Vrijednosti Kur’ana

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ، وَابْنُ، عَبَّاسٍ رضى الله عنهم قَالاَ لَبِثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمَكَّةَ عَشْرَ سِنِينَ يُنْزَلُ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ وَبِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ.

 

Pričao nam je Ubjedullah b. Musa, prenoseći od Šejbana, on od Jahjaa, a ovaj od Ebu-Seleme da je rekao: “Obavijestili su me Aiša i Ibn-Abbas, radijallahu anhu, da je Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, Kur’an objavljivan deset godina u Meki i deset u Medini.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ أُنْبِئْتُ أَنَّ جِبْرِيلَ، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ أُمُّ سَلَمَةَ فَجَعَلَ يَتَحَدَّثُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأُمِّ سَلَمَةَ ‏ “‏ مَنْ هَذَا ‏”‏‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَتْ هَذَا دِحْيَةُ‏.‏ فَلَمَّا قَامَ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا حَسِبْتُهُ إِلاَّ إِيَّاهُ حَتَّى سَمِعْتُ خُطْبَةَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُخْبِرُ خَبَرَ جِبْرِيلَ أَوْ كَمَا قَالَ، قَالَ أَبِي قُلْتُ لأَبِي عُثْمَانَ مِمَّنْ سَمِعْتَ هَذَا‏.‏ قَالَ مِنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ‏.‏

 

Pričao nam je Musa b. Ismail, a njemu Mu‘temir da je čuo od svoga oca, a on od Osmana da je rekao: “Obaviješten sam da je Džibril došao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i razgovarao s njim u prisustvu Umm-Seleme, pa ju je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, upitao: ‘Ko je ovo?’ (ili kako je već rekao) ‘Ovo je Dihja’, odgovorila je ona. Kada je otišao, ona je kasnije izjavila: ‘Tako mi Allaha, mislila sam da je to bio on sve dok nisam čula govor u kome Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, obavještava o Džibrilovoj vijesti’ (ili kako je već rekao).” Moj je otac rekao: “Upitao sam Ebu-Osmana: ‘Od koga si ovo čuo?’ – ‘Od Usame b. Zejda’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا مِنَ الأَنْبِيَاءِ نَبِيٌّ إِلاَّ أُعْطِيَ مَا مِثْلُهُ آمَنَ عَلَيْهِ الْبَشَرُ، وَإِنَّمَا كَانَ الَّذِي أُوتِيتُ وَحْيًا أَوْحَاهُ اللَّهُ إِلَىَّ فَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَكْثَرَهُمْ تَابِعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Jusuf, njemu Lejs, a ovom Seid Makburi, prenoseći od svoga oca, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Svim vjerovjesnicima date su mudžize na osnovu kojih su im ljudi povjerovali, a meni je data Objava, koju mi je Allah spustio, pa se nadam da ću ja biti onaj koji će imati najviše sljedbenika na Sudnjem danu!’”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ اللَّهَ، تَعَالَى تَابَعَ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ وَفَاتِهِ حَتَّى تَوَفَّاهُ أَكْثَرَ مَا كَانَ الْوَحْىُ، ثُمَّ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدُ‏.‏

 

Pričao nam je Amr b. Muhammed, njemu Jakub b. Ibrahim, ovom njegov otac, prenoseći od Saliha b. Kejsana, a on od Ibn-Šihaba da je rekao: “Obavijestio me je Enes b. Malik, radijallahu anhu, da je Uzvišeni Allah redovno slao Objavu Svome Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, tokom njegovog života, a objavljivanje pred smrt bilo je češće nego u prethodnom periodu. Nakon toga Allahov je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, preselio na ahiret.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ جُنْدَبًا، يَقُولُ اشْتَكَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَقُمْ لَيْلَةً أَوْ لَيْلَتَيْنِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ فَقَالَتْ يَا مُحَمَّدُ مَا أُرَى شَيْطَانَكَ إِلاَّ قَدْ تَرَكَكَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏وَالضُّحَى * وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى * مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى‏}‏

 

Pričao nam je Ebu-Nuajm, njemu Sufjan, prenoseći od Esveda b. Kajsa, a on od Džunduba da je rekao: “Vjerovjesnik se, sallallahu alejhi ve sellem, razbolio, te noć ili dvije nije ustajao na noćni namaz. Tada mu je došla jedna žena i rekla: ‘Muhammede, tvoj te je šejtan napustio!’ Nakon toga Uzvišeni je Allah objavio: ‘Tako mi jutra, i noći kada se utiša – Gospodar tvoj nije te ni napustio ni omrznuo!’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَأَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ فَأَمَرَ عُثْمَانُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَسَعِيدَ بْنَ الْعَاصِ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ أَنْ يَنْسَخُوهَا، فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ لَهُمْ إِذَا اخْتَلَفْتُمْ أَنْتُمْ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فِي عَرَبِيَّةٍ مِنْ عَرَبِيَّةِ الْقُرْآنِ فَاكْتُبُوهَا بِلِسَانِ قُرَيْشٍ، فَإِنَّ الْقُرْآنَ أُنْزِلَ بِلِسَانِهِمْ فَفَعَلُوا‏.‏

 

Pričao nam je Ebu Jemam, njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, a on od Enesa b. Malika da je kazivao: “Osman je naredio Zejdu b. Sabitu, Seidu b. Asu, Abdullahu b. Zubejru i Abdur-Rahmanu b. Harisu b. Hišamu da prepišu Kur’an u mushaf, rekavši im: ‘Ako se raziđete sa Zejdom b. Sabitom u nečem arapskom u Kur’anu, onda to pišite jezikom Kurejša, jer je Kur’an objavljen na njihovom narječju!’ Tako su i učinili.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا عَطَاءٌ،‏.‏ وَقَالَ مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي صَفْوَانُ بْنُ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ، أَنَّ يَعْلَى، كَانَ يَقُولُ لَيْتَنِي أَرَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ يُنْزَلُ عَلَيْهِ الْوَحْىُ، فَلَمَّا كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْجِعْرَانَةِ وَعَلَيْهِ ثَوْبٌ قَدْ أَظَلَّ عَلَيْهِ وَمَعَهُ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ مُتَضَمِّخٌ بِطِيبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَرَى فِي رَجُلٍ أَحْرَمَ فِي جُبَّةٍ بَعْدَ مَا تَضَمَّخَ بِطِيبٍ فَنَظَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَاعَةً فَجَاءَهُ الْوَحْىُ فَأَشَارَ عُمَرُ إِلَى يَعْلَى أَنْ تَعَالَ، فَجَاءَ يَعْلَى فَأَدْخَلَ رَأْسَهُ فَإِذَا هُوَ مُحْمَرُّ الْوَجْهِ يَغِطُّ كَذَلِكَ سَاعَةً ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ فَقَالَ ‏”‏ أَيْنَ الَّذِي يَسْأَلُنِي عَنِ الْعُمْرَةِ آنِفًا ‏”‏‏.‏ فَالْتُمِسَ الرَّجُلُ فَجِيءَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ أَمَّا الطِّيبُ الَّذِي بِكَ فَاغْسِلْهُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، وَأَمَّا الْجُبَّةُ فَانْزِعْهَا ثُمَّ اصْنَعْ فِي عُمْرَتِكَ كَمَا تَصْنَعُ فِي حَجِّكَ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Nuajm, njemu Hemmam, ovom Ata, a Musedded kaže da im je pričao Jahja b. Seid, prenoseći od Ibn-Džurejdža, kojeg je obavijestio Ata’ od Safvana b. Ja‘la b. Umejja da je Ja‘la govorio: “Kamo sreće da vidim Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, u trenutku kada mu se spušta Objava!” Kada je Vjerovjesnik, s. a. v.s., bio na Dži’rani, na sebi je imao odjeću koja mu je pravila hlad. S njim su bili još neki njegovi ashabi, te mu je prišao jedan namirisani čovjek i upitao: “Šta kažeš, Allahov Poslaniče, o čovjeku koji je ušao u ihramu, pod ogrtačem koji je namirisan?” Vjerovjesnik je izvjesno vrijeme šutio, a onda mu je došla objava, pa je Omer dao znak Ja‘lau da priđe. Došao je, prinio svoju glavu i primijetio da mu se (Poslaniku) zacrvenilo lice, čuo se glas (poput čovjeka kada hrče) neko vrijeme, zatim mu je završeno objavljivanje i on upita: “Gdje je onaj koji me je ranije pitao o umri?” Potražili su tog čovjeka, i kada je doveden pred Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, on mu reče: “Što se tiče mirisa koji je na tebi, speri ga tri puta, a što se tiče ogrtača, skini ga, a onda izvrši umru onako kako obavljaš hadž!”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ بِالْمَوَاطِنِ، فَيَذْهَبَ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ‏.‏ قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ تَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ عُمَرُ هَذَا وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِذَلِكَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ‏.‏ قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ، وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا أَمَرَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ أَبُو بَكْرٍ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ حَتَّى وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرَهُ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ‏}‏ حَتَّى خَاتِمَةِ بَرَاءَةَ، فَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ‏.‏

 

