Vrline ensarija

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا غَيْلاَنُ بْنُ جَرِيرٍ، قَالَ قُلْتُ لأَنَسٍ أَرَأَيْتَ اسْمَ الأَنْصَارِ كُنْتُمْ تُسَمَّوْنَ بِهِ، أَمْ سَمَّاكُمُ اللَّهُ قَالَ بَلْ سَمَّانَا اللَّهُ، كُنَّا نَدْخُلُ عَلَى أَنَسٍ فَيُحَدِّثُنَا مَنَاقِبَ الأَنْصَارِ وَمَشَاهِدَهُمْ، وَيُقْبِلُ عَلَىَّ أَوْ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الأَزْدِ فَيَقُولُ فَعَلَ قَوْمُكَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا‏.‏

 

Pričao nam je Musa b. Isma‘il, a njemu Mehdi b. Mejmun, prenoseći od Gejlana b. Džerira da je kazivao: “Rekao sam Enesu: ‘Obavijesti me o imenu ensarije: da li ste se tako zvali ili vas je Allah Uzvišeni tako nazvao?’ ‘Allah nas je tako nazvao’, reče on. Dolazili smo Enesu, pa nam je on kazivao o vrlinama ensarija i njihovim doživljajima. Obraćao bi se meni ili nekom Ezdiji i govorio: ‘Tvoji sunarodnici uradili su toga i toga dana to i to.’”


 

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ يَوْمُ بُعَاثَ يَوْمًا قَدَّمَهُ اللَّهُ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدِ افْتَرَقَ مَلَؤُهُمْ، وَقُتِلَتْ سَرَوَاتُهُمْ، وَجُرِّحُوا، فَقَدَّمَهُ اللَّهُ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فِي دُخُولِهِمْ فِي الإِسْلاَمِ‏.‏

 

Pričao mi je Ubejd b. Isma‘il, a njemu Ebu-Usama, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Allah je učinio da Dan Bu‘asa bude dan Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem. Allahov Poslanik je stigao kada su se oni već bili raspršili i kada su njihovi prvaci bili izranjavani ili pobijeni. Allah mu je podario taj dan, kako bi oni (koji su ostali živi) primili islam.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَتِ الأَنْصَارُ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ ـ وَأَعْطَى قُرَيْشًا ـ وَاللَّهِ إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْعَجَبُ، إِنَّ سُيُوفَنَا تَقْطُرُ مِنْ دِمَاءِ قُرَيْشٍ، وَغَنَائِمُنَا تُرَدُّ عَلَيْهِمْ‏.‏ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَدَعَا الأَنْصَارَ قَالَ فَقَالَ ‏”‏ مَا الَّذِي بَلَغَنِي عَنْكُمْ ‏”‏‏.‏ وَكَانُوا لاَ يَكْذِبُونَ‏.‏ فَقَالُوا هُوَ الَّذِي بَلَغَكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَوَلاَ تَرْضَوْنَ أَنْ يَرْجِعَ النَّاسُ بِالْغَنَائِمِ إِلَى بُيُوتِهِمْ، وَتَرْجِعُونَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى بُيُوتِكُمْ لَوْ سَلَكَتِ الأَنْصَارُ وَادِيًا أَوْ شِعْبًا، لَسَلَكْتُ وَادِيَ الأَنْصَارِ أَوْ شِعْبَهُمْ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ebul-Velid, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Ebu-Tejjaha, koji je čuo Enesa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Kada je osvojena Mekka, Poslanik je dijelio ratni plijen Kurejšijama, pa su ensarije rekle: ‘Allaha nam, ovo je čudno! Još nam sa sablji kapa krv Kurejšija, a on njima dijeli ratni plijen!’ To je doprlo do Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, pa je on pozvao ensarije i” – pripovijeda dalje prenosilac – “upitao ih: ‘Šta to čujem od vas?’ Oni nisu lagali, te su rekli: ‘To što si čuo!’ ‘Zar niste zadovoljni’, reče on, ‘da se ljudi vrate svojim kućama s plijenom, a vi svojima s Allahovim Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem?! Kada bi ensarije krenule kroz kakve gudure ili doline, ja bih odabrao da idem s njima kroz gudure i doline!’”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَوْ أَنَّ الأَنْصَارَ سَلَكُوا وَادِيًا أَوْ شِعْبًا، لَسَلَكْتُ فِي وَادِي الأَنْصَارِ، وَلَوْلاَ الْهِجْرَةُ لَكُنْتُ امْرَأً مِنَ الأَنْصَارِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا ظَلَمَ بِأَبِي وَأُمِّي، آوَوْهُ وَنَصَرُوهُ‏.‏ أَوْ كَلِمَةً أُخْرَى‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Muhammeda b. Zijada, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, ili Ebul-Kasim, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Kada bi ensarije krenule kroz kakve gudure i doline, ja bih odabrao dolinu ensarija! Da nije Hidžre, bio bih ensarija!” Ebu-Hurejra veli: “I nije – dao bih i oca i majku za njega! – pretjerao: primili su ga i pomogli mu.” (Može biti da je upotrijebio neku drugu riječ.)


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ لَمَّا قَدِمُوا الْمَدِينَةَ آخَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَسَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ، قَالَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنِّي أَكْثَرُ الأَنْصَارِ مَالاً فَأَقْسِمُ مَالِي نِصْفَيْنِ، وَلِي امْرَأَتَانِ، فَانْظُرْ أَعْجَبَهُمَا إِلَيْكَ فَسَمِّهَا لِي أُطَلِّقْهَا، فَإِذَا انْقَضَتْ عِدَّتُهَا فَتَزَوَّجْهَا‏.‏ قَالَ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي أَهْلِكَ وَمَالِكَ، أَيْنَ سُوقُكُمْ فَدَلُّوهُ عَلَى سُوقِ بَنِي قَيْنُقَاعَ، فَمَا انْقَلَبَ إِلاَّ وَمَعَهُ فَضْلٌ مِنْ أَقِطٍ وَسَمْنٍ، ثُمَّ تَابَعَ الْغُدُوَّ، ثُمَّ جَاءَ يَوْمًا وَبِهِ أَثَرُ صُفْرَةٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَهْيَمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ تَزَوَّجْتُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ كَمْ سُقْتَ إِلَيْهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ نَوَاةً مِنْ ذَهَبٍ‏.‏ أَوْ وَزْنَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ، شَكَّ إِبْرَاهِيمُ‏.‏

 

Pričao nam je Isma‘il b. Abdullah, a njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od svoga oca, a on od svoga djeda da je kazivao: “Nakon što su došli u Medinu, Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, pobratimio je Abdur-Rahmana b. Avfa sa Sa‘d b. Rebi‘om, pa je Sa‘d rekao Abdur-Rahmanu: ‘Ja sam najbogatiji ensarija: popolovit ćemo moj imetak. Imam i dvije žene: pogledaj koja ti se više sviđa, da se razvedem od nje, pa se njome, kad joj prođe priček, ti oženi.’ Na to mu on odgovori: ‘Neka ti Allah blagoslovi porodicu i da bereket u imetku, kaži ti meni gdje vam je pijaca!’ Uputili su ga na pijacu Benu-Kajnuka‘a i nije se vratio osim s viškom sira i masla. Tako se to ponavljalo jutrima, dok jedan dan nije došao, a na njemu žuti tragovi (od mirisa). ‘Šta ti je to?’, upitao ga je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem. ‘Oženio sam se’, odgovorio je. ‘A koliko si mehra platio?’, upitao ga je. ‘Pet zlatnika’ (ili mjeru od pet zlatnika; dvoumi se Ibrahim), odgovorio je on.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ، وَآخَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ، وَكَانَ كَثِيرَ الْمَالِ، فَقَالَ سَعْدٌ قَدْ عَلِمَتِ الأَنْصَارُ أَنِّي مِنْ أَكْثَرِهَا مَالاً، سَأَقْسِمُ مَالِي بَيْنِي وَبَيْنَكَ شَطْرَيْنِ، وَلِي امْرَأَتَانِ، فَانْظُرْ أَعْجَبَهُمَا إِلَيْكَ فَأُطَلِّقُهَا، حَتَّى إِذَا حَلَّتْ تَزَوَّجْتَهَا‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي أَهْلِكَ‏.‏ فَلَمْ يَرْجِعْ يَوْمَئِذٍ حَتَّى أَفْضَلَ شَيْئًا مِنْ سَمْنٍ وَأَقِطٍ، فَلَمْ يَلْبَثْ إِلاَّ يَسِيرًا، حَتَّى جَاءَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ وَضَرٌ مِنْ صُفْرَةٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَهْيَمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً مِنَ الأَنْصَارِ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ مَا سُقْتَ فِيهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ وَزْنَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ، أَوْ نَوَاةً مِنْ ذَهَبٍ، فَقَالَ ‏”‏ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba, a njemu Isma‘il b. Dža‘fer, prenoseći od Humejda, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Došao nam je Abdur-Rahman b. Avf. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, pobratimio ga je sa Sa‘d b. Rebi‘om, koji je bio vrlo bogat. ‘Ensarije znaju da sam ja najbogatiji među njima’, reče Sa‘d, ‘pa ćemo podijeliti moj imetak na dva dijela. Imam i dvije žene: pogledaj koja ti se više sviđa, da je pustim, pa se ti, kada bude slobodna, njome oženi.’ ‘Neka ti Allah blagoslovi porodicu!’, reče mu Abdur-Rahman. I nije se toga dana vratio (s pijace) dok nije zaradio sira i masla. Nakon kratkog vremena došao je, a na njemu žuta mrlja od mirisa. ‘Šta ti je to?’, upitao ga je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem. ‘Oženio sam se ensarijkom’, odgovorio je. ‘A šta si joj dao?’, upita on. ‘Mjeru od pet zlatnika (ili pet zlatnika)’, reče on. ‘Napravi svadbu makar tako što ćeš zaklati jednu ovcu’, reče mu (Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem).”


 

حَدَّثَنَا الصَّلْتُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو هَمَّامٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَتِ الأَنْصَارُ اقْسِمْ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمُ النَّخْلَ‏.‏ قَالَ ‏ “‏ لاَ ‏”‏‏.‏ قَالَ يَكْفُونَا الْمَئُونَةَ وَتُشْرِكُونَا فِي التَّمْرِ‏.‏ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا‏.‏

 

Pričao nam je Salt b. Muhammed Ebu-Hemmam, da je čuo Mugiru b. Abdur-Rahmana, kojem je pričao Ebu-Zinad, prenoseći od A‘redža, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je kazivao: “Ensarije rekoše: ‘Podijeli nama i njima stabla datula!’ ‘Ne! Neka rade umjesto nas, a učestvovat će s nama u plodovima’, reče on. ‘Čuli smo i pokoravamo se!’, odgovorili su (muhadžiri).”


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَوْ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ الأَنْصَارُ لاَ يُحِبُّهُمْ إِلاَّ مُؤْمِنٌ، وَلاَ يُبْغِضُهُمْ إِلاَّ مُنَافِقٌ، فَمَنْ أَحَبَّهُمْ أَحَبَّهُ اللَّهُ، وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ أَبْغَضَهُ اللَّهُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Hadždžadž b. Minhal, a njemu Šu‘ba, kojeg je obavijestio Adijj b. Sabit, čuvši Beraa, radijallahu anhu, da je kazivao kako je čuo Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, ili je kazivao da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Ensarije ne može voljeti niko drugi osim vjernika, niti ih može mrziti iko drugi osim licemjera. Ko ih zavoli – Allah će ga zavoljeti; a ko ih zamrzi – Allah će ga zamrziti.”


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ آيَةُ الإِيمَانِ حُبُّ الأَنْصَارِ، وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الأَنْصَارِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muslim b. Ibrahim, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Abdullaha b. Abdullaha b. Džebra, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Znak vjere je ljubav prema ensarijama, a znak licemjerstva mržnja prema ensarijama.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم النِّسَاءَ وَالصِّبْيَانَ مُقْبِلِينَ ـ قَالَ حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مِنْ عُرُسٍ ـ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُمْثِلاً، فَقَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ أَنْتُمْ مِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَىَّ ‏”‏‏.‏ قَالَهَا ثَلاَثَ مِرَارٍ‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Ma‘mer, njemu Abdul-Varis, a ovom Abdul-Aziz, prenoseći od Enesa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, vidio je žene i djecu kako dolaze (mislim da je rekao: sa svadbe), pa se podigao i uspravio, govoreći: ‘Gospodaru moj, vi ste mi najdraži ljudi!’ Ponovio je to tri puta.”


 

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي هِشَامُ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعَهَا صَبِيٌّ لَهَا، فَكَلَّمَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، إِنَّكُمْ أَحَبُّ النَّاسِ إِلَىَّ ‏”‏‏.‏ مَرَّتَيْنِ‏.‏

 

Pričao nam je Ja‘kub b. Ibrahim b. Kesir, njemu Behz b. Esed, a ovom Šu‘ba, kojeg je obavijestio Hišam b. Zejd, čuvši Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je kazivao: “Neka je ensarijka s djetetom došla Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem; on je porazgovarao s njom i rekao joj: ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, vi ste mi najdraži ljudi!’ Ponovio je to dva puta.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعْتُ أَبَا حَمْزَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَتِ الأَنْصَارُ‏:‏ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِكُلِّ نَبِيٍّ أَتْبَاعٌ، وَإِنَّا قَدِ اتَّبَعْنَاكَ، فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ أَتْبَاعَنَا مِنَّا‏.‏ فَدَعَا بِهِ‏.‏ فَنَمَيْتُ ذَلِكَ إِلَى ابْنِ أَبِي لَيْلَى‏.‏ قَالَ قَدْ زَعَمَ ذَلِكَ زَيْدٌ‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Amra, koji je čuo Ebu-Hamzu, kako prenosi od Zejd b. Erkama da (je kazivao): “Ensarije su rekle: ‘Allahov Poslaniče, svaki vjerovjesnik ima sljedbenike; mi tebe slijedimo, pa zamoli Allaha da budu od nas oni koji slijede nas.’ Poslanik je za to molio.” Ispričao sam to Ibn-Ebu-Lejli, pa je on rekao: “Kazivao je to Zejd.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَمْزَةَ ـ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ ـ قَالَتِ الأَنْصَارُ إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ أَتْبَاعًا، وَإِنَّا قَدِ اتَّبَعْنَاكَ، فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ أَتْبَاعَنَا مِنَّا‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْ أَتْبَاعَهُمْ مِنْهُمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ عَمْرٌو فَذَكَرْتُهُ لاِبْنِ أَبِي لَيْلَى‏.‏ قَالَ قَدْ زَعَمَ ذَاكَ زَيْدٌ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ أَظُنُّهُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ‏.‏

 

Pričao nam je Adem, njemu Šu‘ba, a ovom Amr b. Murra, koji je čuo Ebu-Hamzu, jednog od ensarija, (da je kazivao): “Ensarije su rekli: ‘Allahov Poslaniče, u svakom narodu ima sljedbenika poslanika; mi tebe slijedimo, pa zamoli Allaha da budu od nas oni koji slijede nas.’ ‘Gospodaru, učini da od njih budi oni koji slijede njih!’, reče Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem. Amr veli: “Spomenuo sam to Ibn-Ebu-Lejli, pa je on rekao: ‘Kazivao je to Zejd.’”Šu‘ba veli: “Mislim da se to odnosi na Zejda b. Erkama.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي أُسَيْدٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ خَيْرُ دُورِ الأَنْصَارِ بَنُو النَّجَّارِ، ثُمَّ بَنُو عَبْدِ الأَشْهَلِ، ثُمَّ بَنُو الْحَارِثِ بْنِ خَزْرَجٍ، ثُمَّ بَنُو سَاعِدَةَ، وَفِي كُلِّ دُورِ الأَنْصَارِ خَيْرٌ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ مَا أَرَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِلاَّ قَدْ فَضَّلَ عَلَيْنَا فَقِيلَ قَدْ فَضَّلَكُمْ عَلَى كَثِيرٍ‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, a on je čuo Katadu da prenosi od Enesa b. Malika, a ovaj od Ebu-Usejda, radijallahu anhu, da je kazivao: “Vjerovjesnik je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Najvrednije su ensarijske nastanbe one Benu-Nedždžara, zatim Benu-Abdul-Ešhela, potom Benu-Harisa b. Hazredža, pa onda Benu-Sa‘ide; a u svakoj je ensarijskoj nastanbi dobro.’” Sa‘d je rekao: “Mislim da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, davao prednost nad nama…”, pa mu je rečeno: “Pa i vama je davao prednost nad mnogima!”


 

وَقَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، سَمِعْتُ أَنَسًا، قَالَ أَبُو أُسَيْدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا، وَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ‏.‏

 

Abdus-Samed veli: “Pričao nam je Šu‘ba, a njemu Katada, koji je čuo Enesa da je kazivao kako je ovako govorio Ebu-Usejd, prenoseći od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem.” A kazivao je i Sa‘d b. Ubada.


 

حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، قَالَ أَبُو سَلَمَةَ أَخْبَرَنِي أَبُو أُسَيْدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ خَيْرُ الأَنْصَارِ ـ أَوْ قَالَ خَيْرُ دُورِ الأَنْصَارِ ـ بَنُو النَّجَّارِ وَبَنُو عَبْدِ الأَشْهَلِ وَبَنُو الْحَارِثِ وَبَنُو سَاعِدَةَ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Sa‘d b. Hafs Talhi, a njemu Šejban, prenoseći od Jahje, da je Ebu-Selemu obavijestio Ebu-Usejd kako je čuo Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kad je rekao: “Najvrednije su ensarije (ili je rekao: “Najvrednije su ensarijske nastanbe…”) one iz Benu-Nedždžara, Benu-Abdul-Ešhela, Benu-Harisa i Benu-Sa‘ide.”


 

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، عَنْ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ إِنَّ خَيْرَ دُورِ الأَنْصَارِ دَارُ بَنِي النَّجَّارِ، ثُمَّ عَبْدِ الأَشْهَلِ، ثُمَّ دَارُ بَنِي الْحَارِثِ، ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ، وَفِي كُلِّ دُورِ الأَنْصَارِ خَيْرٌ ‏”‏‏.‏ فَلَحِقْنَا سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ فَقَالَ أَبَا أُسَيْدٍ أَلَمْ تَرَ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيَّرَ الأَنْصَارَ فَجَعَلَنَا أَخِيرًا فَأَدْرَكَ سَعْدٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، خُيِّرَ دُورُ الأَنْصَارِ فَجُعِلْنَا آخِرًا‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ أَوَلَيْسَ بِحَسْبِكُمْ أَنْ تَكُونُوا مِنَ الْخِيَارِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Halid b. Mahled, njemu Sulejman, a ovom Amr b. Jahja, prenoseći od Abbas b. Sehla, a on od Ebu-Humejda da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Doista su najvrednije ensarijske nastanbe, zatim kuće Benu-Nedždžara, potom nastanbe Abdul-Ešhela, pa nastanbe Benu-Harisa, a onda nastanbe Benu-Sa‘ide; a u svakoj je ensarijskoj nastanbi dobro.“ Sreo nas je (potom) Sa‘d b. Ubada, pa mu je Ebu-Usejd rekao: “Zar nisi vidio kako je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, vrednovao ensarije stavljajući nas na začelje?” (Nakon toga) Sa‘d je sreo Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao mu: “Allahov Poslaniče, vrednovane su ensarijske nastanbe, pa smo mi stavljeni na začelje?!” “A zar vam nije dovoljno da budete među onima kojima je data prednost?”, odgovorio mu je (Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem).”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلاَ تَسْتَعْمِلُنِي كَمَا اسْتَعْمَلْتَ فُلاَنًا قَالَ ‏ “‏ سَتَلْقَوْنَ بَعْدِي أَثَرَةً فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي عَلَى الْحَوْضِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, da je čuo Katadu koji prenosi od Enesa b. Malika, a ovaj od Usejd b. Hudajra, radijallahu anhu, da je neki je ensarija upitao: “Allahov Poslaniče, zašto me ne bi postavio, kao što si postavio onoga…?”, pa je (Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem) odgovorio: “Doživjet ćete poslije mene sebičnost, pa budite strpljivi dok me ne sretnete na Havdu!”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلأَنْصَارِ ‏ “‏ إِنَّكُمْ سَتَلْقَوْنَ بَعْدِي أَثَرَةً فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي، وَمَوْعِدُكُمُ الْحَوْضُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Hišama, koji je čuo Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da kazuje: “Vjerovjesnik je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao ensarijama: ‘Doživjet ćete poslije mene sebičnost, pa budite strpljivi dok me ne sretnete! Mjesto vašeg sastanka je Havd.’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ حِينَ خَرَجَ مَعَهُ إِلَى الْوَلِيدِ قَالَ دَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الأَنْصَارَ إِلَى أَنْ يُقْطِعَ لَهُمُ الْبَحْرَيْنِ‏.‏ فَقَالُوا لاَ، إِلاَّ أَنْ تُقْطِعَ لإِخْوَانِنَا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ مِثْلَهَا‏.‏ قَالَ ‏ “‏ إِمَّا لاَ، فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوْنِي، فَإِنَّهُ سَيُصِيبُكُمْ بَعْدِي أُثْرَةٌ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Muhammed, a njemu Sufjan, prenoseći od Jahjaa b. Seida koji je čuo Enes b. Malika, radijallahu anhu – kada je izišao i putovao s njim do Velida – da kaže: “Pozvao je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, ensarije kako bi im bila podijeljena imanja u Bahrejnu, ali su to oni odbili rekavši: ‘Ne, osim pod uvjetom da se i našoj braći muhadžirima da isto tako.’ ‘Ako nećete’, reče im on, ‘onda budite strpljivi dok me ne sretnete, jer će vas poslije mene pogoditi sebičnost!’”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو إِيَاسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشُ الآخِرَةِ، فَأَصْلِحِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَةَ ‏”‏‏.‏ وَعَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ، وَقَالَ فَاغْفِرْ لِلأَنْصَارِ‏.‏

 

Pričao nam je Adem, njemu Šu‘ba, a ovom Ebu-Ijas Mu‘avija b. Kurra, prenoseći od Enes b. Malika, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: “Nema života do života ahiretskog, pa unaprijedi (učini čestitim) ensarije i muhadžire!’” Katada prenosi od Enesa, a on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, isto… I rekao je: “Oprosti ensarijama!”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَتِ الأَنْصَارُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ تَقُولُ نَحْنُ الَّذِينَ بَايَعُوا مُحَمَّدَا عَلَى الْجِهَادِ مَا حَيِينَا أَبَدَا فَأَجَابَهُمُ اللَّهُمَّ لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشُ الآخِرَهْ فَأَكْرِمِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ

 

Pričao nam je Adem, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Humejda Tavila, koji je čuo Enes b. Malika, radijallahu anhu, da je kazivao: “Ensarije su na Dan Hendeka rekle: ‘Mi smo Muhammedu dali prisegu na borbu, sve dok u životu budemo!’ On im je odgovorio: ‘Gospodaru moj, nema života do života ahiretskog, pa počasti ensarije i muhadžire!’”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ جَاءَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ نَحْفِرُ الْخَنْدَقَ وَنَنْقُلُ التُّرَابَ عَلَى أَكْتَادِنَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ اللَّهُمَّ لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشُ الآخِرَهْ فَاغْفِرْ لِلْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Ubejdullah, a njemu Ibn-Hazim, prenoseći od svoga oca, a on od Sehla da je kazivao: “Dok smo kopali hendek i nosili zemlju na svojim plećima, došao nam je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao: ‘Gospodaru moj, nema života do života ahiretskog, pa oprosti muhadžirima i ensarijama!’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ إِلَى نِسَائِهِ فَقُلْنَ مَا مَعَنَا إِلاَّ الْمَاءُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ يَضُمُّ، أَوْ يُضِيفُ هَذَا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ أَنَا‏.‏ فَانْطَلَقَ بِهِ إِلَى امْرَأَتِهِ، فَقَالَ أَكْرِمِي ضَيْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ مَا عِنْدَنَا إِلاَّ قُوتُ صِبْيَانِي‏.‏ فَقَالَ هَيِّئِي طَعَامَكِ، وَأَصْبِحِي سِرَاجَكِ، وَنَوِّمِي صِبْيَانَكِ إِذَا أَرَادُوا عَشَاءً‏.‏ فَهَيَّأَتْ طَعَامَهَا وَأَصْبَحَتْ سِرَاجَهَا، وَنَوَّمَتْ صِبْيَانَهَا، ثُمَّ قَامَتْ كَأَنَّهَا تُصْلِحُ سِرَاجَهَا فَأَطْفَأَتْهُ، فَجَعَلاَ يُرِيَانِهِ أَنَّهُمَا يَأْكُلاَنِ، فَبَاتَا طَاوِيَيْنِ، فَلَمَّا أَصْبَحَ، غَدَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ ضَحِكَ اللَّهُ اللَّيْلَةَ ـ أَوْ عَجِبَ ـ مِنْ فَعَالِكُمَا ‏”‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ‏}‏

 

Pričao nam je Musedded, a njemu Abdullah b. Davud, prenoseći od Fudajla b. Gazvana, on od Ebu-Hazima, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je neki čovjek došao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, pa je on poslao (nekoga) do žena, ali su one rekle: “Nemamo ništa osim vode!” “Ko će primiti (ili je rekao: ugostiti) ovoga?”, upitao je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem. “Ja ću!”, reče jedan ensarija. Otišao je s njim do svoje žene i rekao joj: “Počasti gosta Allahovog Poslanikova, sallallahu alejhi ve sellem!” “Nemamo ništa osim dječije hrane!”, odgovori ona. “Pripremi hranu, upali svijeću, i kada djeca htjednu večerati, uspavaj ih!”, reče joj on. Ona je pripremila hranu, upalila svijeću, uspavala djecu, a zatim ustala kao da želi popraviti svijeću, ali ju je ugasila. Tako su pred njim udesili da izgleda kao da su jeli, ali su zanoćili gladni, bez večere. Ujutro je taj čovjek otišao Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, pa mu je on rekao: “Allah se nasmijao (ili je rekao: začudio se) noćas onome što ste vas dvoje (ensarija i njegova supruga) uradili!” Tada je Allah objavio: “… i više vole njima nego sebi, mada im je i samima potrebno. A oni koji se uščuvaju lakomosti – oni će biti spašeni.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى أَبُو عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا شَاذَانُ، أَخُو عَبْدَانَ حَدَّثَنَا أَبِي، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ بْنُ الْحَجَّاجِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ مَرَّ أَبُو بَكْرٍ وَالْعَبَّاسُ ـ رضى الله عنهما ـ بِمَجْلِسٍ مِنْ مَجَالِسِ الأَنْصَارِ وَهُمْ يَبْكُونَ، فَقَالَ مَا يُبْكِيكُمْ قَالُوا ذَكَرْنَا مَجْلِسَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنَّا‏.‏ فَدَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِذَلِكَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ عَصَبَ عَلَى رَأْسِهِ حَاشِيَةَ بُرْدٍ ـ قَالَ ـ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ وَلَمْ يَصْعَدْهُ بَعْدَ ذَلِكَ الْيَوْمِ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ أُوصِيكُمْ بِالأَنْصَارِ، فَإِنَّهُمْ كَرِشِي وَعَيْبَتِي، وَقَدْ قَضَوُا الَّذِي عَلَيْهِمْ، وَبَقِيَ الَّذِي لَهُمْ، فَاقْبَلُوا مِنْ مُحْسِنِهِمْ، وَتَجَاوَزُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ ‏”‏‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Jahja Ebu-Ali, njemu Šazan, brat Abdanov, a njemu njegov otac, kojeg je obavijestio Šu‘be b. Hadždžadž, prenoseći od Hišam b. Zejda, da je čuo Enesa b. Malika da kazuje: “Prošao je Ebu-Bekr, zajedno s Abbasom, radijallahu anhuma, pored nekog skupa ensarija na kojem su oni plakali. ‘Šta vas je rasplakalo?’, upitao ih je. ‘Sjetili smo se sijela s Vjerovjesnikom, sallallahu alejhi ve sellem’, odgovorili su. On je tada otišao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i obavijestio ga o tome. “Omotao je” – kazuje dalje prenosilac – “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rubove burde oko glave, izišao i popeo se na minber – nikad poslije toga se nije popeo na minber. Izrekao je pohvalu i zahvalu Allahu, a onda rekao: ‘Oporučujem vam ensarije, jer su oni moja utroba i najprisniji povjerenici! Izvršili su sve svoje obaveze, ostaje još da uzmu svoja prava. Primite zato od dobročinitelja među njima, a oprostite onima koji loše postupaju!’”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْغَسِيلِ، سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ مِلْحَفَةٌ، مُتَعَطِّفًا بِهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ، وَعَلَيْهِ عِصَابَةٌ دَسْمَاءُ حَتَّى جَلَسَ عَلَى الْمِنْبَرِ، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ أَمَّا بَعْدُ، أَيُّهَا النَّاسُ، فَإِنَّ النَّاسَ يَكْثُرُونَ وَتَقِلُّ الأَنْصَارُ، حَتَّى يَكُونُوا كَالْمِلْحِ فِي الطَّعَامِ، فَمَنْ وَلِيَ مِنْكُمْ أَمْرًا يَضُرُّ فِيهِ أَحَدًا أَوْ يَنْفَعُهُ، فَلْيَقْبَلْ مِنْ مُحْسِنِهِمْ، وَيَتَجَاوَزْ عَنْ مُسِيئِهِمْ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ahmed b. Ja‘kub, a njemu Ibn-Gasil, koji je čuo Ikrimu, a on Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Izišao je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, s ogrtačem na ramenima i turbanom masne sive boje, pa se popeo na minber, izrekao pohvalu i zahvalu Allahu, a onda rekao: ‘I nakon zahvale, o ljudi, svijet će se množiti i povećavati, a ensarija će biti sve manje sve dok ne budu kao so u hrani. Kome od vas bude povjereno nešto, pa on nekoga ošteti ili nekome od koristi bude, neka primi od onih koji dobro čine, a oprosti onima koji loše postupaju!’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الأَنْصَارُ كَرِشِي وَعَيْبَتِي، وَالنَّاسُ سَيَكْثُرُونَ وَيَقِلُّونَ، فَاقْبَلُوا مِنْ مُحْسِنِهِمْ، وَتَجَاوَزُوا عَنْ مُسِيئِهِمْ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, da je čuo Katade, koji prenosi od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Ensarije su moja utroba i najprisniji povjerenici; ljudi će se množiti a ensarije umanjivati (izumirati), pa primite od dobrotvora među njima, a oprostite onima koji loše postupaju!”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ أُهْدِيَتْ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حُلَّةُ حَرِيرٍ، فَجَعَلَ أَصْحَابُهُ يَمَسُّونَهَا وَيَعْجَبُونَ مِنْ لِينِهَا فَقَالَ ‏ “‏ أَتَعْجَبُونَ مِنْ لِينِ هَذِهِ لَمَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ خَيْرٌ مِنْهَا ‏”‏‏.‏ أَوْ أَلْيَنُ‏.‏ رَوَاهُ قَتَادَةُ وَالزُّهْرِيُّ سَمِعَا أَنَسًا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Ebu-Ishaka, koji kaže kako je čuo Beraa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Vjerovjesniku je, sallallahu alejhi ve sellem, darovan svileni ogrtač; njegovi su ga drugovi doticali, čudeći se njegovoj mehkoći, pa im je on rekao: ‘Čudite se mehkoći ovoga, a mahrame Sa‘d b. Mu‘aza još su bolje (ili je rekao: nježnije).’” Ovaj hadis prenose još i Katada te Zuhri, a čuli su ga od Enes b. Malika, koji ga prenosi od Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem.


