima (za jelo)!‘ Ona je donijela onaj hljeb, a Allahov Poslanik, a.s., naredio je da se on iskomada. Umm-Sulejm iscijedila je mješinu za maslo i tako ga začinila. Potom je Allahov Poslanik, a.s., nad tom hranom izgovorio ono što je Allah htio da on kaže, a onda rekao: ‘Daj dopuštenje deseterici!‘ On (Ebu-Talha) im je dopustio, te su jeli sve dok se nisu zasitili, a zatim izišli. ‘Daj dopuštenje deseterici!‘, ponovo reče (Poslanik, a.s.). On im je dopustio, i svijet je jeo dok se nije zasitio. Bilo je tada (prisutno) sedamdeset ili osamdeset ljudi.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ، وَإِنَّمَا لاِمْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوِ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا، فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Abdul-Vehhab, a ovom Jahja b. Seid, prenoseći od Muhammeda b. Ibrahima, on od Alkame b. Vekkasa Lejsija, ovaj od Omera b. Hattaba, a on Allahovog Poslanika, a.s., da je rekao: ”Djela se, zaista, vrednuju prema namjerama, i čovjeku pripada ono što je naumio. Ko je hidžru učinio s namjerom da stekne zadovoljstvo Allaha i Njegova Poslanika — njegova je hidžra radi Allaha i Njegova Poslanika; a ko je hidžru učinio kako bi zaradio dunjalučka dobra, ili kako bi se oženio nekom ženom —njegova je hidžra radi onoga čemu je težio.”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، وَكَانَ، قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ ـ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، فِي حَدِيثِهِ ‏{‏َعَلَى الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا‏}‏ َقَالَ فِي آخِرِ حَدِيثِهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنِّي أَنْخَلِعُ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهْوَ خَيْرٌ لَكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Salih, njemu Ibn-Vehb, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Abdur-Rahmana b. Abdullaha, a ovaj od Abdullaha b. Ka‘ba b. Malika (a vođa plemena Ka‘b bio je jedan od njegovih sinova kad je on oslijepio) da je rekao: ”Čuo sam Ka‘ba b. Malika kako — govoreći o (ajetu): ”I trojici koja su izostala…” — na kraju kaže: ‘Moje je pokajanje i to da sav svoj imetak dajem Allahu i Njegovom Poslaniku.‘ — ‘Zadrži za sebe dio imetka, to ti je bolje‘, rekao mu je Vjerovjesnik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ زَعَمَ عَطَاءٌ أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تَزْعُمُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمْكُثُ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ، وَيَشْرَبُ عِنْدَهَا عَسَلاً، فَتَوَاصَيْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ أَنَّ أَيَّتَنَا دَخَلَ عَلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلْتَقُلْ إِنِّي أَجِدُ مِنْكَ رِيحَ مَغَافِيرَ، أَكَلْتَ مَغَافِيرَ فَدَخَلَ عَلَى إِحْدَاهُمَا فَقَالَتْ ذَلِكَ لَهُ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ لاَ بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ، وَلَنْ أَعُودَ لَهُ ‏”‏‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{‏يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ‏}‏، ‏{‏إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ‏}‏، لِعَائِشَةَ وَحَفْصَةَ، ‏{‏وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا‏}‏ لِقَوْلِهِ ‏”‏ بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً ‏”‏‏.‏ وَقَالَ لِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى عَنْ هِشَامٍ، ‏”‏ وَلَنْ أَعُودَ لَهُ، وَقَدْ حَلَفْتُ، فَلاَ تُخْبِرِي بِذَلِكَ أَحَدًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hasan b. Muhammed, a njemu Hadždžadž, prenoseći od Ibn-Džurejdža da je rekao: “Ata tvrdi kako je čuo od Umejra, a on od Aiše da je kazivala kako je Vjerovjesnik, a.s., boravio kod Zejnebe b. Džahš i kod nje jeo meda. ‘Tada smo se‘, kaže Aiša, ‘ja i Hafsa dogovorile da mu, kada bilo kojoj od nas uđe, kažemo kako osjećamo miris smole (i upitamo ga): ‘Jesi li jeo smolu?