Pričao nam je Musa b. Ismail, prenoseći od Ibrahima b. Sa‘da, on od Ibn-Šihaba, a ovaj od Ubejda b. Sebaka da je Zejd b. Sabit, radijallahu anhu, kazivao: “Poslao mi je Ebu-Bekr es-Siddik nakon pogibije učesnika Bitke na Jemami – a Omer b. Hattab već je bio kod njega i reče Ebu-Bekr: ‘Došao mi je Omer i rekao: ‘U Bici na Jemami povećao se broj poginulih učača Kur’ana. Ja se, doista, bojim da se u sljedećim bitkama broj ubijenih hafiza ne poveća, pa da se ne zagubi dosta toga iz Kur’ana. Stoga smatram da bi trebalo narediti sakupljanje Kur’ana!’ Na moje riječi: ‘Kako da učiniš nešto što Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, nije učinio?!’ – odgovorio je: ‘Ovo je, tako mi Allaha, dobro!’ Omer mi’, kaže dalje Ebu-Bekr, ‘nije prestajao ovo napominjati sve dok Allah moje grudi nije za to proširio, pa sam na to počeo gledati onako kako i Omer gleda. Kaže Zejd: Rekao je Ebu-Bekr: Ti si (Zejde) mlad i pametan, i mi u tvoju sposobnost ne sumnjamo, a zapisivao si Kur’an Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, pa se pobrini i saberi Kur’an u jednu zbirku!’ – ‘Tako mi Allaha da su me zadužili da prenesem jedno od ovih brda, ne bi mi bilo teže od obaveze sabiranja Kur’ana! Ja rekoh kako da učinite nešto što nije činio Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem?!’ Odgovorio mi je: ‘To je, tako mi Allaha, dobro!’Ebu-Bekr mi je nastavio ponavljati ovu ideju”, kaže Zejd, “sve dok mi Allah nije proširio grudi kao što je proširio prsa Ebu-Bekru i Omeru, radijallahu anhu, te sam počeo sakupljajti Kur’an, nalazeći ga zapisanog na palminim suhim granama, tankim kamenim pločama i u pamćenju ljudi. Dok nisam našao kraj sure Et-Tevba kod Ebu-Huzejme Ensarija. Tu je stajalo: ‘Došao vam je Poslanik, jedan od vas; teško mu je što ćete na muke udariti…’ – do kraja sure Et Tevba. Te su stranice potom bile pohranjene kod Ebu-Bekra dok nije preselio, zatim kod Omera dok je bio živ, a nakon toga kod Omerove, radijallahu anhu, kćerke Hafse, radijallahu anhu”.


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ قَدِمَ عَلَى عُثْمَانَ وَكَانَ يُغَازِي أَهْلَ الشَّأْمِ فِي فَتْحِ إِرْمِينِيَةَ وَأَذْرَبِيجَانَ مَعَ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَأَفْزَعَ حُذَيْفَةَ اخْتِلاَفُهُمْ فِي الْقِرَاءَةِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ لِعُثْمَانَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَدْرِكْ هَذِهِ الأُمَّةَ قَبْلَ أَنْ يَخْتَلِفُوا فِي الْكِتَابِ اخْتِلاَفَ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى فَأَرْسَلَ عُثْمَانُ إِلَى حَفْصَةَ أَنْ أَرْسِلِي إِلَيْنَا بِالصُّحُفِ نَنْسَخُهَا فِي الْمَصَاحِفِ ثُمَّ نَرُدُّهَا إِلَيْكِ فَأَرْسَلَتْ بِهَا حَفْصَةُ إِلَى عُثْمَانَ فَأَمَرَ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدَ بْنَ الْعَاصِ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ فَنَسَخُوهَا فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ عُثْمَانُ لِلرَّهْطِ الْقُرَشِيِّينَ الثَّلاَثَةِ إِذَا اخْتَلَفْتُمْ أَنْتُمْ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فِي شَىْءٍ مِنَ الْقُرْآنِ فَاكْتُبُوهُ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ فَإِنَّمَا نَزَلَ بِلِسَانِهِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى إِذَا نَسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ رَدَّ عُثْمَانُ الصُّحُفَ إِلَى حَفْصَةَ وَأَرْسَلَ إِلَى كُلِّ أُفُقٍ بِمُصْحَفٍ مِمَّا نَسَخُوا وَأَمَرَ بِمَا سِوَاهُ مِنَ الْقُرْآنِ فِي كُلِّ صَحِيفَةٍ أَوْ مُصْحَفٍ أَنْ يُحْرَقَ‏.‏

 

Pričao nam je Musa, prenoseći od Ibrahima, a on od Ibn-Šihaba da mu je Enes b. Malik kazivao: “Nakon što je Huzejfa b. Jeman učestvovao, zajedno s muslimanima Šama i Iraka, u osvajanju Armenije i Azerbejdžana, bio je zaprepašten njihovim razilaženjem u učenju Kur’ana, te je došao Osmanu, radijallahu anhu, i rekao: ‘Zapovjedniče pravovjernih, stigni ovaj ummet prije nego što se raziđe u vezi s Knjigom, kao što su se razišli židovi i kršćani!’ Osman je, nakon toga, zatražio od Hafse: “Pošalji nam stranice mushafa da ih prepišemo u mushaf, potom ćemo ti ih vratiti.” Hafsa ih je poslala Osmanu, a on je naredio Zejdu b. Sabitu, Abdulahu b. Zubejru, Seidu b. Asu i Abdur-Rahmanu b. Harisu b. Hišamu da ih prepišu i sačine nove primjerke mushafa. Trojici Kurejševića Osman je kazao: ‘Ako se u nečemu iz Kur’ana raziđete sa Zejdom b. Sabitom, onda to napišite na narječju Kurejša, jer je Kur’an na njihovom narječju objavljen!’ Oni su tako i učinili. Kada su prepisali taj i sačinili nove primjerke mushafa, Osman je stranice prvog mushafa vratio Hafsi, a u svako je područje poslao po jedan novoprepisani primjerak. Naredio je, nakon toga, da se, izuzev tih napisanih, sve druge stranice i primjerci spale.”


 

قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، سَمِعَ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ، قَالَ فَقَدْتُ آيَةً مِنَ الأَحْزَابِ حِينَ نَسَخْنَا الْمُصْحَفَ قَدْ كُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ بِهَا فَالْتَمَسْنَاهَا فَوَجَدْنَاهَا مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيِّ ‏{‏مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ‏}‏ فَأَلْحَقْنَاهَا فِي سُورَتِهَا فِي الْمُصْحَفِ‏.‏

 

Pričao nam je Ibn-Šihab, prenoseći od Haridže b. Zejda b. Sabita, a on od Zejda b. Sabita da je rekao: “Kada smo prepisivali mushaf, bio sam izgubio jedan ajet iz sure El Ahzab, a slušao sam da ga je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, učio. Tražili smo ga i pronašli kod Huzejme b. Sabita Ensarija. On glasi: ‘Ima vjernika koji ispunjavaju zavjet dat Allahu…’ Pridodali smo ga njegovoj suri u mushafu.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ ابْنَ السَّبَّاقِ، قَالَ إِنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ إِنَّكَ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاتَّبِعِ الْقُرْآنَ‏.‏ فَتَتَبَّعْتُ حَتَّى وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ آيَتَيْنِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهُمَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرَهُ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ‏}‏ إِلَى آخِرِهِ‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, prenoseći od Junusa, on od Ibn-Šihaba, a ovaj od Ibn-Sebbaka da je kazivao: “Čuo sam Zejda b. Sabita kako govori: ‘Poslao je po mene Ebu-Bekr, radijallahu anhu, rekavši: ‘Ti si zapisivao Objavu Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, pa sakupi Kur’an!’ Ja sam potom istraživao sve dok kod Ebu-Huzejme Ensarija nisam pronašao dva posljednja ajeta iz sure Et Tevba, (koja počinju riječima): ‘Došao vam je Poslanik, jedan od vas; teško mu je što ćete na muke udariti…’ do kraja sure. Jedino sam ih kod njega našao.’”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ ‏{‏لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ‏}‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ ادْعُ لِي زَيْدًا وَلْيَجِئْ بِاللَّوْحِ وَالدَّوَاةِ وَالْكَتِفِ ـ أَوِ الْكَتِفِ وَالدَّوَاةِ ـ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ اكْتُبْ لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ ‏”‏ وَخَلْفَ ظَهْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَمْرُو بْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الأَعْمَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا تَأْمُرُنِي فَإِنِّي رَجُلٌ ضَرِيرُ الْبَصَرِ فَنَزَلَتْ مَكَانَهَا ‏{‏لاَ يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ‏}‏ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏{‏غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ‏}‏‏”‏

 