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا فَضْلُ بْنُ مُسَاوِرٍ، خَتَنُ أَبِي عَوَانَةَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ اهْتَزَّ الْعَرْشُ لِمَوْتِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ ‏”‏‏.‏ وَعَنِ الأَعْمَشِ حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ لِجَابِرٍ فَإِنَّ الْبَرَاءَ يَقُولُ اهْتَزَّ السَّرِيرُ‏.‏ فَقَالَ إِنَّهُ كَانَ بَيْنَ هَذَيْنِ الْحَيَّيْنِ ضَغَائِنُ، سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ اهْتَزَّ عَرْشُ الرَّحْمَنِ لِمَوْتِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ ‏”‏‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Musenna, njemu Fadl b. Musavir, zet Ebu-Avanin, kojem je pričao Ebu-Avan, prenoseći od A‘meša, on od Ebu-Sufjana, a ovaj od Džabira, radijallahu anhu, da je kazivao kako je čuo Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kad je rekao: “Arš se zatresao zbog smrti Sa‘d b. Mu‘aza!” A‘meš prenosi od Ebu-Saliha, on od Džabira, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, isto. Neki je čovjek rekao Džabiru: “Bera’ kaže: ‘Zatresla se nosiljka (na kojoj je prenesen kada je umro)…’”, pa mu je on odgovorio: “Između ove dvije plemenske zajednice bila je mržnja. Čuo sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kad je rekao: ‘Zatresao se Arš Milostivoga zbog smrti Sa‘d b. Mu‘aza!’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ أُنَاسًا نَزَلُوا عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ، فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَجَاءَ عَلَى حِمَارٍ، فَلَمَّا بَلَغَ قَرِيبًا مِنَ الْمَسْجِدِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ قُومُوا إِلَى خَيْرِكُمْ أَوْ سَيِّدِكُمْ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ يَا سَعْدُ، إِنَّ هَؤُلاَءِ نَزَلُوا عَلَى حُكْمِكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَإِنِّي أَحْكُمُ فِيهِمْ أَنْ تُقْتَلَ مُقَاتِلَتُهُمْ وَتُسْبَى ذَرَارِيُّهُمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ حَكَمْتَ بِحُكْمِ اللَّهِ، أَوْ بِحُكْمِ الْمَلِكِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Ar‘ara, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Sa‘d b. Ibrahima, on od Ebu-Umame b. Sehl b. Hunejfa, a ovaj od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, da su ljudi prihvatili da im Sa‘d b. Mu‘az sudi. Poslao je (Vjerovjesnik) po njega, pa je on došao na magarcu. Kada se približio džamiji, Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: ‘Ustanite najboljemu od vas (ili je rekao: svome prvaku)’, i dodade: ‘Sa‘de, ovi žele tvoju presudu!’ ‘Ja im presuđujem’, reče on, ‘da im budu pobijeni vojnici, a žene i djeca da budu porobljeni!’ ‘Presudio si po Allahovu sudu, ili po sudu Vladara!’, reče (Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem).”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلَيْنِ، خَرَجَا مِنْ عِنْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي لَيْلَةٍ مُظْلِمَةٍ، وَإِذَا نُورٌ بَيْنَ أَيْدِيهِمَا حَتَّى تَفَرَّقَا، فَتَفَرَّقَ النُّورُ مَعَهُمَا‏.‏ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أُسَيْدَ بْنَ حُضَيْرٍ وَرَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ‏.‏ قَالَ حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ كَانَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَعَبَّادُ بْنُ بِشْرٍ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

Pričao nam je Ali b. Muslim, njemu Habban b. Hilal, a ovom Hemmam, kojeg je obavijestio Katade, prenoseći od Enesa, radijallahu anhu, da su dva čovjeka izišla od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, u mrkloj noći; nur im je svijetlio sve dok se nisu rastavili, a onda se i svjetlo rastavilo s njima. Ma‘mer prenosi od Sabita, a on od Enesa su to bili Usejd b. Hudajr i jedan ensarija. Hammad veli da im je kazivao Sabit, prenoseći od Enesa (riječi): “Kod Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, bili su Usejd b. Hudajr i Abbad.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ـ رضى الله عنهما ـ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ اسْتَقْرِئُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَةٍ مِنَ ابْنِ مَسْعُودٍ وَسَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ، وَأُبَىٍّ، وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ ‏”‏‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Amra, on od Ibrahima, ovaj od Mesruka, a on od Abdullaha b. Amra, radijallahu anhuma, (da je kazivao): “Čuo sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kad je rekao: ‘Preuzmite učenje Kur‘ana od četverice: Ibn-Mes‘uda, Salima, štićenika (oslobođenog roba) Ebu-Huzejfinog, Ubejja i Mu‘az b. Džebela.‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَبُو أُسَيْدٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ خَيْرُ دُورِ الأَنْصَارِ بَنُو النَّجَّارِ، ثُمَّ بَنُو عَبْدِ الأَشْهَلِ، ثُمَّ بَنُو الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ، ثُمَّ بَنُو سَاعِدَةَ وَفِي كُلِّ دُورِ الأَنْصَارِ خَيْرٌ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ ـ وَكَانَ ذَا قِدَمٍ فِي الإِسْلاَمِ ـ أَرَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ فَضَّلَ عَلَيْنَا‏.‏ فَقِيلَ لَهُ قَدْ فَضَّلَكُمْ عَلَى نَاسٍ كَثِيرٍ‏.‏

 

Pričao nam je Ishak, njemu Abdus-Samed, ovom Šu‘ba, a ovom Katade, da je čuo Enes b. Malika, radijallahu anhu, da je Ebu-Usejd kazivao: “Allahov Poslanik je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Najbolje ensarijske kuće su kuće one Benu-Nedždžara, zatim Benu-Abdul-Ešhela, potom Benu-Harisa b. Hazredža, pa onda Benu-Saide; a u svakoj je ensarijskoj kući dobro.’ Na to Sa‘d b. Ubada, jedan od prvaka u islamu, reče: ‘Vidim da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, (neke) postavio iznad nas!’ ‘Pa i vama je davao prednost nad mnogim ljudima!’, rečeno mu je.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ ذُكِرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو فَقَالَ ذَاكَ رَجُلٌ لاَ أَزَالُ أُحِبُّهُ، سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ خُذُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَةٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ فَبَدَأَ بِهِ ـ وَسَالِمٍ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ، وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، وَأُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ebul-Velid, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Amr b. Murre, on od Ibrahima, a on od Mesruka da je kazivao: “Spomenut je Abdullah b. Mes‘ud, a tu je bio prisutan Abdullah b. Amr, pa je rekao: ‘To je čovjek kojeg ne prestajem voljeti, jer sam čuo Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kad je rekao: ‘Uzmite Kur‘an od četverice: od Abdullaha b. Mes‘uda – od njega je počeo, od Salima, štićenika (oslobođenog roba) Ebu-Huzejfinog, od Mu‘az b. Džebela i od Ubejj b. Ka‘ba.‘‘”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، قَالَ سَمِعْتُ شُعْبَةَ، سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأُبَىٍّ ‏”‏ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ ‏{‏لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا‏}‏ ‏”‏‏.‏ قَالَ وَسَمَّانِي قَالَ ‏”‏ نَعَمْ ‏”‏ فَبَكَى‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, koji je čuo Šu‘bu, a on Katadu, prenoseći od Enes b. Malika, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao Ubejju: ‘Allah mi je zapovjedio da ti proučim Lem jekunil-lezine keferu min ehlil-kitabi…’ ‘I spomenuo je mene?!’, upitao je on. ‘Da!’, odgovorio je (Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem). Ubejj je tada zaplakao.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَمَعَ الْقُرْآنَ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعَةٌ، كُلُّهُمْ مِنَ الأَنْصَارِ أُبَىٌّ، وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ، وَأَبُو زَيْدٍ، وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ‏.‏ قُلْتُ لأَنَسِ مَنْ أَبُو زَيْدٍ قَالَ أَحَدُ عُمُومَتِي‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Beššar, njemu Jahja, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Katade, a on od Enesa, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Četverica su u doba Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, naučila napamet cijeli Kur‘an i sva četverica su ensarije: Ubejj, Mu‘az b. Džebel, Ebu-Zejd i Zejd b. Sabit.” Upitao sam Enesa: “Ko je Ebu-Zejd?”, pa mi je on odgovorio: “Moj rođak s očeve strane.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ انْهَزَمَ النَّاسُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو طَلْحَةَ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُجَوِّبٌ بِهِ عَلَيْهِ بِحَجَفَةٍ لَهُ، وَكَانَ أَبُو طَلْحَةَ رَجُلاً رَامِيًا شَدِيدَ الْقِدِّ، يَكْسِرُ يَوْمَئِذٍ قَوْسَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا، وَكَانَ الرَّجُلُ يَمُرُّ مَعَهُ الْجَعْبَةُ مِنَ النَّبْلِ فَيَقُولُ انْشُرْهَا لأَبِي طَلْحَةَ‏.‏ فَأَشْرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَنْظُرُ إِلَى الْقَوْمِ، فَيَقُولُ أَبُو طَلْحَةَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي، لاَ تُشْرِفْ يُصِيبُكَ سَهْمٌ مِنْ سِهَامِ الْقَوْمِ، نَحْرِي دُونَ نَحْرِكَ‏.‏ وَلَقَدْ رَأَيْتُ عَائِشَةَ بِنْتَ أَبِي بَكْرٍ وَأُمَّ سُلَيْمٍ وَإِنَّهُمَا لَمُشَمِّرَتَانِ، أَرَى خَدَمَ سُوقِهِمَا، تُنْقِزَانِ الْقِرَبَ عَلَى مُتُونِهِمَا، تُفْرِغَانِهِ فِي أَفْوَاهِ الْقَوْمِ، ثُمَّ تَرْجِعَانِ فَتَمْلآنِهَا، ثُمَّ تَجِيآنِ فَتُفْرِغَانِهِ فِي أَفْوَاهِ الْقَوْمِ، وَلَقَدْ وَقَعَ السَّيْفُ مِنْ يَدَىْ أَبِي طَلْحَةَ إِمَّا مَرَّتَيْنِ، وَإِمَّا ثَلاَثًا‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Ma‘mer, njemu Abdul-Varis, a ovom Abdul-Aziz, prenoseći od Enesa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Na dan Uhuda ljudi su ustuknuli od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, a Ebu-Talha bio je ispred njega i štitio ga svojim kožnim štitom. Bio je izvanredan strijelac i snažno je odapinjao (strijele), a toga je dana (zatežući tetivu) polomio dva (ili tri) luka. Dešavalo se da čovjek prođe s tobolcem strijela. On bi tada povikao: ‘Daj ih Ebu-Talhi!’ Tada se je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, gledajuću u ljude, isturio, dok mu je Ebu-Talha govorio: ‘Allahov Vjerovjesniče, žrtvovao bih za tebe i oca i majku, nemoj se izlagati, pogodit će te strijela! Moja prsa su štit tvojim prsima!’ Vidio sam Aišu, kćerku Ebu-Bekrovu, i Umm-Sulejm, zavrnutih nogavica, na čijim sam nogama vidio halhale, kako na leđima nose mješine s vodom i poje ljude; potom se ponovo vraćaju, pune ih i daju ljudima. Ebu-Talhi sablja je ispadala dva-tri puta.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ سَمِعْتُ مَالِكًا، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ لأَحَدٍ يَمْشِي عَلَى الأَرْضِ إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ‏.‏ إِلاَّ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ قَالَ وَفِيهِ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ‏}‏ الآيَةَ‏.‏ قَالَ لاَ أَدْرِي قَالَ مَالِكٌ الآيَةَ أَوْ فِي الْحَدِيثِ‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Jusuf, da je čuo Malika, kako kazuje prenoseći od Ebu-Nadra, štićenika Umer b. Ubejdullaha, on od Amir b. Sa‘da b. Ebu-Vekkasa, a ovaj od svoga oca da je rekao: “Nisam čuo da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, ikome ko hoda po zemlji rekao da je džennetlija, jedino Abdullah b. Selamu.” “U vezi s njim”, rekao je (Sa‘d), “objavljen je ajet: ‘… i ako je jedan od sinova Israilovih posvjedočio da je i on od Allaha…’.” “Ne znam”, rekao je (Abdullah b. Jusuf), “da li je (sam) Malik rekao da je ajet objavljen u vezi s ovim ili je to spomenuto (u sklopu) ovog hadisa.”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَزْهَرُ السَّمَّانُ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عُبَادٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا فِي مَسْجِدِ الْمَدِينَةِ، فَدَخَلَ رَجُلٌ عَلَى وَجْهِهِ أَثَرُ الْخُشُوعِ، فَقَالُوا هَذَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ‏.‏ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ تَجَوَّزَ فِيهِمَا ثُمَّ خَرَجَ، وَتَبِعْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّكَ حِينَ دَخَلْتَ الْمَسْجِدَ قَالُوا هَذَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ‏.‏ قَالَ وَاللَّهِ مَا يَنْبَغِي لأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ مَا لاَ يَعْلَمُ وَسَأُحَدِّثُكَ لِمَ ذَاكَ رَأَيْتُ رُؤْيَا عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَصَصْتُهَا عَلَيْهِ، وَرَأَيْتُ كَأَنِّي فِي رَوْضَةٍ ـ ذَكَرَ مِنْ سَعَتِهَا وَخُضْرَتِهَا ـ وَسْطَهَا عَمُودٌ مِنْ حَدِيدٍ، أَسْفَلُهُ فِي الأَرْضِ وَأَعْلاَهُ فِي السَّمَاءِ، فِي أَعْلاَهُ عُرْوَةٌ فَقِيلَ لَهُ ارْقَهْ‏.‏ قُلْتُ لاَ أَسْتَطِيعُ‏.‏ فَأَتَانِي مِنْصَفٌ فَرَفَعَ ثِيَابِي مِنْ خَلْفِي، فَرَقِيتُ حَتَّى كُنْتُ فِي أَعْلاَهَا، فَأَخَذْتُ بِالْعُرْوَةِ، فَقِيلَ لَهُ اسْتَمْسِكْ‏.‏ فَاسْتَيْقَظْتُ وَإِنَّهَا لَفِي يَدِي، فَقَصَصْتُهَا عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ تِلْكَ الرَّوْضَةُ الإِسْلاَمُ، وَذَلِكَ الْعَمُودُ عَمُودُ الإِسْلاَمِ، وَتِلْكَ الْعُرْوَةُ عُرْوَةُ الْوُثْقَى، فَأَنْتَ عَلَى الإِسْلاَمِ حَتَّى تَمُوتَ ‏”‏‏.‏ وَذَاكَ الرَّجُلُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ‏.‏ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ عُبَادٍ، عَنِ ابْنِ سَلاَمٍ، قَالَ وَصِيفٌ مَكَانَ مِنْصَفٌ‏.‏

 

Pričao mi je Abdullah b. Muhammed, a njemu Ezher Seman, prenoseći od Ibn-Avna, on od Muhammeda, a ovaj od Kajs b. Ubade da je kazivao: “Sjedio sam u Medinskoj džamiji kada je ušao čovjek; na licu su mu se vidjeli tragovi skrušenosti. ‘Ovo je džennetlija!’, rekoše prisutni. On je brzo klanjao dva rekata, a zatim izišao. Ja sam krenuo za njim i rekao mu: ‘Kada si ušao u džamiju, ljudi su kazali: ‘Ovo je džennetlija!” ‘Allaha mi’, reče on, ‘niko ne treba govoriti ono što ne zna! Ispričat ću ti zašto. Sanjao sam, u doba Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, jedan san, pa sam mu ga ispričao. Vidio sam u snu kako boravim u nekoj bašči’, veli on, opisujući njeno prostranstvo i zelenilo, ‘u sredini je bio željezni stup čiji je donji dio bio u zemlji, a gornji sezao do nebesa. Na vrhu je bila drška u obliku petlje. Rekoše mi: ‘Penji se!’ ‘Ne mogu!’, odgovorio sam. Tada mi je došao sluga; zadigao mi je odjeću odzada, tako da sam se popeo na vrh i uhvatio se za dršku. ‘Drži se!’, rekoše mi. Probudio sam se, a ona je bila u mojoj ruci. Ispričao sam to Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, pa mi je on rekao: ‘Ta bašča je islam, a stup je stup islama. Ta drška u obliku petlje jeste ‘veza čvrsta’; bit ćeš u islamu do smrti.” Taj čovjek bio je Abdullah b. Selam.” Kazivao mi je Halifa: “Pričao nam je Mu‘az, a njemu Ibn-Avn, prenoseći od Muhammeda, da mu je pričao Kajs b. Ubade, prenoseći od od Ibn-Selama, koji je govorio vesif umjesto minsaf.”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَتَيْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلاَمٍ ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ أَلاَ تَجِيءُ فَأُطْعِمَكَ سَوِيقًا وَتَمْرًا، وَتَدْخُلَ فِي بَيْتٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّكَ بِأَرْضٍ الرِّبَا بِهَا فَاشٍ، إِذَا كَانَ لَكَ عَلَى رَجُلٍ حَقٌّ فَأَهْدَى إِلَيْكَ حِمْلَ تِبْنٍ، أَوْ حِمْلَ شَعِيرٍ أَوْ حِمْلَ قَتٍّ، فَلاَ تَأْخُذْهُ، فَإِنَّهُ رِبًا‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرِ النَّضْرُ وَأَبُو دَاوُدَ وَوَهْبٌ عَنْ شُعْبَةَ الْبَيْتَ‏.‏

 

Pričao nam je Sulejman b. Harb, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Seid b. Ebu-Burde, a on od svoga oca (da je kazivao): “Došao sam u Medinu i susreo Abdullah b. Selama, radijallahu anhu, pa mi je on rekao: ‘Zar nećeš doći i ući u kuću da te ponudim kašom i hurmama? Ti si u zemlji’, nastavio je on, ‘u kojoj je kamata raširena. Ako ti neko bude dužan, pa ti pokloni tovar slame ili tovar ječma ili tovar piće (stočna hrana), to je kamata.’” En-Nadr, Ebu-Davud i Vehb od Šu‘be ne prenose ovo o kući.


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَعْفَرٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ح حَدَّثَنِي صَدَقَةُ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جَعْفَرٍ عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنهم ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ خَيْرُ نِسَائِهَا مَرْيَمُ، وَخَيْرُ نِسَائِهَا خَدِيجَةُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed, kojeg je obavijestio Abde, prenoseći od Hišam b. Urve, a on od svoga oca, da je čuo Abdullah b. Dža‘fera, on Aliju, radijallahu anhu, a on Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kad je rekao…; a Pričao mi je i Sadeka, kojeg je obavijestio Abde, prenoseći od Hišama b. Urve, a on od svoga oca, da je čuo Abdullaha b. Dža‘fera, kako prenosi od Alije b. Ebu-Taliba, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Najbolja je žena Merjem, i najbolja je žena Hatidža.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ كَتَبَ إِلَىَّ هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا غِرْتُ عَلَى امْرَأَةٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ، هَلَكَتْ قَبْلَ أَنْ يَتَزَوَّجَنِي، لِمَا كُنْتُ أَسْمَعُهُ يَذْكُرُهَا، وَأَمَرَهُ اللَّهُ أَنْ يُبَشِّرَهَا بِبَيْتٍ مِنْ قَصَبٍ، وَإِنْ كَانَ لَيَذْبَحُ الشَّاةَ فَيُهْدِي فِي خَلاَئِلِهَا مِنْهَا مَا يَسَعُهُنَّ‏.‏

 

Pričao nam je Seid b. Ufejr, a njemu Lejs da mu je pisao Hišam b. Urva, prenoseći od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Nisam bila ljubomorna ni na jednu Vjerovjesnikovu, sallallahu alejhi ve sellem, ženu kao što sam bila ljubomorna na Hatidžu, koja je umrla prije nego što sam se ja udala za njega. To je zato što sam slušala Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kako je spominje; Allah mu je naredio da je obraduje kućom od šupljeg biserja. Kad god bi zaklao ovcu, podijelio bi njezinim prijateljicama mesa, onoliko koliko bi im bilo dovoljno.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا غِرْتُ عَلَى امْرَأَةٍ مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ، مِنْ كَثْرَةِ ذِكْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِيَّاهَا‏.‏ قَالَتْ وَتَزَوَّجَنِي بَعْدَهَا بِثَلاَثِ سِنِينَ، وَأَمَرَهُ رَبُّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَوْ جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ أَنْ يُبَشِّرَهَا بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبٍ‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba b. Seid, a njemu Humejd b. Abdur-Rahman, prenoseći od Hišama b. Urve, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Nisam bila ljubomorna ni na jednu ženu kao što sam bila ljubomorna na Hatidžu zbog toga što ju je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, stalno spominjao. Kaže dalje: ‘Oženio se mnome tri godine poslije nje (tj. njene smrti). Njegov Gospodar (ili Džibril, alejhis-selam) naredio mu je da je obveseli kućom od šupljeg biserja u Džennetu.’”


 

حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَسَنٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا غِرْتُ عَلَى أَحَدٍ مِنْ نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ، وَمَا رَأَيْتُهَا، وَلَكِنْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُكْثِرُ ذِكْرَهَا، وَرُبَّمَا ذَبَحَ الشَّاةَ، ثُمَّ يُقَطِّعُهَا أَعْضَاءً، ثُمَّ يَبْعَثُهَا فِي صَدَائِقِ خَدِيجَةَ، فَرُبَّمَا قُلْتُ لَهُ كَأَنَّهُ لَمْ يَكُنْ فِي الدُّنْيَا امْرَأَةٌ إِلاَّ خَدِيجَةُ‏.‏ فَيَقُولُ إِنَّهَا كَانَتْ وَكَانَتْ، وَكَانَ لِي مِنْهَا وَلَدٌ‏.‏

 

Pričao mi je Umer b. Muhammed b. Hasan, njemu njegov otac, a ovom Hafs, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Nisam bila ljubomorna ni na jednu Vjerovjesnikovu, sallallahu alejhi ve sellem, ženu kao što sam bila ljubomorna na Hatidžu. Nisam je vidjela, ali ju je on često spominjao. Katkad bi zaklao ovcu, isjekao meso na komade i poslao dio toga i Hatidžinim prijateljicama. Nekad bih mu rekla: ‘Kao da na dunjaluku nije bilo žene osim Hatidže!’ ‘Ona je bila… i bila…, i s njom sam imao dijete’, odgovorio bi on.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنهما ـ بَشَّرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَدِيجَةَ قَالَ نَعَمْ بِبَيْتٍ مِنْ قَصَبٍ، لاَ صَخَبَ فِيهِ وَلاَ نَصَبَ‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Isma‘ila da je kazivao: “Upitao sam Abdullah b. Ebu-Evfaa, radijallahu anhu: ‘Je li Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, obveselio Hatidžu?’, pa mi je odgovorio: ‘Da, kućom od šupljeg biserja (u Džennetu) u kojoj nema ni svađe ni umora.’”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَتَى جِبْرِيلُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ خَدِيجَةُ قَدْ أَتَتْ مَعَهَا إِنَاءٌ فِيهِ إِدَامٌ أَوْ طَعَامٌ أَوْ شَرَابٌ، فَإِذَا هِيَ أَتَتْكَ فَاقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنْ رَبِّهَا وَمِنِّي، وَبَشِّرْهَا بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبٍ، لاَ صَخَبَ فِيهِ وَلاَ نَصَبَ‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba b. Seid, njemu Muhammed b. Fudajl, prenoseći od Umare, on od Ebu-Zur‘e, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je kazivao: “Došao je Džibril Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao mu: ‘Allahov Poslaniče, evo Hatidže; došla je s posudom u kojoj je začin (ili hrana ili piće), pa kada uđe kod tebe, poselami je od njenog Gospodara i od mene i obveseli je kućom od šupljeg biserja u Džennetu, u kojoj nema svađe niti umora.’”


 

وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اسْتَأْذَنَتْ هَالَةُ بِنْتُ خُوَيْلِدٍ أُخْتُ خَدِيجَةَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَعَرَفَ اسْتِئْذَانَ خَدِيجَةَ فَارْتَاعَ لِذَلِكَ، فَقَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ هَالَةَ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ فَغِرْتُ فَقُلْتُ مَا تَذْكُرُ مِنْ عَجُوزٍ مِنْ عَجَائِزِ قُرَيْشٍ، حَمْرَاءِ الشِّدْقَيْنِ، هَلَكَتْ فِي الدَّهْرِ، قَدْ، أَبْدَلَكَ اللَّهُ خَيْرًا مِنْهَا

 

Veli Isma‘il b. Halil da ih je obavijestio Ali b. Mushir, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Zatražila je Hâle bint Huvejlid, sestra Hatidžina, da uđe kod Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem. Podsjetila ga je na Hatidžu, pa se on uzbudio i rekao: ‘O moj Gospodaru, neka bude Hâle!’ Mene je obuzela ljubomora, te sam rekla: ‘Što se podsjećaš na (bezubu) staricu iz Kurejša s crvenim desnama koju je progutalo vrijeme, kada ti je Allah dao zamjenu u boljoj od nje?!’”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ بَيَانٍ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ قَالَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه مَا حَجَبَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُنْذُ أَسْلَمْتُ، وَلاَ رَآنِي إِلاَّ ضَحِكَ‏.‏

 

Pričao nam je Ishak Vasiti, a njemu Halid, prenoseći od Bejana, on od Kajsa, da je čuo Džerir b. Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, nije me vratio otkako sam primio islam, niti me je vidio, a da se nije nasmiješio.”


 

وَعَنْ قَيْسٍ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ بَيْتٌ يُقَالَ لَهُ ذُو الْخَلَصَةِ، وَكَانَ يُقَالُ لَهُ الْكَعْبَةُ الْيَمَانِيَةُ، أَوِ الْكَعْبَةُ الشَّأْمِيَّةُ، فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ هَلْ أَنْتَ مُرِيحِي مِنْ ذِي الْخَلَصَةِ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَنَفَرْتُ إِلَيْهِ فِي خَمْسِينَ وَمِائَةِ فَارِسٍ مِنْ أَحْمَسَ ـ قَالَ ـ فَكَسَرْنَا، وَقَتَلْنَا مَنْ وَجَدْنَا عِنْدَهُ، فَأَتَيْنَاهُ، فَأَخْبَرْنَاهُ، فَدَعَا لَنَا وَلأَحْمَسَ‏.‏

 

Kajs prenosi od Džerir b. Abdullaha da je kazivao: “U doba džahilijjeta bila je kuća koju su zvali Zul-Halesa; zvali su je i Ka‘ba jemenska (El-Ka‘ba el-jemanijja) ili Ka‘ba šamska (El-Ka‘ba eš-šamijja). Allahov Poslanik me je, sallallahu alejhi ve sellem, upitao: ‘Hoćeš li me riješiti Zul-Halese?’ Otišao sam do nje sa sto pedeset konjanika iz (plemena) Ahmes, pa smo je porušili i pobili one koje smo našli kod nje. Vratili smo se i obavijestili ga o tome, a on je proučio dovu za nas i za Ahmes.”


 

حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ خَلِيلٍ، أَخْبَرَنَا سَلَمَةُ بْنُ رَجَاءٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ لَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ هُزِمَ الْمُشْرِكُونَ هَزِيمَةً بَيِّنَةً، فَصَاحَ إِبْلِيسُ أَىْ عِبَادَ اللَّهِ أُخْرَاكُمْ، فَرَجَعَتْ أُولاَهُمْ عَلَى أُخْرَاهُمْ، فَاجْتَلَدَتْ أُخْرَاهُمْ، فَنَظَرَ حُذَيْفَةُ، فَإِذَا هُوَ بِأَبِيهِ فَنَادَى أَىْ عِبَادَ اللَّهِ، أَبِي أَبِي‏.‏ فَقَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا احْتَجَزُوا حَتَّى قَتَلُوهُ، فَقَالَ حُذَيْفَةُ غَفَرَ اللَّهُ لَكُمْ‏.‏ قَالَ أَبِي فَوَاللَّهِ مَا زَالَتْ فِي حُذَيْفَةَ مِنْهَا بَقِيَّةُ خَيْرٍ حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ‏.‏

 

Pričao mi je Isma‘il b. Halil, a njega obavijestio Seleme b. Redža, prenoseći od Hišama b. Urve, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Na Uhudu su mušrici pretrpjeli očit poraz, pa je Iblis povikao: ‘Allahovi robovi, pazite i pritecite u pomoć zadnjim redovima!’ Prednji su se (redovi) povratili zadnjima i pojačali ih. Huzejfa je pogledao – kad ono njegov otac. ‘Božiji robovi, moj otac, moj otac!’, povikao je. Allaha mi”, kaže Aiša, “nisu se prestali boriti dok ga nisu ubili. Huzejfa im je (poslije toga) rekao: ‘Da vam Allah oprosti!’” “Moj otac veli: ‘Allaha mi, dobro tih Huzejfinih riječi ostalo je do trenutka njegove smrti.’”


 

وَقَالَ عَبْدَانُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ جَاءَتْ هِنْدٌ بِنْتُ عُتْبَةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا كَانَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ مِنْ أَهْلِ خِبَاءٍ أَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ يَذِلُّوا مِنْ أَهْلِ خِبَائِكَ، ثُمَّ مَا أَصْبَحَ الْيَوْمَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ أَهْلُ خِبَاءٍ أَحَبَّ إِلَىَّ أَنْ يَعِزُّوا مِنْ أَهْلِ خِبَائِكَ‏.‏ قَالَ وَأَيْضًا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ مِسِّيكٌ، فَهَلْ عَلَىَّ حَرَجٌ أَنْ أُطْعِمَ مِنَ الَّذِي لَهُ عِيَالَنَا قَالَ ‏ “‏ لاَ أُرَاهُ إِلاَّ بِالْمَعْرُوفِ ‏”‏‏.‏

 

Abdan veli da ih je obavijestio Abdullah, njega Junus, prenoseći od Zuhrija, on od Urve, da je Aiša, radijallahu anha, kazivala: “Došla je Hind bint Utbe i rekla: ‘Allahov Poslaniče, na čitavoj zemaljskoj kugli nije bilo kuće čije bih stanovnike više voljela vidjeti ponižene od stanovnika tvoje kuće, a danas na čitavoj zemaljskoj kugli nema kuće čije bih stanovnike više voljela vidjeti poštovane od stanovnika tvoje kuće!’ ‘Također, tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša!’, reče on. ‘Allahov Poslaniče’, nastavi ona, ‘Ebu-Sufjan je veoma škrt čovjek; je li mi grijeh nahraniti našu djecu?’ ‘Ne, samo neka bude onoliko koliko je potrebno!’, odgovori on.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَقِيَ زَيْدَ بْنَ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ بِأَسْفَلِ بَلْدَحَ، قَبْلَ أَنْ يَنْزِلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْوَحْىُ فَقُدِّمَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سُفْرَةٌ، فَأَبَى أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا ثُمَّ قَالَ زَيْدٌ إِنِّي لَسْتُ آكُلُ مِمَّا تَذْبَحُونَ عَلَى أَنْصَابِكُمْ، وَلاَ آكُلُ إِلاَّ مَا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ‏.‏ وَأَنَّ زَيْدَ بْنَ عَمْرٍو كَانَ يَعِيبُ عَلَى قُرَيْشٍ ذَبَائِحَهُمْ، وَيَقُولُ الشَّاةُ خَلَقَهَا اللَّهُ، وَأَنْزَلَ لَهَا مِنَ السَّمَاءِ الْمَاءَ، وَأَنْبَتَ لَهَا مِنَ الأَرْضِ، ثُمَّ تَذْبَحُونَهَا عَلَى غَيْرِ اسْمِ اللَّهِ إِنْكَارًا لِذَلِكَ وَإِعْظَامًا لَهُ‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Ebu-Bekr, njemu Fudajl b. Sulejman, ovom Musa b. Ukbe, a njemu Salim b. Abdullah prenoseći od Abdullah b. Omera, radijallahu anhuma, da je “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, prije nego što mu je bila data Objava, susreo ispod Beldeha Zejda b. Amra b. Nufejla. Vjerovjesniku je ponuđena sofra, ali je on odbio da jede s nje. Tada je Zejd rekao: ‘Ja ne jedem ono što vi zakoljete na svojim žrtvenicima, niti jedem išta osim onoga pri čijem je klanju spomenuto Allahovo ime.’ Zejd b. Amr prigovarao je Kurejšijama zbog njihova klanja, kudeći to. ‘Ovcu je stvorio Allah, spustio joj vodu s nebesa i dao da joj hrana niče iz zemlje, a vi je, nakon svega toga, koljete u nečije drugo ime osim Allahovoga!’, govorio je.”


 

قَالَ مُوسَى حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَلاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ تُحُدِّثَ بِهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ زَيْدَ بْنَ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ خَرَجَ إِلَى الشَّأْمِ، يَسْأَلُ عَنِ الدِّينِ وَيَتْبَعُهُ فَلَقِيَ عَالِمًا مِنَ الْيَهُودِ، فَسَأَلَهُ عَنْ دِينِهِمْ، فَقَالَ إِنِّي لَعَلِّي أَنْ أَدِينَ دِينَكُمْ، فَأَخْبِرْنِي‏.‏ فَقَالَ لاَ تَكُونُ عَلَى دِينِنَا حَتَّى تَأْخُذَ بِنَصِيبِكَ مِنْ غَضَبِ اللَّهِ‏.‏ قَالَ زَيْدٌ مَا أَفِرُّ إِلاَّ مِنْ غَضَبِ اللَّهِ، وَلاَ أَحْمِلُ مِنْ غَضَبِ اللَّهِ شَيْئًا أَبَدًا، وَأَنَّى أَسْتَطِيعُهُ فَهَلْ تَدُلُّنِي عَلَى غَيْرِهِ قَالَ مَا أَعْلَمُهُ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ حَنِيفًا‏.‏ قَالَ زَيْدٌ وَمَا الْحَنِيفُ قَالَ دِينُ إِبْرَاهِيمَ لَمْ يَكُنْ يَهُودِيًّا وَلاَ نَصْرَانِيًّا وَلاَ يَعْبُدُ إِلاَّ اللَّهَ‏.‏ فَخَرَجَ زَيْدٌ فَلَقِيَ عَالِمًا مِنَ النَّصَارَى، فَذَكَرَ مِثْلَهُ، فَقَالَ لَنْ تَكُونَ عَلَى دِينِنَا حَتَّى تَأْخُذَ بِنَصِيبِكَ مِنْ لَعْنَةِ اللَّهِ‏.‏ قَالَ مَا أَفِرُّ إِلاَّ مِنْ لَعْنَةِ اللَّهِ، وَلاَ أَحْمِلُ مِنْ لَعْنَةِ اللَّهِ وَلاَ مِنْ غَضَبِهِ شَيْئًا أَبَدًا، وَأَنَّى أَسْتَطِيعُ فَهَلْ تَدُلُّنِي عَلَى غَيْرِهِ قَالَ مَا أَعْلَمُهُ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ حَنِيفًا‏.‏ قَالَ وَمَا الْحَنِيفُ قَالَ دِينُ إِبْرَاهِيمَ لَمْ يَكُنْ يَهُودِيًّا وَلاَ نَصْرَانِيًّا وَلاَ يَعْبُدُ إِلاَّ اللَّهَ‏.‏ فَلَمَّا رَأَى زَيْدٌ قَوْلَهُمْ فِي إِبْرَاهِيمَ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ خَرَجَ، فَلَمَّا بَرَزَ رَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَشْهَدُ أَنِّي عَلَى دِينِ إِبْرَاهِيمَ‏.‏

 

Veli Musa: “ Pričao mi je Salim b. Abdullah – a ne znam da on ovaj prenosi osim od Ibn-Omera – da je Zejd b. Amr b. Nufejl otišao u Šam raspitujući se o vjeri koju bi slijedio. Susreo je (tamo) židovskog učenjaka i upitao ga o njihovoj vjeri rekavši: ‘Možda ću prihvatiti vašu vjeru, pa me obavijesti (o njoj).’ ‘Nećeš biti u našoj vjeri’, reče mu on, ‘sve dok ne osjetiš dio Božije srdžbe.’ ‘Pa ja i ne bježim ni od čeg drugog’, reče Zejd, ‘doli od Božije srdžbe! Ja ne želim podnositi ni djelić Njegove srdžbe, ako to mogu izbjeći, pa hoćeš li me uputiti na drugu vjeru?’ ‘Ja ne znam za drugu, osim da budeš hanefija’, reče on. ‘A šta je to hanefija?’, upitao je Zejd. ‘To je vjera Ibrahimova’, odgovori ovaj, ‘a on nije bio ni židov ni kršćanin, i nije obožavao ništa drugo mimo Allaha.’ Potom je Zejd otišao i susreo kršćanskog učenjaka pa ga je upitao isto. ‘Nećeš biti u našoj vjeri’, reče mu ovaj, ‘sve dok ne preuzmeš (na sebe) dio Božijeg prokletstva.’ ‘Pa ja i ne bježim ni od čeg drugog’, reče Zejd, ‘doli od Božijeg prokletstva! Ja ne želim nositi ni djelić Božijeg prokletstva i Njegove srdžbe, ako to mogu, pa hoćeš li me uputiti na drugu vjeru?’ ‘Ja ne znam za drugu, osim da budeš hanefija’, reče on. ‘A šta je to hanefija?’, upitao je Zejd. ‘To je vjera Ibrahimova’, dobi odgovor, ‘a on nije bio ni židov ni kršćanin, i nije obožavao ništa drugo mimo Allaha.’ Pošto je Zejd čuo njihovo mišljenje o Ibrahimu, alejhis-selam, otišao je. Kada je izišao iz njihove zemlje, digao je ruke govoreći: ‘Gospodaru moj, svjedočim da sam ja u vjeri Ibrahimovoj!’”


 

وَقَالَ اللَّيْثُ كَتَبَ إِلَىَّ هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ رَأَيْتُ زَيْدَ بْنَ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ قَائِمًا مُسْنِدًا ظَهْرَهُ إِلَى الْكَعْبَةِ يَقُولُ يَا مَعَاشِرَ قُرَيْشٍ، وَاللَّهِ مَا مِنْكُمْ عَلَى دِينِ إِبْرَاهِيمَ غَيْرِي، وَكَانَ يُحْيِي الْمَوْءُودَةَ، يَقُولُ لِلرَّجُلِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَقْتُلَ ابْنَتَهُ لاَ تَقْتُلْهَا، أَنَا أَكْفِيكَهَا مَئُونَتَهَا‏.‏ فَيَأْخُذُهَا فَإِذَا تَرَعْرَعَتْ قَالَ لأَبِيهَا إِنْ شِئْتَ دَفَعْتُهَا إِلَيْكَ، وَإِنْ شِئْتَ كَفَيْتُكَ مَئُونَتَهَا‏.‏

 

Veli Lejs da mu je pisao Hišam, prenoseći od svoga oca, a on od Esme bint Ebu-Bekr, radijallahu anhuma, da je kazivala: “Vidjela sam Zejd b. Amra b. Nufejla kako stoji leđima naslonjen na Ka‘bu i govori: ‘Sinovi Kurejša! Allaha mi, niko od vas nije u vjeri Ibrahimovoj osim mene!’ Spašavao je žensku djecu (koju su htjeli zakopati živu) govoreći onome koji bi namjeravao ubiti svoje žensko novorođenče: ‘Ne ubijaj je! Ja ću te poštedjeti njenog izdržavanja!’ Uzimao bi je, a kada bi se razvila (i rascvjetala), rekao bi njenom ocu: ‘Hoćeš li da ti je vratim, ili, ako želiš, da te poštedim njenog izdržavanja?’”


 

حَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا بُنِيَتِ الْكَعْبَةُ ذَهَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَعَبَّاسٌ يَنْقُلاَنِ الْحِجَارَةَ، فَقَالَ عَبَّاسٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اجْعَلْ إِزَارَكَ عَلَى رَقَبَتِكَ يَقِيكَ مِنَ الْحِجَارَةِ، فَخَرَّ إِلَى الأَرْضِ، وَطَمَحَتْ عَيْنَاهُ إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ ‏ “‏ إِزَارِي إِزَارِي ‏”‏‏.‏ فَشَدَّ عَلَيْهِ إِزَارَهُ‏.‏

 

Pričao mi je Mahmud, njemu Abdur-Rezzak, njega je obavijestio Ibn-Džurejdž, a njega Amr b. Dinar, kako je čuo Džabir b. Abdullaha, radijallahu anhuma, da je kazivao: “Kada je građena Ka‘ba, otišli su Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, i Abbas da nose kamenje, pa je Abbas rekao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem: ‘Stavi svoj izar (donji dio odjeće) na vrat da te čuva od kamenja.’ On je pao na zemlju, a oči su mu se podigle prema nebesima. Potom je došao sebi govoreći: ‘Moj izar, moj izar!’ Potom ga je pričvrstio.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَزِيدَ، قَالاَ لَمْ يَكُنْ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَوْلَ الْبَيْتِ حَائِطٌ، كَانُوا يُصَلُّونَ حَوْلَ الْبَيْتِ، حَتَّى كَانَ عُمَرُ، فَبَنَى حَوْلَهُ حَائِطًا ـ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ ـ جَدْرُهُ قَصِيرٌ، فَبَنَاهُ ابْنُ الزُّبَيْرِ‏.‏

 

Pričao nam je Ebul-Nu‘man, a njemu Hammad b. Zejd, prenoseći od Amr b. Dinara i Ubejdullah b. Ebu-Jezida da su kazivali: “U Vjerovjesnikovo, sallallahu alejhi ve sellem, doba oko Ka‘be nije bilo ograde. Tako su oko Ka‘be klanjali do Omerova vremena, pa je on dao da se napravi ograda.” Ubejdullah veli: “Zid je bio nizak, pa ga je sagradio Ibn-Zubejr.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ هِشَامٌ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ عَاشُورَاءُ يَوْمًا تَصُومُهُ قُرَيْشٌ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصُومُهُ، فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ صَامَهُ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ، فَلَمَّا نَزَلَ رَمَضَانُ كَانَ مَنْ شَاءَ صَامَهُ، وَمَنْ شَاءَ لاَ يَصُومُهُ‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, njemu Jahja, ovom Hišam, a ovome njegov otac prenoseći od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Ašura je bio dan kada su, u predislamsko doba, Kurejšije postile. Postio je i Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem. Kada je došao u Medinu, nastavio ju je postiti i naredio da se posti. A kada je objavljeno da se posti ramazan, Ašuru je postio ko je htio, a ko nije htio više nije morao.”