‘‘ On je ušao kod jedne od njih dviju, te mu je ona to i rekla. ‘Ne‘, odgovorio je on, ‘nego sam jeo meda kod Zejnebe b. Džahš, ali ga više nikada neću jesti!‘ U povodu toga objavljeno je: ‘O Vjerovjesniče, zašto sebi uskraćuješ ono što ti je Allah dopustio…‘,zatim: ‘Ako se vas dvije pokajete…‘ (tj. Aiša i Hafsa), te: ‘I kad je Vjerovjesnik jednoj od svojih žena povjerio tajnu…‘ (tj. rekao joj: ‘Da, jeo sam meda‘).”Ibrahim b. Musa prenosi od Hišama (da je Vjerovjesnik, a.s., rekao): ”… i neću ga više nikada jesti! Zakleo sam se, pa nemoj o tome obavještavati nikoga.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ أَوَلَمْ يُنْهَوْا عَنِ النَّذْرِ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ النَّذْرَ لاَ يُقَدِّمُ شَيْئًا، وَلاَ يُؤَخِّرُ، وَإِنَّمَا يُسْتَخْرَجُ بِالنَّذْرِ مِنَ الْبَخِيلِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hasan b. Muhammed, a njemu Hadždžadž, prenoseći od Ibn-Džurejdža da je rekao: “Ata tvrdi kako je čuo od Umejra, a on od Aiše da je kazivala kako je Vjerovjesnik, a.s., boravio kod Zejnebe b. Džahš i kod nje jeo meda. ‘Tada smo se‘, kaže Aiša, ‘ja i Hafsa dogovorile da mu, kada bilo kojoj od nas uđe, kažemo kako osjećamo miris smole (i upitamo ga): ‘Jesi li jeo smolu?‘‘ On je ušao kod jedne od njih dviju, te mu je ona to i rekla. ‘Ne‘, odgovorio je on, ‘nego sam jeo meda kod Zejnebe b. Džahš, ali ga više nikada neću jesti!‘ U povodu toga objavljeno je: ‘O Vjerovjesniče, zašto sebi uskraćuješ ono što ti je Allah dopustio…‘,zatim: ‘Ako se vas dvije pokajete…‘ (tj. Aiša i Hafsa), te: ‘I kad je Vjerovjesnik jednoj od svojih žena povjerio tajnu…‘ (tj. rekao joj: ‘Da, jeo sam meda‘).”Ibrahim b. Musa prenosi od Hišama (da je Vjerovjesnik, a.s., rekao): ”… i neću ga više nikada jesti! Zakleo sam se, pa nemoj o tome obavještavati nikoga.”


 

حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّذْرِ وَقَالَ ‏ “‏ إِنَّهُ لاَ يَرُدُّ شَيْئًا، وَلَكِنَّهُ يُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنَ الْبَخِيلِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hallad b. Jahja, a njemu Sulejman, prenoseći od Mensura, on od Abdullaha b. Murre, a ovaj od Abdullaha b. Omera da je rekao: ”Vjerovjesnik, a.s., zabranio je zavjetovanje i rekao da ono zaista ne sprečava ništa, nego se njime uzima od škrtice.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ يَأْتِي ابْنَ آدَمَ النَّذْرُ بِشَىْءٍ لَمْ يَكُنْ قُدِّرَ لَهُ، وَلَكِنْ يُلْقِيهِ النَّذْرُ إِلَى الْقَدَرِ قَدْ قُدِّرَ لَهُ، فَيَسْتَخْرِجُ اللَّهُ بِهِ مِنَ الْبَخِيلِ، فَيُؤْتِي عَلَيْهِ مَا لَمْ يَكُنْ يُؤْتِي عَلَيْهِ مِنْ قَبْلُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Ebu-Zinad, prenoseći od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ”Sinu Ademovu zavjet neće donijeti ništa što mu već nije određeno; zavjet ga samo vodi ka onome što mu je određeno. Tako Allah uzima od škrtice, i on daje što do tada nije davao.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو جَمْرَةَ، حَدَّثَنَا زَهْدَمُ بْنُ مُضَرِّبٍ، قَالَ سَمِعْتُ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ، يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ خَيْرُكُمْ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ـ قَالَ عِمْرَانُ لاَ أَدْرِي ذَكَرَ ثِنْتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا بَعْدَ قَرْنِهِ ـ ثُمَّ يَجِيءُ قَوْمٌ يَنْذُرُونَ وَلاَ يَفُونَ، وَيَخُونُونَ وَلاَ يُؤْتَمَنُونَ، وَيَشْهَدُونَ وَلاَ يُسْتَشْهَدُونَ، وَيَظْهَرُ فِيهِمُ السِّمَنُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja b. Seid, prenoseći od Šu‘be, ovaj od Ebu-Džemre, on od Zehdema b. Mudarriba, ovaj od Imrana b. Husajna a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Najbolja je među vama moja generacija, potom ona koja dolazi poslije nje, a zatim ona iza nje. Zatim će doći oni koji će se zavjetovati, a neće obećano izvršavati, koji će varati, i neće biti od povjerenja, i koji će svjedočiti, a da to od njih neće biti traženo. Među njima će se pojaviti gojaznost.