Pričao nam je Ubejdullah b. Musa, prenoseći od Israila, on od Ebu-Ishaka, a ovaj od Beraa da je rekao: “Kada je objavljeno: “Nisu jednaki oni koji se ne bore među vjernicima i oni koji se bore na Allahovom putu…’, Vjerovjesnik je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Pozovi mi Zejda: neka donese ploču i tintarnicu i plećku ili plećku i tintaricu!’, a zatim mu naredio: ‘Piši: ‘Vjernici koji se ne bore nisu jednaki…’’ a iza leđa Vjerovjesnikovih, sallallahu alejhi ve sellem, je bio slijepi Amr b. Umm-Mektum, koji je, upitao: ‘Allahov Poslaniče, pa šta naređuješ, jer sam ja slijep čovjek?!’ Odmah tada je objavljeno: ‘Vjernici koji se ne bore – osim onih koji su za borbu nesposobni – nisu jednaki onima koji se na Allahovu putu bore…’”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ أَقْرَأَنِي جِبْرِيلُ عَلَى حَرْفٍ فَرَاجَعْتُهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَسْتَزِيدُهُ وَيَزِيدُنِي حَتَّى انْتَهَى إِلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Seid b. Ufejr, njemu Lejs, a ovom Ukajl, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Ubjedullaha b. Abdullaha, a ovaj od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, koji kaže da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Podučavao me je Džibril učenju Kur’ana na jedan harf, pa sam mu se obraćao te sam tražio povećanje, pa je on to povećavao sve dok nije skončao sa sedam harfova.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدٍ الْقَارِيَّ، حَدَّثَاهُ أَنَّهُمَا، سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمٍ، يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلاَةِ فَتَصَبَّرْتُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ تَقْرَأُ‏.‏ قَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ كَذَبْتَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَقْرَأَنِيهَا عَلَى غَيْرِ مَا قَرَأْتَ، فَانْطَلَقْتُ بِهِ أَقُودُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ بِسُورَةِ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَرْسِلْهُ اقْرَأْ يَا هِشَامُ ‏”‏‏.‏ فَقَرَأَ عَلَيْهِ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ اقْرَأْ يَا عُمَرُ ‏”‏‏.‏ فَقَرَأْتُ الْقِرَاءَةَ الَّتِي أَقْرَأَنِي، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ، إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Seid b. Ufejr, njemu Lejs, a ovom Ukajl, prenoseći od Ibn-Šihaba da mu je kazivao Urva b. Zubejr, njemu Misver b. Mahrema i Abdur-Rahman b. Abd Kari da su čuli Omera b. Hattaba kako kazuje: “Čuo sam Hišama b. Hakima kako još za života Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, uči suru El Furkan. Slušao sam njegovo učenje i ustanovio da on uči na više harfova (načina), onako kako me nije poučio Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem Bio sam gotovo skočio na njega u namazu, ali sam se strpio dok nije selam predao. Tada sam ga uhvatio za ogrtač i upitao: ‘Ko te je naučio da ovu suru učiš ovako kako sam čuo?’ Naučio me je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem!’, odgovorio je. ‘Lažeš! Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, doista me je poučio drugačije nego što si je ti proučio!’, rekoh mu. Potom sam krenuo za njim vodeći ga Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao mu: ‘Čuo sam ovoga kako uči suru El Furkan na različite harfove (načine), onako kako me ti nisi učio!’ – ‘Pusti ga!’, reče Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, dodavši: ‘Uči, Hišame!’ On je učio onim kiraetom kojim sam ga čuo da uči, a onda je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Tako je objavljen!’ Potom je dodao: ‘Uči, Omere!’ Učio sam mu onako kako me je on naučio, te Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: ‘Tako je objavljen! Doista je ovaj Kur’an objavljen na sedam harfova, pa ga učite kako vam je lakše!’”


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ وَأَخْبَرَنِي يُوسُفُ بْنُ مَاهَكَ، قَالَ إِنِّي عِنْدَ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ إِذْ جَاءَهَا عِرَاقِيٌّ فَقَالَ أَىُّ الْكَفَنِ خَيْرٌ قَالَتْ وَيْحَكَ وَمَا يَضُرُّكَ قَالَ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَرِينِي مُصْحَفَكِ‏.‏ قَالَتْ لِمَ قَالَ لَعَلِّي أُوَلِّفُ الْقُرْآنَ عَلَيْهِ فَإِنَّهُ يُقْرَأُ غَيْرَ مُؤَلَّفٍ‏.‏ قَالَتْ وَمَا يَضُرُّكَ أَيَّهُ قَرَأْتَ قَبْلُ، إِنَّمَا نَزَلَ أَوَّلَ مَا نَزَلَ مِنْهُ سُورَةٌ مِنَ الْمُفَصَّلِ فِيهَا ذِكْرُ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ حَتَّى إِذَا ثَابَ النَّاسُ إِلَى الإِسْلاَمِ نَزَلَ الْحَلاَلُ وَالْحَرَامُ، وَلَوْ نَزَلَ أَوَّلَ شَىْءٍ لاَ تَشْرَبُوا الْخَمْرَ‏.‏ لَقَالُوا لاَ نَدَعُ الْخَمْرَ أَبَدًا‏.‏ وَلَوْ نَزَلَ‏.‏ لاَ تَزْنُوا‏.‏ لَقَالُوا لاَ نَدَعُ الزِّنَا أَبَدًا‏.‏ لَقَدْ نَزَلَ بِمَكَّةَ عَلَى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم وَإِنِّي لَجَارِيَةٌ أَلْعَبُ ‏{‏بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَالسَّاعَةُ أَدْهَى وَأَمَرُّ‏}‏ وَمَا نَزَلَتْ سُورَةُ الْبَقَرَةِ وَالنِّسَاءِ إِلاَّ وَأَنَا عِنْدَهُ‏.‏ قَالَ فَأَخْرَجَتْ لَهُ الْمُصْحَفَ فَأَمْلَتْ عَلَيْهِ آىَ السُّوَرِ‏.‏

 

Pričao nam je Ibrahim b. Musa, njemu Hišam b. Jusuf, ovom Ibn-Džurejdž, a njemu Jusuf b. Mahek, koji kaže: “Bio sam kod Aiše, radijallahu anhu, majke pravovjernih, kada joj je došao jedan Iračanin i upitao je: ‘Koji su ćefini najbolji?’ – ‘Teško tebi! Neće ti naškoditi!’, odgovorila mu je. ‘Majko pravovjernih, pokaži mi mushaf!’, reče on. ‘Zašto?’, upitala je. ‘Možda ću zapisivati Kur’an na temelju toga, jer se on uči, a nije zapisan!’, odgovorio je. ‘Neće ti štetiti šta god učiš prije. Prvo što je od njega objavljeno bila je sura iz grupe mufessal sura (koje počinju od sure Kaf, pa do kraja Kur’ana) u kojoj se spominju Džennet i Džehennem. A kada su ljudi prišli islamu, objavljen je halal i haram. Da je prvo objavljeno: ‘Ne pijte alkohol!’ – ljudi bi rekli: ‘Nećemo nikada ostaviti alkohol!’ Da je objavljeno: ‘Nemojte blud činiti!’ – rekli bi: ‘nećemo ostaviti blud nikada! Još dok sam ja bila djevojčica i igrala se, u Meki je Muhammedu, sallallahu alejhi ve sellem, objavljeno: ‘Ali, Smak im je svijeta rok, a Smak je svijeta užasniji i gorči!’ Sure El Bekara i En Nisa objavljene su kada sam ja kod njega bila.’ Iznijela mu je mushaf i diktirala mu ajete iz sura.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ يَزِيدَ، سَمِعْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ، يَقُولُ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ وَالْكَهْفِ وَمَرْيَمَ وَطَهَ وَالأَنْبِيَاءِ إِنَّهُنَّ مِنَ الْعِتَاقِ الأُوَلِ وَهُنَّ مِنْ تِلاَدِي‏.‏

 

Pričao nam je Adem, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Ebu-Ishaka da je rekao: “Čuo sam od Abdur-Rahmana b. Jezida, a on od Ibn-Mesuda kako kaže da su sure Benu-Israil, El Kehf, Merjem, Ta–Ha i El Enbija među prvima objavljene. One su prve koje sam naučio (još u Mekki).”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَنْبَأَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، سَمِعَ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ تَعَلَّمْتُ ‏{‏سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ‏}‏ قَبْلَ أَنْ يَقْدَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

Pričao nam je Ebu Velid, njemu Šu‘ba, a ovom Ebu-Ishak da je čuo Beraa, radijallahu anhu, kako kaže: “Naučio sam suru Sebbihisme rabbikel a‘la prije nego što joj je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, došao (u Medinu hidžru čineći).”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَدْ عَلِمْتُ النَّظَائِرَ الَّتِي كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَؤُهُنَّ اثْنَيْنِ اثْنَيْنِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ وَدَخَلَ مَعَهُ عَلْقَمَةُ وَخَرَجَ عَلْقَمَةُ فَسَأَلْنَاهُ فَقَالَ عِشْرُونَ سُورَةً مِنْ أَوَّلِ الْمُفَصَّلِ عَلَى تَأْلِيفِ ابْنِ مَسْعُودٍ آخِرُهُنَّ الْحَوَامِيمُ حم الدُّخَانُ وَعَمَّ يَتَسَاءَلُونَ‏.‏

 

Pričao nam je Abdan, prenoseći od Ebu-Hamze, on od A‘meša, a ovaj od Šekika da je kazivao: “Abdullah je rekao: ‘Naučio sam slične (po značenju i mudrostima) sure Nazair koje je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, učio dvije po dvije na svakom rekatu.’ Abdullah je nakon toga ustao; s njim je ušao i Alkama, a onda izišao Alkama, te ga mi priupitasmo, pa nam odgovori: ‘Dvadeset je sura o početka Mufessala (kraćih sura od Kaf do kraja Kur’ana), prema pisanju Ibn-Mesuda, a posljednje su sure Ha–Mim i Ha-Mim, Ed Duhan i Amme jetesaelun.’