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانُوا يَرَوْنَ أَنَّ الْعُمْرَةَ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ مِنَ الْفُجُورِ فِي الأَرْضِ، وَكَانُوا يُسَمُّونَ الْمُحَرَّمَ صَفَرًا وَيَقُولُونَ إِذَا بَرَا الدَّبَرْ، وَعَفَا الأَثَرْ، حَلَّتِ الْعُمْرَةُ لِمَنِ اعْتَمَرْ‏.‏ قَالَ فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ رَابِعَةً مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ وَأَمَرَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَىُّ الْحِلِّ قَالَ ‏ “‏ الْحِلُّ كُلُّهُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muslim, njemu Vuhejb, a ovom Ibn-Tavus, prenoseći od svoga oca, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhuma, da je kazivao: “Mislili su (ljudi) da je umra u hadžskim mjesecima grijeh na zemlji, a mjesec muharrem nazivali su safer i govorili: ‘Kada se deve oporave, rane im zacijele i zametu se tragovi, tada je dopuštena umra za onoga ko je čini.’ Došao je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, s ashabima četvrtog i izvršio hadžske obrede. Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, naredio im je da ih zamijene umrom. ‘Allahov Poslaniče’, upitali su, ‘kojom vrstom skidanja ihrama?’ ‘Onom koja dopušta sve’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ كَانَ عَمْرٌو يَقُولُ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ جَاءَ سَيْلٌ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَكَسَا مَا بَيْنَ الْجَبَلَيْنِ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ وَيَقُولُ إِنَّ هَذَا لَحَدِيثٌ لَهُ شَأْنٌ‏.‏

 

Pričao nam je Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, ovom Amr, a ovom Seid b. Musejjeb, prenoseći od svoga oca, a ovaj od svoga djeda da je kazivao: “U doba džahilijeta naišla je bujica i napunila dolinu između dva brda.” Sufjan veli: “Zaista je to duga priča.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ بَيَانٍ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ دَخَلَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ أَحْمَسَ يُقَالُ لَهَا زَيْنَبُ، فَرَآهَا لاَ تَكَلَّمُ، فَقَالَ مَا لَهَا لاَ تَكَلَّمُ قَالُوا حَجَّتْ مُصْمِتَةً‏.‏ قَالَ لَهَا تَكَلَّمِي، فَإِنَّ هَذَا لاَ يَحِلُّ، هَذَا مِنْ عَمَلِ الْجَاهِلِيَّةِ‏.‏ فَتَكَلَّمَتْ، فَقَالَتْ مَنْ أَنْتَ قَالَ امْرُؤٌ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ‏.‏ قَالَتْ أَىُّ الْمُهَاجِرِينَ قَالَ مِنْ قُرَيْشٍ‏.‏ قَالَتْ مِنْ أَىِّ قُرَيْشٍ أَنْتَ قَالَ إِنَّكِ لَسَئُولٌ أَنَا أَبُو بَكْرٍ‏.‏ قَالَتْ مَا بَقَاؤُنَا عَلَى هَذَا الأَمْرِ الصَّالِحِ الَّذِي جَاءَ اللَّهُ بِهِ بَعْدَ الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ بَقَاؤُكُمْ عَلَيْهِ مَا اسْتَقَامَتْ بِكُمْ أَئِمَّتُكُمْ‏.‏ قَالَتْ وَمَا الأَئِمَّةُ قَالَ أَمَا كَانَ لِقَوْمِكِ رُءُوسٌ وَأَشْرَافٌ يَأْمُرُونَهُمْ فَيُطِيعُونَهُمْ قَالَتْ بَلَى‏.‏ قَالَ فَهُمْ أُولَئِكَ عَلَى النَّاسِ‏.‏

 

Pričao nam je Ebun-Nu‘man, a njemu Ebu-Avana, prenoseći od Bejjana Ebu-Bišra, a on od Kajsa b. Ebu-Hazima da je kazivao: “Ušao je Ebu-Bekr kod neke žene iz plemena Ahmes koju su zvali Zejneb i vidio da ona ne govori. ‘Šta joj je pa ne govori?‘, upitao je. ‘Obavila je hadž šuteći ‘, rekli su. ‘Govori‘, reče joj on, ‘jer ta šutnja nije dopuštena; to je džahilijjetski, predislamski običaj!’” Tada je ona progovorila i upitala: ‘Ko si ti?’ ‘Ja sam jedan od muhadžira’, odgovorio je on. ‘Od kojih muhadžira?’, upita ona. ‘Iz Kurejša’, odgovori on. ‘A koji iz Kurejša?’, upita ona. ‘Doista si ti radoznala! Ja sam Ebu-Bekr’, reče on. ‘Kako ćemo ostati u ovom dobru koje je Allah propisao nakon džahilijjeta?’, upita ona. ‘Bit ćete na tom putu’, odgovori on, ‘sve dok vam vođe budu u redu.’ ‘A ko su vođe?’, upita ona. ‘A zar u tvom narodu nema glavešina i prvaka koji ljudima upravljaju, a oni im se pokoravaju?’, upita on. ‘Svakako!’, reče ona. ‘E oni su ti koji ih predvode’, završi on.”


 

حَدَّثَنِي فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أَسْلَمَتِ امْرَأَةٌ سَوْدَاءُ لِبَعْضِ الْعَرَبِ، وَكَانَ لَهَا حِفْشٌ فِي الْمَسْجِدِ قَالَتْ فَكَانَتْ تَأْتِينَا فَتَحَدَّثُ عِنْدَنَا فَإِذَا فَرَغَتْ مِنْ حَدِيثِهَا قَالَتْ وَيَوْمُ الْوِشَاحِ مِنْ تَعَاجِيبِ رَبِّنَا أَلاَ إِنَّهُ مِنْ بَلْدَةِ الْكُفْرِ أَنْجَانِي فَلَمَّا أَكْثَرَتْ قَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ وَمَا يَوْمُ الْوِشَاحِ قَالَتْ خَرَجَتْ جُوَيْرِيَةٌ لِبَعْضِ أَهْلِي، وَعَلَيْهَا وِشَاحٌ مِنْ أَدَمٍ فَسَقَطَ مِنْهَا، فَانْحَطَّتْ عَلَيْهِ الْحُدَيَّا وَهْىَ تَحْسِبُهُ لَحْمًا، فَأَخَذَتْ فَاتَّهَمُونِي بِهِ فَعَذَّبُونِي، حَتَّى بَلَغَ مِنْ أَمْرِي أَنَّهُمْ طَلَبُوا فِي قُبُلِي، فَبَيْنَا هُمْ حَوْلِي وَأَنَا فِي كَرْبِي إِذْ أَقْبَلَتِ الْحُدَيَّا حَتَّى وَازَتْ بِرُءُوسِنَا ثُمَّ أَلْقَتْهُ، فَأَخَذُوهُ فَقُلْتُ لَهُمْ هَذَا الَّذِي اتَّهَمْتُمُونِي بِهِ وَأَنَا مِنْهُ بَرِيئَةٌ‏.‏

 

Pričao mi je Ferva b. Ebu-Magra’, a njega obavijestio Ali b. Mushir, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Neka crna žena, ropkinja nekih Arapa, koja je imala kućicu u džamiji primila je islam; dolazila nam je i pripovijedala (o koječemu), a kada je prestala pripovijedati, rekla je: ‘Dan višaha od čuda našeg Gospodara bi, Koji me iz mjesta nevjerstva izbavi.’ Pošto je to ponavljala, Aiša ju je upitala: ‘A šta je to dan višaha?’, pa je ona počela kazivati: ‘Izašla je djevojčica nekih mojih vlasnika noseći višah, (ogrlicu od bisera i dragulja nanizanih na kožnoj traci). Ta joj je traka spala, pa je na nju sletio kobac i uzeo je misleći da je meso. Optužili su mene i mučili me toliko da su mi je tražili i na stidnom mjestu. I taman dok su oni bili oko mene, a ja u tom nezavidnom položaju, pojavi se kobac i kada se nađe iznad naših glava, ispusti višah. Uzeli su ga, a ja im rekoh: ‘To je ono za što me nevinu sumnjičite!’”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ أَلاَ مَنْ كَانَ حَالِفًا فَلاَ يَحْلِفْ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏”‏‏.‏ فَكَانَتْ قُرَيْشٌ تَحْلِفُ بِآبَائِهَا، فَقَالَ ‏”‏ لاَ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba, a njemu Isma‘il b. Dža‘fer, prenoseći od Abdullah b. Dinara, a on od Ibn-Omera, radijallahu anhuma, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Ko se zaklinje neka se zaklinje samo Allahovim imenom!” Kurejšije su se zaklinjali svojim očevima, pa je on rekao: “Ne zaklinjite se svojim očevima!’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ، حَدَّثَهُ أَنَّ الْقَاسِمَ كَانَ يَمْشِي بَيْنَ يَدَىِ الْجَنَازَةِ وَلاَ يَقُومُ لَهَا، وَيُخْبِرُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُومُونَ لَهَا، يَقُولُونَ إِذَا رَأَوْهَا كُنْتِ فِي أَهْلِكِ مَا أَنْتِ‏.‏ مَرَّتَيْنِ‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Sulejman, njemu Ibn-Vehb, a njega je obavijestio Amr, kako je čuo Abdur-Rahmana b. Kasima da je Kasim išao ispred dženaze i nije ustajao kad bi dženaza naišla. On prenosi od Aiše da je rekla: “U džahilijjetu su ustajali kada bi dženaza naišla i, kada je vide, govorili: ‘Bila si (dušo) u svojoj porodici kao u onome u čemu si sada…’ Govorili su to dva puta.”


 

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، قَالَ قَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ كَانُوا لاَ يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ حَتَّى تَشْرُقَ الشَّمْسُ عَلَى ثَبِيرٍ، فَخَالَفَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَفَاضَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ‏.‏

 

Pričao mi je Amr b. Abbas, njemu Abdur-Rahman, a ovom Sufjan, prenoseći od Ebu-Ishaka, on od Amra b. Mejmuna, koji je rekao da je Omer, radijallahu anhu, kazivao: “Mnogobošci doista nisu kretali s Mjesta susreta prije nego što sunce obasja Sebir. Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, razlikovao se od njih; on je kretao s tog mjesta prije izlaska sunca.”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ حَدَّثَكُمْ يَحْيَى بْنُ الْمُهَلَّبِ، حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ، ‏{‏وَكَأْسًا دِهَاقًا‏}‏ قَالَ مَلأَى مُتَتَابِعَةً‏.‏

 

Pričao mi je Ishak b. Ibrahim, koji je kazivao: “Rekao sam Ebu-Usami: ‘Pričao vam je Jahja b. Muhelleb, nama Husajn, prenoseći od Ikrime (o riječima): ‘… i pehari puni”, pa mi je odgovorio: ‘Punjeni jedan za drugim.’


 

قَالَ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، فِي الْجَاهِلِيَّةِ اسْقِنَا كَأْسًا دِهَاقًا‏.‏

 

On veli da je Ibn-Abbas kazivao: ‘Čuo sam svoga oca kad je u doba džahilijeta rekao: ‘Napoj nas peharima punim!’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَصْدَقُ كَلِمَةٍ قَالَهَا الشَّاعِرُ كَلِمَةُ لَبِيدٍ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلٌ وَكَادَ أُمَيَّةُ بْنُ أَبِي الصَّلْتِ أَنْ يُسْلِمَ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Sufjan prenoseći od Abdul-Melika, on od Ebu Seleme, a on od Ebu Hurejre, radijallahu anhu, koji kaže: ‘‘Rekao je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem: ‘Najtačnije što je ikad rekao pjesnik jesu riječi Lebidove: ‘Sve je osim Allaha prolazno”, što se toliko dojmilo Umejje b. Ebus-Salta da je gotovo primio islam!’“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ لأَبِي بَكْرٍ غُلاَمٌ يُخْرِجُ لَهُ الْخَرَاجَ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يَأْكُلُ مِنْ خَرَاجِهِ، فَجَاءَ يَوْمًا بِشَىْءٍ فَأَكَلَ مِنْهُ أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ لَهُ الْغُلاَمُ تَدْرِي مَا هَذَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَمَا هُوَ قَالَ كُنْتُ تَكَهَّنْتُ لإِنْسَانٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَا أُحْسِنُ الْكِهَانَةَ، إِلاَّ أَنِّي خَدَعْتُهُ، فَلَقِيَنِي فَأَعْطَانِي بِذَلِكَ، فَهَذَا الَّذِي أَكَلْتَ مِنْهُ‏.‏ فَأَدْخَلَ أَبُو بَكْرٍ يَدَهُ فَقَاءَ كُلَّ شَىْءٍ فِي بَطْنِهِ‏.‏

 

Pričao nam je Isma‘il, njemu njegov brat, prenoseći od Sulejmana b. Bilala, on od Jahjaa b. Seida, on od Abdur-Rahmana b. Kasima, ovaj od Kasima b. Muhammeda, a on od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Ebu-Bekr je imao roba koji mu je donosio prihod; on se time koristio kao svakodnevnom opskrbom od koje je živio. Jednog dana momak donese nešto od čega je objedovao Ebu-Bekr. ‘Znaš li kako je ovo zarađeno?’, reče mu momak. ‘Kako?’, upita Ebu-Bekr. ‘U džahilijjetu sam se nekom čovjeku izdavao za vrača’, reče ovaj, ‘a vradžbine nisam uvještio; prevario sam ga, a on mi je platio ovim što si ti sada jeo.’ Ebu-Bekr je stavio ruku u usta i povratio sve što je imao u stomaku.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَتَبَايَعُونَ لُحُومَ الْجَزُورِ إِلَى حَبَلِ الْحَبَلَةِ، قَالَ وَحَبَلُ الْحَبَلَةِ أَنْ تُنْتَجَ النَّاقَةُ مَا فِي بَطْنِهَا، ثُمَّ تَحْمِلَ الَّتِي نُتِجَتْ، فَنَهَاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Ubejdullaha, kojeg je obavijestio Nafi‘, prenoseći od Ibn-Omera, radijallahu anhuma, da je kazivao: “Ljudi su u džahilijjetu prodavali meso devčadi sve do habelul-habele, a to znači da deva rodi ono što joj je u stomaku, a zatim zanese ta koja je rođena. Poslanik im je, sallallahu alejhi ve sellem, to zabranio.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ، قَالَ غَيْلاَنُ بْنُ جَرِيرٍ كُنَّا نَأْتِي أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ فَيُحَدِّثُنَا عَنِ الأَنْصَارِ،، وَكَانَ، يَقُولُ لِي فَعَلَ قَوْمُكَ كَذَا وَكَذَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا، وَفَعَلَ قَوْمُكَ كَذَا وَكَذَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Nu‘man, a njemu Mehdi, da je Gejlan b. Džerir kazivao: “Dolazili smo Enesu b. Maliku, pa nam je on pripovijedao o ensarijama. Govorio mi je: ‘Tvoji su sunarodnici tada i tada uradili to i to. Oni su to i to učinili toga i toga dana.’“


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا قَطَنٌ أَبُو الْهَيْثَمِ، حَدَّثَنَا أَبُو يَزِيدَ الْمَدَنِيُّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ إِنَّ أَوَّلَ قَسَامَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ لَفِينَا بَنِي هَاشِمٍ، كَانَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ اسْتَأْجَرَهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ مِنْ فَخِذٍ أُخْرَى، فَانْطَلَقَ مَعَهُ فِي إِبِلِهِ، فَمَرَّ رَجُلٌ بِهِ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ قَدِ انْقَطَعَتْ عُرْوَةُ جُوَالِقِهِ فَقَالَ أَغِثْنِي بِعِقَالٍ أَشُدُّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِي، لاَ تَنْفِرُ الإِبِلُ‏.‏ فَأَعْطَاهُ عِقَالاً، فَشَدَّ بِهِ عُرْوَةَ جُوَالِقِهِ، فَلَمَّا نَزَلُوا عُقِلَتِ الإِبِلُ إِلاَّ بَعِيرًا وَاحِدًا، فَقَالَ الَّذِي اسْتَأْجَرَهُ مَا شَأْنُ هَذَا الْبَعِيرِ لَمْ يُعْقَلْ مِنْ بَيْنِ الإِبِلِ قَالَ لَيْسَ لَهُ عِقَالٌ‏.‏ قَالَ فَأَيْنَ عِقَالُهُ قَالَ فَحَذَفَهُ بِعَصًا كَانَ فِيهَا أَجَلُهُ، فَمَرَّ بِهِ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ، فَقَالَ أَتَشْهَدُ الْمَوْسِمَ قَالَ مَا أَشْهَدُ، وَرُبَّمَا شَهِدْتُهُ‏.‏ قَالَ هَلْ أَنْتَ مُبْلِغٌ عَنِّي رِسَالَةً مَرَّةً مِنَ الدَّهْرِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَكُنْتَ إِذَا أَنْتَ شَهِدْتَ الْمَوْسِمَ فَنَادِ يَا آلَ قُرَيْشٍ‏.‏ فَإِذَا أَجَابُوكَ، فَنَادِ يَا آلَ بَنِي هَاشِمٍ‏.‏ فَإِنْ أَجَابُوكَ فَسَلْ عَنْ أَبِي طَالِبٍ، فَأَخْبِرْهُ أَنَّ فُلاَنًا قَتَلَنِي فِي عِقَالٍ، وَمَاتَ الْمُسْتَأْجَرُ، فَلَمَّا قَدِمَ الَّذِي اسْتَأْجَرَهُ أَتَاهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ مَا فَعَلَ صَاحِبُنَا قَالَ مَرِضَ، فَأَحْسَنْتُ الْقِيَامَ عَلَيْهِ، فَوَلِيتُ دَفْنَهُ‏.‏ قَالَ قَدْ كَانَ أَهْلَ ذَاكَ مِنْكَ‏.‏ فَمَكُثَ حِينًا، ثُمَّ إِنَّ الرَّجُلَ الَّذِي أَوْصَى إِلَيْهِ أَنْ يُبْلِغَ عَنْهُ وَافَى الْمَوْسِمَ فَقَالَ يَا آلَ قُرَيْشٍ‏.‏ قَالُوا هَذِهِ قُرَيْشٌ‏.‏ قَالَ يَا آلَ بَنِي هَاشِمٍ‏.‏ قَالُوا هَذِهِ بَنُو هَاشِمٍ‏.‏ قَالَ أَيْنَ أَبُو طَالِبٍ قَالُوا هَذَا أَبُو طَالِبٍ‏.‏ قَالَ أَمَرَنِي فُلاَنٌ أَنْ أُبْلِغَكَ رِسَالَةً أَنَّ فُلاَنًا قَتَلَهُ فِي عِقَالٍ‏.‏ فَأَتَاهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ لَهُ اخْتَرْ مِنَّا إِحْدَى ثَلاَثٍ، إِنْ شِئْتَ أَنْ تُؤَدِّيَ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ، فَإِنَّكَ قَتَلْتَ صَاحِبَنَا، وَإِنْ شِئْتَ حَلَفَ خَمْسُونَ مِنْ قَوْمِكَ أَنَّكَ لَمْ تَقْتُلْهُ، فَإِنْ أَبَيْتَ قَتَلْنَاكَ بِهِ فَأَتَى قَوْمَهُ، فَقَالُوا نَحْلِفُ‏.‏ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ كَانَتْ تَحْتَ رَجُلٍ مِنْهُمْ قَدْ وَلَدَتْ لَهُ‏.‏ فَقَالَتْ يَا أَبَا طَالِبٍ أُحِبُّ أَنْ تُجِيزَ ابْنِي هَذَا بِرَجُلٍ مِنَ الْخَمْسِينَ وَلاَ تَصْبُرْ يَمِينَهُ حَيْثُ تُصْبَرُ الأَيْمَانُ‏.‏ فَفَعَلَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَالَ يَا أَبَا طَالِبٍ، أَرَدْتَ خَمْسِينَ رَجُلاً أَنْ يَحْلِفُوا مَكَانَ مِائَةٍ مِنَ الإِبِلِ، يُصِيبُ كُلَّ رَجُلٍ بَعِيرَانِ، هَذَانِ بَعِيرَانِ فَاقْبَلْهُمَا عَنِّي وَلاَ تَصْبُرْ يَمِينِي حَيْثُ تُصْبِرُ الأَيْمَانُ‏.‏ فَقَبِلَهُمَا، وَجَاءَ ثَمَانِيةٌ وَأَرْبَعُونَ فَحَلَفُوا‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، مَا حَالَ الْحَوْلُ وَمِنَ الثَّمَانِيَةِ وَأَرْبَعِينَ عَيْنٌ تَطْرِفُ‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Ma‘mer, njemu Abdul-Varis, ovom Katan Ebu-Hejsem, a ovom Ebu-Jezid Medeni, prenoseći od Ikrime, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhuma, da je kazivao: “Prva zakletva koja je položena u džahilijetu bila je u nas, sinova Hašimovih. Jednog Hašimiju uzeo je pod najam neko iz drugog ogranka Kurejša, pa je ovaj otišao s njim i njegovim devama. Prošao je pored njega neki Hašimija kome se prekinula veza na bisagama, pa mu je rekao: ‘Pomozi mi i daj konop pomoću kojeg se sputava deva, kako bih uvezao bisage, a deva neće pobjeći.’ On mu je dao konop kojim je ovaj pričvrstio bisage. Kada su zanoćili, sve su deve povezane osim jedne. ‘Šta je s ovom devom; jedino ona od svih deva nije vezana?’, upitao ga je onaj što ga bijaše unajmio. ‘Nema konopa’, odgovori on. ‘Pa gdje je njezin konop?’, upita ovaj. Pogodio ga je štapom, i u tome je bio njegov smrtni edžel. Naišao je (potom) pored njega neki Jemenac, pa ga je on upitao: ‘Hoćeš li na hadždž?’ ‘Neću, a možda i hoću!’, odvrati ovaj. ‘Hoćeš li jednom u životu’, reče mu on, ‘prenijeti moju poruku?’ ‘Da’, odgovori ovaj. ‘Kada odeš na hadždž’, napisa, ‘pozovi Kurejšije, a kada ti oni odgovore, tada pozovi Hašimije. Ako ti oni odgovore, upitaj za Ebu-Taliba i obavijesti ga da me je taj i taj ubio zbog konopca kojim se veže deva.’ Tako je (nakon ovih riječi) umro onaj što je bio unajmljen. Kada se vratio gazda koji bijaše ovoga uzeo pod najam, došao mu je Ebu-Talib i upitao ga: ‘Šta je bilo s našim drugom?’ ‘Razbolio se, i ja sam ga njegovao; a kada je umro, pokopao sam ga’, odgovori ovaj. ‘To si i trebao uraditi’, reče mu (Ebu-Talib). Tako je prošlo neko vrijeme, dok čovjek kome je bilo oporučeno da prenese (poruku) o njemu nije došao na hadždž i pozvao: ‘O Kurejšije!’ ‘Ovo su Kurejšije!’, rekoše. ‘O Hašimije!’, pozvao je ovaj (opet). ‘Ovo su Hašimije!’, odazvaše mu se. ‘Gdje je Ebu-Talib?’, upita ovaj. ‘Ovo je Ebu-Talib!’, odgovoriše. ‘Taj i taj mi je naredio’, reče ovaj, ‘da te obavijestim da ga je taj i taj ubio zbog konopca kojim se veže deva.’ Ebu-Talib otišao je kod ovoga i rekao mu: ‘Dajemo ti tri mogućnosti: ili da platiš stotinu deva jer si nam ubio saplemenika, ili da se zakune pedeset tvojih saplemenika da to nisi uradio; a ako to odbiješ, onda ćemo mi za njega ubiti tebe!’ Ovaj je otišao svojima, pa su mu oni rekli: ‘Zaklet ćemo se!’ Ebu-Talibu (tada) je došla neka žena iz plemena Hašimija – a bila je udata za jednog od njih i rodila mu dijete – i rekla mu: ‘Ebu-Talibe, voljela bih da mome sinu, umjesto jednog od pedeseterice, dopustiš da se ne zaklinje tamo gdje se obavezuje na zakletve!’. On je to dopustio. Potom mu je došao još jedan čovjek od njih (pedeseterice) i rekao mu: ‘Ebu-Talibe, tražio si da se pedeset ljudi zakune u zamjenu za stotinu deva; na svakog čovjeka otpadaju, dakle, po dvije deve. Evo, ovo su dvije deve, pa ih primi umjesto moje zakletve i ne obavezuj me zakletvom kada se bude zakletvama obavezivalo!’ On ih je primio. Četrdeset osam njih došlo je i zaklelo se.” Ibn-Abbas veli: “Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, nije prošla ni godina poslije toga, a od četrdeset osmerice nije ostalo ni oko koje je treptalo (svi su pomrli).’”


 

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ يَوْمُ بُعَاثٍ يَوْمًا قَدَّمَهُ اللَّهُ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدِ افْتَرَقَ مَلَؤُهُمْ، وَقُتِّلَتْ سَرَوَاتُهُمْ وَجُرِّحُوا، قَدَّمَهُ اللَّهُ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فِي دُخُولِهِمْ فِي الإِسْلاَمِ‏.‏

 

Pričao mi je Ubejd b. Ismail, njemu Ebu-Usama, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Allah je učinio da dan Bu‘asa bude dan Njegovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem.Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, je stigao kada su se oni razišli i kada su njihovi prvaci bili izranjavani ili pobijeni. Allah mu je podario taj dan kako bi oni primili islam.”


 

وَقَالَ ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنَا عَمْرٌو، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، أَنَّ كُرَيْبًا، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَيْسَ السَّعْىُ بِبَطْنِ الْوَادِي بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سُنَّةً، إِنَّمَا كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَسْعَوْنَهَا وَيَقُولُونَ لاَ نُجِيزُ الْبَطْحَاءَ إِلاَّ شَدًّا

 

I rekao je Ibn-Vehb, da ga je obavijestio Amr, prenoseći od Bukejr b. Ešedždža, da mu je Kurejb, štićenik Ibn-Abbasov pričao, kako je Ibn-Abbas, radijallahu anhuma, kazivao: “Nije brzo trčanje (sa‘j) u dubini doline između Safe i Merve sunnet; sami su ga predislamski Arapi činili, govoreći: ‘Nećemo prelazili korito doline osim trčeći brzo!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، أَخْبَرَنَا مُطَرِّفٌ، سَمِعْتُ أَبَا السَّفَرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ، اسْمَعُوا مِنِّي مَا أَقُولُ لَكُمْ، وَأَسْمِعُونِي مَا تَقُولُونَ، وَلاَ تَذْهَبُوا فَتَقُولُوا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَنْ طَافَ بِالْبَيْتِ فَلْيَطُفْ مِنْ وَرَاءِ الْحِجْرِ، وَلاَ تَقُولُوا الْحَطِيمُ، فَإِنَّ الرَّجُلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ كَانَ يَحْلِفُ فَيُلْقِي سَوْطَهُ أَوْ نَعْلَهُ أَوْ قَوْسَهُ‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Muhammed Džu‘fi, njemu Sufjan, kojeg je obavijestio Mutarrif, da je čuo Ebu-Sefera, a on Ibn-Abbasa, radijallahu anhuma, da je kazivao: “O ljudi, slušajte šta ću vam reći i ponovite mi da to čujem! Nemojte otići i kazati: ‘Rekao je Ibn-Abbas… Kazao je Ibn-Abbas …’ Ko bude obilazio oko Ka‘be neka to čini iza Hidžra. I ne govorite za njega Hatim, jer bi se čovjek u džahilijjetu zakleo, a onda bacio svoj bič, papuču ili luk.”


 

حَدَّثَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، قَالَ رَأَيْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قِرْدَةً اجْتَمَعَ عَلَيْهَا قِرَدَةٌ قَدْ زَنَتْ، فَرَجَمُوهَا فَرَجَمْتُهَا مَعَهُمْ‏.‏

 

Pričao nam je Nu‘ajm b. Hammad, a njemu Hušejm, prenoseći od Husajna, a on od Amr b. Mejmuna da je kazivao: “Vidio sam u džahilijjetu majmunicu koja je učinila zinaluk, pa su se majmuni okupili oko nje i kamenovali je, a i ja s njima.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ خِلاَلٌ مِنْ خِلاَلِ الْجَاهِلِيَّةِ الطَّعْنُ فِي الأَنْسَابِ وَالنِّيَاحَةُ، وَنَسِيَ الثَّالِثَةَ، قَالَ سُفْيَانُ وَيَقُولُونَ إِنَّهَا الاِسْتِسْقَاءُ بِالأَنْوَاءِ‏.‏

 

Pričao nam je Ali b. Abdullah, a njemu Sufjan, prenoseći od Ubejdullaha, koji je čuo Ibn-Abbasa, radijallahu anhuma, da je kazivao: “Među svojstva džahilijeta spada i vrijeđanje porijekla te naricanje za umrlim.” Sufjan veli: “Zaboravio je treće; kažu da je to traženje kiše posredstvom položaja Mjeseca.”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أُنْزِلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ ابْنُ أَرْبَعِينَ، فَمَكَثَ ثَلاَثَ عَشْرَةَ سَنَةً، ثُمَّ أُمِرَ بِالْهِجْرَةِ، فَهَاجَرَ إِلَى الْمَدِينَةِ، فَمَكَثَ بِهَا عَشْرَ سِنِينَ، ثُمَّ تُوُفِّيَ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

Pričao nam je Ahmed b. Ebu-Redža, a njemu Nadr, prenoseći od Hišama, on od Ikrime, a ovaj od Ibn-Abbasa, radijallahu anhuma, da je kazivao: “Objavljivanje je Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, započeto kada je imao četrdeset godina; u Mekki je proveo trinaest godina, a onda mu je bila naređena Hidžra, pa se preselio u Medinu, gdje je živio deset godina. Nakon toga umro je (Poslanik), sallallahu alejhi ve sellem.”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا بَيَانٌ، وَإِسْمَاعِيلُ، قَالاَ سَمِعْنَا قَيْسًا، يَقُولُ سَمِعْتُ خَبَّابًا، يَقُولُ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ مُتَوَسِّدٌ بُرْدَةً، وَهْوَ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ، وَقَدْ لَقِينَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ شِدَّةً فَقُلْتُ أَلاَ تَدْعُو اللَّهَ فَقَعَدَ وَهْوَ مُحْمَرٌّ وَجْهُهُ فَقَالَ ‏ “‏ لَقَدْ كَانَ مَنْ قَبْلَكُمْ لَيُمْشَطُ بِمِشَاطِ الْحَدِيدِ مَا دُونَ عِظَامِهِ مِنْ لَحْمٍ أَوْ عَصَبٍ مَا يَصْرِفُهُ ذَلِكَ عَنْ دِينِهِ، وَيُوضَعُ الْمِنْشَارُ عَلَى مَفْرِقِ رَأْسِهِ، فَيُشَقُّ بِاثْنَيْنِ، مَا يَصْرِفُهُ ذَلِكَ عَنْ دِينِهِ، وَلَيُتِمَّنَّ اللَّهُ هَذَا الأَمْرَ حَتَّى يَسِيرَ الرَّاكِبُ مِنْ صَنْعَاءَ إِلَى حَضْرَمَوْتَ مَا يَخَافُ إِلاَّ اللَّهَ ‏”‏‏.‏ زَادَ بَيَانٌ وَالذِّئْبَ عَلَى غَنَمِهِ‏.‏

 

Pričao nam je Humejdi, njemu Sufjan, a ovom Bejan i Isma‘il, koji su čuli Kajsa, a on Habbaba da je kazivao: “Prišao sam Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, dok je on bio u sjeni Ka‘be, s ogrtačem pod glavom – a mi smo bili izloženi sve jačim nasrtajima idolopoklonika – i rekao mu: ‘Allahov Poslaniče, zar se nećeš moliti Allahu za nas?’ On je sjeo – a lice mu je bilo crveno – i rekao: ‘Događalo se, prije vas, da je neko bio mučen gvozdenim češljevima što su kidali meso i žile, ali ga to nije odvratilo od njegove vjere; stavljali bi mu žagu na razdjeljak kose i prepolovili ga, ali ga ni to ne bi odvratilo od njegove vjere. Allah će upotpuniti ovu vjeru, pa će konjanik putovati od San‘e do Hadramevta, ne bojeći se nikoga drugog mimo Allaha!’” Bejan dodaje: “… i vuka za svoje ovce.”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه قَالَ قَرَأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم النَّجْمَ، فَسَجَدَ فَمَا بَقِيَ أَحَدٌ إِلاَّ سَجَدَ، إِلاَّ رَجُلٌ رَأَيْتُهُ أَخَذَ كَفًّا مِنْ حَصًا فَرَفَعَهُ فَسَجَدَ عَلَيْهِ وَقَالَ هَذَا يَكْفِينِي‏.‏ فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ بَعْدُ قُتِلَ كَافِرًا بِاللَّهِ‏.‏

 

Pričao nam je Sulejman b. Harb, njemu Šu‘ba, prenoseći od Ebu-Ishaka, on od Esveda, a on od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Proučio je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, suru En-Nedžm i učinio sedždu; svi su učinili sedždu osim čovjeka kojeg sam vidio kako je uzeo šaku pijeska i podigao ga, a zatim na njemu učinio sedždu i rekao: ‘Ovo mi je dovoljno!’ Vidio sam poslije da je ubijen kao nevjernik.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَاجِدٌ وَحَوْلَهُ نَاسٌ مِنْ قُرَيْشٍ جَاءَ عُقْبَةُ بْنُ أَبِي مُعَيْطٍ بِسَلَى جَزُورٍ، فَقَذَفَهُ عَلَى ظَهْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَلَمْ يَرْفَعْ رَأْسَهُ فَجَاءَتْ فَاطِمَةُ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ فَأَخَذَتْهُ مِنْ ظَهْرِهِ، وَدَعَتْ عَلَى مَنْ صَنَعَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ اللَّهُمَّ عَلَيْكَ الْمَلأَ مِنْ قُرَيْشٍ أَبَا جَهْلِ بْنَ هِشَامٍ، وَعُتْبَةَ بْنَ رَبِيعَةَ، وَشَيْبَةَ بْنَ رَبِيعَةَ، وَأُمَيَّةَ بْنَ خَلَفٍ ـ أَوْ أُبَىَّ بْنَ خَلَفٍ ‏”‏‏.‏ شُعْبَةُ الشَّاكُّ ـ فَرَأَيْتُهُمْ قُتِلُوا يَوْمَ بَدْرٍ، فَأُلْقُوا فِي بِئْرٍ غَيْرَ أُمَيَّةَ أَوْ أُبَىٍّ تَقَطَّعَتْ أَوْصَالُهُ، فَلَمْ يُلْقَ فِي الْبِئْرِ‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Ebu-Ishaka, on od Amr b. Mejmuna, a on od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Dok je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, bio među nama na sedždi, a ljudi iz Kurejša oko njega, dođe Ukba b. Ebu-Mu‘ajt noseći posteljicu od mladunčeta deve i baci je na Vjerovjesnikova, sallallahu alejhi ve sellem, leđa, ali on ne podiže glavu. Priskoči tada Fatima, radijallahu anha, i svuče je s njegovih leđa, proklinjući onoga koji je to uradio. Vjerovjesnik je, sallallahu alejhi ve sellem, (tada) rekao: ‘Gospodaru moj, Ti se postaraj za ovu grupu Kurejšija: Ebu-Džehla b. Hišama, Utbu b. Rebi‘a, Šejbu b. Rebi‘a i Umejju b. Halefa!’ (ili Ubejja b. Halefa; dvoumi se Šu‘ba). Vidio sam ih kako su na dan Bedra pobijeni i poslije pobacani u bunar, osim Umejje b. Halefa (ili Ubejja), koji je raskomadan i nije bačen u bunar.”


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، أَوْ قَالَ حَدَّثَنِي الْحَكَمُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ أَمَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبْزَى قَالَ سَلِ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ هَاتَيْنِ الآيَتَيْنِ، مَا أَمْرُهُمَا ‏{‏وَلاَ تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ ‏}‏ ‏{‏وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا‏}‏ فَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ لَمَّا أُنْزِلَتِ الَّتِي فِي الْفُرْقَانِ قَالَ مُشْرِكُو أَهْلِ مَكَّةَ فَقَدْ قَتَلْنَا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ، وَدَعَوْنَا مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ، وَقَدْ أَتَيْنَا الْفَوَاحِشَ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏إِلاَّ مَنْ تَابَ وَآمَنَ‏}‏ الآيَةَ فَهَذِهِ لأُولَئِكَ وَأَمَّا الَّتِي فِي النِّسَاءِ الرَّجُلُ إِذَا عَرَفَ الإِسْلاَمَ وَشَرَائِعَهُ، ثُمَّ قَتَلَ فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ‏.‏ فَذَكَرْتُهُ لِمُجَاهِدٍ فَقَالَ إِلاَّ مَنْ نَدِمَ‏.‏

 

Pričao mi je Usman b. Ebu-Šejba, a njemu Džerir, prenoseći od Mensura da mu je pripovijedao Seid b. Džubejr ili Hakem, prenoseći od Seida b. Džubejra da je kazivao: “Naredio mi je Abdur-Rahman b. Ebza rekavši: ‘Upitaj Ibn-Abbasa na šta se odnose sljedeća dva ajeta: ‘I ne ubijte nikoga koga je Allah zabranio…’ – i drugi: ‘Onome koji hotimično ubije muslimana…” Ja sam ga upitao (o tome), pa je on odgovorio: ‘Nakon što je objavljen ajet iz sure El-Furkan, mekanski su idolopoklonici rekli: ‘Ubili smo onoga koga je Allah zabranio, obožavali smo drugog boga mimo Allaha i činili velike grijehe!’ Tada je Allah objavio: ‘…osim onoga koji se pokaje i uzvjeruje…’ Dakle, ovo je (prvi ajet) za njih. Drugi ajet iz sure En-Nisa, odnosi se na čovjeka koji upozna islam i njegove propise, pa poslije toga ubije. Takvom je kazna Džehennem.’ Ispričao sam ovo Mudžahidu, pa je on rekao: ‘Osim onoga koji se pokaje.’”