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ، وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَهُ فَلاَ يَعْصِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, a njemu Malik, prenoseći od Talhe b. Abdul-Melika, ovaj od Kasima, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko se zavjetuje da iskaže pokornost Allahu, neka Mu je iskaže, a ko se zavjetuje da Mu iskaže nepokornost, neka Mu je ne iskazuje.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَنْ أَعْتَكِفَ لَيْلَةً فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ‏.‏ قَالَ ‏ “‏ أَوْفِ بِنَذْرِكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Mukatil Ebu-Hasan, njemu Abdullah, a ovom Ubejdullah b. Omer, prenoseći od Nafija, a ovaj od Ibn-Omera da je kazivao: “Omer je rekao: ‘Allahov Poslaniče, ja sam se zavjetovao u džahilijetu da ću u itikafu provesti noć u Mesdžidul-haramu.‘ — ‘Ispuni svoj zavjet‘, reče mu Vjerovjesnik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ الأَنْصَارِيَّ اسْتَفْتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ، فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ‏.‏ فَأَفْتَاهُ أَنْ يَقْضِيَهُ عَنْهَا، فَكَانَتْ سُنَّةً بَعْدُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, on od Ubejdullaha b. Abdullaha, a ovaj od Abdullaha b. Abbasa (da je kazivao): “Sa‘d b. Ubada Ensari zatražio je fetvu od Vjerovjesnika, a.s., o zavjetu kojim se zavjetovala njegova majka, ali je umrla prije nego što ga je ispunila. On mu je dao fetvu da ga ispuni umjesto nje, i to je poslije postao sunnet.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَتَى رَجُلٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ إِنَّ أُخْتِي نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ وَإِنَّهَا مَاتَتْ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لَوْ كَانَ عَلَيْهَا دَيْنٌ أَكُنْتَ قَاضِيَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَاقْضِ اللَّهَ، فَهْوَ أَحَقُّ بِالْقَضَاءِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, a ovom Ebu-Bišr, prenoseći od Seida b. Džubejra, a on od Ibn-Abbasa (da je kazivao): “Neki je čovjek došao Vjerovjesniku, a.s., i rekao: ‘Moja se sestra, zaista, zavjetovala da će učiniti hadž, ali je umrla.‘ — ‘Da je tvoja sestra ostala dužna, bi li ti taj dug vratio?‘, upita ga Vjerovjesnik. ‘Da‘, odgovori ovaj. ‘Vrati dug Allahu, jer je On preči da Mu se vrati dug‘, reče mu Vjerovjesnik.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ، وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَهُ فَلاَ يَعْصِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Asim, a njemu Malik, prenoseći od Talhe b. Abdul-Melika, ovaj od Kasima, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko se zavjetuje da iskaže pokornost Allahu, neka Mu je i iskaže, a ko se zavjetuje da Mu iskaže nepokornost, neka Mu je ne iskazuje.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنْ تَعْذِيبِ هَذَا نَفْسَهُ ‏”‏‏.‏ وَرَآهُ يَمْشِي بَيْنَ ابْنَيْهِ‏.‏ وَقَالَ الْفَزَارِيُّ عَنْ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Humejda, ovaj od Sabita, on od Enesa, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Allahu zaista nije potrebno da ovaj sebe kažnjava, a vidio ga je kako ide između svoja dva sina.” Fezari prenosi od Humejda da je rekao: ”Pričao mi je Sabit, prenoseći od Enesa…”


 

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَحْوَلِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ بِزِمَامٍ أَوْ غَيْرِهِ، فَقَطَعَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Asim, njemu Ibn-Džurejdž, a ovom Sulejman Ahvel, prenoseći od Tavusa, a on od Ibn-Abbasa (da je rekao): “Vjerovjesnik, a.s., vidio je jednog čovjeka kako obilazi oko Kabe s uzdom (ili čime drugim), te ju je prekinuo.”