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَجْوَدَ النَّاسِ بِالْخَيْرِ، وَأَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ لأَنَّ جِبْرِيلَ كَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ حَتَّى يَنْسَلِخَ يَعْرِضُ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْقُرْآنَ، فَإِذَا لَقِيَهُ جِبْرِيلُ كَانَ أَجْوَدَ بِالْخَيْرِ مِنَ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Kazea, njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od Ez-Zuhrija, on od Ubejdullaha b. Abdullaha, a ovaj od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, bio je najdarežljiviji čovjek, a najdarežljiviji bio je u mjesecu ramazanu. Džibril se susretao s njim svaku ramazansku noć sve do kraja mjeseca. Tada mu je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, učio Kur’an. Kada bi ga Džibril pohodio, on bi bio darežljiviji u dolini od vjetra poslanog.”


 

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ يَعْرِضُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْقُرْآنَ كُلَّ عَامٍ مَرَّةً، فَعَرَضَ عَلَيْهِ مَرَّتَيْنِ فِي الْعَامِ الَّذِي قُبِضَ، وَكَانَ يَعْتَكِفُ كُلَّ عَامٍ عَشْرًا فَاعْتَكَفَ عِشْرِينَ فِي الْعَامِ الَّذِي قُبِضَ ‏{‏فِيهِ‏}‏

 

Pričao nam je Halid b. Jezid, njemu Ebu-Bekr, prenoseći od Ebu-Hasina, on od Ebu-Saliha, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, bio je preslušavan Kur’an jedanput svake godine, a dva puta one godine u kojoj će preseliti. U itikafu je svake godine provodio deset dana, a u godini u kojoj će preseliti činio je to dvadeset dana.”


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، ذَكَرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ فَقَالَ لاَ أَزَالُ أُحِبُّهُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ خُذُوا الْقُرْآنَ مِنْ أَرْبَعَةٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَسَالِمٍ وَمُعَاذٍ وَأُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Hafs b. Omer, njemu Šu‘ba, prenoseći od Amra, on od Ibrahima, a ovaj od Mesruka (da je kazivao): “Abdullah b. Amr spomenuo je Abdullaha b. Mesuda rekavši: ‘Neprestano ga volim, jer sam čuo Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kako kaže: ‘Uzimajte Kur’an od četverice: Abdullaha b. Mesuda, Salima, Muaza b. Džebela i Ubejja b. Ka‘ba.’’”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا شَقِيقُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ خَطَبَنَا عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ أَخَذْتُ مِنْ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِضْعًا وَسَبْعِينَ سُورَةً، وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنِّي مِنْ أَعْلَمِهِمْ بِكِتَابِ اللَّهِ وَمَا أَنَا بِخَيْرِهِمْ‏.‏ قَالَ شَقِيقٌ فَجَلَسْتُ فِي الْحِلَقِ أَسْمَعُ مَا يَقُولُونَ فَمَا سَمِعْتُ رَادًّا يَقُولُ غَيْرَ ذَلِكَ‏.‏

 

Pričao nam je Omer b. Hafs, njemu njegov otac, ovom A‘meš, a njemu Šekik b. Selema, koji je kazivao: “Održao nam je govor Abdullah b. Mesud, rekavši: ‘Tako mi Allaha preuzeo sam (iz usta Allahovog Poslanika) sedamdeset i nekoliko sura, i, tako mi Allaha, drugovi Vjerovjesnikovi, sallallahu alejhi ve sellem, znaju da sam ja, iako nisam bolji od njih, najučeniji u pogledu Allahove knjige.’” Šekik kaže: “Sjedio sam u kružocima i slušao šta drugi kažu, ali nisam čuo odgovor koji govori drugačije od ovoga.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ كُنَّا بِحِمْصَ فَقَرَأَ ابْنُ مَسْعُودٍ سُورَةَ يُوسُفَ، فَقَالَ رَجُلٌ مَا هَكَذَا أُنْزِلَتْ قَالَ قَرَأْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَحْسَنْتَ‏.‏ وَوَجَدَ مِنْهُ رِيحَ الْخَمْرِ فَقَالَ أَتَجْمَعُ أَنْ تُكَذِّبَ بِكِتَابِ اللَّهِ وَتَشْرَبَ الْخَمْرَ‏.‏ فَضَرَبَهُ الْحَدَّ‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Kesir, njemu Sufjan, prenoseći od A‘meša, on od Ibrahima, a ovaj od Alkame da je kazivao: “Bili smo u Himsu kad nam je Ibn-Mesud učio suru Jusuf. ‘Nije ovako objavljena!’, reče jedan čovjek, a Ibn-Mesud odgovori: ‘Učio sam je Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, pa mi je rekao: ‘Odlično!’ Osjetio je potom (Ibn-Mesud) zadah alkohola iz usta tog čovjeka, te reče: ‘Zar si sastavio to dvoje: da protusloviš Allahovoj Knjizi, i piješ alkohol?!’ Onda ga je dao kazniti.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ وَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ غَيْرُهُ مَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ إِلاَّ أَنَا أَعْلَمُ أَيْنَ أُنْزِلَتْ وَلاَ أُنْزِلَتْ آيَةٌ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ إِلاَّ أَنَا أَعْلَمُ فِيمَ أُنْزِلَتْ، وَلَوْ أَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنِّي بِكِتَابِ اللَّهِ تُبَلِّغُهُ الإِبِلُ لَرَكِبْتُ إِلَيْهِ‏.‏

 

Pričao nam je Omer b. Hafs, njemu njegov otac, ovom A‘meš, a njemu Muslim, prenoseći od Mesruka da je kazivao: “Abdullah je, radijallahu anhu, rekao: ‘Tako mi Onoga osim kojeg drugog Boga nema, nijedna sura nije objavljena, a da ja ne znam gdje je objavljena, niti je ijedan ajet iz Allahove knjige objavljen, a da ja ne znam povodom čega je objavljen. Kad bih znao nekoga ko bolje poznaje Allahovu Knjigu od mene, do kojeg mogu doći devom, i odjahao bih do njega!’”


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ مَنْ جَمَعَ الْقُرْآنَ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَرْبَعَةٌ كُلُّهُمْ مِنَ الأَنْصَارِ أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ، وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ، وَأَبُو زَيْدٍ‏.‏ تَابَعَهُ الْفَضْلُ عَنْ حُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ ثُمَامَةَ عَنْ أَنَسٍ‏.‏

 

Pričao nam je Hafs b. Omer, njemu Hemmam, a ovom Katada, koji kaže: “Upitao sam (o tome) Enesa b. Malika, radijallahu anhu: ‘Ko je napamet naučio cijeli Kur’an za vrijeme života Vjerovjesnikova, sallallahu alejhi ve sellem?’ – ‘Četverica, i svi su bili ensarije: Ubejj b. Ka‘b, Muaz b. Džebel, Zejd b. Sabit i Ebu-Zejd’, odgovorio mi je.” S ovim se predanjem slaže (i potvrđuje ga) Fadl, prenoseći od Husejna b. Vakida, on od Sumame a ovaj od Enesa.


 

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنِي ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، وَثُمَامَةُ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مَاتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَجْمَعِ الْقُرْآنَ غَيْرُ أَرْبَعَةٍ أَبُو الدَّرْدَاءِ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَأَبُو زَيْدٍ‏.‏ قَالَ وَنَحْنُ وَرِثْنَاهُ‏.‏

 

Pričao nam je Mualla b. Esed, njemu Abdullah b. Musenna, a ovom Sabit Bunani i Sumama, prenoseći od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je rekao: “Do Vjerovjesnikove, sallallahu alejhi ve sellem, smrti samo su četverica naučili napamet cijeli Kur’an: Ebu Derda, Muaz b. Džebel, Zejd b. Sabit i Ebu-Zejd. Mi smo ga naslijedili.”


 

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ عُمَرُ أُبَىٌّ أَقْرَؤُنَا وَإِنَّا لَنَدَعُ مِنْ لَحَنِ أُبَىٍّ، وَأُبَىٌّ يَقُولُ أَخَذْتُهُ مِنْ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلاَ أَتْرُكُهُ لِشَىْءٍ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نَنْسَأْهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْهَا أَوْ مِثْلِهَا‏}‏

 