 

حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنِي الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ أَخْبِرْنِي بِأَشَدِّ، شَىْءٍ صَنَعَهُ الْمُشْرِكُونَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِي حِجْرِ الْكَعْبَةِ إِذْ أَقْبَلَ عُقْبَةُ بْنُ أَبِي مُعَيْطٍ، فَوَضَعَ ثَوْبَهُ فِي عُنُقِهِ فَخَنَقَهُ خَنْقًا شَدِيدًا، فَأَقْبَلَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى أَخَذَ بِمَنْكِبِهِ وَدَفَعَهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏{‏أَتَقْتُلُونَ رَجُلاً أَنْ يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ‏}‏ الآيَةَ‏.‏ تَابَعَهُ ابْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عُرْوَةَ عَنْ عُرْوَةَ، قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو‏.‏ وَقَالَ عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قِيلَ لِعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ‏.‏ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ‏.‏

 

Pričao nam je Ajjaš b. Velid, njemu Velid b. Muslim, a ovom Evza‘i, prenoseći od Jahjaa b. Ebu-Kesira, on od Muhammeda b. Ibrahima Tejmija, a ovaj od Urve b. Zubejra da je kazivao: “Upitao sam Ibn-Amr b. Asa rekavši: ‘Reci mi šta je bilo najteže od onoga što su idolopoklonici učinili Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem’, pa je on odgovorio: ‘Dok je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao između Hidžra i Ka‘be, došao je Ukba b. Ebu-Mu‘ajt, omotao svoju odjeću oko njegova vrata i počeo ga silno stezati. Uto je stigao Ebu-Bekr, uhvatio ga za ramena i odgurnuo od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, izgovarajući ajet: ‘Zar ćete ubiti čovjeka samo zato što kaže: ‘Moj je Gospodar Allah!?!’” U predanju ga (Ajjaša) slijedi Ibn-Ishak, koji veli: “Pričao mi je Jahja b. Urva, prenoseći od Urve da je kazivao: ‘Rekao sam Abdullah b. Amru…’” Abda prenosi od Hišam, a on od svoga oca da je kazivao: “Rečeno je Amru b. Asu…” Muhammed b. Amr prenosi od Ebu-Seleme da je kazivao: “Pričao mi je Amr b. As…”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَمَّادٍ الآمُلِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُجَالِدٍ، عَنْ بَيَانٍ، عَنْ وَبَرَةَ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ قَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَا مَعَهُ إِلاَّ خَمْسَةُ أَعْبُدٍ وَامْرَأَتَانِ، وَأَبُو بَكْرٍ‏.‏

 

Pričao mi je Abdullah b. Hammad Amuli, njemu Jahja b. Me‘in, a ovom Isma‘il b. Mudžalid, prenoseći od Bejana, on od Vebere, ovaj od Hemama b. Harisa, da je Ammar b. Jasir kazivao: “Vidio sam Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, a s njim nije bilo nikoga osim pet robova, dviju žena i Ebu-Bekra.”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هَاشِمٌ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ، سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ يَقُولُ مَا أَسْلَمَ أَحَدٌ إِلاَّ فِي الْيَوْمِ الَّذِي أَسْلَمْتُ فِيهِ، وَلَقَدْ مَكَثْتُ سَبْعَةَ أَيَّامٍ وَإِنِّي لَثُلُثُ الإِسْلاَمِ

 

Pričao mi je Ishak, kojeg je obavijestio Ebu-Usama, da mu je pričao Hašim, kako je čuo Seida b. El-Musejjeba, a on Ebu-Ishak Sa‘d b. Ebu-Vekkasa da je kazivao: “Niko nije bio primio islam osim u danu u kome sam ga ja primio. Tako sam ja sedam dana bio trećina islama.”


 

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ مَعْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَأَلْتُ مَسْرُوقًا مَنْ آذَنَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِالْجِنِّ لَيْلَةَ اسْتَمَعُوا الْقُرْآنَ‏.‏ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبُوكَ ـ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ ـ أَنَّهُ آذَنَتْ بِهِمْ شَجَرَةٌ‏.‏

 

Pričao mi je Ubejdullah b. Seid, njemu Ebu-Usama b. Usama, a ovom Mis‘ar, prenoseći od Ma‘na b. Abdur-Rahmana, koji kaže da je čuo svoga oca kako je kazivao: “Upitao sam Mesruka: ‘Ko je Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, obavijestio o prisustvu džina u noći kada su slušali Kur‘an?’ ‘Pričao mi je tvoj otac (znači Abdullah)’,reče on, ‘da ih je otkrilo drvo.’”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَدِّي، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه أَنَّهُ كَانَ يَحْمِلُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِدَاوَةً لِوَضُوئِهِ وَحَاجَتِهِ، فَبَيْنَمَا هُوَ يَتْبَعُهُ بِهَا فَقَالَ ‏”‏ مَنْ هَذَا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ ابْغِنِي أَحْجَارًا أَسْتَنْفِضْ بِهَا، وَلاَ تَأْتِنِي بِعَظْمٍ وَلاَ بِرَوْثَةٍ ‏”‏‏.‏ فَأَتَيْتُهُ بِأَحْجَارٍ أَحْمِلُهَا فِي طَرَفِ ثَوْبِي حَتَّى وَضَعْتُ إِلَى جَنْبِهِ ثُمَّ انْصَرَفْتُ، حَتَّى إِذَا فَرَغَ مَشَيْتُ، فَقُلْتُ مَا بَالُ الْعَظْمِ وَالرَّوْثَةِ قَالَ ‏”‏ هُمَا مِنْ طَعَامِ الْجِنِّ، وَإِنَّهُ أَتَانِي وَفْدُ جِنِّ نَصِيبِينَ وَنِعْمَ الْجِنُّ، فَسَأَلُونِي الزَّادَ، فَدَعَوْتُ اللَّهَ لَهُمْ أَنْ لاَ يَمُرُّوا بِعَظْمٍ وَلاَ بِرَوْثَةٍ إِلاَّ وَجَدُوا عَلَيْهَا طَعَامًا ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Musa b. Isma‘il, njemu Amr b. Jahja b. Seid, da ga je obavijestio njegov djed, prenoseći od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je nosio Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, posudu za abdest i pranje poslije nužde. I tako, dok ga je jednom slijedio s njom, on upita: “Ko je to?” “Ja sam Ebu-Hurejra!”, odgovorio sam. “Daj mi kamenja”, reče on, “kojim ću se obrisati poslije nužde; nemoj mi nositi kost niti balegu!” Donio sam mu kamenje u rubovima svoje odjeće i ostavio ga pored njega. Udaljio sam se dok on nije završio, a onda smo krenuli zajedno, pa sam ga upitao: “A šta je s košću i balegom?” “To dvoje je”, reče on, “hrana džina. Došli su mi (jednom prilikom) izaslanici džina Nasibina – a to su dobri džini – i zatražili mi nafaku. Molio sam Allaha za njih: kada god prođu pored kosti ili balege, da nađu na tome hranu.”


 

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا بَلَغَ أَبَا ذَرٍّ مَبْعَثُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لأَخِيهِ ارْكَبْ إِلَى هَذَا الْوَادِي، فَاعْلَمْ لِي عِلْمَ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ، يَأْتِيهِ الْخَبَرُ مِنَ السَّمَاءِ، وَاسْمَعْ مِنْ قَوْلِهِ، ثُمَّ ائْتِنِي‏.‏ فَانْطَلَقَ الأَخُ حَتَّى قَدِمَهُ وَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَبِي ذَرٍّ، فَقَالَ لَهُ رَأَيْتُهُ يَأْمُرُ بِمَكَارِمِ الأَخْلاَقِ، وَكَلاَمًا مَا هُوَ بِالشِّعْرِ‏.‏ فَقَالَ مَا شَفَيْتَنِي مِمَّا أَرَدْتُ، فَتَزَوَّدَ وَحَمَلَ شَنَّةً لَهُ فِيهَا مَاءٌ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ، فَأَتَى الْمَسْجِدَ، فَالْتَمَسَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ يَعْرِفُهُ، وَكَرِهَ أَنْ يَسْأَلَ عَنْهُ حَتَّى أَدْرَكَهُ بَعْضُ اللَّيْلِ، فَرَآهُ عَلِيٌّ فَعَرَفَ أَنَّهُ غَرِيبٌ‏.‏ فَلَمَّا رَآهُ تَبِعَهُ، فَلَمْ يَسْأَلْ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أَصْبَحَ، ثُمَّ احْتَمَلَ قِرْبَتَهُ وَزَادَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ، وَظَلَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ وَلاَ يَرَاهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَمْسَى، فَعَادَ إِلَى مَضْجَعِهِ، فَمَرَّ بِهِ عَلِيٌّ فَقَالَ أَمَا نَالَ لِلرَّجُلِ أَنْ يَعْلَمَ مَنْزِلَهُ فَأَقَامَهُ، فَذَهَبَ بِهِ مَعَهُ لاَ يَسْأَلُ وَاحِدٌ مِنْهُمَا صَاحِبَهُ عَنْ شَىْءٍ، حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمَ الثَّالِثِ، فَعَادَ عَلِيٌّ مِثْلَ ذَلِكَ، فَأَقَامَ مَعَهُ ثُمَّ قَالَ أَلاَ تُحَدِّثُنِي مَا الَّذِي أَقْدَمَكَ قَالَ إِنْ أَعْطَيْتَنِي عَهْدًا وَمِيثَاقًا لَتُرْشِدَنَّنِي فَعَلْتُ فَفَعَلَ فَأَخْبَرَهُ‏.‏ قَالَ فَإِنَّهُ حَقٌّ وَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَإِذَا أَصْبَحْتَ فَاتْبَعْنِي، فَإِنِّي إِنْ رَأَيْتُ شَيْئًا أَخَافُ عَلَيْكَ قُمْتُ كَأَنِّي أُرِيقُ الْمَاءَ، فَإِنْ مَضَيْتُ فَاتْبَعْنِي حَتَّى تَدْخُلَ مَدْخَلِي‏.‏ فَفَعَلَ، فَانْطَلَقَ يَقْفُوهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَدَخَلَ مَعَهُ، فَسَمِعَ مِنْ قَوْلِهِ، وَأَسْلَمَ مَكَانَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ ارْجِعْ إِلَى قَوْمِكَ، فَأَخْبِرْهُمْ حَتَّى يَأْتِيَكَ أَمْرِي ‏”‏‏.‏ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لأَصْرُخَنَّ بِهَا بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ، فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ ثُمَّ قَامَ الْقَوْمُ فَضَرَبُوهُ حَتَّى أَضْجَعُوهُ، وَأَتَى الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَيْهِ قَالَ وَيْلَكُمْ أَلَسْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنَّهُ مِنْ غِفَارٍ وَأَنَّ طَرِيقَ تِجَارِكُمْ إِلَى الشَّأْمِ فَأَنْقَذَهُ مِنْهُمْ، ثُمَّ عَادَ مِنَ الْغَدِ لِمِثْلِهَا، فَضَرَبُوهُ وَثَارُوا إِلَيْهِ، فَأَكَبَّ الْعَبَّاسُ عَلَيْهِ‏.‏

 

Pričao mi je Amr b. Abbas, njemu Abdur-Rahman b. Mehdi, a ovom Musenna, prenoseći od Ebu-Džemre, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhuma, da je kazivao: “Kada je do Ebu-Zerra doprla vijest o poslanstvu Vjerovjesnikovom, sallallahu alejhi ve sellem, on reče svome bratu: ‘Odjaši do ove doline i obavijesti se o čovjeku koji tvrdi da je vjerovjesnik i da mu dolaze vijesti s nebesa; poslušaj šta govori, a zatim se vrati natrag k meni!’ Njegov brat je otišao i došao do njega, poslušao šta kaže, a onda se vratio Ebu-Zerru i rekao mu: ‘Vidio sam da traži ćudoredno ponašanje i govori nešto što nije pjesništvo.’ ‘Nisi me zadovoljio onim što sam želio!’, reče on. Opremio se, uzeo mješinu s vodom i sam otišao u Mekku. Svratio je u Džamiju (Mesdžidi-Haram) tražeći Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kojeg nije poznavao, ali se nije volio raspitivati o njemu. Zanoćalo se i on je legao pa ga je spazio Alija, radijallahu anhu. Primijetio je da je stranac, pa ga je, nakon što ga bijaše ugledao, počeo slijediti. Jedan drugoga nisu pitali ništa sve dok nije svanulo. Tada je ovaj pokupio svoju mješinu i opremu i uputio se ka Džamiji. Prošao je taj dan i došla noć, a Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, nije ga vidio, pa se on vratio svome ležaju. U to je pored njega naišao Alija i upitao ga: ‘Zar čovjeku nije vrijeme da zna svoju kuću?’ Podigao ga je i odveo sa sobom, ali jedan drugoga nisu pitali ništa sve dok nije došao i treći dan. Taj je dana Alija učinio isto što i prethodnih dana. Tako je zanoćio s njim. ‘Zar mi nećeš reći šta te je dovelo (ovdje)?’, upitao ga je. ‘Ako mi daš riječ i obećanje da ćeš me uputiti’, reče mu on, ‘reći ću ti.’ Dao mu je obećanje, a on ga je obavijestio. ‘On je istina’, reče (Alija), ‘i on je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem! Ujutro, kada ustaneš, slijedi me, a ja ću, ako vidim nešto što bi tebi moglo naštetiti, zastati kao da prolijevam vodu. Ako nastavim, ti me prati dok ne uđeš na ulaz na koji ja uđem.’ On je tako i učinio. Slijedio ga je sve dok nije ušao kod Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, a i on s njim. Čuo je šta govori, pa je odmah tu primio islam. Vjerovjesnik mu, sallallahu alejhi ve sellem, tada reče: ‘Vrati se svojim sunarodnicima i obavijesti ih (o poslanstvu), sve dok ti ne dođe moja zapovijed.’ ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša’, reče on, ‘ja ću to razglasiti među njima!’ Izišao je i uputio se u Mesdžid, a onda iz sveg glasa povikao: ‘Svjedočim da nema drugog Boga osim Allaha i da je Muhammed Allahov poslanik!’ Ljudi su skočili i udarali ga tako da su ga oborili. Tada je došao Abbas i nadnijevši se nad njega i povikao: ‘Teško vama! Zar ne znate da je on Gifari, a vaša trgovina prolazi njihovim putem koji vodi za Šam?!’ Tako ga je spasio od njih. Sutradan je on uradio isto, a oni su se rasrdili na njega i ponovo ga pretukli. Abbas se (opet) nadnio nad njega…”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ، فِي مَسْجِدِ الْكُوفَةِ يَقُولُ وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَإِنَّ عُمَرَ لَمُوثِقِي عَلَى الإِسْلاَمِ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عُمَرُ، وَلَوْ أَنَّ أُحُدًا ارْفَضَّ لِلَّذِي صَنَعْتُمْ بِعُثْمَانَ لَكَانَ مَحْقُوقًا أَنْ يَرْفَضَّ‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba b. Seid, njemu Sufjan, a njemu Isma‘il, prenoseći od Kajsa da je čuo Seid b. Zejda b. Amra b. Nufejla kad je u mesdžidu u Kufi kazivao: “Allaha mi, bio sam u takvim prilikama da me je Omer, prije nego što je i sam primio islam, vezao zbog islama. Zato, da se Uhud raspao zbog onoga što ste učinili s Osmanom, imao bi zašto!”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَا زِلْنَا أَعِزَّةً مُنْذُ أَسْلَمَ عُمَرُ‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Kesir, a njega obavijestio Sufjan, prenoseći od Isma‘il b. Ebu-Halid, on od Kajsa b. Ebu-Hazima, a ovaj od Abdullaha b. Mes‘uda, radijallahu anhu, da je kazivao: “Tek otkako je Omer prihvatio islam, postali smo poštovani i cijenjeni.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ فَأَخْبَرَنِي جَدِّي، زَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَيْنَمَا هُوَ فِي الدَّارِ خَائِفًا، إِذْ جَاءَهُ الْعَاصِ بْنُ وَائِلٍ السَّهْمِيُّ أَبُو عَمْرٍو، عَلَيْهِ حُلَّةُ حِبَرَةٍ، وَقَمِيصٌ مَكْفُوفٌ بِحَرِيرٍ، وَهُوَ مِنْ بَنِي سَهْمٍ، وَهُمْ حُلَفَاؤُنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَقَالَ لَهُ مَا بَالُكَ قَالَ زَعَمَ قَوْمُكَ أَنَّهُمْ سَيَقْتُلُونِي إِنْ أَسْلَمْتُ‏.‏ قَالَ لاَ سَبِيلَ إِلَيْكَ‏.‏ بَعْدَ أَنْ قَالَهَا أَمِنْتُ، فَخَرَجَ الْعَاصِ، فَلَقِيَ النَّاسَ قَدْ سَالَ بِهِمُ الْوَادِي فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُونَ فَقَالُوا نُرِيدُ هَذَا ابْنَ الْخَطَّابِ الَّذِي صَبَا‏.‏ قَالَ لاَ سَبِيلَ إِلَيْهِ‏.‏ فَكَرَّ النَّاسُ‏.‏

 

Pričao mi je Jahja b. Sulejman, njemu Ibn-Vehb, a ovom Umer b. Muhammed, rekavši da ga je obavijestio njegov djed Zejd b. Abdullah b. Omer, prenoseći od svoga oca, da je kazivao: “Dok je on, prestrašen, bio u kući, dođe mu As b. Vail Sehmi Ebu-Amr u crnom ogrtaču i košulji obrubljenoj svilom – a bio je iz plemena Sehm, koje je bilo naš saveznik iz džahilijjeta – i reče: ‘Šta ti je?’ ‘Tvoji saplemenici tvrde’, odgovori mu on, ‘da će me ubiti ako budem primio islam!’ ‘Ništa ti ne smiju učiniti!’, reče mu on.” “Nakon što je to rekao, smirio sam se. As je izišao i susreo ljude koji bijahu ispunili dolinu. ‘Kuda ćete?’, upitao ih je. ‘Hoćemo onog preobraćenika, sina Hattabova!’, odgovorili su mu, a on reče: ‘Ništa mu se ne smije dogoditi!’ Ljudi su se tada povukli.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ سَمِعْتُهُ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ لَمَّا أَسْلَمَ عُمَرُ اجْتَمَعَ النَّاسُ عِنْدَ دَارِهِ وَقَالُوا صَبَا عُمَرُ‏.‏ وَأَنَا غُلاَمٌ فَوْقَ ظَهْرِ بَيْتِي، فَجَاءَ رَجُلٌ عَلَيْهِ قَبَاءٌ مِنْ دِيبَاجٍ فَقَالَ قَدْ صَبَا عُمَرُ‏.‏ فَمَا ذَاكَ فَأَنَا لَهُ جَارٌ‏.‏ قَالَ فَرَأَيْتُ النَّاسَ تَصَدَّعُوا عَنْهُ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالُوا الْعَاصِ بْنُ وَائِلٍ‏.‏

 

Pričao nam je Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, a ovom Amr b. Dinar, da je Abdullah b. Omer, radijallahu anhuma, kazivao: “Kada je Omer primio islam, sakupili su se ljudi kod njegove kuće i povikali: ‘Omer je promijenio vjeru!’ Ja sam tada, kao dječak, bio iznad gornjeg dijela svoje kuće, kad (ugledah kako) dođe čovjek s ogrtačem od brokata i reče: ‘Omer je promijenio vjeru, pa šta? Ja sam njegov zaštitnik!’ Vidio sam tada ljude kako se razilaze. ‘Ko je ovaj?’, upitao sam, a oni rekoše: ‘As b. Vail!’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ، أَنَّ سَالِمًا، حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ مَا سَمِعْتُ عُمَرَ، لِشَىْءٍ قَطُّ يَقُولُ إِنِّي لأَظُنُّهُ كَذَا‏.‏ إِلاَّ كَانَ كَمَا يَظُنُّ، بَيْنَمَا عُمَرُ جَالِسٌ إِذْ مَرَّ بِهِ رَجُلٌ جَمِيلٌ فَقَالَ لَقَدْ أَخْطَأَ ظَنِّي، أَوْ إِنَّ هَذَا عَلَى دِينِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، أَوْ لَقَدْ كَانَ كَاهِنَهُمْ، عَلَىَّ الرَّجُلَ، فَدُعِيَ لَهُ، فَقَالَ لَهُ ذَلِكَ، فَقَالَ مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ اسْتُقْبِلَ بِهِ رَجُلٌ مُسْلِمٌ، قَالَ فَإِنِّي أَعْزِمُ عَلَيْكَ إِلاَّ مَا أَخْبَرْتَنِي‏.‏ قَالَ كُنْتُ كَاهِنَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ‏.‏ قَالَ فَمَا أَعْجَبُ مَا جَاءَتْكَ بِهِ جِنِّيَّتُكَ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا يَوْمًا فِي السُّوقِ جَاءَتْنِي أَعْرِفُ فِيهَا الْفَزَعَ، فَقَالَتْ أَلَمْ تَرَ الْجِنَّ وَإِبْلاَسَهَا وَيَأْسَهَا مِنْ بَعْدِ إِنْكَاسِهَا وَلُحُوقَهَا بِالْقِلاَصِ وَأَحْلاَسِهَا قَالَ عُمَرُ صَدَقَ، بَيْنَمَا أَنَا عِنْدَ آلِهَتِهِمْ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ بِعِجْلٍ فَذَبَحَهُ، فَصَرَخَ بِهِ صَارِخٌ، لَمْ أَسْمَعْ صَارِخًا قَطُّ أَشَدَّ صَوْتًا مِنْهُ يَقُولُ يَا جَلِيحْ، أَمْرٌ نَجِيحْ رَجُلٌ فَصِيحْ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ‏.‏ فَوَثَبَ الْقَوْمُ قُلْتُ لاَ أَبْرَحُ حَتَّى أَعْلَمَ مَا وَرَاءَ هَذَا ثُمَّ نَادَى يَا جَلِيحْ، أَمْرٌ نَجِيحْ، رَجُلٌ فَصِيحْ، يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ فَقُمْتُ فَمَا نَشِبْنَا أَنْ قِيلَ هَذَا نَبِيٌّ‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Sulejman, njemu Ibn-Vehb, ovom Omer, a ovom Salim, prenoseći od Abdullah b. Omera kako je kazivao: “Nikada nisam čuo Omera da je za nešto rekao: ‘Mislim da je to ovako!’, a da je bilo drukčije. Sjedio je jednom, tako, kada je prošao neki lijep čovjek. ‘Pogriješit ću’, reče on, ‘ovaj je ili u svojoj vjeri iz džahilijjeta ili im je bio vrač. Dovedite mi ga!’ Pozvali su ga, pa mu je on rekao to. ‘Nisam vidio’, reče ovaj, dan kao danas – da je neki musliman tako primljen!’ ‘Ne tražim od tebe ništa drugo’, reče mu (Omer), ‘samo da me obavijestiš!’ ‘Bio sam im vrač u džahilijjetu’, reče ovaj. ‘Pa šta je čudnije od onoga s čime ti je došla ta tvoja džinica?’, upita ga (Omer). ‘Jednom sam bio na pijaci’, reče ovaj, ‘kada mi je došla – a kod nje sam tada bio prepoznao strah – i rekla: ‘Zar ne znaš džine i njihovu smetenost i očaj nakon preokreta, i njihovo stizanje mladih deva i njihovih podsedlica?’ Tada Omer poče kazivati: ‘Istinu kaže. Jednom dok sam spavao pored njihovih idola, dođe čovjek s teletom pa ga zakla. Neko je tada zavikao tako glasno da nikad nisam čuo jači glas od njegovog: ‘O Dželihu, uspješna stvar! Čovjek koji je govorio nastavi: nema drugog (istinskog) Boga osim Allaha!’ Ljudi su poskočili, a ja rekoh: ‘Neću se smiriti dok ne saznam šta je iza toga!’ Zatim je (ponovo) povikao: ‘O Dželihu, uspješna stvar! Govornik nastavlja: nema drugog (istinskog) Boga osim Allaha!’ Ustao sam. Neposredno iza toga čulo se: ‘Ovo je Vjerovjesnik!’”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا قَيْسٌ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ زَيْدٍ، يَقُولُ لِلْقَوْمِ لَوْ رَأَيْتُنِي مُوثِقِي عُمَرُ عَلَى الإِسْلاَمِ أَنَا وَأُخْتُهُ وَمَا أَسْلَمَ، وَلَوْ أَنَّ أُحُدًا انْقَضَّ لِمَا صَنَعْتُمْ، بِعُثْمَانَ لَكَانَ مَحْقُوقًا أَنْ يَنْقَضَّ‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Musenna, njemu Jahja, a ovom Isma‘il, koji je čuo Kajsa da je kazivao: “Slušao sam Seid b. Zejda kako govori narodu: ‘Kad se samo sjetim kako je Omer mene i svoju sestru vezao zbog islama, a nije bio primio islam! Zato, da se Uhud pomakao sa svog mjesta zbog onoga što ste učinili Osmanu, imao bi zašto!’”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ أَهْلَ، مَكَّةَ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُرِيَهُمْ آيَةً، فَأَرَاهُمُ الْقَمَرَ شِقَّتَيْنِ، حَتَّى رَأَوْا حِرَاءً بَيْنَهُمَا‏.‏

 

Pričao mi je Abdullah b. Abdul-Vehhab, njemu Bišr b. Mufeddal, a ovom Seid b. Ebu-Aruba, prenoseći od Katade, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da su stanovnici Mekke tražili da im Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, pokaže neki nadnaravni znak (kao potvrdu svoga poslanstva), pa im je on pokazao mjesec razdvojen na dvije polovice. Između njih su vidjeli brdo Hira.


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ انْشَقَّ الْقَمَرُ وَنَحْنُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِنًى فَقَالَ ‏ “‏ اشْهَدُوا ‏”‏‏.‏ وَذَهَبَتْ فِرْقَةٌ نَحْوَ الْجَبَلِ وَقَالَ أَبُو الضُّحَى عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ انْشَقَّ بِمَكَّةَ‏.‏ وَتَابَعَهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏

 

Pričao nam je Abdan, prenoseći od Ebu-Hamze, on od A‘meša, ovaj od Ibrahima, on od Ebu-Ma‘mera, a ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Dok smo s Vjerovjesnikom, sallallahu alejhi ve sellem, bili na Mini, raspolutio se mjesec, pa je on rekao: ‘Pogledajte!’ I jedna skupina uputila se prema brdu.” Ebud-Duha prenosi od Mesruka, a on od Abdullaha da je rekao: “Raspolutio se u Mekki.” Ovaj hadis prenosi i Muhammed b. Muslim od Ibn-Ebun-Nedžiha, on od Mudžahida, on od Ma‘mera, a on od Abdullaha.


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما أَنَّ الْقَمَرَ، انْشَقَّ عَلَى زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

Pričao nam je Usman b. Salih, njemu Bekr b. Mudar, a ovom Dža‘fer b. Rebi‘a, prenoseći od Iraka b. Malika, on od Ubejdullaha b. Abdullaha b. Utbe b. Mes‘uda, a ovaj od Abdullaha b. Abbasa, radijallahu anhuma, da se Mjesec raspolutio u doba Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem.


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ انْشَقَّ الْقَمَرُ‏.‏

 

Pričao nam je Umer b. Hafs, njemu njegov otac, ovom A‘meš, a ovom Ibrahim, prenoseći od Ebu-Ma‘mera, a ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Raspolutio se mjesec.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ قَالاَ لَهُ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تُكَلِّمَ خَالَكَ عُثْمَانَ فِي أَخِيهِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ وَكَانَ أَكْثَرَ النَّاسُ فِيمَا فَعَلَ بِهِ‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَانْتَصَبْتُ لِعُثْمَانَ حِينَ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً وَهْىَ نَصِيحَةٌ‏.‏ فَقَالَ أَيُّهَا الْمَرْءُ، أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ، فَانْصَرَفْتُ، فَلَمَّا قَضَيْتُ الصَّلاَةَ جَلَسْتُ إِلَى الْمِسْوَرِ وَإِلَى ابْنِ عَبْدِ يَغُوثَ، فَحَدَّثْتُهُمَا بِالَّذِي قُلْتُ لِعُثْمَانَ وَقَالَ لِي‏.‏ فَقَالاَ قَدْ قَضَيْتَ الَّذِي كَانَ عَلَيْكَ‏.‏ فَبَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ مَعَهُمَا، إِذْ جَاءَنِي رَسُولُ عُثْمَانَ، فَقَالاَ لِي قَدِ ابْتَلاَكَ اللَّهُ‏.‏ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ مَا نَصِيحَتُكَ الَّتِي ذَكَرْتَ آنِفًا قَالَ فَتَشَهَّدْتُ ثُمَّ قُلْتُ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ، وَكُنْتَ مِمَّنِ اسْتَجَابَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَآمَنْتَ بِهِ، وَهَاجَرْتَ الْهِجْرَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ، وَصَحِبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَأَيْتَ هَدْيَهُ، وَقَدْ أَكْثَرَ النَّاسُ فِي شَأْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ، فَحَقٌّ عَلَيْكَ أَنْ تُقِيمَ عَلَيْهِ الْحَدَّ‏.‏ فَقَالَ لِي يَا ابْنَ أَخِي أَدْرَكْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ قُلْتُ لاَ، وَلَكِنْ قَدْ خَلَصَ إِلَىَّ مِنْ عِلْمِهِ مَا خَلَصَ إِلَى الْعَذْرَاءِ فِي سِتْرِهَا‏.‏ قَالَ فَتَشَهَّدَ عُثْمَانُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ، وَكُنْتُ مِمَّنِ اسْتَجَابَ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَآمَنْتُ بِمَا بُعِثَ بِهِ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَهَاجَرْتُ الْهِجْرَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ كَمَا قُلْتَ، وَصَحِبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَايَعْتُهُ، وَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلاَ غَشَشْتُهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ اسْتَخْلَفَ اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَوَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلاَ غَشَشْتُهُ، ثُمَّ اسْتُخْلِفَ عُمَرُ، فَوَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلاَ غَشَشْتُهُ، ثُمَّ اسْتُخْلِفْتُ، أَفَلَيْسَ لِي عَلَيْكُمْ مِثْلُ الَّذِي كَانَ لَهُمْ عَلَىَّ قَالَ بَلَى‏.‏ قَالَ فَمَا هَذِهِ الأَحَادِيثُ الَّتِي تَبْلُغُنِي عَنْكُمْ فَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ شَأْنِ الْوَلِيدِ بْنِ عُقْبَةَ، فَسَنَأْخُذُ فِيهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ قَالَ فَجَلَدَ الْوَلِيدَ أَرْبَعِينَ جَلْدَةً، وَأَمَرَ عَلِيًّا أَنْ يَجْلِدَهُ، وَكَانَ هُوَ يَجْلِدُهُ‏.‏ وَقَالَ يُونُسُ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَفَلَيْسَ لِي عَلَيْكُمْ مِنَ الْحَقِّ مِثْلُ الَّذِي كَانَ لَهُمْ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ مَا ابْتُلِيتُمْ بِهِ مِنْ شِدَّةٍ وَفِي مَوْضِعٍ الْبَلَاءُ الِابْتِلَاءُ وَالتَّمْحِيصُ مَنْ بَلَوْتُهُ وَمَحَّصْتُهُ أَيْ اسْتَخْرَجْتُ مَا عِنْدَهُ يَبْلُو يَخْتَبِرُ مُبْتَلِيكُمْ مُخْتَبِرُكُمْ وَأَمَّا قَوْلُهُ بَلَاءٌ عَظِيمٌ النِّعَمُ وَهِيَ مِنْ أَبْلَيْتُهُ وَتِلْكَ مِنْ ابْتَلَيْتُهُ

 

Pričao nam je Abdullah b. Muhammed Džu‘fi, njemu Hišam, kojeg je obavijestio Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, on od Urve b. Zubejra, da ga je obavijestio Ubejdullah b. Adijj b. Hijar kako su mu Misver b. Mahrema i Abdur-Rahman b. Esved b. Abdu-Jegus kazali: “Šta te sprečava da porazgovaraš sa svojim daidžom Osmanom o njegovom bratu Velidu b. Ukbi, jer ljudi mnogo pričaju o onome što je on učinio?” Udesio sam da se susretnem s Osmanom kada on pođe na namaz, te mu rekoh: “Imam potrebu da razgovaram s tobom: želim ti uputiti savjet.” “Čovječe”, reče on, “Allahu se utječem od tebe!” Okrenuo sam se i otišao. Kada sam završio namaz, sjeo sam kod Misvera i Ibn-Abdu-Jegusa i ispričao im šta sam rekao Osmanu i šta je on meni rekao. “Ti si svoju obavezu ispunio!”, rekoše mi. I dok sam ja tako sjedio s njima, dođe glasnik od Osmana. “Allah te iskušava!”, rekoše mi. Otišao sam k njemu, pa me on upita: “Kakav je to savjet što si ga spomenuo maločas?” Izgovorio sam šehadet, a onda rekao: “Allah je doista poslao Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem, i objavio mu Knjigu. Bio si jedan od onih koji su se odazvali Allahu i Njegovu Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i koji su uzvjerovali u Njega. Učestvovao si u prva dva iseljenja (iz Mekke); drugovao si s Allahovim Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem, i vidio njegovu uputu… Ljudi mnogo govore o Velidu b. Ukbi; obaveza ti je da nad njim izvršiš šerijatsku kaznu (hadd)!” “Sine moga brata”, upita me on, “jesi li se ti susreo s Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem?” “Nisam”, rekoh, “ali mi je došlo nešto od njegova znanja i nauka, baš kao što je došlo i do (svake) djevojke u njenoj odaji.” Tada Osman izgovori šehadet i nastavi: “Doista je Allah poslao Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem, s istinom i objavio mu Knjigu, a ja sam bio jedan od onih koji su se odazvali Allahu i Njegovu Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem: povjerovao sam u ono s čime je poslan Muhamed, sallallahu alejhi ve sellem, dvaput sam se – kao što si rekao – iseljavao (iz Mekke) i družio se s Allahovim Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem. Dao sam mu prisegu i, Allaha mi, nisam pogriješio prema njemu niti sam ga prevario dok ga god Allah nije uzeo Sebi. Zatim je Allah Ebu-Bekra učinio halifom. Allaha mi, nisam pogriješio ni prema njemu niti sam ga prevario. Potom je Omer postao halifa. Allaha mi, ni prema njemu nisam pogriješio niti sam ga prevario. Poslije toga sam ja postao halifa. Pa zar ja nemam kod vas isto ono što su i oni imali kod mene?” “Svakako!”, rekoh. “Čemu onda sva ta priča koju čujem od vas?”, reče on i dodade: “Što se tiče onoga što si rekao o Velidu b. Ukbi, postupit ćemo po pravdi, ako Bog da!” Pozvao je Aliju i naredio mu da ga izbičuje. Udario mu je četrdeset udaraca.” Junus i sin moga brata Zuhrija prenose od Zuhrija (da je Osman rekao): “Zar ja nemam prava kod vas, isto kao što su i oni imali kod mene?” Ebu-Abdullah (Buhari) veli: “Belaun min rabbikum (Iskušenje od Gospodara vašeg) – to je ono čime bivate iskušavani u teškim prilikama.” Na drugom mjestu riječ el-belau znači iskušenje i prečišćavanje, a izvedeno je od belevtuhu i mehhastuhu. Ovo zadnje znači: “Izvukao sam iz njega šta ima.” Glagol jebluu znači isto što i jahtebiru, a dio ajeta: mubtelikum isto što i muhtebirukum. Riječi: belaun ‘azim, znače blagodati i to je izvedeno od eblejtuhu, dok je prvo od ibtelejtuhu.