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الأَحْوَلُ، أَنَّ طَاوُسًا، أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ وَهْوَ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ بِإِنْسَانٍ يَقُودُ إِنْسَانًا بِخِزَامَةٍ فِي أَنْفِهِ، فَقَطَعَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ، ثُمَّ أَمَرَهُ أَنْ يَقُودَهُ بِيَدِهِ

 

PRIČAO NAM JE Ibrahim b. Musa, njemu Hišam, a ovom Ibn-Džurejdž, prenoseći od Sulejmana Ahvela, on od Tavusa, a ovaj od Ibn-Abbasa da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., naišao je, dok je obilazio oko Kabe, na čovjeka koji je drugoga vodio za uzdu prikačenu za njegov nos. Tada je Vjerovjesnik, a.s., svojom rukom prekinuo tu uzdu i naredio mu da ga vodi za ruku.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ إِذَا هُوَ بِرَجُلٍ قَائِمٍ فَسَأَلَ عَنْهُ فَقَالُوا أَبُو إِسْرَائِيلَ نَذَرَ أَنْ يَقُومَ وَلاَ يَقْعُدَ وَلاَ يَسْتَظِلَّ وَلاَ يَتَكَلَّمَ وَيَصُومَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مُرْهُ فَلْيَتَكَلَّمْ وَلْيَسْتَظِلَّ وَلْيَقْعُدْ وَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Vuhejb, a ovom Ejjub, prenoseći od Ikrime, a on od Ibn-Abbasa da je kazivao: “Dok je Vjerovjesnik, a.s., držao govor, neki je čovjek stajao, pa je on upitao za njega. Rekli su mu da je to Ebu-Israil, koji se zavjetovao da će stalno stajati, nikad ne sjedajući, da se nikad u hlad neće skloniti, da neće govoriti i da će stalno postiti. Tada Vjerovjesnik, a.s., reče: ‘Naredi mu da govori, da se u hlad skloni, da sjedne i da dovrši post koji je započeo.‘“ Abdul-Vehhab kaže: ”Pričao nam je Ejjub, prenoseći od Ikrime, a on od Vjerovjesnika, a.s…”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، حَدَّثَنَا حَكِيمُ بْنُ أَبِي حُرَّةَ الأَسْلَمِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ، نَذَرَ أَنْ لاَ، يَأْتِيَ عَلَيْهِ يَوْمٌ إِلاَّ صَامَ، فَوَافَقَ يَوْمَ أَضْحًى أَوْ فِطْرٍ‏.‏ فَقَالَ لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ، لَمْ يَكُنْ يَصُومُ يَوْمَ الأَضْحَى وَالْفِطْرِ، وَلاَ يَرَى صِيَامَهُمَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Ebu-Bekr Mukaddemi, njemu Fudajl b. Sulejman, a ovom Musa b. Ukba, prenoseći od Hakima b. Ebu-Hurre Eslemija (da je kazivao): “Upitali su Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, o čovjeku koji se zavjetovao da će postiti svaki dan, ali su onda naišli dani Kurbanskog i Ramazanskog bajrama, pa je on odgovorio: ‘Vi ste u Allahovom Poslaniku imali najbolji primjer. On nije postio dane Kurbanskog i Ramazanskog bajrama, niti je smatrao da ih treba postiti.‘”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ فَسَأَلَهُ رَجُلٌ فَقَالَ نَذَرْتُ أَنْ أَصُومَ كُلَّ يَوْمِ ثَلاَثَاءَ أَوْ أَرْبِعَاءَ مَا عِشْتُ، فَوَافَقْتُ هَذَا الْيَوْمَ يَوْمَ النَّحْرِ‏.