Pričao nam je Sadeka b. Fadl, njemu Jahja, prenoseći od Sufjana, on od Habiba b. Ebu-Sabita, ovaj od Seida b. Džubejra, on od Ibn-Abbasa, a ovaj od Omera da je kazivao: “Ubejj je najbolji među nama u Kur’anu, ali mi ostavljamo nešto od njegovog kiraeta. On bi nam govorio: ‘Preuzeo sam ga od Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, i ništa od njega ne ostavljam!’” Uzvišeni je Allah rekao: “Mi nijedan propis ne promijenimo, niti ga u zaborav potisnemo, a da bolji od njega ili sličan njemu ne donesemo.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي خُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدِ بْنِ الْمُعَلَّى، قَالَ كُنْتُ أُصَلِّي فَدَعَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ أُجِبْهُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ أُصَلِّي‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ ‏{‏اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ‏}‏ ثُمَّ قَالَ أَلاَ أُعَلِّمُكَ أَعْظَمَ سُورَةٍ فِي الْقُرْآنِ قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ مِنَ الْمَسْجِدِ ‏”‏‏.‏ فَأَخَذَ بِيَدِي فَلَمَّا أَرَدْنَا أَنْ نَخْرُجَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قُلْتَ لأُعَلِّمَنَّكَ أَعْظَمَ سُورَةٍ مِنَ الْقُرْآنِ‏.‏ قَالَ ‏”‏‏{‏الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ‏}‏ هِيَ السَّبْعُ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنُ الْعَظِيمُ الَّذِي أُوتِيتُهُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ali b. Abdullah, njemu Jahja b. Seid, ovom Šu‘ba, a njemu Hubejb b. Abdur-Rahman, prenoseći od Hafsa b. Asima, a on od Ebu-Seida b. Mualle da je rekao: “Bio sam na namazu kada me je pozvao Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, ali mu se nisam odazvao. (Nakon što sam završio namaz) rekoh mu: ‘Allahov Poslaniče, bio sam na namazu!‘ Tada mi on reče: ‘Zar Allah, dž.š., nije kazao: ‘Odazovite se Allahu i Njegovu Poslaniku kada vas pozovu!‘? Hoćeš li da te, prije nego što iziđeš iz džamije‘, reče on, ‘poučim najvrednijoj suri u Kur‘anu?‘ Uzeo me je zatim za ruku. Kada smo htjeli izići iz džamije, rekoh mu: ‘Allahov Poslaniče, rekao si da ćeš me poučiti najvrednijoj suri u Kur‘anu!‘ Tada on reče: ‘Elhamdu lillahi rabbil-alemin jesu sedam ajeta koji se ponavljaju; oni predstavljaju cijeli Kur‘an, koji mi je objavljen.‘”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا وَهْبٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ مَعْبَدٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كُنَّا فِي مَسِيرٍ لَنَا فَنَزَلْنَا فَجَاءَتْ جَارِيَةٌ فَقَالَتْ إِنَّ سَيِّدَ الْحَىِّ سَلِيمٌ، وَإِنَّ نَفَرَنَا غُيَّبٌ فَهَلْ مِنْكُمْ رَاقٍ فَقَامَ مَعَهَا رَجُلٌ مَا كُنَّا نَأْبُنُهُ بِرُقْيَةٍ فَرَقَاهُ فَبَرَأَ فَأَمَرَ لَهُ بِثَلاَثِينَ شَاةً وَسَقَانَا لَبَنًا فَلَمَّا رَجَعَ قُلْنَا لَهُ أَكُنْتَ تُحْسِنُ رُقْيَةً أَوْ كُنْتَ تَرْقِي قَالَ لاَ مَا رَقَيْتُ إِلاَّ بِأُمِّ الْكِتَابِ‏.‏ قُلْنَا لاَ تُحْدِثُوا شَيْئًا حَتَّى نَأْتِيَ ـ أَوْ نَسْأَلَ ـ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ ذَكَرْنَاهُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ وَمَا كَانَ يُدْرِيهِ أَنَّهَا رُقْيَةٌ اقْسِمُوا وَاضْرِبُوا لِي بِسَهْمٍ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ حَدَّثَنِي مَعْبَدُ بْنُ سِيرِينَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ بِهَذَا

 

Pričao mi je Muhammed b. Musenna, njemu Vehb, a ovom Hišam, prenoseći od Muhammeda, on od Ma‘beda, a ovaj od Ebu-Seida Hudrija da je kazivao: “Bili smo na putovanju i odsjeli na jednom mjestu (da se odmorimo). Tada dođe jedna žena i obavijesti nas da se vođa njihovog naselja jako razbolio, a da su muškarci odsutni, te nas upita ima li iko među nama da liječi. S njom je otišao jedan čovjek za koga smo smatrali da ne zna liječiti, liječio ga je, i čovjek je ozdravio. Nakon toga naredio je da mu daju trideset ovaca i da nas napoje mlijekom. Kada se naš čovjek vratio, upitasmo ga: ‘Jesi li poznavao liječenje ili si liječio?‘, a on nam odgovori: ‘Ne, ja sam samo liječio Fatihom (Ummul-Kitab)!‘ Rekli smo da ništa ne poduzimamo dok ne dođemo do Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, i njega ne upitamo. Kad smo došli u Medinu, spomenuli smo ovaj slučaj Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, a on reče: ‘Kako je on znao da je Fatiha lijek? Podijelite ovce i mene uvrstite u podjelu!‘“ Ebu-Ma‘mer kaže da mu je ispričao Abdul-Varis, njemu Hišam, ovom Muhammed b. Sirin , a njemu Ma‘bed b. Sirin, prenoseći od Ebu-Seida Hudrija isti hadis.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَنْ قَرَأَ بِالآيَتَيْنِ‏.‏ ‏.‏‏.‏ ‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Kesir da ga je obavijestio Šu‘ba, prenoseći od Sulejmana, on od Ibrahima, ovaj od Abdur-Rahmana, on od Ebu-Mesuda, a ovaj od Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Ko prouči dva ajeta…”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ قَرَأَ بِالآيَتَيْنِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ فِي لَيْلَةٍ كَفَتَاهُ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Nuajm, a njemu Sufjan, prenoseći od Mensura, on od Ibrahima, ovaj od Abdur-Rahmana b. Jezida, a on od Ebu-Mesuda, radijallahu anhu, da je rekao: “Poslanik je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Ko navečer prouči dva ajeta s kraja sure El-Bekara, ona će mu biti dovoljna.‘”


 

وَقَالَ عُثْمَانُ بْنُ الْهَيْثَمِ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وَكَّلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِحِفْظِ زَكَاةِ رَمَضَانَ فَأَتَانِي آتٍ فَجَعَلَ يَحْثُو مِنَ الطَّعَامِ فَأَخَذْتُهُ فَقُلْتُ لأَرْفَعَنَّكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَصَّ الْحَدِيثَ فَقَالَ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَاقْرَأْ آيَةَ الْكُرْسِيِّ لَنْ يَزَالَ مَعَكَ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ وَلاَ يَقْرَبُكَ شَيْطَانٌ حَتَّى تُصْبِحَ‏.‏ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ صَدَقَكَ وَهْوَ كَذُوبٌ ذَاكَ شَيْطَانٌ ‏”‏‏.‏

 

Osman b. Hejsem kaže da mu je pričao Avf, prenoseći od Muhammeda b. Sirina, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je rekao: “Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, povjerio mi je čuvanje (hrane sakupljene od) zekata za ramazan, ali mi je došao jedan čovjek i počeo uzimati tu hranu. Uhvatio sam ga i rekao mu: ‘Tužit ću te Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem!‘” Zatim je ispričao cijeli hadis u kome, između ostaloga, stoji: “Kada legneš u svoju postelju, prouči Ajetul-kursijju, neprestano će s tobom od Allaha biti čuvar i neće ti šejtan neće moći prići sve dok ne osvaneš!” Poslanik je, sallallahu alejhi ve sellem, na to rekao: “Istinu je kazao, iako je lažov, jer je to bio šejtan!”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ كَانَ رَجُلٌ يَقْرَأُ سُورَةَ الْكَهْفِ وَإِلَى جَانِبِهِ حِصَانٌ مَرْبُوطٌ بِشَطَنَيْنِ فَتَغَشَّتْهُ سَحَابَةٌ فَجَعَلَتْ تَدْنُو وَتَدْنُو وَجَعَلَ فَرَسُهُ يَنْفِرُ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ “‏ تِلْكَ السَّكِينَةُ تَنَزَّلَتْ بِالْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Amr b. Halid, njemu Zuhejr, a ovom Ebu-Ishak, prenoseći od Beraa da je kazivao: “Jedan je čovjek učio suru El-Kehf, a pored njega bio je konj čvrsto svezan s dva užeta. Iznenada ga je prekrio oblak koji se sve više i više približavao, a njegov se konj toga plašio. Kada je taj čovjek osvanuo, otišao je do Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, i ispričao mu šta se desilo. Tada mu Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: ‘Bila je to smirenost (sekina) koja se spustila zbog Kur‘ana!‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَسِيرُ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ وَعُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَسِيرُ مَعَهُ لَيْلاً فَسَأَلَهُ عُمَرُ عَنْ شَىْءٍ فَلَمْ يُجِبْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ سَأَلَهُ فَلَمْ يُجِبْهُ ثُمَّ سَأَلَهُ فَلَمْ يُجِبْهُ، فَقَالَ عُمَرُ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ نَزَرْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَ مَرَّاتٍ كُلَّ ذَلِكَ لاَ يُجِيبُكَ، قَالَ عُمَرُ فَحَرَّكْتُ بَعِيرِي حَتَّى كُنْتُ أَمَامَ النَّاسِ وَخَشِيتُ أَنْ يَنْزِلَ فِيَّ قُرْآنٌ فَمَا نَشِبْتُ أَنْ سَمِعْتُ صَارِخًا يَصْرُخُ ـ قَالَ ـ فَقُلْتُ لَقَدْ خَشِيتُ أَنْ يَكُونَ نَزَلَ فِيَّ قُرْآنٌ ـ قَالَ ـ فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ ‏”‏ لَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَىَّ اللَّيْلَةَ سُورَةٌ لَهِيَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ ‏{‏إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا‏}‏

 