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ أُمَّ، حَبِيبَةَ وَأُمَّ سَلَمَةَ ذَكَرَتَا كَنِيسَةً رَأَيْنَهَا بِالْحَبَشَةِ، فِيهَا تَصَاوِيرُ، فَذَكَرَتَا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ إِنَّ أُولَئِكَ إِذَا كَانَ فِيهِمُ الرَّجُلُ الصَّالِحُ فَمَاتَ بَنَوْا عَلَى قَبْرِهِ مَسْجِدًا، وَصَوَّرُوا فِيهِ تِيكَ الصُّوَرَ، أُولَئِكَ شِرَارُ الْخَلْقِ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Musenna, a njemu Jahja, prenoseći od Hišama, kojem je pričao njegov otac, prenoseći od Aiše, radijallahu anha, da su Umm-Habiba i Umm-Selema pričale o crkvi što su je vidjele u Abesiniji, a u njoj su bile slike. Spomenule su to Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, pa je on rekao: “Oni su, ako bi među njima bio neki dobri čovjek pa umro, na njegovu mezaru pravili bogomolju i u njoj slikali te slike. To su kod Allaha, na Sudnjem danu, najgori ljudi.”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سَعِيدٍ السَّعِيدِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أُمِّ خَالِدٍ بِنْتِ خَالِدٍ، قَالَتْ قَدِمْتُ مِنْ أَرْضِ الْحَبَشَةِ وَأَنَا جُوَيْرِيَةٌ، فَكَسَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَمِيصَةً لَهَا أَعْلاَمٌ، فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ الأَعْلاَمَ بِيَدِهِ وَيَقُولُ ‏ “‏ سَنَاهْ، سَنَاهْ ‏”‏‏.‏ قَالَ الْحُمَيْدِيُّ يَعْنِي حَسَنٌ حَسَنٌ‏.‏

 

Pričao nam je Humejdi, njemu Sufjan, a ovom Ishak b. Seid Se‘idi, prenoseći od svoga oca, a on od Umm-Halid bint Halid da je kazivala: “Došla sam iz Abesinije sasvim mala, kao djevojčica, pa mi je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, obukao ogrtač na kojem su bili neki znakovi. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, gladio je rukom po tome, govoreći: ‘Senah, senah!’” Humejdi veli: “To znači: ‘Lijepo, lijepo!’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا نُسَلِّمُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يُصَلِّي فَيَرُدُّ عَلَيْنَا، فَلَمَّا رَجَعْنَا مِنْ عِنْدِ النَّجَاشِيِّ سَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْنَا، فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نُسَلِّمُ عَلَيْكَ فَتَرُدُّ عَلَيْنَا قَالَ ‏ “‏ إِنَّ فِي الصَّلاَةِ شُغْلاً ‏”‏‏.‏ فَقُلْتُ لإِبْرَاهِيمَ كَيْفَ تَصْنَعُ أَنْتَ قَالَ أَرُدُّ فِي نَفْسِي‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Hammad, njemu Ebu-Avana, prenoseći od Sulejmana, on od Ibrahima, on od Alkame, a ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Nazivali bismo selam Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, dok bi klanjao, a on bi nam uzvraćao. Tako kada smo se vratili od Negusa, nazvali smo mu selam, ali nam on nije odgovorio. ‘Allahov Poslaniče’, rekli smo, ‘nazivali smo ti selam, pa si nam uzvraćao!’ ‘U namazu je čovjek zauzet’, reče on.” Upitao sam Ibrahima: “Kako ti radiš?” “Odgovorim u sebi”, rekao je.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ بَلَغَنَا مَخْرَجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ بِالْيَمَنِ فَرَكِبْنَا سَفِينَةً فَأَلْقَتْنَا سَفِينَتُنَا إِلَى النَّجَاشِيِّ بِالْحَبَشَةِ، فَوَافَقْنَا جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، فَأَقَمْنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا، فَوَافَقْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ افْتَتَحَ خَيْبَرَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَكُمْ أَنْتُمْ يَا أَهْلَ السَّفِينَةِ هِجْرَتَانِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Ala’, njemu Ebu-Usama, a ovom Burejd b. Abdullah, prenoseći od Ebu-Burde, a on od Ebu-Musaa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Čuli smo da se pojavio Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, dok smo bili u Jemenu, pa smo se ukrcali na lađu, ali nas je ona izbacila u Abesiniju kod Negusa. Tu smo se susreli s Dža‘ferom b. Ebu-Talibom i bili s njim sve do svoga povratka, kada smo se susreli s Vjerovjesnikom, sallallahu alejhi ve sellem, u vrijeme osvojenja Hajbera. Tada nam je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Vama se, putnici lađom, računaju dvije hidžre!’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حِينَ مَاتَ النَّجَاشِيُّ ‏ “‏ مَاتَ الْيَوْمَ رَجُلٌ صَالِحٌ، فَقُومُوا فَصَلُّوا عَلَى أَخِيكُمْ أَصْحَمَةَ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ebur-Rebi‘, a njemu Ibn-Ujejna, prenoseći od Ibn-Džurejdža, on od Ata’a, a ovaj od Džabira, radijallahu anhu, da je kada je umro Negus, Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Danas je umro dobar čovjek; stanite i klanjajte dženazu svome bratu Ashami.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، أَنَّ عَطَاءً، حَدَّثَهُمْ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَلَى النَّجَاشِيِّ فَصَفَّنَا وَرَاءَهُ فَكُنْتُ فِي الصَّفِّ الثَّانِي أَوِ الثَّالِثِ‏.‏

 

Pričao nam je Abdul-A‘la b. Hammad, njemu Jezid b. Zurej‘, ovom Seid, a ovom Katade, prenoseći od Ataa, a ovaj od Džabira b. Abdullaha Ensarija, radijallahu anhuma, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao dženazu Ashami Negusu, “pa smo se” – kaže on – “i mi poredali iza njega, a ja sam bio u drugom ili trećem saffu.”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، عَنْ سَلِيمِ بْنِ حَيَّانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى عَلَى أَصْحَمَةَ النَّجَاشِيِّ، فَكَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا‏.‏ تَابَعَهُ عَبْدُ الصَّمَدِ‏.‏

 

Pričao mi je Abdullah b. Ebu-Šejba, njemu Jezid b. Harun prenoseći od Selima b. Hajjana, kojem je pričao Seid b. Mina prenoseći od Džabira b. Abdullaha, radijallahu anhuma, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao dženazu Ashami Negusu i izgovorio četiri tekbira. U predanju ga, s lancem prenosilaca, slijedi i Abdus-Samed.


 

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَابْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَخْبَرَهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَعَى لَهُمُ النَّجَاشِيَّ صَاحِبَ الْحَبَشَةِ فِي الْيَوْمِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ، وَقَالَ ‏ “‏ اسْتَغْفِرُوا لأَخِيكُمْ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Zuhejr b. Harb, njemu Jakub b. Ibrahim, a ovom njegov otac, prenoseći od Saliha, on od Ibn-Šihaba, kojem su pričali Ebu-Seleme b. Abdur-Rahman i Ibnul-Musejjeb, da ih je Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, obavijestio da ih je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, izvijestio o smrti Negusa, vladara Abesinije, istog dana kada je umro rekavši: “Tražite oprosta za svoga brata!”


 

وَعَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَخْبَرَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَفَّ بِهِمْ فِي الْمُصَلَّى، فَصَلَّى عَلَيْهِ وَكَبَّرَ أَرْبَعًا‏.‏

 

Prenosi Salih od Ibn-Šihaba da mu je pričao Seid b. Musejjeb, da ih je Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, obavijestio da ih je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, poredao u safove na musali i klanjao mu dženazu izgovarajući četiri tekbira.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أَرَادَ حُنَيْنًا ‏ “‏ مَنْزِلُنَا غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِخَيْفِ بَنِي كِنَانَةَ، حَيْثُ تَقَاسَمُوا عَلَى الْكُفْرِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Abdul-Aziz b. Abdullah, a njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kada je kanio (krenuti) na Hunejn, rekao: ‘Sutra smo, ako Bog da, na obronku plemena Kinana, gdje su se oni međusobno zakleli na nevjerovanje.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا أَغْنَيْتَ عَنْ عَمِّكَ فَإِنَّهُ كَانَ يَحُوطُكَ وَيَغْضَبُ لَكَ‏.‏ قَالَ ‏ “‏ هُوَ فِي ضَحْضَاحٍ مِنْ نَارٍ، وَلَوْلاَ أَنَا لَكَانَ فِي الدَّرَكِ الأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, njemu Jahja, prenoseći od Sufjana, kojem je pričao Abdul-Melik, njemu Abdullah b. Haris, a njemu Abbas b. Abdul-Muttalib, radijallahu anhu, da je rekao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem: “Nisi mogao pomoći svome amidži, a on te je čuvao i ljutio se zbog tebe?!”, pa je on odgovorio: “On je u plićaku vatre, a da nije mene, bio bi u njenim najdonjim slojevima.”


 

حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ أَبَا طَالِبٍ، لَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ دَخَلَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ ‏”‏ أَىْ عَمِّ، قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ كَلِمَةً أُحَاجُّ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ، تَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَالاَ يُكَلِّمَانِهِ حَتَّى قَالَ آخِرَ شَىْءٍ كَلَّمَهُمْ بِهِ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْهُ ‏”‏‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{‏مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ‏}‏ وَنَزَلَتْ ‏{‏إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ‏}‏

 

Pričao nam je Mahmud, njemu Abdur-Rezzak, kojeg je obavijestio Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, on od Ibnul-Musejjeba, a ovaj od svoga oca da je Ebu-Talibu, dok je bio na samrtnoj postelji ušao Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem – a uz njega se u to vrijeme nalazio Ebu-Džehl – i rekao mu: “Amidža, reci: ‘Nema drugog (istinskog) Boga osim Allaha!’ – ja ću se s time zauzimati za tebe kod Allaha!” Tada Ebu-Leheb i Abdullah b. Ebu-Umejja rekoše: “Ebu-Talibe, zar ćeš napustiti vjeru Abdul-Muttalibovu?” I nisu mu prestali govoriti sve dok im nije rekao posljednje riječi koje je uspio izgovoriti: “… u vjeri Abdul-Muttalibovoj.” Vjerovjesnik je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “tražit ću oprost za tebe sve dok mi se ne zabrani!” Tada je objavljen ajet: “Vjerovjesniku i vjernicima nije dopušteno da mole oprosta za mnogobošce, makar im bili i rod najbliži, kad im je jasno da će oni stanovnici u Džehennemu biti”, te ajet: “Ti, doista, ne možeš uputiti na pravi put onoga koga ti želiš…”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْهَادِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَذُكِرَ عِنْدَهُ عَمُّهُ فَقَالَ ‏ “‏ لَعَلَّهُ تَنْفَعُهُ شَفَاعَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَيُجْعَلُ فِي ضَحْضَاحٍ مِنَ النَّارِ، يَبْلُغُ كَعْبَيْهِ، يَغْلِي مِنْهُ دِمَاغُهُ ‏”‏‏.‏ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ وَالدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ يَزِيدَ بِهَذَا، وَقَالَ تَغْلِي مِنْهُ أُمُّ دِمَاغِهِ‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Jusuf, njemu Lejs, a ovom Ibn-Had, prenoseći od Abdullah b. Habbaba, a on od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, da je čuo Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kada mu je spomenut njegov amidža, da je rekao: “Možda će mu koristiti moje zauzimanje na Sudnjem danu, pa da bude bačen u plićak vatre koja će mu dopirati do članaka, ali će mu od nje ključati mozak.” Pričao nam je Ibrahim b. Hamza, njemu Ibn Ebi Hazim i Deraverdi prenoseći od Jezida ovaj hadis rekavši:“tagli minhu ummu dimagihi’’, (umjesto: “jagli minhu dimaguhu”, a oboje znači da će mu ključati mozak).


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لَمَّا كَذَّبَنِي قُرَيْشٌ قُمْتُ فِي الْحِجْرِ، فَجَلاَ اللَّهُ لِي بَيْتَ الْمَقْدِسِ، فَطَفِقْتُ أُخْبِرُهُمْ عَنْ آيَاتِهِ وَأَنَا أَنْظُرُ إِلَيْهِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b.Bukejr, a njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, on od Ibn-Šihaba, da mu je pričao Ebu-Seleme b. Abdur-Rahman, kako je čuo Džabir b. Abdullaha, radijallahu anhuma, a on Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Nakon što su Kurejšije odbile da mi povjeruju, klanjao sam u Hidžru. Tada mi je Allah pokazao Bejtul-makdis, i ja sam ih, dok sam gledao u njega, počeo obavještavati o njegovim znakovima.”


 

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُمْ عَنْ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ ‏”‏ بَيْنَمَا أَنَا فِي الْحَطِيمِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ فِي الْحِجْرِ ـ مُضْطَجِعًا، إِذْ أَتَانِي آتٍ فَقَدَّ ـ قَالَ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ فَشَقَّ ـ مَا بَيْنَ هَذِهِ إِلَى هَذِهِ ـ فَقُلْتُ لِلْجَارُودِ وَهْوَ إِلَى جَنْبِي مَا يَعْنِي بِهِ قَالَ مِنْ ثُغْرَةِ نَحْرِهِ إِلَى شِعْرَتِهِ، وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مِنْ قَصِّهِ إِلَى شِعْرَتِهِ ـ فَاسْتَخْرَجَ قَلْبِي، ثُمَّ أُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مَمْلُوءَةٍ إِيمَانًا، فَغُسِلَ قَلْبِي ثُمَّ حُشِيَ، ثُمَّ أُوتِيتُ بِدَابَّةٍ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ أَبْيَضَ ‏”‏‏.‏ ـ فَقَالَ لَهُ الْجَارُودُ هُوَ الْبُرَاقُ يَا أَبَا حَمْزَةَ قَالَ أَنَسٌ نَعَمْ، يَضَعُ خَطْوَهُ عِنْدَ أَقْصَى طَرْفِهِ ـ ‏”‏ فَحُمِلْتُ عَلَيْهِ، فَانْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَاسْتَفْتَحَ، فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَفَتَحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ، فَإِذَا فِيهَا آدَمُ، فَقَالَ هَذَا أَبُوكَ آدَمُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ‏.‏ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ السَّلاَمَ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالاِبْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ‏.‏ ثُمَّ صَعِدَ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَفَتَحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ، إِذَا يَحْيَى وَعِيسَى، وَهُمَا ابْنَا الْخَالَةِ قَالَ هَذَا يَحْيَى وَعِيسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِمَا‏.‏ فَسَلَّمْتُ فَرَدَّا، ثُمَّ قَالاَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ‏.‏ ثُمَّ صَعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ، فَاسْتَفْتَحَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَفُتِحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ إِذَا يُوسُفُ‏.‏ قَالَ هَذَا يُوسُفُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ‏.‏ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ، ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ، ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ، فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ أَوَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَفُتِحَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ إِلَى إِدْرِيسَ قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ‏.‏ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ‏.‏ ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ، فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَلَمَّا خَلَصْتُ فَإِذَا هَارُونُ قَالَ هَذَا هَارُونُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ‏.‏ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ‏.‏ ثُمَّ صَعِدَ بِي حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ السَّادِسَةَ، فَاسْتَفْتَحَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ، فَلَمَّا خَلَصْتُ، فَإِذَا مُوسَى قَالَ هَذَا مُوسَى فَسَلِّمْ عَلَيْهِ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَدَّ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ‏.‏ فَلَمَّا تَجَاوَزْتُ بَكَى، قِيلَ لَهُ مَا يُبْكِيكَ قَالَ أَبْكِي لأَنَّ غُلاَمًا بُعِثَ بَعْدِي، يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِهِ أَكْثَرُ مَنْ يَدْخُلُهَا مِنْ أُمَّتِي‏.‏ ثُمَّ صَعِدَ بِي إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ، فَاسْتَفْتَحَ جِبْرِيلُ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ مَرْحَبًا بِهِ، فَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَلَمَّا خَلَصْتُ، فَإِذَا إِبْرَاهِيمُ قَالَ هَذَا أَبُوكَ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَرَدَّ السَّلاَمَ قَالَ مَرْحَبًا بِالاِبْنِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ‏.‏ ثُمَّ رُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى، فَإِذَا نَبِقُهَا مِثْلُ قِلاَلِ هَجَرَ، وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ قَالَ هَذِهِ سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى، وَإِذَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ، وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ‏.‏ فَقُلْتُ مَا هَذَانِ يَا جِبْرِيلُ قَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ، فَنَهَرَانِ فِي الْجَنَّةِ، وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالنِّيلُ وَالْفُرَاتُ‏.‏ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ، ثُمَّ أُتِيتُ بِإِنَاءٍ مِنْ خَمْرٍ، وَإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ وَإِنَاءٍ مِنْ عَسَلٍ، فَأَخَذْتُ اللَّبَنَ، فَقَالَ هِيَ الْفِطْرَةُ أَنْتَ عَلَيْهَا وَأُمَّتُكَ‏.‏ ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَىَّ الصَّلَوَاتُ خَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ‏.‏ فَرَجَعْتُ فَمَرَرْتُ عَلَى مُوسَى، فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قَالَ أُمِرْتُ بِخَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ‏.‏ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تَسْتَطِيعُ خَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ، وَإِنِّي وَاللَّهِ قَدْ جَرَّبْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ، وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ، فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لأُمَّتِكَ‏.‏ فَرَجَعْتُ، فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَوَضَعَ عَنِّي عَشْرًا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِعَشْرِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ، فَرَجَعْتُ فَقَالَ مِثْلَهُ، فَرَجَعْتُ فَأُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى، فَقَالَ بِمَا أُمِرْتَ قُلْتُ أُمِرْتُ بِخَمْسِ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ‏.‏ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تَسْتَطِيعُ خَمْسَ صَلَوَاتٍ كُلَّ يَوْمٍ، وَإِنِّي قَدْ جَرَّبْتُ النَّاسَ قَبْلَكَ، وَعَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ، فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ التَّخْفِيفَ لأُمَّتِكَ‏.‏ قَالَ سَأَلْتُ رَبِّي حَتَّى اسْتَحْيَيْتُ، وَلَكِنْ أَرْضَى وَأُسَلِّمُ ـ قَالَ ـ فَلَمَّا جَاوَزْتُ نَادَى مُنَادٍ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Hudba b. Halid, njemu Hemmam b. Jahja, a ovom Katade, prenoseći od Enes b. Malika, a on od Malik b. Sa‘sa‘a, radijallahu anhu, da im je Allahov Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, o Noćnom putovanju kazivao: “Dok sam ja ležao u Hatimu” – a može biti da je rekao u Hidžru – “dođe mi posjetilac pa me raspori.” Prenosilac veli: “Čuo sam ga kad je rekao: ‘… pa raspoluti…’, odavde dovde.” Upitao sam Džaruda, koji se nalazio pored mene: “Šta misli time?”, pa mi je on odgovorio: “Od udubine ključnih kostiju do dlaka stidnog dijela tijela”, a čuo sam i kad je rekao: “Od vrha grudne kosti pa do dlaka stidnog dijela tijela.” “Izvadio mi je srce, a onda je donesena tacna od zlata puna imana, pa mi je srce izaprano, napunjeno imanom i vraćeno (na svoje mjesto). Potom mi je data jahalica manja od mazge, a veća od magareta, bijela.” Džarud ga je upitao: “To je Burak, Ebu-Hamza?” “Da”, odgovorio je Enes. “Pružala je korak dokle god joj pogled seže. Na njoj sam nošen, a sa mnom je išao i Džibril. Kada je došao do dunjalučkih nebesa, zatražio je da se otvore. ‘Ko je to?’, bi rečeno. ‘Džibril!’, reče on. ‘A ko je s tobom?’, upitan je (dalje). ‘Muhammed!’, odgovori on. ‘A zar mu je već objavljeno?’, upitan je (opet). ‘Da!’, odgovorio je. Tada je rečeno: ‘Dobro došao! Dobar li je gost došao!’ Onda je otvoreno. Ušao sam, kad tu Adem. ‘Ovo ti je otac Adem’, reče (Džibril), ‘pa ga poselami!’ Poselamio sam ga, a on mi je odgovorio i dodao: ‘Dobro došao, sine dobroga i dobri Vjerovjesniče!’ Poveo me je (Džibril) naviše (i vodio) sve dok ne dođosmo do drugih nebesa. Zatražio je da se i ona otvore. ‘Ko je to?’, bi rečeno. ‘Džibril!’, reče on. ‘A ko je s tobom?’, pitano je (dalje). ‘Muhammed!’, odgovori on. ‘A zar mu je već objavljeno?’, pitano je (opet). ‘Da!’, odgovorio je. Tada je rečeno: ‘Dobro došao! Dobar li je gost došao!’ Onda je otvoreno. Ušao sam, kad tu Jahja i Isa, dvojica tečića. ‘Ovo su Jahja i Isa’, reče (Džibril), ‘pa ih poselami!’ Nazvao sam im selam, a oni su uzvratili i rekli: ‘Dobro došao dobri brate i dobri Vjerovjesniče!’ Popeo se zatim sa mnom do trećih nebesa i zatražio da se otvore. ‘Ko je to?’, upitano je. ‘Džibril!’, reče on. ‘A ko je s tobom?’, pitano je (dalje). ‘Muhammed!’, odgovori on. ‘A zar mu je već objavljeno?’, upitano je (opet). ‘Da!’, odgovorio je. Tada je rečeno: ‘Dobro došao! Dobar li je gost došao!’ Onda je otvoreno. Ušao sam, kad tu Jusuf. ‘Ovo je Jusuf’, reče (Džibril), ‘pa ga poselami!’ Nazvao sam mu selam, a on je uzvratio i rekao: ‘Dobro došao dobri brate i dobri Vjerovjesniče!’ Popeo se zatim sa mnom do četvrtih nebesa i zatražio da se otvore. ‘Ko je to?’, upitano je. ‘Džibril!’, reče on. ‘A ko je s tobom?’, upitano je (dalje). ‘Muhammed!’, odgovori on. ‘A zar mu je već objavljeno?’, upitano je (opet). ‘Da!’, odgovorio je. Tada je rečeno: ‘Dobro došao! Dobar li je gost došao!’ Onda je otvoreno. Kada sam ušao kod Idrisa reče (Džibril): ‘Ovo je Idris, pa ga poselami!’ Nazvao sam mu selam, a on je uzvratio i rekao: ‘Dobro došao dobri brate i dobri Vjerovjesniče!’ Popeo se zatim sa mnom do petih nebesa i zatražio da se otvore. ‘Ko je to?’, upitano je. ‘Džibril!’, reče on. ‘A ko je s tobom?’, upitano je (dalje). ‘Muhammed!’, odgovori on. ‘A zar mu je već objavljeno?’, upitali su (opet). ‘Da!’, odgovorio je. Tada je rečeno: ‘Dobro došao! Dobar li je gost došao!’ Onda je otvoreno. Ušao sam, kad tu Harun. ‘Ovo je Harun’, reče (Džibril), ‘pa ga poselami!’ Nazvao sam mu selam, a on je uzvratio i rekao: ‘Dobro došao dobri brate i dobri Vjerovjesniče!’ Popeo se zatim sa mnom do šestih nebesa i zatražio da se otvore. ‘Ko je to?’, upitano je. ‘Džibril!’, reče on. ‘A ko je s tobom?’, upitano je (dalje). ‘Muhammed!’, odgovori on. ‘A zar mu je već objavljeno?’, upitano je (opet). ‘Da!’, odgovorio je. Tada je rečeno: ‘Dobro došao! Dobar li je gost došao!’ Onda je otvoreno. Ušao sam, kad tu Musa. ‘Ovo je Musa’, reče (Džibril), ‘pa ga poselami!’ Nazvao sam mu selam, a on je uzvratio i rekao: ‘Dobro došao dobri brate i dobri Vjerovjesniče!’ A kada sam (ga) prošao, on zaplaka. ‘Zašto plačeš?’, upitan je. ‘Plačem’, reče on, ‘zato što će ummet mladića koji je poslan poslije mene ući u Džennet u većem broju negoli moj ummet.’ Popeo se zatim sa mnom do sedmih nebesa i zatražio da se otvore. ‘Ko je to?’, upitan je. ‘Džibril!’, reče on. ‘A ko je s tobom?’, upitan je (dalje). ‘Muhammed!’, odgovori on. ‘A zar mu je već objavljeno?’, upitano je (opet). ‘Da!’, odgovorio je. Tada je rečeno: ‘Dobro došao! Dobar li je gost došao!’ Onda je otvoreno. Ušao sam, kad tu Ibrahim. ‘Ovo je tvoj otac’, reče (Džibril), ‘pa ga poselami!’ Nazvao sam mu selam, a on je uzvratio i rekao: ‘Dobro došao dobri sine i dobri Vjerovjesniče!’ Onda mi je podignuta Sidretul-munteha: lotosovi su joj plodovi kao krčazi Hedžera, a listovi kao slonove uši. ‘Ovo je Sidretul-munteha!’, reče (Džibril). Tu se nalaze četiri rijeke: dvije nevidljive i dvije vidljive. ‘Džibrile’, upitao sam, ‘šta je ovo dvoje?’ ‘Dvije su skrivene rijeke džennetske’, odgovori on, ‘a dvije su vidljive Nil i Eufrat.’ Podignut mi je zatim Bejtul-ma‘mur i donesena posuda s vinom, posuda s mlijekom i posuda s medovinom. Ja sam uzeo mlijeko. ‘To je tvoja fitret (priroda i čista vjera) u kojoj si ti i tvoj tvoj ummet!’, reče on. Tada mi je naređen namaz – pedeset namaza svaki dan. Vratio sam se i prošao pored Musaa. ‘Šta ti je naređeno?’, upitao me je. ‘Pedeset namaza svaki dan’, odgovorio sam. ‘Tvoj ummet’, reče on, ‘doista neće moći klanjati pedeset namaza dnevno. I ja sam, Allaha mi, iskusio ljude prije tebe i silno se trudio oko Israelaca. Vrati se zato svome Gospodaru pa Ga zamoli da olakša tvome ummetu.’ Vratio sam se, i On mi je oduzeo deset namaza. Potom sam se povratio do Musaa, ali mi je on opet rekao isto. Vratio sam se ponovo, i On mi je oduzeo još deset namaza. Zatim sam se povratio do Musaa, ali mi je on ponovio isto. Vratio sam se iznova, i On mi je oduzeo još deset namaza. Potom sam se povratio do Musaa, ali mi je on još jednom rekao isto. Vratio sam se, i onda mi je naređeno deset namaza svaki dan. Nakon toga sam se povratio do Musaa, ali mi je on opet rekao isto. Vratio sam se još jednom, i onda mi je naređeno pet namaza svaki dan. Vratio sam se potom do Musaa, pa me je on upitao: ‘Šta ti je naređeno?’ ‘Naređeno mi je pet namaza svaki dan’, odgovorio sam. ‘Tvoj ummet’, reče on, ‘doista neće moći klanjati pet namaza dnevno. I ja sam, Allaha mi, iskusio ljude prije tebe i silno se trudio oko Israelaca. Vrati se zato svome Gospodaru pa Ga zamoli da olakša tvome ummetu.’ ‘Molio sam’, rekoh, ‘svoga Gospodara sve dok se nisam postidio; sad sam zadovoljan i pokoravam se!’ A kada sam prošao, telal je povikao: ‘Okončao sam propisivanje Svoga farza i olakšao Svojim robovima!’”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى ‏{‏وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلاَّ فِتْنَةً لِلنَّاسِ‏}‏ قَالَ هِيَ رُؤْيَا عَيْنٍ، أُرِيَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ‏.‏ قَالَ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ قَالَ هِيَ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ‏.‏

 

Pričao nam je Humejdi, njemu Sufjan, a ovom Amr, prenoseći od Ikrime da je Ibn-Abbas, radijallahu anhuma – tumačeći Allahove riječi: “A san koji smo ti dali da usniješ nije ništa drugo do iskušenje za ljude…” – rekao: “To je realno viđenje očima; Allahov je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, to vidio prilikom Noćnog putovanja do Bejtul-makdisa. A za riječi: ‘prokleto drvo u Kur’anu’, rekao je: “To je drvo zekkum.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ ـ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ حِينَ عَمِيَ ـ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ‏.‏ بِطُولِهِ، قَالَ ابْنُ بُكَيْرٍ فِي حَدِيثِهِ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الإِسْلاَمِ، وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ، أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, a on od Ibn-Šihaba…; a Pričao nam je i Ahmed b. Salih, njemu Anbesa, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, kojeg je obavijestio Abdur-Rahman b. Abdullah b. Ka‘b b. Malik, da je Abdullah b. Ka‘b, koji je bio Ka‘bov vodič kada je on oslijepio, kazivao: “Slušao sam Ka‘ba b. Malika kako kazuje (o tome šta se sve događalo) nakon što se nije odazvao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, u Bici na Tebuku…” Ibn-Bukejr u svojoj predaji kazuje: “Prisustvovao sam s Vjerovjesnikom, sallallahu alejhi ve sellem, događaju u noći Akabe – ne bih ga mijenjao ni za doživljaj Bedra, iako je on kod ljudi poznatiji od Akabe – kada smo se uzajamno obavezali na islam.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ كَانَ عَمْرٌو يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ شَهِدَ بِي خَالاَىَ الْعَقَبَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ أَحَدُهُمَا الْبَرَاءُ بْنُ مَعْرُورٍ‏.‏

 

Pričao nam je Ali b. Abdullah, a njemu Sufjan, rekavši da je Amr kazivao:“Čuo sam Džabir b. Abdullaha, radijallahu anhuma, kad je rekao: ‘Akabi su sa mnom prisustvovala dvojica mojih daidža.” Ebu-Abdullah veli da je Ibn-Ujejna rekao: “Jedan od njih dvojice bio je Bera’ b. Ma‘rur.”


 

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ أَنَا وَأَبِي، وَخَالِي، مِنْ أَصْحَابِ الْعَقَبَةِ‏.‏

 

Pričao mi je Ibrahim b. Musa, kojeg je obavijestio Hišam, a njega Ibn-Džurejdž, da je Ata’ rekao kako je Džabir kazivao: “Ja, moj otac i moj daidža prisustvovali smo Akabi.”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَمِّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ، عَائِذُ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ ـ مِنَ الَّذِينَ شَهِدُوا بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ وَمِنْ أَصْحَابِهِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ ‏ “‏ تَعَالَوْا بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ تَسْرِقُوا، وَلاَ تَزْنُوا، وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ، وَلاَ تَأْتُونَ بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ، وَلاَ تَعْصُونِي فِي مَعْرُوفٍ، فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ بِهِ فِي الدُّنْيَا فَهْوَ لَهُ كَفَّارَةٌ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ فَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ، إِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ، وَإِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَبَايَعْتُهُ عَلَى ذَلِكَ‏.‏

 

Pričao mi je Ishak b. Mensur, njega obavijestio Ja‘kub b. Ibrahim, a njemu pričao sin njegovog brata Ibn-Šihaba, prenoseći od svoga amidže, kojeg je obavijestio Ebu-Idris Aizullah b. Abdullah, a njega Ubada b. Samit – a on je jedan od onih koji su s Allahovim Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem, bili na Bedru, a bio je s njegovim drugovima i u noći Akabe – kako je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, dok je oko njega bila skupina njegovih drugova, rekao: “Dođite i dajte mi prisegu da nećete Allahu druga pripisivati, da nećete krasti i nemoralni biti, da nećete vlastitu djecu ubijati, da nećete klevetati i lagati i da mi nećete u dobročinstvu nepokorni biti. Ko to ispuni – nagrada mu je kod Allaha osigurana, a ko nešto od toga učini i na dunjaluku za to bude kažnjen – to mu je otkup. A ko od toga nešto učini, pa mu Allah to na vidjelo ne iznese – njegov je slučaj kod Allaha: ako htjedne, kaznit će ga, a ako htjedne, oprostit će mu!” “I ja sam mu”, veli on, “dao prisegu na to.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنِ الصُّنَابِحِيِّ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ إِنِّي مِنَ النُّقَبَاءِ الَّذِينَ بَايَعُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ بَايَعْنَاهُ عَلَى أَنْ لاَ نُشْرِكَ بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ نَسْرِقَ، وَلاَ نَزْنِيَ، وَلاَ نَقْتُلَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ، وَلاَ نَنْتَهِبَ، وَلاَ نَعْصِيَ بِالْجَنَّةِ إِنْ فَعَلْنَا ذَلِكَ، فَإِنْ غَشِينَا مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا كَانَ قَضَاءُ ذَلِكَ إِلَى اللَّهِ‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba, njemu Lejs, prenoseći od Jezid b. Ebu-Habiba, on od Ebu-Hajra, on od Sunabihija, a ovaj od Ubade b. Samita, radijallahu anhu, da je kazivao: “Bio sam jedan od vođa koje su dale prisegu Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem. Prisegnuli smo da nećemo Allahu druga pripisivati, da nećemo krasti i blud činiti, da nećemo bespravno ubijati osobe koje je Allah zabranio i da se otimačinom nećemo baviti. Ako to što nam je zabranjeno budemo činili, Džennet nam se neće dosuditi, a ako nešto od toga ne ispunimo, presuda je za to kod Allaha.”


 

حَدَّثَنِي فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ تَزَوَّجَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا بِنْتُ سِتِّ سِنِينَ، فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَنَزَلْنَا فِي بَنِي الْحَارِثِ بْنِ خَزْرَجٍ، فَوُعِكْتُ فَتَمَرَّقَ شَعَرِي فَوَفَى جُمَيْمَةً، فَأَتَتْنِي أُمِّي أُمُّ رُومَانَ وَإِنِّي لَفِي أُرْجُوحَةٍ وَمَعِي صَوَاحِبُ لِي، فَصَرَخَتْ بِي فَأَتَيْتُهَا لاَ أَدْرِي مَا تُرِيدُ بِي فَأَخَذَتْ بِيَدِي حَتَّى أَوْقَفَتْنِي عَلَى باب الدَّارِ، وَإِنِّي لأَنْهَجُ، حَتَّى سَكَنَ بَعْضُ نَفَسِي، ثُمَّ أَخَذَتْ شَيْئًا مِنْ مَاءٍ فَمَسَحَتْ بِهِ وَجْهِي وَرَأْسِي ثُمَّ أَدْخَلَتْنِي الدَّارَ فَإِذَا نِسْوَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فِي الْبَيْتِ فَقُلْنَ عَلَى الْخَيْرِ وَالْبَرَكَةِ، وَعَلَى خَيْرِ طَائِرٍ‏.‏ فَأَسْلَمَتْنِي إِلَيْهِنَّ فَأَصْلَحْنَ مِنْ شَأْنِي، فَلَمْ يَرُعْنِي إِلاَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضُحًى، فَأَسْلَمَتْنِي إِلَيْهِ، وَأَنَا يَوْمَئِذٍ بِنْتُ تِسْعِ سِنِينَ‏.‏

 

Pričao mi je Ferva b. Ebu Magra’, njemu Ali b. Mushir, a prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, se oženio mnome (sklopio bračni ugovor) kada sam imala šest godina. Došli smo u Medinu i odsjeli kod potomaka Harisa b. Hazredža. Dobila sam groznicu od koje mi je opala kosa, ali je zatim opet porasla i postala bujna. Bila sam u ljuljački sa svojim drugaricama, kada je došla moja majka Umm-Ruman i podviknula zovući me. Došla sam do nje ne znajući šta hoće od mene. Uzela me je za ruku i odvela. Zaustavila me je tek na vratima neke kuće, dok sam ja uzbuđeno disala. Onda sam se malo smirila, a ona je uzela malo vode i obrisala mi lice i glavu. Zatim me je uvela u kuću u kojoj su bile ensarijke. ‘Hairli i berićetno! Neka bude svako dobro!’, rekle su. Ona me je predala njima, pa su me one smirile. A ujutro me nije iznenadilo (i uplašilo) ništa drugo do Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem. Predale su me njemu. Imala sam tada devet godina.”


 

حَدَّثَنَا مُعَلًّى، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا ‏ “‏ أُرِيتُكِ فِي الْمَنَامِ مَرَّتَيْنِ، أَرَى أَنَّكِ فِي سَرَقَةٍ مِنْ حَرِيرٍ وَيَقُولُ هَذِهِ امْرَأَتُكَ فَاكْشِفْ عَنْهَا فَإِذَا هِيَ أَنْتِ فَأَقُولُ إِنْ يَكُ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ يُمْضِهِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Mu‘alla, a njemu Vuhejb, prenoseći od Hišam b. Urve, on od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anha, da joj je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Pokazana si mi u snu dva puta… Vidio sam te u komadu svile… Neko reče: ‘Ovo je tvoja žena, otkrij je!’ – kad ono ti! ‘Ako je ovo od Allaha, neka sam ostvari!’, rekoh.”