‏ فَقَالَ أَمَرَ اللَّهُ بِوَفَاءِ النَّذْرِ، وَنُهِينَا أَنْ نَصُومَ يَوْمَ النَّحْرِ‏.‏ فَأَعَادَ عَلَيْهِ فَقَالَ مِثْلَهُ، لاَ يَزِيدُ عَلَيْهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, njemu Jezid b. Zurej, prenoseći od Junusa, a on od Zijada b. Džubejra da je kazivao: “Bio sam sa Ibn-Omerom kad mu je neki čovjek rekao: ‘Zavjetovao sam se da ću cijeli život postiti utorkom i četvrtkom, pa je u jedan od tih dana naišao Kurban-bajram.‘ — ‘Allah je naredio da se zavjet ispuni, a zabranio da se poste dani Kurban-bajrama‘, odgovorio je. Čovjek mu je to još jednom ponovio, a on je ponovo odgovorio isto, ne dodajući ništa.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدِّيلِيِّ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ خَيْبَرَ فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلاَ فِضَّةً إِلاَّ الأَمْوَالَ وَالثِّيَابَ وَالْمَتَاعَ، فَأَهْدَى رَجُلٌ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ يُقَالُ لَهُ رِفَاعَةُ بْنُ زَيْدٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غُلاَمًا يُقَالُ لَهُ مِدْعَمٌ، فَوَجَّهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى وَادِي الْقُرَى حَتَّى إِذَا كَانَ بِوَادِي الْقُرَى بَيْنَمَا مِدْعَمٌ يَحُطُّ رَحْلاً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا سَهْمٌ عَائِرٌ فَقَتَلَهُ، فَقَالَ النَّاسُ هَنِيئًا لَهُ الْجَنَّةُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ كَلاَّ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ الَّتِي أَخَذَهَا يَوْمَ خَيْبَرَ مِنَ الْمَغَانِمِ، لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ، لَتَشْتَعِلُ عَلَيْهِ نَارًا ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا سَمِعَ ذَلِكَ النَّاسُ جَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ ـ أَوْ ـ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Sevra b. Zejda Dejlija, ovaj od Ebu-Gajsa, štićenika Ibn-Mutiovog, a on od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Izišli smo s Allahovim Poslanikom, a.s., na dan Hajbera, ali nismo zaplijenili ni zlata ni srebra, već samo nešto novaca, odjeće i opskrbe. Neki je čovjek iz Benu-Dubejba, koji se zvao Rifaa b. Zejd, poklonio Allahovom Poslaniku, a.s., slugu zvanog Midam. Allahov se Poslanik, a.s., potom usmjerio ka dolini Kura, gdje je ubrzo i stigao. Ali dok je Midam raspremao jahalicu Allahovog Poslanika, a.s., ubila ga je zalutala strijela. Svijet je tada rekao: ‘Neka mu je prijatno u Džennetu!‘ Na to je Allahov Poslanik, a.s., odgovorio: ‘Ne, tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, zaista će ogrtač koji je on samovoljno uzeo iz plijena na dan Hajbera, ne pokazavši ga, na njemu potpaliti vatru!‘ Kada se to među ljudima pročulo, neki je čovjek donio jedan ili dva remena Vjerovjesniku, a.s., rekavši: ‘Remen od vatre, ili dva remena od vatre.‘”