Pričao nam je Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Zejda b. Eslema, a on od svoga oca (da je kazivao): “Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, jednom je prilikom putovao noću zajedno s Omerom b. Hattabom. Omer ga je nešto upitao, ali mu Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, nije odgovorio. Potom ga je ponovo upitao, ali mu opet nije odgovorio. Upitao ga je zatim i po treći put, ali mu ponovo nije odgovorio. Tada Omer samom sebi reče: ‘Teško tebi! Tri si puta upitao Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, a on ti nije odgovorio!‘“ “Potjerao sam svoju devu”, kaže Omer, “sve dok nisam izbio na čelo kolone, ispred ostalih ljudi, bojeći se da se u Kur‘anu ne objavi (nešto povodom ovog slučaja). Ubrzo zatim čuo sam glasnika kako zove i pobojao se da već nisu objavljeni ajeti o mome slučaju. Otišao sam do Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, i nazvao mu selam, a on mi tada reče: ‘Noćas mi je objavljena sura koja mi je draža od svega što sunce obasjava!‘ Zatim je proučio: ‘Inna fetahna leke fethan mubina…‘”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، سَمِعَ رَجُلاً، يَقْرَأُ ‏{‏قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ‏}‏ يُرَدِّدُهَا فَلَمَّا أَصْبَحَ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ وَكَأَنَّ الرَّجُلَ يَتَقَالُّهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهَا لَتَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Jusuf, njemu Malik, prenoseći od Abdur-Rahmana b. Abdullaha b. Abdur-Rahmana b. Ebu-Sa‘sae, ovaj od svoga oca, a on od Ebu-Seida Hudrija (da je kazivao): “Jedan je čovjek čuo drugoga kako uči suru El-Ihlas i stalno je ponavlja. Kada je osvanuo, došao je Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i spomenuo mu taj slučaj, kao da je htio kazati: ‘Zar je ova sura toliko vrijedna da se stalno ponavlja?‘ Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, tada reče: ‘Tako mi Onoga u čijoj Ruci je moja duša, ona je (po svojoj vrijednosti) ravna trećini Kur‘ana!‘”


 

وَزَادَ أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَخِي، قَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ أَنَّ رَجُلاً، قَامَ فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ مِنَ السَّحَرِ ‏{‏قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ‏}‏ لاَ يَزِيدُ عَلَيْهَا، فَلَمَّا أَصْبَحْنَا أَتَى رَجُلٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ‏.‏

 

Ebu-Ma‘mer dodaje da mu je pričao Ismail b. Džafer, prenoseći od Malika b. Enesa, on od Abdur-Rahmana b. Abdullaha b. Abdur-Rahmana b. Ebu-Sa‘sae, ovaj od svoga oca, a on od Ebu-Seida Hudrija da mu je njegov brat Katada b. Numan kazivao: “Jedan je čovjek za vrijeme Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao noćni namaz prije sabaha i učio samo suru El-Ihlas, ništa ne dodajući. Kada smo osvanuli, neko je otišao Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem..” (slično prethodnom hadisu)


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، وَالضَّحَّاكُ الْمَشْرِقِيُّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَصْحَابِهِ ‏”‏ أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ ثُلُثَ الْقُرْآنِ فِي لَيْلَةٍ ‏”‏‏.‏ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ وَقَالُوا أَيُّنَا يُطِيقُ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ‏”‏ اللَّهُ الْوَاحِدُ الصَّمَدُ ثُلُثُ الْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ مُرْسَلٌ وَعَنِ الضَّحَّاكِ الْمَشْرِقِيِّ مُسْنَدٌ‏.‏

 

Pričao nam je Omer b. Hafs, njemu njegov otac, prenoseći od A‘meša, on od Ibrahima i Dahhaka Mešrikija, a oni od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, da je rekao: “Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je svojim ashabima: ‘Zar neko od vas nije u stanju svaku noć proučitii trećinu Kur‘ana?‘ To im se učinilo preteškim, pa upitaše: ‘A ko je to od nas u stanju, Allahov Poslaniče?‘ On tada reče: ‘Allahul-vahidus-samed trećina je Kur‘ana.‘“ Ebu-Abdullah veli: “Od Ibrahima je mursel, a od Dahhaka Mešrikija musned.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا اشْتَكَى يَقْرَأُ عَلَى نَفْسِهِ بِالْمُعَوِّذَاتِ وَيَنْفُثُ، فَلَمَّا اشْتَدَّ وَجَعُهُ كُنْتُ أَقْرَأُ عَلَيْهِ وَأَمْسَحُ بِيَدِهِ رَجَاءَ بَرَكَتِهَا‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Jusuf, prenoseći od Malika, on od ibn-Šihaba, ovaj od Urve, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Allahov je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kada bi osjetio kakvu bol, učio sebi sure El-Felek i En-Nas i puhao niza se, a kada se jako razbolio, ja sam mu ih učila i potirala ga njegovom rukom, nadajući se blagoslovu u njoj.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ كُلَّ لَيْلَةٍ جَمَعَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَثَ فِيهِمَا فَقَرَأَ فِيهِمَا ‏{‏قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ‏}‏ وَ‏{‏قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ‏}‏ وَ‏{‏قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ‏}‏ ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا مَا اسْتَطَاعَ مِنْ جَسَدِهِ يَبْدَأُ بِهِمَا عَلَى رَأْسِهِ وَوَجْهِهِ وَمَا أَقْبَلَ مِنْ جَسَدِهِ يَفْعَلُ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba b. Seid, njemu Mufeddal b. Fadala, ovom Ukajl, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Urve, a on od Aiše da je rekla: “Svaku bi noć Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, nakon što legne u postelju, skupio šake i puhnuo u njih, a zatim proučio suru El-Ihlas, suru El-Felek i suru En-Nas, potirući rukama svoje tijelo. Počeo bi od glave i lica i nastavio s ostalim dijelovima tijela, s prednje strane. To bi ponovio tri puta.”


 

وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ، قَالَ بَيْنَمَا هُوَ يَقْرَأُ مِنَ اللَّيْلِ سُورَةَ الْبَقَرَةِ وَفَرَسُهُ مَرْبُوطٌ عِنْدَهُ إِذْ جَالَتِ الْفَرَسُ فَسَكَتَ فَسَكَتَتْ فَقَرَأَ فَجَالَتِ الْفَرَسُ، فَسَكَتَ وَسَكَتَتِ الْفَرَسُ ثُمَّ قَرَأَ فَجَالَتِ الْفَرَسُ، فَانْصَرَفَ وَكَانَ ابْنُهُ يَحْيَى قَرِيبًا مِنْهَا فَأَشْفَقَ أَنْ تُصِيبَهُ فَلَمَّا اجْتَرَّهُ رَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ حَتَّى مَا يَرَاهَا فَلَمَّا أَصْبَحَ حَدَّثَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ اقْرَأْ يَا ابْنَ حُضَيْرٍ اقْرَأْ يَا ابْنَ حُضَيْرٍ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَأَشْفَقْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ تَطَأَ يَحْيَى وَكَانَ مِنْهَا قَرِيبًا فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَانْصَرَفْتُ إِلَيْهِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا مِثْلُ الظُّلَّةِ فِيهَا أَمْثَالُ الْمَصَابِيحِ فَخَرَجَتْ حَتَّى لاَ أَرَاهَا‏.‏ قَالَ ‏”‏ وَتَدْرِي مَا ذَاكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ لاَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ تِلْكَ الْمَلاَئِكَةُ دَنَتْ لِصَوْتِكَ وَلَوْ قَرَأْتَ لأَصْبَحَتْ يَنْظُرُ النَّاسُ إِلَيْهَا لاَ تَتَوَارَى مِنْهُمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ ابْنُ الْهَادِ وَحَدَّثَنِي هَذَا الْحَدِيثَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَبَّابٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ حُضَيْرٍ‏.‏

 

Pričao mi je Lejs, a njemu Jezid b. Had, prenoseći od Muhammeda b. Ibrahima, a on od Usejda b. Hudajra da je jedne noći učio suru El-Bekara, a pored njega bio mu je svezan konj, koji se najednom uznemirio. Kada je prekinuo učenje, on se odmah smirio. Ponovo je počeo učiti, a on se ponovo uznemirio. Još jednom prestade učiti, a on se odmah smiri, da bi se nakon novog početka (učenja) ponovo uznemirio. On odusta a sin mu Jahja je bio blizu konja, pa se bojao da ga konj ne udari. Nakon što ga je premjestio, podigao je glavu prema nebu i vidio nešto što je već nestajalo. Kada je svanulo, ispričao je Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, šta se desilo, a on mi reče: ‘Uči, Ibn-Hudajre, uči, Ibn-Hudajre!‘ – ‘Pobojao sam se‘, rekoh, ‘da konj ne udari Jahjaa koji je bio blizu njega, podigao sam glavu i otišao do njega te podigoh glavu ka nebu, vidio sam nešto slično tamnom oblaku na kome su se nalazile svjetiljke. Promatrao sam to sve dok se nije udaljilo toliko daleko da ga više nisam mogao vidjeti.‘ – ‘Znaš li šta je to?‘, upita me (Poslanik). ‘Ne‘, odgovorih. ‘To su meleci koji su došli da slušaju tvoj glas. Da si nastavio učiti, oni bi tako ostali do svitanja, i ljudi bi ih gledali, a da se oni uopće ne bi krili od njih‘, reče on.” Ibn-Had veli da mu je ovaj hadis ispričao Abdullah b. Habbab, prenoseći ga od Ebu-Seida Hudrija, a on od Usejda b. Hudajra.