 

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ تُوُفِّيَتْ خَدِيجَةُ قَبْلَ مَخْرَجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ بِثَلاَثِ سِنِينَ، فَلَبِثَ سَنَتَيْنِ أَوْ قَرِيبًا مِنْ ذَلِكَ، وَنَكَحَ عَائِشَةَ وَهْىَ بِنْتُ سِتِّ سِنِينَ، ثُمَّ بَنَى بِهَا وَهْىَ بِنْتُ تِسْعِ سِنِينَ‏.‏

 

Pričao mi je Ubejd b. Isma‘il, a njemu Ebu-Usama, prenoseći od Hišama, a on od svoga oca da je kazivao: “Hatidža je umrla tri godine prije Vjerovjesnikova, sallallahu alejhi ve sellem, preseljenja u Medinu. On je tako proveo dvije godine, ili blizu dvije godine, pa je onda sklopio brak s Aišom, koja je imala šest godina. Imao je spolni odnos s njom kada je imala devet godina.”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يَقُولُ عُدْنَا خَبَّابًا فَقَالَ هَاجَرْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نُرِيدُ وَجْهَ اللَّهِ، فَوَقَعَ أَجْرُنَا عَلَى اللَّهِ، فَمِنَّا مَنْ مَضَى، لَمْ يَأْخُذْ مِنْ أَجْرِهِ شَيْئًا، مِنْهُمْ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ، وَتَرَكَ نَمِرَةً، فَكُنَّا إِذَا غَطَّيْنَا بِهَا رَأْسَهُ بَدَتْ رِجْلاَهُ، وَإِذَا غَطَّيْنَا رِجْلَيْهِ بَدَا رَأْسُهُ، فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نُغَطِّيَ رَأْسَهُ، وَنَجْعَلَ عَلَى رِجْلَيْهِ شَيْئًا مِنْ إِذْخِرٍ‏.‏ وَمِنَّا مَنْ أَيْنَعَتْ لَهُ ثَمَرَتُهُ فَهْوَ يَهْدِبُهَا‏.‏

 

Pričao nam je Humejdi, njemu Sufjan, a ovom A‘meš, rekavši kako je čuo Ebu-Vaila da je kazivao: “Posjetili smo Habbaba, pa (nam) je on rekao: ‘Iselili smo se s Vjerovjesnikom, sallallahu alejhi ve sellem, u želji za licem Allahovim, pa je i nagrada za to kod Njega. A bilo je onih među nama koji su otišli s dunjaluka ne uzevši ništa od njegove (dunjalučke) nagrade, kakav je bio Mus‘ab b. Umejr, koji je ubijen na Uhudu. Iza njega je ostao ogrtač: ako bismo mu njime zamotali glavu, ostale bi otkrivene noge, a ako bismo mu zamotali noge, ostala bi otkrivena glava. Zato nam je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, naredio da mu zamotamo glavu, a na noge da mu stavimo listove mirisne žukve. A ima nas kojima su plodovi sazreli pa ih ubiremo.’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ـ هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ الأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوِ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا، فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ، وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ، فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, njemu Hammad, tj. Ibn-Zejd, prenoseći od Jahjaa, on Muhammeda b. Ibrahima, a on od Alkame b. Vekkasa, da je čuo Omera, radijallahu anhu, kada je kazivao: “Čuo sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kad je rekao: ‘Djela se prosuđuju prema namjeri: onome ko se iseli radi dunjalučke koristi, kako bi je se dočepao, ili radi žene, kako bi se njome oženio – iseljenje mu se vrednuje po onome zašto se iselio; a onome ko se iseli radi Allaha i Njegova Poslanika – pa on se iselio u ime Allaha i Njegova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem.’”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ يَزِيدَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَمْرٍو الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ، عَنْ مُجَاهِدِ بْنِ جَبْرٍ الْمَكِّيِّ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ يَقُولُ لاَ هِجْرَةَ بَعْدَ الْفَتْحِ‏.‏

 

Pričao mi je Ishak b. Jezid Dimeški, njemu Jahja b. Hamza, a ovom Ebu-Amr Evza‘i, prenoseći od Abde b. Ebu-Lubabe, a on od Mudžahid b. Džebra Mekkija, da je Abdullah b. Omer govorio: “Nema iseljenja poslije osvojenja.”


 

وَحَدَّثَنِي الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، قَالَ زُرْتُ عَائِشَةَ مَعَ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ اللَّيْثِيِّ فَسَأَلْنَاهَا عَنِ الْهِجْرَةِ، فَقَالَتْ لاَ هِجْرَةَ الْيَوْمَ، كَانَ الْمُؤْمِنُونَ يَفِرُّ أَحَدُهُمْ بِدِينِهِ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى وَإِلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مَخَافَةَ أَنْ يُفْتَنَ عَلَيْهِ، فَأَمَّا الْيَوْمَ فَقَدْ أَظْهَرَ اللَّهُ الإِسْلاَمَ، وَالْيَوْمَ يَعْبُدُ رَبَّهُ حَيْثُ شَاءَ، وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌ‏.‏

 

Veli Jahja b. Hamza da mu je pričao i Evza‘i, prenoseći od Ataa b. Ebu-Rebbaha da je kazivao: “Posjetio sam Aišu s Ubejd b. Umejrom Lejsijem i upitao je za Iseljenje (Hidžru), pa je ona odgovorila: ‘Danas (više) nema iseljenja! Dešavalo se da vjernik sa svojom vjerom pobjegne Uzvišenom Allahu i Njegovu Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, bojeći se iskušenja (koja neće moći podnijeti). Danas je Allah Svoju vjeru obznanio, i danas čovjek svoga Gospodara obožava slobodno. Ali, ima borba (džihad) i namjera (nijjet).’”


 

حَدَّثَنِي زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ هِشَامٌ فَأَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ سَعْدًا، قَالَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَىَّ أَنْ أُجَاهِدَهُمْ فِيكَ مِنْ قَوْمٍ كَذَّبُوا رَسُولَكَ صلى الله عليه وسلم وَأَخْرَجُوهُ، اللَّهُمَّ فَإِنِّي أَظُنُّ أَنَّكَ قَدْ وَضَعْتَ الْحَرْبَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ‏.‏ وَقَالَ أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ مِنْ قَوْمٍ كَذَّبُوا نَبِيَّكَ وَأَخْرَجُوهُ مِنْ قُرَيْشٍ‏.‏

 

Pričao nam je Zekerijja b. Jahja, njemu Ibn-Numejr, a ovom Hišam, da ga je obavijestio njegov otac od Aiše, radijallahu anha, je Sa‘d rekao: “Gospodaru moj, Ti znaš da mi ništa nije ni protiv koga draže ratovati u Tvoje ime, nego protiv onih koji su Tvog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, protjerali i u laž ugonili! Gospodaru, smatram da si Ti zaustavio rat između nas i njih!” Eban b. Jezid veli da mu je pričao Hišam, prenoseći od svoga oca, da ga je obavijestila Aiša kazavši: “… od naroda Kurejša koji su Tvoga Poslanika u laž ugonili i protjerali ga!”


 

حَدَّثَنَا مَطَرُ بْنُ الْفَضْلِ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بُعِثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَرْبَعِينَ سَنَةً، فَمَكُثَ بِمَكَّةَ ثَلاَثَ عَشْرَةَ سَنَةً يُوحَى إِلَيْهِ، ثُمَّ أُمِرَ بِالْهِجْرَةِ فَهَاجَرَ عَشْرَ سِنِينَ، وَمَاتَ وَهُوَ ابْنُ ثَلاَثٍ وَسِتِّينَ‏.‏

 

Pričao mi je Metar b. Fadl, njemu Revh b. Ubada, ovom Hišam, a njemu Ikrime, prenoseći od Ibn-Abbasa, radijallahu anhuma, da je kazivao: “Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, došla je Objava u četrdesetoj godini. Ostao je u Mekki, i tu mu je objavljivana trinaest godina, a onda mu je naređeno iseljenje (u Medinu), gdje je ostao deset godina. Umro je u šezdeset i trećoj godini.”


 

حَدَّثَنِي مَطَرُ بْنُ الْفَضْلِ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَكَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ ثَلاَثَ عَشْرَةَ، وَتُوُفِّيَ وَهْوَ ابْنُ ثَلاَثٍ وَسِتِّينَ‏.‏

 

Pričao mi je Metar b. Fadl, njemu Revh b. Ubada, ovom Zekerijja b. Ishak, a njemu Amr b. Dinar, prenoseći od Ibn-Abbasa da je kazivao: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, proveo je u Mekki trinaest godina, a umro je u šezdeset i trećoj godini.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ عُبَيْدٍ ـ يَعْنِي ابْنَ حُنَيْنٍ ـ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَلَسَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏”‏ إِنَّ عَبْدًا خَيَّرَهُ اللَّهُ بَيْنَ أَنْ يُؤْتِيَهُ مِنْ زَهْرَةِ الدُّنْيَا مَا شَاءَ، وَبَيْنَ مَا عِنْدَهُ، فَاخْتَارَ مَا عِنْدَهُ ‏”‏‏.‏ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ وَقَالَ فَدَيْنَاكَ بِآبَائِنَا وَأُمَّهَاتِنَا‏.‏ فَعَجِبْنَا لَهُ، وَقَالَ النَّاسُ انْظُرُوا إِلَى هَذَا الشَّيْخِ، يُخْبِرُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ عَبْدٍ خَيَّرَهُ اللَّهُ بَيْنَ أَنْ يُؤْتِيَهُ مِنْ زَهْرَةِ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَهُ وَهْوَ يَقُولُ فَدَيْنَاكَ بِآبَائِنَا وَأُمَّهَاتِنَا‏.‏ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هُوَ الْمُخَيَّرَ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ أَعْلَمَنَا بِهِ‏.‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّ مِنْ أَمَنِّ النَّاسِ عَلَىَّ فِي صُحْبَتِهِ وَمَالِهِ أَبَا بَكْرٍ، وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلاً مِنْ أُمَّتِي لاَتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ، إِلاَّ خُلَّةَ الإِسْلاَمِ، لاَ يَبْقَيَنَّ فِي الْمَسْجِدِ خَوْخَةٌ إِلاَّ خَوْخَةُ أَبِي بَكْرٍ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Isma‘il b. Abdullah, a njemu Malik, prenoseći od Ebu-Nadra, štićenika Omer b. Ubejdullaha, on od Ubejda, tj. Ibn-Hunejna, a ovaj od Ebu-Seid Hudrija, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, sjeo na minber i rekao: “Allah je Svome robu dao na volju da bira između dunjalučkih ljepota ili onoga što je kod Allaha, pa je on odabrao ono što je kod Allaha.” “Tada je (priča Ebu-Seid) Ebu-Bekr zaplakao i rekao: ‘Otkupili bismo te svojim očevima i svojim majkama!’ Iznenadili smo se, a neki ljudi rekoše: ‘Pogledajte ovog šejha: Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, govori o robu kome Allah daje da bira između onoga što mu daje od dunjalučkih ljepota i onoga što je kod Njega, a on govori: ‘Otkupili bismo te svojim očevima i svojim majkama!’ Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, bio je onaj kome je dato da bira, a Ebu-Bekr je to od svih nas najbolje znao. Poslanik je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Najpovjerljiviji mi je Ebu-Bekr, i u prijateljstvu i u imetku. Da sam iz svoga ummeta uzimao prisnog prijatelja, uzeo bih Ebu-Bekra, ali najbolje je prisno islamsko prijateljstvo. Neka ne ostanu na džamiji nijedna vratašca osim Ebu-Bekrovih.’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ قَطُّ إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ، وَلَمْ يَمُرَّ عَلَيْنَا يَوْمٌ إِلاَّ يَأْتِينَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَفَىِ النَّهَارِ بُكْرَةً وَعَشِيَّةً، فَلَمَّا ابْتُلِيَ الْمُسْلِمُونُ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا نَحْوَ أَرْضِ الْحَبَشَةِ، حَتَّى بَلَغَ بَرْكَ الْغِمَادِ لَقِيَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ وَهْوَ سَيِّدُ الْقَارَةِ‏.‏ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ يَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجَنِي قَوْمِي، فَأُرِيدُ أَنْ أَسِيحَ فِي الأَرْضِ وَأَعْبُدَ رَبِّي‏.‏ قَالَ ابْنُ الدَّغِنَةِ فَإِنَّ مِثْلَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ لاَ يَخْرُجُ وَلاَ يُخْرَجُ، إِنَّكَ تَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ، فَأَنَا لَكَ جَارٌ، ارْجِعْ وَاعْبُدْ رَبَّكَ بِبَلَدِكَ‏.‏ فَرَجَعَ وَارْتَحَلَ مَعَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ، فَطَافَ ابْنُ الدَّغِنَةِ عَشِيَّةً فِي أَشْرَافِ قُرَيْشٍ، فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لاَ يَخْرُجُ مِثْلُهُ وَلاَ يُخْرَجُ، أَتُخْرِجُونَ رَجُلاً يَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَيَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَحْمِلُ الْكَلَّ، وَيَقْرِي الضَّيْفَ، وَيُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَلَمْ تُكَذِّبْ قُرَيْشٌ بِجِوَارِ ابْنِ الدَّغِنَةِ، وَقَالُوا لاِبْنِ الدَّغِنَةِ مُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيَعْبُدْ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، فَلْيُصَلِّ فِيهَا وَلْيَقْرَأْ مَا شَاءَ، وَلاَ يُؤْذِينَا بِذَلِكَ، وَلاَ يَسْتَعْلِنْ بِهِ، فَإِنَّا نَخْشَى أَنْ يَفْتِنَ نِسَاءَنَا وَأَبْنَاءَنَا‏.‏ فَقَالَ ذَلِكَ ابْنُ الدَّغِنَةِ لأَبِي بَكْرٍ، فَلَبِثَ أَبُو بَكْرٍ بِذَلِكَ يَعْبُدُ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَلاَ يَسْتَعْلِنُ بِصَلاَتِهِ، وَلاَ يَقْرَأُ فِي غَيْرِ دَارِهِ، ثُمَّ بَدَا لأَبِي بَكْرٍ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ وَكَانَ يُصَلِّي فِيهِ وَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَيَنْقَذِفُ عَلَيْهِ نِسَاءُ الْمُشْرِكِينَ وَأَبْنَاؤُهُمْ، وَهُمْ يَعْجَبُونَ مِنْهُ، وَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلاً بَكَّاءً، لاَ يَمْلِكُ عَيْنَيْهِ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ، وَأَفْزَعَ ذَلِكَ أَشْرَافَ قُرَيْشٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَرْسَلُوا إِلَى ابْنِ الدَّغِنَةِ، فَقَدِمَ عَلَيْهِمْ‏.‏ فَقَالُوا إِنَّا كُنَّا أَجَرْنَا أَبَا بَكْرٍ بِجِوَارِكَ، عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، فَقَدْ جَاوَزَ ذَلِكَ، فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، فَأَعْلَنَ بِالصَّلاَةِ وَالْقِرَاءَةِ فِيهِ، وَإِنَّا قَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ نِسَاءَنَا وَأَبْنَاءَنَا فَانْهَهُ، فَإِنْ أَحَبَّ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَعَلَ، وَإِنْ أَبَى إِلاَّ أَنْ يُعْلِنَ بِذَلِكَ فَسَلْهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْكَ ذِمَّتَكَ، فَإِنَّا قَدْ كَرِهْنَا أَنْ نُخْفِرَكَ، وَلَسْنَا مُقِرِّينَ لأَبِي بَكْرٍ الاِسْتِعْلاَنَ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَتَى ابْنُ الدَّغِنَةِ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ قَدْ عَلِمْتَ الَّذِي عَاقَدْتُ لَكَ عَلَيْهِ، فَإِمَّا أَنْ تَقْتَصِرَ عَلَى ذَلِكَ، وَإِمَّا أَنْ تَرْجِعَ إِلَىَّ ذِمَّتِي، فَإِنِّي لاَ أُحِبُّ أَنْ تَسْمَعَ الْعَرَبُ أَنِّي أُخْفِرْتُ فِي رَجُلٍ عَقَدْتُ لَهُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَإِنِّي أَرُدُّ إِلَيْكَ جِوَارَكَ وَأَرْضَى بِجِوَارِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ‏.‏ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلْمُسْلِمِينَ ‏”‏ إِنِّي أُرِيتُ دَارَ هِجْرَتِكُمْ ذَاتَ نَخْلٍ بَيْنَ لاَبَتَيْنِ ‏”‏‏.‏ وَهُمَا الْحَرَّتَانِ، فَهَاجَرَ مَنْ هَاجَرَ قِبَلَ الْمَدِينَةِ، وَرَجَعَ عَامَّةُ مَنْ كَانَ هَاجَرَ بِأَرْضِ الْحَبَشَةِ إِلَى الْمَدِينَةِ، وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ قِبَلَ الْمَدِينَةِ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ عَلَى رِسْلِكَ، فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَهَلْ تَرْجُو ذَلِكَ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ ‏”‏ نَعَمْ ‏”‏‏.‏ فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَصْحَبَهُ، وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ وَهْوَ الْخَبَطُ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَبَيْنَمَا نَحْنُ يَوْمًا جُلُوسٌ فِي بَيْتِ أَبِي بَكْرٍ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ قَالَ قَائِلٌ لأَبِي بَكْرٍ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُتَقَنِّعًا ـ فِي سَاعَةٍ لَمْ يَكُنْ يَأْتِينَا فِيهَا ـ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فِدَاءٌ لَهُ أَبِي وَأُمِّي، وَاللَّهِ مَا جَاءَ بِهِ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ إِلاَّ أَمْرٌ‏.‏ قَالَتْ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَ، فَأُذِنَ لَهُ فَدَخَلَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَبِي بَكْرٍ ‏”‏ أَخْرِجْ مَنْ عِنْدَكَ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّمَا هُمْ أَهْلُكَ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنِّي قَدْ أُذِنَ لِي فِي الْخُرُوجِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ الصَّحَابَةُ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ نَعَمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ فَخُذْ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِحْدَى رَاحِلَتَىَّ هَاتَيْنِ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ بِالثَّمَنِ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَجَهَّزْنَاهُمَا أَحَثَّ الْجَهَازِ، وَصَنَعْنَا لَهُمَا سُفْرَةً فِي جِرَابٍ، فَقَطَعَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ قِطْعَةً مَنْ نِطَاقِهَا فَرَبَطَتْ بِهِ عَلَى فَمِ الْجِرَابِ، فَبِذَلِكَ سُمِّيَتْ ذَاتَ النِّطَاقِ ـ قَالَتْ ـ ثُمَّ لَحِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ بِغَارٍ فِي جَبَلِ ثَوْرٍ فَكَمَنَا فِيهِ ثَلاَثَ لَيَالٍ، يَبِيتُ عِنْدَهُمَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ وَهْوَ غُلاَمٌ شَابٌّ ثَقِفٌ لَقِنٌ، فَيُدْلِجُ مِنْ عِنْدِهِمَا بِسَحَرٍ، فَيُصْبِحُ مَعَ قُرَيْشٍ بِمَكَّةَ كَبَائِتٍ، فَلاَ يَسْمَعُ أَمْرًا يُكْتَادَانِ بِهِ إِلاَّ وَعَاهُ، حَتَّى يَأْتِيَهُمَا بِخَبَرِ ذَلِكَ حِينَ يَخْتَلِطُ الظَّلاَمُ، وَيَرْعَى عَلَيْهِمَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ مِنْحَةً مِنْ غَنَمٍ، فَيُرِيحُهَا عَلَيْهِمَا حِينَ يَذْهَبُ سَاعَةٌ مِنَ الْعِشَاءِ، فَيَبِيتَانِ فِي رِسْلٍ وَهْوَ لَبَنُ مِنْحَتِهِمَا وَرَضِيفِهِمَا، حَتَّى يَنْعِقَ بِهَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ بِغَلَسٍ، يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ تِلْكَ اللَّيَالِي الثَّلاَثِ، وَاسْتَأْجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ رَجُلاً مِنْ بَنِي الدِّيلِ، وَهْوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ بْنِ عَدِيٍّ هَادِيًا خِرِّيتًا ـ وَالْخِرِّيتُ الْمَاهِرُ بِالْهِدَايَةِ ـ قَدْ غَمَسَ حِلْفًا فِي آلِ الْعَاصِ بْنِ وَائِلٍ السَّهْمِيِّ، وَهْوَ عَلَى دِينِ كُفَّارِ قُرَيْشٍ فَأَمِنَاهُ، فَدَفَعَا إِلَيْهِ رَاحِلَتَيْهِمَا، وَوَاعَدَاهُ غَارَ ثَوْرٍ بَعْدَ ثَلاَثِ لَيَالٍ بِرَاحِلَتَيْهِمَا صُبْحَ ثَلاَثٍ، وَانْطَلَقَ مَعَهُمَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ وَالدَّلِيلُ فَأَخَذَ بِهِمْ طَرِيقَ السَّوَاحِلِ‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Bukejr, a njemu El-Lejs, prenoseći od Ukajla, da je Ibn-Šihab rekao kako ga je obavijestio Urve b. Zubejr, da je Aiša, radijallahu anha, supruga Vjerovjesnikova, sallallahu alejhi ve sellem, kazivala: “Ne poznajem roditelje osim kao vjernike. Nikada nije prošao dan, a da nam ne bi došao Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, ujutro i navečer. Kada su muslimani počeli doživljavati teška iskušenja, Ebu-Bekr je krenuo prema Abesiniji. Bio je došao do mjesta Berkul-Gimad, gdje ga je susreo Ibn-Degina, prvak plemena Kara, i upitao ga: ‘Kamo ćeš Ebu-Bekre?’ ‘Narod me moj protjerao’, odgovorio je Ebu-Bekr, ‘hoću da putujem po zemlji i obožavam svoga Gospodara!’ ‘Ebu-Bekre’, reče mu Ibn-Degina, ‘takvi se kao ti ne protjeruju, niti sami izlaze! Ti daješ onome koji nema, paziš i čuvaš rodbinske veze, pomažeš nemoćne, dočekuješ i primaš gosta, pomažeš u slučaju udaraca sudbine, zato sam ti ja zaštitnik! Vrati se i obožavaj svoga Gospodara u svome mjestu!’ Tako se on vratio, a s njim je došao i Ibn-Degina, koji je navečer obišao prvake Kurejša i rekao im: ‘Doista se onakvi kao što je Ebu-Bekr ne protjeruju niti bježe od svoga naroda! Zar ćete protjerati čovjeka koji daje onome koji nema, pazi i čuva rodbinske veze, pomaže nemoćne, dočekuje i prima gosta, pomaže u slučaju udaraca sudbine?!’ Prvaci Kurejša nisu osporili zaštitu Ibn-Degininu, ali su mu rekli: ‘Zatraži od Ebu-Bekra da svoga Gospodara obožava u svojoj kući; neka klanja, uči šta hoće, samo neka nas ne uznemirava time, i neka to ne čini javno, jer se bojimo da nam ne zavede djecu i žene!’ Ibn-Degina prenio je to Ebu-Bekru, koji je, doista, izvjesno vrijeme ibadetio u kući, ne klanjajući javno i ne učeći Kur‘an izvan kuće. Onda mu je palo na um da napravi mesdžid u dvorištu ispred svoje kuće, gdje je klanjao i učio Kur’an. Žene idolopoklonika i njihova djeca u velikom su broju dolazili i, stvarajući gužvu, gledali ga s velikim čuđenjem. A Ebu-Bekr je bio čovjek koji je mnogo plakao. Kada bi učio Kur‘an nije se mogao suzdržati a da ne zaplače. To je uznemirilo idolopokloničke prvake, pa su poslali po Ibn-Deginu, koji im se odazvao. Tada su mu oni rekli: ‘Mi smo, uzevši u obzir tvoju zaštitu, bili dopustili Ebu-Bekru da pod određenim uvjetima obožava svoga Gospodara u svojoj kući, ali je on to prekršio sagradivši mesdžid u dvorištu svoje kuće, gdje javno klanja i uči. Mi strahujemo da će on time zavesti naše žene i našu djecu, pa mu to zabrani. Ako se želi zadovoljiti obožavanjem unutar svoje kuće, neka to radi, a ako odbija i želi to razglasiti, onda od njega zatraži da ti povrati zaštitu koju si mu dao, jer mi ne želimo održavati ugovor s tobom budući da ne dopuštamo Ebu-Bekru javno ispoljavanje vjere.’ “Ibn-Degina je”, kazuje dalje Aiša, “otišao Ebu-Bekru i rekao mu: ‘Ti znaš šta sam ja tražio od tebe; zato, ili se čvrsto drži toga ili mi povrati zaštitu koju sam ti obećao, jer ja ne želim da se čuje među Arapima kako sam ja prekršio s nekim sklopljeni ugovor.’ ‘Vraćam ti zaštitu’, reče Ebu-Bekr, ‘i zadovoljan sam Allahovom zaštitom!’ U to vrijeme Vjerovjesnik je, sallallahu alejhi ve sellem, bio u Mekki. ‘Pokazano mi je mjesto vašeg iseljenja’, rekao je muslimanima, ‘s palmama između dvaju kamenjara; to je zemlja crnog kamena.’ Tada su neki otišli u Medinu, a i većina onih koji su otišli u Abesiniju vratila se u Medinu. I Ebu-Bekr se bio pripremio za iseljenje u Medinu, ali mu je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Polahko, učim dove da se i meni da dopuštenje!’ ‘Dao bih oca za tebe’, reče Ebu-Bekr, ‘da li zaista to želiš?’ ‘Da!’, odgovorio je (Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem). Tako se Ebu-Bekr sustegnuo od odlaska kako bi bio u pratnji Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem. Hranio je dvije jahalice koje je imao lišćem s drveća akacije, a to je ono što je štapom bilo otreseno s drveta, četiri mjeseca.” Ibn-Šihab veli da mu je Urva kazivao kako je Aiša nastavila kazivati: “I dok smo jednom prilikom sredinom dana sjedili u Ebu-Bekrovoj kući, neko reče Ebu-Bekru: ‘Evo Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, maskiranog!’ Bilo je to danju, u vrijeme u koje nam nikad nije dolazio. Ebu-Bekr tada reče: ‘Otkupio bih ga i ocem i majkom, Allaha mi, sigurno je nešto vrlo važno čim je došao u ovo vrijeme!’ “Došao je”, kazuje ona dalje, “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, i zatražio da uđe, pa mu je dopušteno. Ušao je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao Ebu-Bekru: ‘Reci neka iziđu oni koji su u kući!’ ‘Allahov Poslaniče – ocem bih te otkupio! – to je samo tvoja porodica!’, reče Ebu-Bekr. ‘Dopušteno mi je da se iselim!’, reče (Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem). ‘Allahov Poslaniče – ocem bih te otkupio! – hoćemo li skupa?’, upita Ebu-Bekr. ‘Da!’, odgovori on. ‘Allahov Poslaniče – ocem bih te otkupio! – uzmi jednu od ovih mojih dviju jahalica!’, reče Ebu-Bekr. ‘Hoću, ali ću ti platiti koliko ona vrijedi!’, odgovori on. “Pripremio ih je”, nastavlja kazivati Aiša, “najbrže što se moglo. Spremili smo im hranu i stavili u ranac, a Esma, kćerka Ebu-Bekrova, otkinula je od svoga pojasa komad kojim je podvezala ranac, pa je prozvana Vlasnica dva pojasa. Allahov se Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, s Ebu-Bekrom sastao u pećini na brdu Sevr, gdje su se krili tri noći. S njima je noćivao i Abdullah, sin Ebu-Bekrov, vrlo oštrouman i razborit mladić, koji ih je napuštao rano ujutro i zapućivao se u Mekku, tako da je ujutro bivao s Kurejšijama, kao da je tamo i noćio. Slušao bi ono što su oni smišljali protiv njih dvojice i, shvativši to, vraćao se njima, kada padne tama, s vijestima. Amir b. Fuhejra, štićenik Ebu-Bekrov, čuvao im je ovce. On bi im, kada se zanoća, dovodio ovcu muzaru, tako da bi zanoćili sa svježim mlijekom, pomuženim i prokuhanim (na vrelom kamenju), dok ne bi, u mraku pred zoru, podviknuo na stoku. Tako je Amir činio sve tri noći. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, i Ebu-Bekr unajmili su nekog čovjeka iz plemena Dil, potomka Abda b. Adija, kao upućivača i vodiča (hirrit; hirrit je vješti i iskusni vodič). On je bio krvni saveznik s porodicom As b. Vaila Sehmija, koji je bio u vjeri idolopoklonika Kurejša, ali su mu se oni povjerili, dali mu jahalice i ugovorili da se nađu nakon tri noći, u sabah trećeg dana, u pećini na brdu Sevr. S njima dvojicom pošli su Amir b. Fuhejra i vodič koji ih je poveo prema obali.”


 

قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَالِكٍ الْمُدْلِجِيُّ ـ وَهْوَ ابْنُ أَخِي سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ ـ أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ سُرَاقَةَ بْنَ جُعْشُمٍ، يَقُولُ جَاءَنَا رُسُلُ كُفَّارِ قُرَيْشٍ يَجْعَلُونَ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ دِيَةَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا، مَنْ قَتَلَهُ أَوْ أَسَرَهُ، فَبَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ فِي مَجْلِسٍ مِنْ مَجَالِسِ قَوْمِي بَنِي مُدْلِجٍ أَقْبَلَ رَجُلٌ مِنْهُمْ حَتَّى قَامَ عَلَيْنَا وَنَحْنُ جُلُوسٌ، فَقَالَ يَا سُرَاقَةُ، إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ آنِفًا أَسْوِدَةً بِالسَّاحِلِ ـ أُرَاهَا مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ‏.‏ قَالَ سُرَاقَةُ فَعَرَفْتُ أَنَّهُمْ هُمْ، فَقُلْتُ لَهُ إِنَّهُمْ لَيْسُوا بِهِمْ، وَلَكِنَّكَ رَأَيْتَ فُلاَنًا وَفُلاَنًا انْطَلَقُوا بِأَعْيُنِنَا‏.‏ ثُمَّ لَبِثْتُ فِي الْمَجْلِسِ سَاعَةً، ثُمَّ قُمْتُ فَدَخَلْتُ فَأَمَرْتُ جَارِيَتِي أَنْ تَخْرُجَ بِفَرَسِي وَهْىَ مِنْ وَرَاءِ أَكَمَةٍ فَتَحْبِسَهَا عَلَىَّ، وَأَخَذْتُ رُمْحِي، فَخَرَجْتُ بِهِ مِنْ ظَهْرِ الْبَيْتِ، فَحَطَطْتُ بِزُجِّهِ الأَرْضَ، وَخَفَضْتُ عَالِيَهُ حَتَّى أَتَيْتُ فَرَسِي فَرَكِبْتُهَا، فَرَفَعْتُهَا تُقَرَّبُ بِي حَتَّى دَنَوْتُ مِنْهُمْ، فَعَثَرَتْ بِي فَرَسِي، فَخَرَرْتُ عَنْهَا فَقُمْتُ، فَأَهْوَيْتُ يَدِي إِلَى كِنَانَتِي فَاسْتَخْرَجْتُ مِنْهَا الأَزْلاَمَ، فَاسْتَقْسَمْتُ بِهَا أَضُرُّهُمْ أَمْ لاَ فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ، فَرَكِبْتُ فَرَسِي، وَعَصَيْتُ الأَزْلاَمَ، تُقَرِّبُ بِي حَتَّى إِذَا سَمِعْتُ قِرَاءَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ لاَ يَلْتَفِتُ، وَأَبُو بَكْرٍ يُكْثِرُ الاِلْتِفَاتَ سَاخَتْ يَدَا فَرَسِي فِي الأَرْضِ حَتَّى بَلَغَتَا الرُّكْبَتَيْنِ، فَخَرَرْتُ عَنْهَا ثُمَّ زَجَرْتُهَا فَنَهَضَتْ، فَلَمْ تَكَدْ تُخْرِجُ يَدَيْهَا، فَلَمَّا اسْتَوَتْ قَائِمَةً، إِذَا لأَثَرِ يَدَيْهَا عُثَانٌ سَاطِعٌ فِي السَّمَاءِ مِثْلُ الدُّخَانِ، فَاسْتَقْسَمْتُ بِالأَزْلاَمِ، فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ، فَنَادَيْتُهُمْ بِالأَمَانِ فَوَقَفُوا، فَرَكِبْتُ فَرَسِي حَتَّى جِئْتُهُمْ، وَوَقَعَ فِي نَفْسِي حِينَ لَقِيتُ مَا لَقِيتُ مِنَ الْحَبْسِ عَنْهُمْ أَنْ سَيَظْهَرُ أَمْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ قَوْمَكَ قَدْ جَعَلُوا فِيكَ الدِّيَةَ‏.‏ وَأَخْبَرْتُهُمْ أَخْبَارَ مَا يُرِيدُ النَّاسُ بِهِمْ، وَعَرَضْتُ عَلَيْهِمِ الزَّادَ وَالْمَتَاعَ، فَلَمْ يَرْزَآنِي وَلَمْ يَسْأَلاَنِي إِلاَّ أَنْ قَالَ أَخْفِ عَنَّا‏.‏ فَسَأَلْتُهُ أَنْ يَكْتُبَ لِي كِتَابَ أَمْنٍ، فَأَمَرَ عَامِرَ بْنَ فُهَيْرَةَ، فَكَتَبَ فِي رُقْعَةٍ مِنْ أَدِيمٍ، ثُمَّ مَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقِيَ الزُّبَيْرَ فِي رَكْبٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ كَانُوا تِجَارًا قَافِلِينَ مِنَ الشَّأْمِ، فَكَسَا الزُّبَيْرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبَا بَكْرٍ ثِيَابَ بَيَاضٍ، وَسَمِعَ الْمُسْلِمُونَ بِالْمَدِينَةِ مَخْرَجَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَكَّةَ، فَكَانُوا يَغْدُونَ كُلَّ غَدَاةٍ إِلَى الْحَرَّةِ فَيَنْتَظِرُونَهُ، حَتَّى يَرُدَّهُمْ حَرُّ الظَّهِيرَةِ، فَانْقَلَبُوا يَوْمًا بَعْدَ مَا أَطَالُوا انْتِظَارَهُمْ، فَلَمَّا أَوَوْا إِلَى بُيُوتِهِمْ، أَوْفَى رَجُلٌ مِنْ يَهُودَ عَلَى أُطُمٍ مِنْ آطَامِهِمْ لأَمْرٍ يَنْظُرُ إِلَيْهِ، فَبَصُرَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابِهِ مُبَيَّضِينَ يَزُولُ بِهِمُ السَّرَابُ، فَلَمْ يَمْلِكِ الْيَهُودِيُّ أَنْ قَالَ بِأَعْلَى صَوْتِهِ يَا مَعَاشِرَ الْعَرَبِ هَذَا جَدُّكُمُ الَّذِي تَنْتَظِرُونَ‏.‏ فَثَارَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى السِّلاَحِ، فَتَلَقَّوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِظَهْرِ الْحَرَّةِ، فَعَدَلَ بِهِمْ ذَاتَ الْيَمِينِ حَتَّى نَزَلَ بِهِمْ فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ، وَذَلِكَ يَوْمَ الاِثْنَيْنِ مِنْ شَهْرِ رَبِيعٍ الأَوَّلِ، فَقَامَ أَبُو بَكْرٍ لِلنَّاسِ، وَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَامِتًا، فَطَفِقَ مَنْ جَاءَ مِنَ الأَنْصَارِ مِمَّنْ لَمْ يَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَيِّي أَبَا بَكْرٍ، حَتَّى أَصَابَتِ الشَّمْسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى ظَلَّلَ عَلَيْهِ بِرِدَائِهِ، فَعَرَفَ النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ، فَلَبِثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً وَأُسِّسَ الْمَسْجِدُ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى، وَصَلَّى فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ رَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَسَارَ يَمْشِي مَعَهُ النَّاسُ حَتَّى بَرَكَتْ عِنْدَ مَسْجِدِ الرَّسُولِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ، وَهْوَ يُصَلِّي فِيهِ يَوْمَئِذٍ رِجَالٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، وَكَانَ مِرْبَدًا لِلتَّمْرِ لِسُهَيْلٍ وَسَهْلٍ غُلاَمَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي حَجْرِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ بَرَكَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ ‏”‏ هَذَا إِنْ شَاءَ اللَّهُ الْمَنْزِلُ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْغُلاَمَيْنِ، فَسَاوَمَهُمَا بِالْمِرْبَدِ لِيَتَّخِذَهُ مَسْجِدًا، فَقَالاَ لاَ بَلْ نَهَبُهُ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، ثُمَّ بَنَاهُ مَسْجِدًا، وَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْقُلُ مَعَهُمُ اللَّبِنَ فِي بُنْيَانِهِ، وَيَقُولُ وَهُوَ يَنْقُلُ اللَّبِنَ ‏”‏ هَذَا الْحِمَالُ لاَ حِمَالَ خَيْبَرْ هَذَا أَبَرُّ رَبَّنَا وَأَطْهَرْ ‏”‏‏.‏ وَيَقُولُ ‏”‏ اللَّهُمَّ إِنَّ الأَجْرَ أَجْرُ الآخِرَهْ فَارْحَمِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ ‏”‏‏.‏ فَتَمَثَّلَ بِشِعْرِ رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ لَمْ يُسَمَّ لِي‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَلَمْ يَبْلُغْنَا فِي الأَحَادِيثِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَمَثَّلَ بِبَيْتِ شِعْرٍ تَامٍّ غَيْرِ هذه الآيات

 

Veli Ibn-Šihab veli da ga je obavijestio i Abdur-Rahman b. Malik Mudlidži, sin njegovog brata Surake b. Malika b. Džu‘šuma, a njega njegov otac kako je čuo Suraku b. Džu‘šuma da je kazivao: “Došli su nam glasnici Kurejša s proglasom o nagradi (krvarini) za Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, i za Ebu-Bekra, onome ko ga (Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem) ubije ili zarobi ako budu ubijeni ili zarobljeni. Bio sam na sijelu sa svojim suplemenicima iz Mudledža kad dođe jedan čovjek i stade kod nas, dok smo mi sjedili, govoreći: ‘Suraka, vidio sam maločas uz obalu ljudske prilike! Mislim da je to Muhammed s pratnjom!’ Znao sam da su to bili oni, pa sam mu rekao: ‘Nisu to oni, nego si ti vidio tog i tog i tog i tog, koji su na naše oči otišli.’ Ostao sam poslije toga još neko vrijeme na tom sijelu, a onda sam ustao i ušao kod svoje robinje kojoj sam naredio da iziđe s mojim konjem koji je bio iza brda i da ga zadrži (spremnog). Uzeo sam koplje i izišao sa stražnje strane kuće, vukući donji, okovani dio po zemlji, a spustivši prednji dio, dok nisam došao do konja. Uzjahao sam ga i potjerao u galop. Približio sam im se, ali mi se konj spotakao i zbacio me. Podigao sam se pružajući ruke tobolcu u kome su bile strijele i izvadio ih kako bih gatajući saznao hoću li im štetu nanijeti ili ne. Ispalo je nepovoljno. Tada sam, ne slušajući što su mi strelice predskazale, uzjahao konja i potjerao ga u galop sve dok nisam čuo učenje Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem. On se nije okretao, ali se Ebu-Bekr okretao vrlo često. Odjednom prednje noge moga konja propadoše u zemlju do koljena, i ja padoh s njega. Pozvao sam ga, i on se podigao, ali gotovo da nije mogao osloboditi noge. Kada se ispravio, iz tragova gdje su mu bile noge dizala se prašina kao dim prema nebu. Ponovo sam bacio strelice, i (opet) je ispalo loše. Tada sam ih pozvao zatraživši zaštitu, pa su stali. Uzjahao sam konja i prišao im. U sebi sam osjećao, kada sam bio spriječen (da im naudim), da će stvar Allahova Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, izići na vidjelo, pa sam mu rekao: ‘Tvoj je narod oglasio visinu nagrade (krvarine) za tebe!’ Potom sam ih obavijestio o onome što namjeravaju učiniti s njima. Ponudio sam im hranu i opremu, ali njima nije trebalo ono što sam ja imao, niti su mi šta tražili. Samo mi je rekao: ‘Pokrivaj nas!’ Zatražio sam od njega da mi napiše ugovor o miru i sigurnosti, pa je on naredio Amiru b. Fuhejri, koji je to napisao na komadiću kože. Potom je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, nastavio put.” Ibn-Šihab veli da ga je Urva b. Zubejr obavijestio kazavši: “Allahov je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, među trgovcima muslimanima koji su putovali u karavani iz Šama susreo Zubejra, pa je on njega i Ebu-Bekra odjenuo u bijelu odjeću. Muslimani u Medini čuli su za odlazak Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, iz Mekke, pa su svakodnevno izlazili u Harru iščekujući ga, dok ih vrelina podneva ne bi prisilila da se vrate. Jednog dana, kada su se nakon dugog iščekivanja vratili i ušli u zaklone svojih kuća, neki se židov popeo na jednu židovsku kulu da bi nešto pogledao. Ugledao je Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, s njegovom pratnjom kako se bjelasaju razbijajući opsjenu. Nije mogao da ne zaviče iz sveg glasa: ‘Arapi, evo vam vaše veličine (slave i sreće) koju iščekujete!’ Muslimani su se dohvatili oružja i susreli Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, na platou Harre. On je okrenuo s njima udesno, dok nije dospio i odsjeo kod potomaka Amr b. Avfa. Bilo je to u ponedjeljak, mjeseca rebiul-evvela. Ebu-Bekr se okrenuo ljudima, dok je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, sjedio šuteći. Pridošle ensarije – oni koji ranije nisu vidjeli Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem – otpočele su s dobrodošlicom Ebu-Bekru. Uto je sunce došlo na Allahov Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, pa mu je prišao Ebu-Bekr i zaklonio ga svojim ogrtačem. Tada su oni spoznali ko je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, proveo je desetak i više noći kod potomaka Amr b. Avfa. Tu je osnovan mesdžid koji je utemeljen na bogobojaznosti i u kome je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao. Nakon toga on je uzjahao svoju jahalicu, a ljudi su krenuli s njim (i pratili ga) sve dok se ona nije spustila kod (mjesta) mesdžida Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, u Medini, gdje su muslimani tada klanjali. Bio je to mirbed (mjesto za sušenje datula) dvojice jetima – Suhejla i Sehla koji su bili pod zaštitom (i skrbništvom) Sa‘d b. Zurare. Kada se deva spustila, Allahov je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Ovo je mjesto odsjedanja, ako Bog da!’ Potom je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, pozvao dvojicu jetima da se s njima dogovori da mu prodaju mirbed kako bi ga pretvorio u mesdžid. ‘Ne’, rekoše oni, nego ćemo ga darovati tebi, Allahov Poslaniče!’ Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, je odbio, ne htijući to primiti kao dar. Otkupio ga je od njih dvojice, a zatim tu sagradio mesdžid. Uzimao je i nosio zajedno s njima opeke za zidanje, govoreći: ‘Ovaj tovar, a ne tovar Hajbera, bolji je, Gospodaru naš, i čistiji kod našeg Gospodara!’ Također je govorio: ‘Gospodaru, doista je prava nagrada nagrada ahireta, pa se smiluj ensarijama i muhadžirima!’ Recitirao je poeziju nekog muslimana čije se ime ne spominje.” Ibn-Šihab veli: “Nije doprlo do nas u hadisima da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, recitirao ijedan cijeli stih osim ovog.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، وَفَاطِمَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ، رضى الله عنها صَنَعْتُ سُفْرَةً لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ حِينَ أَرَادَا الْمَدِينَةَ، فَقُلْتُ لأَبِي مَا أَجِدُ شَيْئًا أَرْبُطُهُ إِلاَّ نِطَاقِي‏.‏ قَالَ فَشُقِّيهِ‏.‏ فَفَعَلْتُ، فَسُمِّيتُ ذَاتَ النِّطَاقَيْنِ‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Ebu-Šejba, njemu Ebu-Usama, a ovom Hišam, prenoseći od svoga oca i Fatime, a oni od Esme, radijallahu anha, (da je kazivala): “Spremila sam hranu Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i Ebu-Bekru kad su htjeli (poći) u Medinu, pa sam onda rekla svome ocu: ‘Nemam ništa čime bih je zavezala osim svoja pojasa!’ ‘Pocijepaj ga!’, reče on. Po tome sam prozvana ‘ona s dva pojasa’.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا أَقْبَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ تَبِعَهُ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ، فَدَعَا عَلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَسَاخَتْ بِهِ فَرَسُهُ‏.‏ قَالَ ادْعُ اللَّهَ لِي وَلاَ أَضُرُّكَ‏.‏ فَدَعَا لَهُ‏.‏ قَالَ فَعَطِشَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَرَّ بِرَاعٍ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذْتُ قَدَحًا فَحَلَبْتُ فِيهِ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ، فَأَتَيْتُهُ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Ebu-Ishaka, kako je čuo Beraa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Kada je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, krenuo u Medinu, slijedio ga je Suraka b. Malik b. Džu‘šum. Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, proučio je dovu, pa je njegov konj propao u zemlju. ‘Zamoli Allaha za mene, neću ti naštetiti!’, reče on, i on je, sallallahu alejhi ve sellem, zamolio.” Prenosilac dalje kazuje: “Ožednio je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem. Naišli su pored nekog pastira, ‘pa sam’, kaže Ebu-Bekr, ‘uzeo posudu i namuzao malo mlijeka, a on je pio sve dok ja nisam bio zadovoljan’.”


 

حَدَّثَنِي زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَسْمَاءَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا حَمَلَتْ بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَتْ فَخَرَجْتُ وَأَنَا مُتِمٌّ، فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ، فَنَزَلْتُ بِقُبَاءٍ، فَوَلَدْتُهُ بِقُبَاءٍ، ثُمَّ أَتَيْتُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَوَضَعْتُهُ فِي حَجْرِهِ، ثُمَّ دَعَا بِتَمْرَةٍ، فَمَضَغَهَا، ثُمَّ تَفَلَ فِي فِيهِ، فَكَانَ أَوَّلَ شَىْءٍ دَخَلَ جَوْفَهُ رِيقُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ حَنَّكَهُ بِتَمْرَةٍ ثُمَّ دَعَا لَهُ وَبَرَّكَ عَلَيْهِ، وَكَانَ أَوَّلَ مَوْلُودٍ وُلِدَ فِي الإِسْلاَمِ‏.‏ تَابَعَهُ خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَسْمَاءَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا هَاجَرَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْىَ حُبْلَى‏.‏

 

Pričao mi je Zekerijja b. Jahja, prenoseći od Ebu-Usame, ovaj od Hišama b. Urve, a on od svoga oca da je Esma, radijallahu anha, kada je bila trudna i nosila Abdullah b. Zubejra, rekla: “Krenula sam (na put Hidžre), a vrijeme trudnoće bilo se ispunilo. U takvom stanju dospjela sam u Medinu. Zaustavila sam se u Kubau, i tu sam ga rodila. Onda sam ga donijela Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i stavila ga u njegovo krilo. Zatražio je datulu, pa ju je sažvakao, a onda je stavio u njegova usta. Tako je prvo što je ušlo u njegov stomak bila pljuvačka Allahovog Poslanikova, sallallahu alejhi ve sellem. Onda mu je datulom protrljao desni i zaželio bereket. Bio je to prvi dječak koji je rođen u islamu.’” U prenošenju ovoga hadisa Halid b. Mahled slijedi Zekerijja b. Jahjaa prenoseći od Alija b. Mushira, on od Hišama, ovaj od svoga oca, a on od Esme, radijallahu anha, (da je kazivala) kako se ona iselila i otišla Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, a bila je trudna.


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أَوَّلُ مَوْلُودٍ وُلِدَ فِي الإِسْلاَمِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَتَوْا بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم تَمْرَةً فَلاَكَهَا ثُمَّ أَدْخَلَهَا فِي فِيهِ، فَأَوَّلُ مَا دَخَلَ بَطْنَهُ رِيقُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba, prenoseći od Ebu-Usama, on od Hišama b. Urve, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Prvo dijete koje je rođeno u islamu bio je Abdullah b. Zubejr. Donijeli su ga kod Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, pa je on uzeo i sažvakao datulu, a zatim je stavio u njegova usta. Tako je prvo što je ušlo u njegov stomak bila Vjerovjesnikova, sallallahu alejhi ve sellem, pljuvačka.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ وَهْوَ مُرْدِفٌ أَبَا بَكْرٍ، وَأَبُو بَكْرٍ شَيْخٌ يُعْرَفُ، وَنَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَابٌّ لاَ يُعْرَفُ، قَالَ فَيَلْقَى الرَّجُلُ أَبَا بَكْرٍ فَيَقُولُ يَا أَبَا بَكْرٍ، مَنْ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْكَ فَيَقُولُ هَذَا الرَّجُلُ يَهْدِينِي السَّبِيلَ‏.‏ قَالَ فَيَحْسِبُ الْحَاسِبُ أَنَّهُ إِنَّمَا يَعْنِي الطَّرِيقَ، وَإِنَّمَا يَعْنِي سَبِيلَ الْخَيْرِ، فَالْتَفَتَ أَبُو بَكْرٍ، فَإِذَا هُوَ بِفَارِسٍ قَدْ لَحِقَهُمْ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا فَارِسٌ قَدْ لَحِقَ بِنَا‏.‏ فَالْتَفَتَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ اللَّهُمَّ اصْرَعْهُ ‏”‏‏.‏ فَصَرَعَهُ الْفَرَسُ، ثُمَّ قَامَتْ تُحَمْحِمُ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مُرْنِي بِمَا شِئْتَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَقِفْ مَكَانَكَ، لاَ تَتْرُكَنَّ أَحَدًا يَلْحَقُ بِنَا ‏”‏‏.‏ قَالَ فَكَانَ أَوَّلَ النَّهَارِ جَاهِدًا عَلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ آخِرَ النَّهَارِ مَسْلَحَةً لَهُ، فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَانِبَ الْحَرَّةِ، ثُمَّ بَعَثَ إِلَى الأَنْصَارِ، فَجَاءُوا إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمُوا عَلَيْهِمَا، وَقَالُوا ارْكَبَا آمِنَيْنِ مُطَاعَيْنِ‏.‏ فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَحَفُّوا دُونَهُمَا بِالسِّلاَحِ، فَقِيلَ فِي الْمَدِينَةِ جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ، جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَأَشْرَفُوا يَنْظُرُونَ وَيَقُولُونَ جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ، جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ‏.‏ فَأَقْبَلَ يَسِيرُ حَتَّى نَزَلَ جَانِبَ دَارِ أَبِي أَيُّوبَ، فَإِنَّهُ لَيُحَدِّثُ أَهْلَهُ، إِذْ سَمِعَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ وَهْوَ فِي نَخْلٍ لأَهْلِهِ يَخْتَرِفُ لَهُمْ، فَعَجِلَ أَنْ يَضَعَ الَّذِي يَخْتَرِفُ لَهُمْ فِيهَا، فَجَاءَ وَهْىَ مَعَهُ، فَسَمِعَ مِنْ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ، فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَىُّ بُيُوتِ أَهْلِنَا أَقْرَبُ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو أَيُّوبَ أَنَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ، هَذِهِ دَارِي، وَهَذَا بَابِي‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَانْطَلِقْ فَهَيِّئْ لَنَا مَقِيلاً ‏”‏‏.‏ قَالَ قُومَا عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ‏.‏ فَلَمَّا جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّكَ جِئْتَ بِحَقٍّ، وَقَدْ عَلِمَتْ يَهُودُ أَنِّي سَيِّدُهُمْ وَابْنُ سَيِّدِهِمْ، وَأَعْلَمُهُمْ وَابْنُ أَعْلَمِهِمْ، فَادْعُهُمْ فَاسْأَلْهُمْ عَنِّي قَبْلَ أَنْ يَعْلَمُوا أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ، فَإِنَّهُمْ إِنْ يَعْلَمُوا أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ قَالُوا فِيَّ مَا لَيْسَ فِيَّ‏.‏ فَأَرْسَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلُوا فَدَخَلُوا عَلَيْهِ‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ، وَيْلَكُمُ اتَّقُوا اللَّهَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّكُمْ لَتَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ حَقًّا، وَأَنِّي جِئْتُكُمْ بِحَقٍّ فَأَسْلِمُوا ‏”‏‏.‏ قَالُوا مَا نَعْلَمُهُ‏.‏ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَهَا ثَلاَثَ مِرَارٍ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَأَىُّ رَجُلٍ فِيكُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ‏”‏‏.‏ قَالُوا ذَاكَ سَيِّدُنَا وَابْنُ سَيِّدِنَا، وَأَعْلَمُنَا وَابْنُ أَعْلَمِنَا‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ ‏”‏‏.‏ قَالُوا حَاشَا لِلَّهِ، مَا كَانَ لِيُسْلِمَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ ‏”‏‏.‏ قَالُوا حَاشَا لِلَّهِ، مَا كَانَ لِيُسْلِمَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ يَا ابْنَ سَلاَمٍ، اخْرُجْ عَلَيْهِمْ ‏”‏‏.‏ فَخَرَجَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ، اتَّقُوا اللَّهَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّكُمْ لَتَعْلَمُونَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّهُ جَاءَ بِحَقٍّ‏.‏ فَقَالُوا كَذَبْتَ‏.‏ فَأَخْرَجَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed, njemu Abdus-Samed, ovom njegov otac, a ovom Abdul-Aziz b. Suhejb, da je Enes b. Malik kazivao: “Došao je Allahov Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, u Medinu jašući (na istoj životinji) ispred Ebu-Bekra koji je bio poznat i star, a Allahov Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, nije bio sijed, niti je im bio poznat. Tako bi čovjek susreo Ebu-Bekra i upitao ga: ‘Ebu-Bekre, ko ti je taj čovjek koji je s tobom?’ ‘Ovaj čovjek mene upućuje na put!’, odgovorio bi on, pa bi onaj koji pita razumio kako ga on vodi u putovanju, a ne bi shvatio da je Ebu-Bekr mislio na uputu dobra. Jednom se, tako, Ebu-Bekr okrenuo, dok ih je jedan konjanik sustizao, i rekao: ‘Allahov Poslaniče, ovaj nas konjanik sustiže!’ Tada se okrenuo i Allahov Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao: ‘Gospodaru moj, obori ga!’ Konj ga je zbacio, a onda se podigao hržući. ‘Allahov Vjerovjesniče’, reče ovaj, ‘naredi mi šta god želiš!’ ‘Ostani tu’, reče mu on, ‘i ne dopusti nikome da nas slijedi i sustigne!’ Tako je ovaj na početku dana bio protiv Allahovog Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, a na kraju dana njegov čuvar s oružjem. Stigao je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, do kraja Harre, a onda poslao po ensarije. Oni su došli do njega i Ebu-Bekra, nazvali selam i rekli: ‘Uzjašite u punoj sigurnosti i pokornosti!’ Uzjahali su, a oni su ih okružili s oružjem. U Medini se govorilo: ‘Došao je Allahov Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem! Došao je Allahov Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem!’ Izlazili su, gledali i govorili: ‘Došao je Allahov Vjerovjesnik! Došao je Allahov Vjerovjesnik!’ On je išao, ali se nije zaustavljao sve do Ebu-Ejjubove kuće. Tu je počeo razgovarati s njegovom porodicom. Uto je, dok je brao plodove svojima u porodičnom palmiku, za njega čuo Abdullah b. Selam, pa je požurio da ostavi ono što je brao. Stigao je noseći ubrane plodove; slušao je, neko vrijeme, Allahovog Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, a onda se vratio svojoj porodici. Allahov je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, upitao: ‘Koja je kuća iz naše familije najbliža?’ ‘Moja, Allahov Vjerovjesniče’, reče Ebu-Ejjub, ‘evo, ovo je moja kuća, a ovo su vrata!’ ‘Idi’, reče (Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem), ‘i pripremi nam mjesto da se odmorimo!’ ‘Ustajte vas dvojica’, reče on, ‘s Allahovim blagoslovom!’ Nakon što je doputovao Allahov Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, došao (mu) je Abdullah b. Selam i rekao: ‘Svjedočim da si ti Allahov poslanik i da si došao s istinom! Židovi znaju da sam ja njihov prvak i potomak njihovog prvaka, da sam najučeniji i potomak najučenijeg – pozovi ih i pitaj o meni prije negoli saznaju da sam primio islam, jer ako saznaju da sam postao musliman, neće reći istinu o meni!’ Allahov Vjerovjesnik ih je, sallallahu alejhi ve sellem, pozvao, pa su došli i ušli kod njega. ‘O židovi’, reče im on, ‘teško vama, Allaha se bojte! Tako mi Allaha, osim kojeg drugog (istinskog) Boga nema, vi znate da sam ja uistinu Njegov poslanik i da sam vam došao s istinom – pa primite islam!’ ‘Mi ga ne poznajemo!’, rekoše oni i ponoviše to za Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, sva tri puta. ‘Ko je od vas Abdullah b. Selam?’, upita on, a oni odgovoriše: ‘To je naš prvak i sin našeg prvaka, najučeniji od nas i sin najučenijeg od nas!’ ‘A šta mislite’, upita ih on, ‘ako je on primio islam?’ ‘Bože sačuvaj’, rekoše oni, ‘taj nije primio islam!’ ‘A šta mislite‘, upita ih on, ‘ako je on primio islam?’ ‘Bože sačuvaj’, rekoše oni, ‘taj nije primio islam!’ Tada on reče: ‘Iziđi Ibn-Selame!’ On je izišao i rekao im: ‘O židovi, Allaha se bojte! Tako mi Allaha, osim kojeg drugog (istinskog) Boga nema, vi doista znate da je on Allahov poslanik i da je došao s istinom!’ ‘Lažeš!’, rekoše oni. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, tada ih je istjerao van.”


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ يَعْنِي، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، رضى الله عنه قَالَ كَانَ فَرَضَ لِلْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ أَرْبَعَةَ آلاَفٍ فِي أَرْبَعَةٍ، وَفَرَضَ لاِبْنِ عُمَرَ ثَلاَثَةَ آلاَفٍ وَخَمْسَمِائَةٍ فَقِيلَ لَهُ هُوَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ، فَلِمَ نَقَصْتَهُ مِنْ أَرْبَعَةِ آلاَفٍ فَقَالَ إِنَّمَا هَاجَرَ بِهِ أَبَوَاهُ‏.‏ يَقُولُ لَيْسَ هُوَ كَمَنْ هَاجَرَ بِنَفْسِهِ‏.‏

 

Pričao nam je Ibrahim b. Musa, kojeg je obavijestio Hišam, prenoseći od Ibn Džurejdža, kojeg je obavijestio Ubejdullah b. Omer, prenoseći od Nafi‘a,a on od ibn Omera a on od Omer b. Hattaba, radijallahu anhuma, da je (Omer) odredio za prve iseljenike (muhadžire) četiri hiljade, a za Ibn-Omera tri i po hiljade! “Ali on je jedan od iseljenika! Zašto si mu dao manje od četiri hiljade?!,” upitan je, pa je on odgovorio: “S njim su se iselili i njegovi roditelji, zato on nije na stupnju onoga koji se sam iselio!”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ خَبَّابٍ، قَالَ هَاجَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Kesir, njega je obavijestio Sufjan, prenoseći od A‘meša, on od Ebu-Vaila, a ovaj od Habbaba da je kazivao: “Iselili smo se (u Medinu) s Allahovim Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem..”


 

وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ شَقِيقَ بْنَ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا خَبَّابٌ، قَالَ هَاجَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَبْتَغِي وَجْهَ اللَّهِ، وَوَجَبَ أَجْرُنَا عَلَى اللَّهِ، فَمِنَّا مَنْ مَضَى لَمْ يَأْكُلْ مِنْ أَجْرِهِ شَيْئًا، مِنْهُمْ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ، قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ فَلَمْ نَجِدْ شَيْئًا نُكَفِّنُهُ فِيهِ، إِلاَّ نَمِرَةً كُنَّا إِذَا غَطَّيْنَا بِهَا رَأْسَهُ خَرَجَتْ رِجْلاَهُ، فَإِذَا غَطَّيْنَا رِجْلَيْهِ خَرَجَ رَأْسُهُ، فَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نُغْطِيَ رَأْسَهُ بِهَا، وَنَجْعَلَ عَلَى رِجْلَيْهِ مِنْ إِذْخِرٍ، وَمِنَّا مَنْ أَيْنَعَتْ لَهُ ثَمَرَتُهُ فَهْوَ يَهْدِبُهَا‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od A‘meša, da je čuo Šekika b. Selemu, koji kaže kako je Habbab kazivao: “Iselili smo se (u Medinu) s Allahovim Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem, iz želje za licem Allahovim, pa nam je nagrada kod Allaha sigurna. Neki su od nas umrli ne uzevši ništa od svoje nagrade, a jedan od njih bio je i Mus‘ab b. Umejr, koji je ubijen na dan Uhuda. Nismo imali ništa u što bismo ga zamotali, osim vunenog ogrtača: ako bismo mu u njega zamotali glavu, ostale bi otkrivene noge, a ako bismo mu zamotali noge, ostala bi glava. Allahov nam je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, naredio da mu u to zamotamo glavu, a na noge da mu stavimo listove mirisne žukve. A ima nas kojima su plodovi sazreli pa ih ubiremo.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ بْنُ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيُّ، قَالَ قَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ هَلْ تَدْرِي مَا قَالَ أَبِي لأَبِيكَ قَالَ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ أَبِي قَالَ لأَبِيكَ يَا أَبَا مُوسَى، هَلْ يَسُرُّكَ إِسْلاَمُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهِجْرَتُنَا مَعَهُ، وَجِهَادُنَا مَعَهُ، وَعَمَلُنَا كُلُّهُ مَعَهُ، بَرَدَ لَنَا، وَأَنَّ كُلَّ عَمَلٍ عَمِلْنَاهُ بَعْدَهُ نَجَوْنَا مِنْهُ كَفَافًا رَأْسًا بِرَأْسٍ فَقَالَ أَبِي لاَ وَاللَّهِ، قَدْ جَاهَدْنَا بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَصَلَّيْنَا، وَصُمْنَا، وَعَمِلْنَا خَيْرًا كَثِيرًا، وَأَسْلَمَ عَلَى أَيْدِينَا بَشَرٌ كَثِيرٌ، وَإِنَّا لَنَرْجُو ذَلِكَ‏.‏ فَقَالَ أَبِي لَكِنِّي أَنَا وَالَّذِي نَفْسُ عُمَرَ بِيَدِهِ لَوَدِدْتُ أَنَّ ذَلِكَ بَرَدَ لَنَا، وَأَنَّ كُلَّ شَىْءٍ عَمِلْنَاهُ بَعْدُ نَجَوْنَا مِنْهُ كَفَافًا رَأْسًا بِرَأْسٍ‏.‏ فَقُلْتُ إِنَّ أَبَاكَ وَاللَّهِ خَيْرٌ مِنْ أَبِي‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Bišr, njemu Revh, a ovom Avf, prenoseći od Mu‘avije b. Kurre, kojem je pričao Ebu-Burde b. Ebu-Musa Eš‘arija da je kazivao: “Upitao me je Abdullah b. Omer: ‘Znaš li šta je moj otac rekao tvome ocu?’ ‘Ne znam’, odgovorio sam, a on reče: ‘Moj je otac upitao tvoga oca: ‘Ebu-Musa, da li bi te radovalo kad bi naš islam s Allahovim Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem, i naše iseljenje s njim, i džihad naš s njim, i sve što smo uradili s njim – da nam je sve to ubilježeno, a da nam se sve što uradimo poslije njega ne računa kao dobro, niti kao zlo?’ Moj mu je otac odgovorio: ‘Ne bi, tako mi Allaha! Mi smo se borili i poslije Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, klanjali, postili, uradili dosta dobra; mnogi su ljudi pred nama primili islam, i mi to želimo!’ Moj je otac odgovorio: ‘Ali bih ja, tako mi Onoga u čijoj je ruci Omerova duša, volio da nam se ono prije računa, a da se sve što smo uradili poslije njega ne računa i da budemo toga oslobođeni!” Na to sam ja rekao: ‘Allaha mi, doista je tvoj otac bolji od moga!’”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ صَبَّاحٍ ـ أَوْ بَلَغَنِي عَنْهُ ـ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ إِذَا قِيلَ لَهُ هَاجَرَ قَبْلَ أَبِيهِ يَغْضَبُ، قَالَ وَقَدِمْتُ أَنَا وَعُمَرُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدْنَاهُ قَائِلاً فَرَجَعْنَا إِلَى الْمَنْزِلِ، فَأَرْسَلَنِي عُمَرُ وَقَالَ اذْهَبْ فَانْظُرْ هَلِ اسْتَيْقَظَ فَأَتَيْتُهُ، فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فَبَايَعْتُهُ، ثُمَّ انْطَلَقْتُ إِلَى عُمَرَ، فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّهُ قَدِ اسْتَيْقَظَ، فَانْطَلَقْنَا إِلَيْهِ نُهَرْوِلُ هَرْوَلَةً حَتَّى دَخَلَ عَلَيْهِ فَبَايَعَهُ ثُمَّ بَايَعْتُهُ‏.‏

 

Pričao mi je Muhammed b. Sabbah – ili mi je došlo od njega – a njemu Isma‘il, prenoseći od Asima, a on od Ebu-Usmana da je kazivao: “Čuo sam da se Ibn-Omer naljuti kad mu se kaže kako se on iselio (u Medinu) prije oca.” Ibn Omer kazuje: “Došao sam s Omerom Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, ali smo ga zatekli kako se odmara, pa smo se vratili kući. (Nakon nekog vremena) Omer me je poslao i rekao: ‘Idi i vidi je li se probudio?’ Otišao sam, ušao kod njega i dao mu prisegu, a onda se vratio Omeru i obavijestio ga da se probudio. Potom smo se žurno uputili do njega. Ušao je kod njega i dao mu prisegu, a zatim sam to i ja učinio.”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، يُحَدِّثُ قَالَ ابْتَاعَ أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ رَحْلاً فَحَمَلْتُهُ مَعَهُ قَالَ فَسَأَلَهُ عَازِبٌ عَنْ مَسِيرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أُخِذَ عَلَيْنَا بِالرَّصَدِ، فَخَرَجْنَا لَيْلاً، فَأَحْثَثْنَا لَيْلَتَنَا وَيَوْمَنَا حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ، ثُمَّ رُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ، فَأَتَيْنَاهَا وَلَهَا شَىْءٌ مِنْ ظِلٍّ قَالَ فَفَرَشْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرْوَةً مَعِي، ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَانْطَلَقْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ، فَإِذَا أَنَا بِرَاعٍ قَدْ أَقْبَلَ فِي غُنَيْمَةٍ يُرِيدُ مِنَ الصَّخْرَةِ مِثْلَ الَّذِي أَرَدْنَا فَسَأَلْتُهُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلاَمُ فَقَالَ أَنَا لِفُلاَنٍ‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قُلْتُ لَهُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَأَخَذَ شَاةً مِنْ غَنَمِهِ فَقُلْتُ لَهُ انْفُضِ الضَّرْعَ‏.‏ قَالَ فَحَلَبَ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ، وَمَعِي إِدَاوَةٌ مِنْ مَاءٍ عَلَيْهَا خِرْقَةٌ قَدْ رَوَّأْتُهَا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَبَبْتُ عَلَى اللَّبَنِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ، ثُمَّ أَتَيْتُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَشَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى رَضِيتُ، ثُمَّ ارْتَحَلْنَا وَالطَّلَبُ فِي إِثْرِنَا‏.‏

 

Pričao nam je Amed b. Usman, njemu Šurejh b. Meslema, a ovom Ibrahim b. Jusuf, prenoseći od svoga oca, on od Ebu-Ishaka, koji je čuo Beraa kada je kazivao: “Kupio je Ebu-Bekr od Aziba sedlo, pa sam ga ponio (išavši) s njim. Azib ga je upitao o iseljenju Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, pa je on počeo kazivati: ‘Pazili su na nas, pa smo izišli noću. Žurili smo noć i dan sve do podneva, kada je nastupila podnevska žega, onda nam se ukazala stijena. Otišli smo do nje – a pravila je nešto hlada – pa sam prostro Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, komad kože koji sam imao uza se. Legao je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, na to, a ja sam počeo izviđati okolo. Domalo sam ugledao pastira s malim stadom: želio se okoristiti stijenom baš kao i mi. ‘Čiji si ti, momče?’, upitao sam ga, pa mi je odgovorio: ‘Ja sam toga i toga.’ ‘A ima li u tvome stadu mlijeka?’, pitao sam (dalje). ‘Ima’, odgovori on. ‘Hoćeš li onda pomusti?’, zamolio sam ga. ‘Hoću’, reče on. Izdvojio je jednu ovcu, a ja mu rekoh: ‘Otresi joj prašinu s vimena!’ Namuzao mi je malo mlijeka, a ja sam imao posudicu od kože za vodu. Na njoj je bio komadić platna, a ja sam je već bio pritegnuo, pa sam polijevao po mlijeku i rekao dok se donji dio nije ohladio. Potom sam ga odnio Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao: ‘Popij, Allahov Poslaniče!’ Pio je sve dok time nisam bio zadovoljan. Onda smo krenuli, a potjera je bila za nama.”


 

قَالَ الْبَرَاءُ فَدَخَلْتُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ عَلَى أَهْلِهِ، فَإِذَا عَائِشَةُ ابْنَتُهُ مُضْطَجِعَةٌ، قَدْ أَصَابَتْهَا حُمَّى، فَرَأَيْتُ أَبَاهَا فَقَبَّلَ خَدَّهَا، وَقَالَ كَيْفَ أَنْتِ يَا بُنَيَّةُ

 

Veli Bera’: “Ušao sam s Ebu-Bekrom kod njegove porodice, a njegova kćerkica Aiša ležala je pogođena groznicom. Vidio sam joj oca kako je ljubi u obraz i govori: ‘Kćeri, kako si?’”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حِمْيَرَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي عَبْلَةَ، أَنَّ عُقْبَةَ بْنَ وَسَّاجٍ، حَدَّثَهُ عَنْ أَنَسٍ، خَادِمِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَلَيْسَ فِي أَصْحَابِهِ أَشْمَطُ غَيْرَ أَبِي بَكْرٍ، فَغَلَفَهَا بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ‏.‏

 

Pričao nam je Sulejman b. Abdur-Rahman, njemu Muhammed b. Himjer, ovom Ibrahim b. Ebu-Abla, a ovom Ukbe b. Vessadž, da je Enes, sluga Poslanikov, sallallahu alejhi ve sellem, kazivao: “Došao je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, u Medinu, a među njegovim drugovima nije bilo sijedoga osim Ebu-Bekra. Oknio ju je knom i kalinom.”


 

وَقَالَ دُحَيْمٌ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي أَبُو عُبَيْدٍ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ وَسَّاجٍ، حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ، فَكَانَ أَسَنَّ أَصْحَابِهِ أَبُو بَكْرٍ، فَغَلَفَهَا بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ حَتَّى قَنَأَ لَوْنُهَا‏.‏

 

Veli Duhajm da mu je pričao Velid, njemu Evza‘i, a ovom Ebu-Ubejd, prenoseći od Ukbe b. Vessadža, da mu je Enes b. Malik, radijallahu anhu, da je kazivao: “Došao je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, u Medinu, a među njegovim drugovima nije bilo (izgledom) starijeg od Ebu-Bekra. Oknio ju je knom i kalinom, pa je postala tamnocrvena.”