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، قَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَشَدَّادُ بْنُ مَعْقِلٍ، عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ رضى الله عنهما فَقَالَ لَهُ شَدَّادُ بْنُ مَعْقِلٍ أَتَرَكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ شَىْءٍ قَالَ مَا تَرَكَ إِلاَّ مَا بَيْنَ الدَّفَّتَيْنِ‏.‏ قَالَ وَدَخَلْنَا عَلَى مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ فَسَأَلْنَاهُ فَقَالَ مَا تَرَكَ إِلاَّ مَا بَيْنَ الدَّفَّتَيْنِ‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba b. Seid, a njemu Sufjan, prenoseći od Abdul-Aziza b. Rufeja da je rekao: “Šeddad b. Ma‘kil zajedno sa mnom posjetio je Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, i upitao ga: ‘Je li Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, ostavio nešto iza sebe?‘ – ‘Nije ostavio ništa više od onoga što se nalazi među koricama (Kur‘ana)‘, odgovorio je. Otišli smo zatim do Muhammeda b. Hanefije i upitali ga isto to, te nam on reče: ‘Poslanik nije ostavio ništa drugo osim onoga što se nalazi među koricama (Kur‘ana).‘”


 

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ أَبُو خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَثَلُ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَالأُتْرُجَّةِ طَعْمُهَا طَيِّبٌ وَرِيحُهَا طَيِّبٌ وَالَّذِي لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَالتَّمْرَةِ طَعْمُهَا طَيِّبٌ وَلاَ رِيحَ لَهَا، وَمَثَلُ الْفَاجِرِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الرَّيْحَانَةِ رِيحُهَا طَيِّبٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ، وَمَثَلُ الْفَاجِرِ الَّذِي لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الْحَنْظَلَةِ طَعْمُهَا مُرٌّ وَلاَ رِيحَ لَهَا ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je JE Hudba b. Halid Ebu-Halid, prenoseći od Hemmama, on od Katade, ovaj od Enesa b. Malika, on od Ebu-Musaa Eš‘arija, a on od Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Musliman koji uči Kur‘an sličan je narandži: i okus i miris su joj lijepi. Onaj koji ne uči Kur‘an sličan je datuli: okus joj je lijep, a mirisa uopće nema. Grešnik koji uči Kur‘an sliči bosiljku: miris mu je lijep, a okus gorak, dok grešnik koji ne uči Kur‘an sliči divljoj tikvi: okus joj je gorak, a nema nikakva mirisa.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّمَا أَجَلُكُمْ فِي أَجَلِ مَنْ خَلاَ مِنَ الأُمَمِ كَمَا بَيْنَ صَلاَةِ الْعَصْرِ وَمَغْرِبِ الشَّمْسِ، وَمَثَلُكُمْ وَمَثَلُ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى كَمَثَلِ رَجُلٍ اسْتَعْمَلَ عُمَّالاً، فَقَالَ مَنْ يَعْمَلُ لِي إِلَى نِصْفِ النَّهَارِ عَلَى قِيرَاطٍ فَعَمِلَتِ الْيَهُودُ فَقَالَ مَنْ يَعْمَلُ لِي مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ إِلَى الْعَصْرِ فَعَمِلَتِ النَّصَارَى، ثُمَّ أَنْتُمْ تَعْمَلُونَ مِنَ الْعَصْرِ إِلَى الْمَغْرِبِ بِقِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ، قَالُوا نَحْنُ أَكْثَرُ عَمَلاً وَأَقَلُّ عَطَاءً، قَالَ هَلْ ظَلَمْتُكُمْ مِنْ حَقِّكُمْ قَالُوا لاَ قَالَ فَذَاكَ فَضْلِي أُوتِيهِ مَنْ شِئْتُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, prenoseći od Jahje, on od Sufjana, a ovaj od Abdullaha b. Dinara da je čuo Ibn-Omera, radijallahu anhu, koji kaže da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Do vašeg nestanka ostalo je, u odnosu na narode koji su živjeli prije vas, onoliko koliko je između ikindije i zalaska sunca. A vaš primjer i primjer židova i kršćana jest kao primjer čovjeka koji je unajmio radnike rekavši im: ‘Ko će mi raditi do podne za jedan kirat (određena mjera)?‘, pa su se tog posla prihvatili židovi. Potom je (ovaj čovjek) upitao: ‘Ko će mi raditi od podneva do ikindije?‘, pa su se tog posla prihvatili kršćani. Zatim ste prihvatili vi da radite od ikindije do akšama za dva kirata. ‘Mi smo više radili, a manje dobili!‘ reći će židovi i kršćani. ‘Jesam li vam šta nepravedno umanjio od vaše nagrade?‘, (upitat će Allah). ‘Ne‘, odgovorit će oni. ‘To je Moja milost; dao sam je kome Ja hoću!‘, odgovorit će Allah.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، حَدَّثَنَا طَلْحَةُ، قَالَ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أَوْفَى أَوْصَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لاَ‏.‏ فَقُلْتُ كَيْفَ كُتِبَ عَلَى النَّاسِ الْوَصِيَّةُ، أُمِرُوا بِهَا وَلَمْ يُوصِ قَالَ أَوْصَى بِكِتَابِ اللَّهِ‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Jusuf, njemu Malik b. Migvel, a ovom Talha, koji pripovijeda: “Pitao sam Abdullaha b. Ebu-Evfaa da li je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, ostavio kakvu oporuku. ‘Ne‘, odgovorio mi je. ‘Kako će narediti ljudima da ostavljaju oporuku (vasijet) iza sebe, a sam to nije učinio?‘, upitao sam. ‘Oporučio nam je da pazimo na Allahovu Knjigu‘, reče on.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَمْ يَأْذَنِ اللَّهُ لِشَىْءٍ مَا أَذِنَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَتَغَنَّى بِالْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ صَاحِبٌ لَهُ يُرِيدُ يَجْهَرُ بِهِ‏.‏

 

Pričao nam je Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, ovom Ukajl, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Allah, dž.š., nije ništa slušao kao što je slušao poslaniku: da lijepo uči Kur‘an.” Ebu-Selemin drug kaže: “Hoće reći: da glasno uči Kur‘an.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَا أَذِنَ اللَّهُ لِشَىْءٍ مَا أَذِنَ لِلنَّبِيِّ أَنْ يَتَغَنَّى بِالْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ تَفْسِيرُهُ يَسْتَغْنِي بِهِ‏.‏

 

Pričao nam je Ali b. Abdullah, a njemu Sufjan, prenoseći od Zuhrija, on od Ebu-Seleme, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Allah, dž.š., nije ništa slušao kao što je slušao poslanika: da uči Kur‘an.” Sufjan veli da Jeteganna bihi znači jestagni bihi (imajući Kur‘an, neovisan je o bilo čemu drugom).


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لاَ حَسَدَ إِلاَّ عَلَى اثْنَتَيْنِ، رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْكِتَابَ وَقَامَ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ، وَرَجُلٌ أَعْطَاهُ اللَّهُ مَالاً فَهْوَ يَتَصَدَّقُ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Salima b. Abdullaha, a on od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, da je rekao: “Čuo sam Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kad je rekao: ‘Nije dopuštena zavidnost izuzev u dva slučaja: čovjeku kome je Allah podario Kur‘an, pa on provodi noći učeći ga (i postupajući po njemu), i čovjeku kome je Allah podario veliki imetak, pa ga on danonoćno udjeljuje.‘“


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا رَوْحٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، سَمِعْتُ ذَكْوَانَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ حَسَدَ إِلاَّ فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ عَلَّمَهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَهُوَ يَتْلُوهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ فَسَمِعَهُ جَارٌ لَهُ فَقَالَ لَيْتَنِي أُوتِيتُ مِثْلَ مَا أُوتِيَ فُلاَنٌ فَعَمِلْتُ مِثْلَ مَا يَعْمَلُ، وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً فَهْوَ يُهْلِكُهُ فِي الْحَقِّ فَقَالَ رَجُلٌ لَيْتَنِي أُوتِيتُ مِثْلَ مَا أُوتِيَ فُلاَنٌ فَعَمِلْتُ مِثْلَ مَا يَعْمَلُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ali b. Ibrahim, njemu Revh, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Sulejmana, ovaj od Zekvana, a on od Ebu-Hurejre da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Zavidnost je dopuštena samo u dva slučaja: čovjeku kojeg je Allah poučio Kur‘anu, pa ga on danonoćno uči (i po njemu postupa), a njegov ga komšija čuje i kaže: ‘Kamo sreće da je i meni dato ono što je dato njemu, pa da i ja činim ono što čini on!‘, i čovjeku kome je Allah podario (veliki) imetak, pa ga on troši na putu istine, te neko kaže: ‘Kamo sreće da je i meni dato ono što je dato njemu, pa da i ja postupam onako kako postupa on!‘“


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ، سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ وَأَقْرَأَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ فِي إِمْرَةِ عُثْمَانَ حَتَّى كَانَ الْحَجَّاجُ، قَالَ وَذَاكَ الَّذِي أَقْعَدَنِي مَقْعَدِي هَذَا‏.‏

 

Pričao nam je Hadždžadž b. Minhal, njemu Šu‘ba, ovom Alkama b. Mersed, prenoseći od Seada b. Ubejde, on od Ebu-Abdur-Rahmana Sulemija, a ovaj od Osmana, radijallahu anhu, da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, govorio: “Nabolji je među vama onaj koji nauči Kur‘an i njemu (druge) poučava.” Sead b. Ubejda kaže da je Ebu-Abdur-Rahman druge poučavao Kur‘anu otkad je Osman, radijallahu anhu, postao halifa pa sve do vremena Hadždžadža, a sam Abdur-Rahman veli da ga je to (ovaj hadis) zadržalo na ovom mjestu (to cijelo vrijeme).