 

حَدَّثَنَا أَصْبَغُ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ تَزَوَّجَ امْرَأَةً مِنْ كَلْبٍ يُقَالُ لَهَا أُمُّ بَكْرٍ، فَلَمَّا هَاجَرَ أَبُو بَكْرٍ طَلَّقَهَا، فَتَزَوَّجَهَا ابْنُ عَمِّهَا، هَذَا الشَّاعِرُ الَّذِي قَالَ هَذِهِ الْقَصِيدَةَ، رَثَى كُفَّارَ قُرَيْشٍ وَمَاذَا بِالْقَلِيبِ قَلِيبِ بَدْرٍ مِنَ الشِّيزَى تُزَيَّنُ بِالسَّنَامِ وَمَاذَا بِالْقَلِيبِ، قَلِيبِ بَدْرٍ مِنَ الْقَيْنَاتِ وَالشَّرْبِ الْكِرَامِ تُحَيِّي بِالسَّلاَمَةِ أُمُّ بَكْرٍ وَهَلْ لِي بَعْدَ قَوْمِي مِنْ سَلاَمِ يُحَدِّثُنَا الرَّسُولُ بِأَنْ سَنَحْيَا وَكَيْفَ حَيَاةُ أَصْدَاءٍ وَهَامِ

 

Pričao nam je Asbeg, njemu Ibn-Vehb prenoseći od Junusa, ovaj od Ibn-Šihaba, on od Urve b. Zubejra, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da se Ebu-Bekr, radijallahu anhu, oženio nekom Kelbijkom koju su zvali Umm-Bekr. Kada se Ebu-Bekr iselio (u Medinu), dao joj je razvod braka, pa se njome oženio njezin amidžić, pjesnik koji je u elegiji opjevao idolopoklonike Kurejša: ‘Ko je u jami, jami Bedra od vlasnika činija od drveta šiza ukrašenih mesom devljih grba? Ko su u jami, jami Bedra, od vlasnika pjevaljki i pokajnika uvaženih? Poželi nam spas, o Umm-Bekr, a da li ima spasa meni bez moga naroda? Poslanik nam kaže da ćemo oživjeti, A kakav život ima noćna sovuljaga?!’”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْغَارِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي، فَإِذَا أَنَا بِأَقْدَامِ الْقَوْمِ، فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، لَوْ أَنَّ بَعْضَهُمْ طَأْطَأَ بَصَرَهُ رَآنَا‏.‏ قَالَ ‏ “‏ اسْكُتْ يَا أَبَا بَكْرٍ، اثْنَانِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Musa b. Isma‘il, a njemu Hemmam, prenoseći od Sabita, on od Enesa, a ovaj od Ebu-Bekra, radijallahu anhu, da je kazivao: “Dok sam s Vjerovjesnikom, sallallahu alejhi ve sellem, bio u pećini, podigao sam pogled i ugledao stopala ljudi, te rekoh: ‘Ako ko spusti pogled, vidjet će nas!’ ‘Šuti, Ebu-Bekre’, reče on, ‘s (nama) dvojicom je Allah treći!’”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ،‏.‏ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ عَنِ الْهِجْرَةِ فَقَالَ ‏”‏ وَيْحَكَ إِنَّ الْهِجْرَةَ شَأْنُهَا شَدِيدٌ، فَهَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَتُعْطِي صَدَقَتَهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَهَلْ تَمْنَحُ مِنْهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَتَحْلُبُهَا يَوْمَ وُرُودِهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَاعْمَلْ مِنْ وَرَاءِ الْبِحَارِ، فَإِنَّ اللَّهَ لَنْ يَتِرَكَ مِنْ عَمَلِكَ شَيْئًا ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ali b. Abdullah, njemu Velid b. Muslim, a ovom Evza‘i…; a Muhammed b. Jusuf veli da im je pričao Evza‘i, njemu Zuhri, ovom Ata b. Jezid Lejsi, a ovom Ebu-Seid, radijallahu anhu, kazavši: “Došao je neki Arap Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i upitao ga o Hidžri, pa mu je on rekao: ‘Teško tebi, Hidžra ima težinu! Imaš li ti deva?’ ‘Imam!’, odgovorio je. ‘A daješ li na njih zekat?’, upitao je (Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem). ‘Dajem!’, odgovorio je ovaj. ‘A da li se njima koristiš?’, upitao ga je. ‘Da!’, odgovorio je on. ‘Pa ih muzeš na dan kada se poje?’, pitao je dalje (Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem). ‘Da!’, odgovori ovaj. Tada mu on reče: ‘Radi, makar iza morâ, Allah ti neće okrnjiti od tvoga rada!’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، سَمِعَ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَوَّلُ مَنْ قَدِمَ عَلَيْنَا مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ، ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ وَبِلاَلٌ رضى الله عنهم‏.‏

 

Pričao nam je Ebul-Velid, njemu Šu‘ba, rekavši da ga je obavijestio Ebu-Ishak, da je čuo Beraa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Prvi koji su nam došli bili su Mus‘ab b. Umejr i Ibn-Umm-Mektum, a iza njih su došli Ammar b. Jasir i Bilal, radijallahu anhu.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَوَّلُ مَنْ قَدِمَ عَلَيْنَا مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ، وَكَانَا يُقْرِئَانِ النَّاسَ، فَقَدِمَ بِلاَلٌ وَسَعْدٌ وَعَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ، ثُمَّ قَدِمَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم، فَمَا رَأَيْتُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ فَرِحُوا بِشَىْءٍ فَرَحَهُمْ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، حَتَّى جَعَلَ الإِمَاءُ يَقُلْنَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا قَدِمَ حَتَّى قَرَأْتُ ‏{‏سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى‏}‏ فِي سُوَرٍ مِنَ الْمُفَصَّلِ‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Ebu-Ishaka, koji kaže da je čuo Beraa b. Aziba, radijallahu anhu, da je kazivao: “Prvi koji su nam došli bili su Mus‘ab b. Umejr i Ibn-Umm-Mektum. Oni su ljude poučavali Kur’anu. Potom su došli Bilal, Sa‘d i Ammar b. Jasir. Onda je došao Omer b. Hattab s dvadesetericom Vjerovjesnikovih, sallallahu alejhi ve sellem, drugova. Iza toga je došao Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem. Nisam vidio da su se stanovnici Medine ičemu toliko obradovali kao dolasku Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem Čak su i robinje rekle: ‘Došao je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem!’ A nije došao dok nisam proučio suru El-A‘la (Sebbihisme Rabbikel-A‘la), zajedno s Mufessal surama.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وُعِكَ أَبُو بَكْرٍ وَبِلاَلٌ ـ قَالَتْ ـ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِمَا فَقُلْتُ يَا أَبَتِ كَيْفَ تَجِدُكَ وَيَا بِلاَلُ، كَيْفَ تَجِدُكَ قَالَتْ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا أَخَذَتْهُ الْحُمَّى يَقُولُ كُلُّ امْرِئٍ مُصَبَّحٌ فِي أَهْلِهِ وَالْمَوْتُ أَدْنَى مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِ وَكَانَ بِلاَلٌ إِذَا أَقْلَعَ عَنْهُ الْحُمَّى يَرْفَعُ عَقِيرَتَهُ وَيَقُولُ أَلاَ لَيْتَ شِعْرِي هَلْ أَبِيتَنَّ لَيْلَةً بِوَادٍ وَحَوْلِي إِذْخِرٌ وَجَلِيلُ وَهَلْ أَرِدَنْ يَوْمًا مِيَاهَ مَجَنَّةٍ وَهَلْ يَبْدُوَنْ لِي شَامَةٌ وَطَفِيلُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ كَحُبِّنَا مَكَّةَ أَوْ أَشَدَّ، وَصَحِّحْهَا وَبَارِكْ لَنَا فِي صَاعِهَا وَمُدِّهَا، وَانْقُلْ حُمَّاهَا فَاجْعَلْهَا بِالْجُحْفَةِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Jusuf, da ga je obavijestio Malik, prenoseći od Hišama b. Urve, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Kada je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, došao u Medinu, razboljeli su se Ebu-Bekr i Bilal. Ušla sam kod njih i upitala: ‘Kako se osjećaš, babuka? Bilale, kako si ti?’ Ebu-Bekr bi, kada ga obuzme vrućica, govorio: ‘Svakoga čovjeka pogodi smrt u njegovoj porodici, a ona mu je bliža od kaiša sandale!’, dok bi Bilal u trenutku kada ga popusti groznica podižući glas kroz suze govorio: ‘Da mi je zanoćiti u dolini Mekke, a oko mene mirisna žukva i trava! Oh, da li ću ikada doći do vode Midženneta i da li će mi se ukazati Šama i Tufejla?’ “Otišla sam”, pripovijeda dalje Aiša, “Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i ispričala mu to, pa je on zamolio: ‘Gospodaru, učini da nam Medina bude draga kao što nam je draga Mekka, ili još više! Učini je zdravom, blagoslovi njezin sa‘ i njezin mudd i odnesi iz nje groznicu u Džuhfu!’”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيٍّ، أَخْبَرَهُ دَخَلْتُ، عَلَى عُثْمَانَ‏.‏ وَقَالَ بِشْرُ بْنُ شُعَيْبٍ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَدِيِّ بْنِ خِيَارٍ، أَخْبَرَهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَتَشَهَّدَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ، وَكُنْتُ مِمَّنِ اسْتَجَابَ لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ، وَآمَنَ بِمَا بُعِثَ بِهِ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ هَاجَرْتُ هِجْرَتَيْنِ، وَنِلْتُ صِهْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَبَايَعْتُهُ، فَوَاللَّهِ مَا عَصَيْتُهُ وَلاَ غَشَشْتُهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ‏.‏ تَابَعَهُ إِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ مِثْلَهُ‏.‏

 

Pričao mi je Abdullah b. Muhammed, a njemu Hišam, da ga je obavijestio Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, kojem je pričao Urve, da ga je obavijestio Ubejdullah b. Adijj kazavši: “Ušao sam Osmanu…” Bišr b. Šu‘ajb veli da mu je pričao otac, prenoseći od Zuhrija, da mu je pričao Urve b. Zubejr, kako ga je obavijestio Ubejdullah b. Adijj b. Hijara kazavši: “Ušao sam Osmanu, pa je on izgovorio šehadet, a onda rekao: ‘A poslije… Doista je Allah poslao Muhammeda, sallallahu alejhi ve sellem, s istinom, a ja sam bio jedan od onih koji su se odazvali Allahu i Njegovom Poslaniku, i povjerovao sam u ono s čime je poslan Muhammed, sallallahu alejhi ve sellem Nakon toga sam se dva puta iseljavao (iz Mekke), bio Poslanikov, sallallahu alejhi ve sellem, zet i jedan od onih koji su mu dali prisegu. Allaha mi, nisam prema njemu nepokornost iskazao niti sam ga i u čemu prevario sve dok ga Allah nije uzeo Sebi!’” Ishak Kelbi slijedi Šu‘ajba u predanju prenoseći isti slučaj od Zuhrija.


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ،‏.‏ وَأَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ وَهْوَ بِمِنًى، فِي آخِرِ حَجَّةٍ حَجَّهَا عُمَرُ، فَوَجَدَنِي، فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ الْمَوْسِمَ يَجْمَعُ رَعَاعَ النَّاسِ، وَإِنِّي أَرَى أَنْ تُمْهِلَ حَتَّى تَقْدَمَ الْمَدِينَةَ، فَإِنَّهَا دَارُ الْهِجْرَةِ وَالسُّنَّةِ، وَتَخْلُصَ لأَهْلِ الْفِقْهِ وَأَشْرَافِ النَّاسِ وَذَوِي رَأْيِهِمْ‏.‏ قَالَ عُمَرُ لأَقُومَنَّ فِي أَوَّلِ مَقَامٍ أَقُومُهُ بِالْمَدِينَةِ‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Sulejman, njemu Ibn-Vehb, a ovom Malik…; a Obavijestio me je i Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, kojeg je obavijestio Ubejdullah b. Abdullah, da ga je Ibn-Abbas obavijestio kako se Abdur-Rahman b. Avf vratio svojoj porodici na Mini za vrijeme posljednjeg hadždža što ga je učinio Omer, “pa me je kaže Ibn-Abbas – “pronašao i kazao mi: ‘Rekao sam: ‘Vladaru pravovjernih, na hadždžu se okuplja svjetina i rulja; mislim da bi to trebao odložiti dok ne dođeš u Medinu, mjesto Iseljenja (Hidžre), sunneta i spasa, i dođeš poznavaocima prava, narodnim prvacima i pametnim ljudima!’ ‘To je prvo što ću učiniti kad se vratim u Medinu!’, reče Omer.’”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ أُمَّ الْعَلاَءِ ـ امْرَأَةً مِنْ نِسَائِهِمْ بَايَعَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ عُثْمَانَ بْنَ مَظْعُونٍ طَارَ لَهُمْ فِي السُّكْنَى حِينَ اقْتَرَعَتِ الأَنْصَارُ عَلَى سُكْنَى الْمُهَاجِرِينَ، قَالَتْ أُمُّ الْعَلاَءِ فَاشْتَكَى عُثْمَانُ عِنْدَنَا، فَمَرَّضْتُهُ حَتَّى تُوُفِّيَ، وَجَعَلْنَاهُ فِي أَثْوَابِهِ، فَدَخَلَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْكَ أَبَا السَّائِبِ، شَهَادَتِي عَلَيْكَ لَقَدْ أَكْرَمَكَ اللَّهُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ وَمَا يُدْرِيكِ أَنَّ اللَّهَ أَكْرَمَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ قُلْتُ لاَ أَدْرِي بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَنْ قَالَ ‏”‏ أَمَّا هُوَ فَقَدْ جَاءَهُ وَاللَّهِ الْيَقِينُ، وَاللَّهِ إِنِّي لأَرْجُو لَهُ الْخَيْرَ، وَمَا أَدْرِي وَاللَّهِ وَأَنَا رَسُولُ اللَّهِ مَا يُفْعَلُ بِي ‏”‏‏.‏ قَالَتْ فَوَاللَّهِ لاَ أُزَكِّي أَحَدًا بَعْدَهُ قَالَتْ فَأَحْزَنَنِي ذَلِكَ فَنِمْتُ فَأُرِيتُ لِعُثْمَانَ بْنِ مَظْعُونٍ عَيْنًا تَجْرِي، فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ ذَلِكَ عَمَلُهُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Musa b. Isma‘il, njemu Ibrahim b. Sa‘d, da ga je obavijestio Ibn-Šihab, prenoseći od Haridže b. Zejda b. Sabita kojeg je obavijestila Umm-Ala’, jedna od žena koja je dala prisegu Allahovom Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, kazivala je kako je Usman b. Maz‘un, kada su kockom određivali ensarijske kuće za iseljenike (muhadžire), dopao njima. “Usman se”, kazuje Umm-Ala’, “požalio na bolest, pa sam ga njegovala dok nije umro. Stavili smo ga u njegovu odjeću. Onda nam je došao Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, a ja rekoh: ‘Neka je na tebe Allahova milost, Ebu-Saibe! Svjedočim da te je Allah već počastio!’ ‘Po čemu znaš da ga je Allah već počastio?’, upitao je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem. ‘Allahov Poslaniče – otkupila bih te i majkom i ocem! – ne znam, pa koga…!’, odgovorila sam. ‘Što se njega tiče’, reče on, ‘Allaha mi, njemu je došao jekin, i, Allaha mi, ja mu želim svako dobro! Ali ja, tako mi Allaha, iako sam Allahov poslanik, ne znam šta će biti sa mnom!’ Poslije toga, Allaha mi, nisam više nikog pohvalila. To me je”, pripovijeda ona dalje, “rastužilo. Zaspala sam i u snu vidjela Osmanov izvor kako teče, pa sam otišla Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i ispričala mu. ‘To su njegova djela!’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ يَوْمُ بُعَاثٍ يَوْمًا قَدَّمَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَقَدِ افْتَرَقَ مَلَؤُهُمْ، وَقُتِلَتْ سَرَاتُهُمْ فِي دُخُولِهِمْ فِي الإِسْلاَمِ‏.‏

 

Pričao nam je Ubejdullah b. Seid, a njemu Ebu-Usama, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Dan Bu‘asa Allah je darovao Svome Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, kako bi oni (koji su ostali u životu) primili islam. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, je stigao kada su se oni već bili razjedinili i kada su ubijeni njihovi glavari.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، دَخَلَ عَلَيْهَا وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَهَا يَوْمَ فِطْرٍ أَوْ أَضْحًى، وَعِنْدَهَا قَيْنَتَانِ ‏{‏تُغَنِّيَانِ‏}‏ بِمَا تَقَاذَفَتِ الأَنْصَارُ يَوْمَ بُعَاثَ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ مِزْمَارُ الشَّيْطَانِ مَرَّتَيْنِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ دَعْهُمَا يَا أَبَا بَكْرٍ، إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا، وَإِنَّ عِيدَنَا هَذَا الْيَوْمُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Musenna, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a on od Aiše da je kod nje ušao Ebu-Bekr, dok je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, bio s njom, na Ramazanski (ili Kurbanski) bajram, a kod nje su (u to vrijeme) dvije robinje pjevale pjesme što su ih ensarije međusobno recitirali jedni protiv drugih na dan Bu‘asa. “Šejtanska frula!”, rekao je Ebu-Bekr. “Ostavi ih Ebu-Bekre!”, reče Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, dodavši: “Svaki narod ima svoj blagdan, a naš blagdan je ovaj dan!”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ،‏.‏ وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، حَدَّثَنَا أَبُو التَّيَّاحِ، يَزِيدُ بْنُ حُمَيْدٍ الضُّبَعِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ، نَزَلَ فِي عُلْوِ الْمَدِينَةِ فِي حَىٍّ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ ـ قَالَ ـ فَأَقَامَ فِيهِمْ أَرْبَعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً، ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى مَلإِ بَنِي النَّجَّارِ ـ قَالَ ـ فَجَاءُوا مُتَقَلِّدِي سُيُوفِهِمْ، قَالَ وَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَاحِلَتِهِ، وَأَبُو بَكْرٍ رِدْفَهُ، وَمَلأُ بَنِي النَّجَّارِ حَوْلَهُ حَتَّى أَلْقَى بِفِنَاءِ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ فَكَانَ يُصَلِّي حَيْثُ أَدْرَكَتْهُ الصَّلاَةُ، وَيُصَلِّي فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ، قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ أَمَرَ بِبِنَاءِ الْمَسْجِدِ، فَأَرْسَلَ إِلَى مَلإِ بَنِي النَّجَّارِ، فَجَاءُوا فَقَالَ ‏ “‏ يَا بَنِي النَّجَّارِ، ثَامِنُونِي حَائِطَكُمْ هَذَا ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا لاَ، وَاللَّهِ لاَ نَطْلُبُ ثَمَنَهُ إِلاَّ إِلَى اللَّهِ‏.‏ قَالَ فَكَانَ فِيهِ مَا أَقُولُ لَكُمْ كَانَتْ فِيهِ قُبُورُ الْمُشْرِكِينَ، وَكَانَتْ فِيهِ خِرَبٌ، وَكَانَ فِيهِ نَخْلٌ، فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقُبُورِ الْمُشْرِكِينَ فَنُبِشَتْ، وَبِالْخِرَبِ فَسُوِّيَتْ، وَبِالنَّخْلِ فَقُطِعَ، قَالَ فَصَفُّوا النَّخْلَ قِبْلَةَ الْمَسْجِدِ ـ قَالَ ـ وَجَعَلُوا عِضَادَتَيْهِ حِجَارَةً‏.‏ قَالَ قَالَ جَعَلُوا يَنْقُلُونَ ذَاكَ الصَّخْرَ وَهُمْ يَرْتَجِزُونَ، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُمْ يَقُولُونَ اللَّهُمَّ إِنَّهُ لاَ خَيْرَ إِلاَّ خَيْرُ الآخِرَهْ فَانْصُرِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, a njemu Abdul-Varis…; a Pričao nam je i Ishak b. Mensur, da ga je obavijestio Abdus-Samed, kako je čuo svoga oca da mu je pričao Ebu-Tejjah Jezid b. Humejd Dab‘ijj, kako je Enes b. Malik, radijallahu anhu, kazivao: “Kada je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, došao u Medinu, nastanio se u gornji dio grada, u četvrt u kojoj su bili potomci Amr b. Avfa. Tu je proveo četrnaest noći, a onda je poslao po članove Benu-Nedždžara, koji su došli isukanih sablji. I kao da sad gledam: Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, na svojoj jahalici, Ebu-Bekr za njim, a oni iz Nedždžara oko njega – sve dok nije sjahao u Ebu-Ejjubovom dvorištu. Klanjao je ondje gdje bi ga zatekao namaz, pa i u ovčijim torovima. Onda je naredio da se sagradi mesdžid. Poslao je po one iz Nedždžara, i oni su došli. Tada on reče: ‘O vi iz Nedždžara, recite mi cijenu ove bašče!’ ‘Ne, tako nam Allaha’, rekoše oni, ‘ne tražimo nadoknadu za to, osim od Allaha!’ “Bilo je”, kazuje (Enes) dalje, “ovako kako ću vam ja reći: tu su bili idolopoklonički grobovi; bila je to razvalina, a tu je bilo i palmi. Allahov Poslanik je, sallallahu alejhi ve sellem, naredio, te su grobovi preneseni, razvalina poravnata, a palme posječene. Prema džamijskoj kibli očišćeno je mjesto (izvaljenih) palmi, a dovratke su napravili od kamena. Prenosili su tu stijenu, dok je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, bio s njima, recitirajući: ‘Gospodaru naš, nema dobra bez ahiretskoga, pa pomozi ensarijama i muhadžirima!’”


 

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حُمَيْدٍ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، يَسْأَلُ السَّائِبَ ابْنَ أُخْتِ النَّمِرِ مَا سَمِعْتَ فِي، سُكْنَى مَكَّةَ قَالَ سَمِعْتُ الْعَلاَءَ بْنَ الْحَضْرَمِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ ثَلاَثٌ لِلْمُهَاجِرِ بَعْدَ الصَّدَرِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ibrahim b. Hamza, a njemu Hatim, prenoseći od Abdur-Rahmana b. Humejda Zuhrija da je čuo Omera b. Abdul-Aziza kako je upitao Saiba, Nemirovog sestrića: “Šta si čuo o stanovanju u Mekki?”, pa je on odgovorio: “Čuo sam Alaa b. Hadremija kad je kazivao da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Tri (dana) nakon povratka.’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ مَا عَدُّوا مِنْ مَبْعَثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ مِنْ وَفَاتِهِ، مَا عَدُّوا إِلاَّ مِنْ مَقْدَمِهِ الْمَدِينَةَ‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Meslema, a njemu Abdul-Aziz, prenoseći od svoga oca, a on od Sehl b. Sa‘da da je kazivao: “Nisu računali (vrijeme) od početka Vjerovjesnikovog, sallallahu alejhi ve sellem, poslanstva niti od njegove smrti; računali su od njegovog dolaska u Medinu.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ فُرِضَتِ الصَّلاَةُ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ هَاجَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَفُرِضَتْ أَرْبَعًا، وَتُرِكَتْ صَلاَةُ السَّفَرِ عَلَى الأُولَى‏.‏ تَابَعَهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, njemu Jezid b. Zurej‘, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, on od Urve, a ovaj od Aiše, radijallahu anha, da je kazivala: “Bila su propisana dva rekata namaza. Nakon toga Vjerovjesnik se, sallallahu alejhi ve sellem, iselio (u Medinu), pa su propisana četiri rekata, ali je putnički namaz ostao u prvom obliku.” S ovim lancem prenosilaca Jezida u predanju slijedi Abdur-Rezzak, prenoseći od Ma‘mera.


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ عَادَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ مِنْ مَرَضٍ أَشْفَيْتُ مِنْهُ عَلَى الْمَوْتِ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، بَلَغَ بِي مِنَ الْوَجَعِ مَا تَرَى، وَأَنَا ذُو مَالٍ وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ لِي وَاحِدَةٌ، أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ ‏”‏ لاَ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَأَتَصَدَّقُ بِشَطْرِهِ قَالَ ‏”‏ الثُّلُثُ يَا سَعْدُ، وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ، إِنَّكَ أَنْ تَذَرَ ذُرِّيَّتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ ‏”‏ أَنْ تَذَرَ ذُرِّيَّتَكَ، وَلَسْتَ بِنَافِقٍ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ آجَرَكَ اللَّهُ بِهَا، حَتَّى اللُّقْمَةَ تَجْعَلُهَا فِي فِي امْرَأَتِكَ ‏”‏‏.‏ قُلْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ ‏”‏ إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلاً تَبْتَغِي بِهِ وَجْهَ اللَّهِ إِلاَّ ازْدَدْتَ بِهِ دَرَجَةً وَرِفْعَةً، وَلَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ، وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ، وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ، لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ يَرْثِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُوُفِّيَ بِمَكَّةَ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ وَمُوسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ ‏”‏ أَنْ تَذَرَ وَرَثَتَكَ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Kaze‘a, a njemu Ibrahim, prenoseći od Zuhrija, on od Amira b. Sa‘da b. Malika, a ovaj od svoga oca da je kazivao: “U godini Oprosnog hadždža posjetio me je za vrijeme bolesti od koje nema ozdravljenja Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem. ‘Allahov Poslaniče‘, rekao sam, ‘vidiš kakva me je bolest pogodila! Imućan sam, a nemam nasljednika osim jedne kćeri, pa hoću li podijeliti dvije trećine imetka?‘ ‘Ne!’, reče on. ‘A da podijelim polovicu?’, upitao sam. ‘Trećinu, Sa‘de’, reče on, ‘a i trećina je mnogo! Da ostaviš nasljednike bogate, bolje ti je nego da ih ostaviš nekome na teret, pa da prose od ljudi! (Ahmed b. Junus prenosi od Ibrahima: ‘Da ostaviš potomke…’) Ti nećeš biti onaj koji dijeli milostinju iz želje za licem Allahovim, a da te Allah zbog toga ne zaštiti, pa čak i za zalogaj koji staviš u usta svoje žene!’ ‘Allahov Poslaniče’, rekoh, ‘da li da ostanem poslije svojih drugova?’ ‘Nećeš ostati’, reče on, ‘radeći neki posao želeći time lice Allahovo, jedino da te Allah zbog toga uzdigne i daruje ti visoke stupnjeve. A može biti i da ostaneš, pa da se neki okoriste tobom, a drugima da pričiniš štetu. Gospodaru, produži Hidžru mojim drugovima i ne vraćaj ih odmah!’ Jadan li je Sa‘d b. Havla! Allahov se Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, žalostio što on umire u Mekki.” Ahmed b. Junus i Musa prenose od Ibrahima: “Da ostaviš nasljednike…”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ، فَآخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ الأَنْصَارِيِّ، فَعَرَضَ عَلَيْهِ أَنْ يُنَاصِفَهُ أَهْلَهُ وَمَالَهُ، فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي أَهْلِكَ وَمَالِكَ، دُلَّنِي عَلَى السُّوقِ‏.‏ فَرَبِحَ شَيْئًا مِنْ أَقِطٍ وَسَمْنٍ، فَرَآهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ أَيَّامٍ وَعَلَيْهِ وَضَرٌ مِنْ صُفْرَةٍ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَهْيَمْ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ ‏”‏‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً مِنَ الأَنْصَارِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَمَا سُقْتَ فِيهَا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ وَزْنَ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Jusuf, a njemu Sufjan, prenoseći od Humejda, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Došao je Abdur-Rahman b. Avf u Medinu, pa ga je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, bratimio sa Sa‘d b. Rebi‘om, ensarijom koji mu je predložio da podijele imetak i žene. Na to je Abdur-Rahman rekao: ‘Allah ti blagoslovio imetak i žene, kaži ti meni gdje je pijaca!’ Zaradio je nešto na siru i maslu. Nakon nekoliko dana vidio ga je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, a na odjeći mu (žuta) mrlja od mirisa. ‘Šta ima, Abdur-Rahmane?’, upitao ga je. ‘Oženio sam se ensarijkom, Allahov Poslaniče!’, odgovorio je. ‘A koliko si potrošio na nju?’, upita on. ‘Zlata težine pet zlatnika’, reče on. ‘Priredi veselje makar tako što ćeš zaklati jednu ovcu’, reče mu Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem.”


 

حَدَّثَنِي حَامِدُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ بِشْرِ بْنِ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَلاَمٍ، بَلَغَهُ مَقْدَمُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ، فَأَتَاهُ يَسْأَلُهُ عَنْ أَشْيَاءَ، فَقَالَ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ ثَلاَثٍ لاَ يَعْلَمُهُنَّ إِلاَّ نَبِيٌّ مَا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ وَمَا أَوَّلُ طَعَامٍ يَأْكُلُهُ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَمَا بَالُ الْوَلَدِ يَنْزِعُ إِلَى أَبِيهِ أَوْ إِلَى أُمِّهِ قَالَ ‏”‏ أَخْبَرَنِي بِهِ جِبْرِيلُ آنِفًا ‏”‏‏.‏ قَالَ ابْنُ سَلاَمٍ ذَاكَ عَدُوُّ الْيَهُودِ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَمَّا أَوَّلُ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ فَنَارٌ تَحْشُرُهُمْ مِنَ الْمَشْرِقِ إِلَى الْمَغْرِبِ، وَأَمَّا أَوَّلُ طَعَامٍ يَأْكُلُهُ أَهْلُ الْجَنَّةِ، فَزِيَادَةُ كَبِدِ الْحُوتِ، وَأَمَّا الْوَلَدُ، فَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الرَّجُلِ مَاءَ الْمَرْأَةِ نَزَعَ الْوَلَدَ، وَإِذَا سَبَقَ مَاءُ الْمَرْأَةِ مَاءَ الرَّجُلِ نَزَعَتِ الْوَلَدَ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَشْهَدُ أَنَّ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ الْيَهُودَ قَوْمٌ بُهُتٌ، فَاسْأَلْهُمْ عَنِّي قَبْلَ أَنْ يَعْلَمُوا بِإِسْلاَمِي، فَجَاءَتِ الْيَهُودُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَىُّ رَجُلٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فِيكُمْ ‏”‏‏.‏ قَالُوا خَيْرُنَا وَابْنُ خَيْرِنَا وَأَفْضَلُنَا وَابْنُ أَفْضَلِنَا‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ‏”‏‏.‏ قَالُوا أَعَاذَهُ اللَّهُ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ فَأَعَادَ عَلَيْهِمْ، فَقَالُوا مِثْلَ ذَلِكَ، فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ‏.‏ قَالُوا شَرُّنَا وَابْنُ شَرِّنَا‏.‏ وَتَنَقَّصُوهُ‏.‏ قَالَ هَذَا كُنْتُ أَخَافُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏

 

Pričao mi je Hamid b. Umer, prenoseći od Bišr b. Mufeddala, kojem je pričao Humejd, a ovom Enes kazavši: “Abdullah b. Selam čuo je za Vjerovjesnikov, sallallahu alejhi ve sellem, dolazak u Medinu, pa je došao da ga ponešto priupita. ‘Pitat ću te’, rekao (mu) je, ‘o troje koje ne zna niko osim vjerovjesnika: šta je prvi predznak Sudnjeg dana?, koju će prvu hranu jesti stanovnici Dženneta?, i šta čini da dijete biva na oca ili na majku?’ ‘Džibril me je maločas obavijestio o tome!’, odgovorio je on, a Ibn-Selam reče: ‘Taj je melek židovski neprijatelj!’ ‘Što se tiče prvog predznaka Sudnjeg dana’, reče (Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem), ‘bit će to vatra koja ih tjera s istoka ka zapadu; prva hrana stanovnicima Dženneta bit će odvojeni dio na jetri kita; a što se tiče djeteta: ako muška voda pretekne žensku vodu, dijete biva muško, a ako ženska voda pretekne mušku vodu, dijete biva žensko.’ ‘Svjedočim da nema drugog (istinskog) Boga osim Allaha i da si ti Allahov poslanik!’, reče on i dodade: ‘Allahov Poslaniče, židovi su doista narod klevetnika i lažova! Upitaj ih o meni prije nego što saznaju da sam primio islam.’ Došli su židovi, pa ih je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, upitao: ‘Kakav je po vama Abdullah b. Selam?’ ‘Najbolji i sin najboljega, najvredniji (u znanju) i sin najvrednijega!’, rekoše oni. ‘A šta mislite ako je Abdullah b. Selam primio islam?’, upita ih Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem. ‘Allah ga je zaštitio od toga!’, rekoše oni. On im je to ponovio, ali su oni odgovorili isto. Onda se pojavio Abdullah i rekao: ‘Svjedočim da nema drugog (istinskog) Boga osim Allaha i da je Muhammed Allahov poslanik.’ Tada oni rekoše: ‘Najgori je među nama, i sin najgorega!’ Nastojali su ga omalovažiti i poniziti. ‘Allahov Poslaniče’, reče on, ‘ovoga sam se plašio!’”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ أَبَا الْمِنْهَالِ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ مُطْعِمٍ، قَالَ بَاعَ شَرِيكٌ لِي دَرَاهِمَ فِي السُّوقِ نَسِيئَةً فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ أَيَصْلُحُ هَذَا فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ، وَاللَّهِ لَقَدْ بِعْتُهَا فِي السُّوقِ فَمَا عَابَهُ أَحَدٌ، فَسَأَلْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ فَقَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ نَتَبَايَعُ هَذَا الْبَيْعَ، فَقَالَ ‏ “‏ مَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ فَلَيْسَ بِهِ بَأْسٌ، وَمَا كَانَ نَسِيئَةً فَلاَ يَصْلُحُ ‏”‏‏.‏ وَالْقَ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ فَاسْأَلْهُ فَإِنَّهُ كَانَ أَعْظَمَنَا تِجَارَةً، فَسَأَلْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ فَقَالَ مِثْلَهُ‏.‏ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً فَقَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَنَحْنُ نَتَبَايَعُ، وَقَالَ نَسِيئَةً إِلَى الْمَوْسِمِ أَوِ الْحَجِّ‏.‏

 

Pričao nam je Ali b. Abdullah, a njemu Sufjan, prenoseći od Amra, koji je čuo Ebu-Minhal Abdur-Rahman b. Mut‘ima da je kazivao: “Moj je ortak na pijaci prodao (razmijenio) dirheme na poček, pa sam mu rekao: ‘Slavljen neka je Allah, zar to valja?!’‘Slavljen neka je Allah’, odgovori on, ‘prodao sam ih na pijaci, a niko mi nije rekao da je to pokuđeno!’ Upitao sam (o tome) Beraa b. Aziba, pa je odgovorio: ‘Došao je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem – a mi smo na takav način trgovali – i rekao: ‘Ono što se proda tako da bude primopredaja iz ruke u ruku – to ne smeta; ali ono što bude na poček – to nije u redu!’ Potraži Zejd b. Erkama pa ga pitaj, on je bio najveći trgovac među nama.’ Pitao sam Zejda b. Erkama, i on mi je rekao isto.” Sufjan je jednom ispričao: “… pa je rekao: ‘Došao nam je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, u Medinu – a mi smo trgovali – i rekao: ‘… na poček do sezone (ili je rekao do hadždža).’”


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَوْ آمَنَ بِي عَشَرَةٌ مِنَ الْيَهُودِ لآمَنَ بِي الْيَهُودُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muslim b. Ibrahim, njemu Kurra, a ovom prenoseći od Muhammeda, on od Ebu-Hurejre, a on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Da su deseterica židova povjerovala u mene, svi bi židovi povjerovali u mene.”


 

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ ـ أَوْ مُحَمَّدُ ـ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْغُدَانِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ، أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَإِذَا أُنَاسٌ مِنَ الْيَهُودِ يُعَظِّمُونَ عَاشُورَاءَ وَيَصُومُونَهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ نَحْنُ أَحَقُّ بِصَوْمِهِ ‏”‏‏.‏ فَأَمَرَ بِصَوْمِهِ‏.‏

 

Pričao mi je Ahmed (ili Muhammed) b. Ubejdullah Gudani, njemu Hammad b. Usama, a njega je obavijestio Ebu-Umejs, prenoseći od Kajs b. Muslima, ovaj od Tarika b. Šihaba, a on od Ebu-Musaa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Došao je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, u Medinu – a židovi su slavili Dan ašure i postili ga – i rekao: ‘Mi smo preči da ga postimo!’, te naredio da se posti.”


 

حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَجَدَ الْيَهُودَ يَصُومُونَ عَاشُورَاءَ، فَسُئِلُوا عَنْ ذَلِكَ، فَقَالُوا هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي أَظْفَرَ اللَّهُ فِيهِ مُوسَى وَبَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى فِرْعَوْنَ، وَنَحْنُ نَصُومُهُ تَعْظِيمًا لَهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ نَحْنُ أَوْلَى بِمُوسَى مِنْكُمْ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ أَمَرَ بِصَوْمِهِ‏.‏

 

Pričao nam je Zijad b. Ejjub, njemu Hušejm, a ovom Ebu-Bišr, prenoseći od Seida b. Džubejra, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhuma, da je kazivao: “Kada je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, došao u Medinu, zatekao je židove kako poste Dan ašure. Upitani su o tome, pa su oni odgovorili: ‘Ovo je dan u kojem je Allah dao pobjedu Musau i Israilcima nad faraonom; mi ga postimo, slaveći ga.’ ‘Mi smo preči Musau od vas!’, reče Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, i naredi da se posti.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَسْدِلُ شَعْرَهُ، وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يَفْرُقُونَ رُءُوسَهُمْ، وَكَانَ أَهْلُ الْكِتَابِ يَسْدِلُونَ رُءُوسَهُمْ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ مُوَافَقَةَ أَهْلِ الْكِتَابِ فِيمَا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ بِشَىْءٍ، ثُمَّ فَرَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَأْسَهُ‏.‏

 

Pričao nam je Abdan, njemu Abdullah, a ovom prenoseći od Junusa, a on Zuhrija, kojeg je obavijestio Ubejdullah b. Abdullah b. Utbe, prenoseći od Abdullaha b. Abbasa, radijallahu anhuma, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, puštao kosu; idolopoklonici su pravili razdjeljak, a sljedbenici Knjige puštali su kosu – a Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, volio je nalikovati sljedbenicima Knjige u onome o čemu mu nije došla nikakva zapovijed. Potom je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, napravio razdjeljak.”


 

حَدَّثَنِي زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ هُمْ أَهْلُ الْكِتَابِ، جَزَّءُوهُ أَجْزَاءً، فَآمَنُوا بِبَعْضِهِ وَكَفَرُوا بِبَعْضِهِ‏.‏ ‏{‏يَعْنِي قَوْلَ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏الَّذِينَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِينَ ‏}‏

 

Pričao mi je Zijad b. Ejjub, njemu Hušejm, a ovom Ebu-Bišr, prenoseći od Seida b. Džubejra, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhuma, da je kazivao: “Oni su sljedbenici Knjige; podijelili su je u dijelove i vjerovali u jedan, a odbacivali drugi dio.” On je mislio na riječi Uzvišenog Allaha: (Isto tako smo i urotitelje opomenuli), one koji Kur’an na dijelove podijeliše.


 

حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عُمَرَ بْنِ شَقِيقٍ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ أَبِي وَحَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ، عَنْ سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ، أَنَّهُ تَدَاوَلَهُ بِضْعَةَ عَشَرَ مِنْ رَبٍّ إِلَى رَبٍّ‏.‏

 

Pričao mi je Hasan b. Umer b. Šekik, a njemu Mu‘temir, kako mu je njegov otac rekao…; a Pričao nam je i Ebu-Usman, prenoseći od Selman Farisija da je obišao i služio deset vlasnika i još nekoliko njih.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ سَلْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ أَنَا مِنْ، رَامَ هُرْمُزَ‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Jusuf, a njemu Sufjan, prenoseći od Avfa, a on od Ebu-Usmana da je rekao: “Čuo sam Selmana, radijallahu anhu, kako kazuje: ‘Ja sam iz Rame Hurmuza.’”


 

حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ مُدْرِكٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ سَلْمَانَ، قَالَ فَتْرَةٌ بَيْنَ عِيسَى وَمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم سِتُّمِائَةِ سَنَةٍ‏.‏

 

Pričao mi je Hasan b. Mudrik, njemu Jahja b. Hammad, kojeg je obavijestio Ebu-Avane, prenoseći od Asima Ahvela, ovaj od Ebu-Usmana, a on od Selmana da je rekao: “Razdoblje je između Isaa i Muhammeda, sallallahu alejhima ve sellem, šest stotina godina.”