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ أَفْضَلَكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Nuajm, a njemu Sufjan, prenoseći od Alkame b. Merseda, ovaj od Ebu-Abdur-Rahmana Sulemijja, a on od Osmana b. Affana, koji kaže da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Najbolji je među vama onaj koji nauči Kur‘an i njemu (druge) poučava.”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم امْرَأَةٌ فَقَالَتْ إِنَّهَا قَدْ وَهَبَتْ نَفْسَهَا لِلَّهِ وَلِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ مَا لِي فِي النِّسَاءِ مِنْ حَاجَةٍ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ زَوِّجْنِيهَا‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَعْطِهَا ثَوْبًا ‏”‏‏.‏ قَالَ لاَ أَجِدُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَعْطِهَا وَلَوْ خَاتَمًا مِنْ حَدِيدٍ ‏”‏‏.‏ فَاعْتَلَّ لَهُ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ مَا مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏ قَالَ كَذَا وَكَذَا‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَقَدْ زَوَّجْتُكَهَا بِمَا مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Amr b. Avn, njemu Hammad, prenoseći od Ebu-Hazima, a on od Sehla b. Seada da je kazivao: “Jedna je žena došla Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i rekla da sebe poklanja Allahu i Njegovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem ‘Ja nemam potrebe za ženama!‘, odgovorio joj je on. Tada neko od prisutnih povika: ‘Udaj je za mene!‘ – ‘Daj joj odjeću (kao mehr)!‘, reče mu Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem ‘Nemam odjeće!‘, odgovori čovjek. ‘Daj joj barem gvozdeni prsten!‘, reče Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem Nakon što mu se čovjek ponovo ispriča, Poslanik ga, sallallahu alejhi ve sellem, upita: ‘Koliko Kur‘ana znaš napamet?‘–– ‘Toliko i toliko‘, odgovori on. ‘Udajem je za tebe na osnovu tog dijela Kur‘ana, koji znaš napamet!‘, reče Poslanik , sallallahu alejhi ve sellem“


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ امْرَأَةً، جَاءَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ جِئْتُ لأَهَبَ لَكَ نَفْسِي فَنَظَرَ إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَعَّدَ النَّظَرَ إِلَيْهَا وَصَوَّبَهُ ثُمَّ طَأْطَأَ رَأْسَهُ، فَلَمَّا رَأَتِ الْمَرْأَةُ أَنَّهُ لَمْ يَقْضِ فِيهَا شَيْئًا جَلَسَتْ، فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكَ بِهَا حَاجَةٌ فَزَوِّجْنِيهَا‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ هَلْ عِنْدَكَ مِنْ شَىْءٍ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ لاَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ اذْهَبْ إِلَى أَهْلِكَ فَانْظُرْ هَلْ تَجِدُ شَيْئًا ‏”‏‏.‏ فَذَهَبَ ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ لاَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا وَجَدْتُ شَيْئًا‏.‏ قَالَ ‏”‏ انْظُرْ وَلَوْ خَاتَمًا مِنْ حَدِيدٍ ‏”‏‏.‏ فَذَهَبَ ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ لاَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلاَ خَاتَمًا مِنْ حَدِيدٍ وَلَكِنْ هَذَا إِزَارِي ـ قَالَ سَهْلٌ مَا لَهُ رِدَاءٌ ـ فَلَهَا نِصْفُهُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَا تَصْنَعُ بِإِزَارِكَ إِنْ لَبِسْتَهُ لَمْ يَكُنْ عَلَيْهَا مِنْهُ شَىْءٌ وَإِنْ لَبِسَتْهُ لَمْ يَكُنْ عَلَيْكَ شَىْءٌ ‏”‏‏.‏ فَجَلَسَ الرَّجُلُ حَتَّى طَالَ مَجْلِسُهُ ثُمَّ قَامَ فَرَآهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُوَلِّيًا فَأَمَرَ بِهِ فَدُعِيَ فَلَمَّا جَاءَ قَالَ ‏”‏ مَاذَا مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏ قَالَ مَعِي سُورَةُ كَذَا وَسُورَةُ كَذَا وَسُورَةُ كَذَا عَدَّهَا قَالَ ‏”‏ أَتَقْرَؤُهُنَّ عَنْ ظَهْرِ قَلْبِكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ اذْهَبْ فَقَدْ مَلَّكْتُكَهَا بِمَا مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba b. Seid, njemu Jakub b. Abdur-Rahman, prenoseći od Ebu Hazima, a on od Sehla b. Seada (da je kazivao): “Jedna je žena došla Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i kazala: ‘Allahov Poslaniče, došla sam da ti poklonim sebe!‘ Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem je podigao pogled prema njoj i dobro ju je pogledao, a zatim oborio glavu. Kada je vidjela da on nije donio odluku o njoj, ona je sjela. Tada jedan od njegovih ashaba ustade i reče: ‘Allahov Poslaniče, ako ti nemaš potrebe za njom, udaj je za mene!‘ – ‘Imaš li šta sa sobom?‘, upita ga Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem ‘Ne, tako mi Allaha, nemam ništa, Allahov Poslaniče!‘, reče on. ‘Otiđi i potraži nešto kod svojih!‘, reče mu Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem On ode i vrati se, rekavši: ‘Tako mi Allaha, Allahov Poslaniče, nisam našao ništa!‘ – ‘Potraži makar gvozdeni prsten!‘, reče Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem. On ode i ponovo se vrati, kazavši: ‘Tako mi Allaha, nisam našao ni gvozdeni prsten, ali, evo, moj donji dio odjeće (izar, kojim se prekriva donji dio tijela).‘ Na to Sehl će: ‘Ali on nema gornje odjeće (prekrivača ridaa), te joj može dati samo pola izara!‘ Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, okrenu se ovom čovjeku i upita ga: ‘Kako ćeš riješiti problem sa svojim donjim pokrivačem? Ako ga obučeš ti, njoj neće ostati ništa, a ako ga obuče ona, tebi onda neće ostati ništa!‘ Čovjek je nakon toga sjeo i dugo ostao sjedeći. Zatim je ustao pa je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, vidio da je krenuo da iziđe te je naredio da ga pozovu. ‘Šta znaš od Kur‘ana?‘, upita ga kada je došao, a on odgovori: ‘Znam tu suru i tu suru i tu suru nabraja ih‘ – ‘Znaš li ih napamet?‘, upita ga Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem ‘Da, Allahov Poslaniče!‘, odgovori on. ‘Idi, udao sam je za tebe na osnovu onoga što znaš napamet iz Kur‘ana!‘, reče mu Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّمَا مَثَلُ صَاحِبِ الْقُرْآنِ كَمَثَلِ صَاحِبِ الإِبِلِ الْمُعَقَّلَةِ إِنْ عَاهَدَ عَلَيْهَا أَمْسَكَهَا وَإِنْ أَطْلَقَهَا ذَهَبَتْ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Jusuf, prenoseći od Malika, ovaj od Nafija, a on od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Vlasnik (hafiz) Kur‘ana sličan je vlasniku privezanih deva: ako ih bude nadgledao, sačuvat će ih, a ako ih pusti, otići će.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ بِئْسَ مَا لأَحَدِهِمْ أَنْ يَقُولَ نَسِيتُ آيَةَ كَيْتَ وَكَيْتَ بَلْ نُسِّيَ، وَاسْتَذْكِرُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ أَشَدُّ تَفَصِّيًا مِنْ صُدُورِ الرِّجَالِ مِنَ النَّعَمِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Ar‘ara, njemu Šu‘ba, prenoseći od Mensura, on od Ebu-Vaila, a ovaj od Abdullaha da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Ružno je da neko od vas kaže: ‘Zaboravio sam taj i taj ajet (koji sam znao napamet)‘, već treba kazati učinjeno je da ga zaboravim (tj. šejtan mi je zaborav nametnuo).‘ Ponavljajte Kur‘an, jer se Kur‘an izvlači iz prsa ljudi zaboravlja brže nego što deve pobjegnu (ako se ne čuvaju)!”


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، مِثْلَهُ‏.‏ تَابَعَهُ بِشْرٌ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ شُعْبَةَ،‏.‏ وَتَابَعَهُ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ شَقِيقٍ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ، سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

Isti hadis ispričao nam je i Osman, a njemu Džerir, prenoseći od Mensura. Ovo predanje potvrđuje Bišr, prenoseći ga od Ibn-Mubareka, a on od Šu‘be, kao i Ibn-Džurejdž, koji prenosi od Abde, on od Šekika, ovaj od Abdullaha, a on od Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao…


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ تَعَاهَدُوا الْقُرْآنَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَهُوَ أَشَدُّ تَفَصِّيًا مِنَ الإِبِلِ فِي عُقُلِهَا ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Ala‘, njemu Ebu-Usama, prenoseći od Burejda, on od Ebu-Burde, ovaj od Ebu-Musaa, a on od Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: “Ponavljajte Kur‘an! Tako mi Onoga u čijoj ruci je moja duša, on se brže zaboravlja nego što se deve oslobađaju od užeta kojim su privezane.”


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِيَاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُغَفَّلٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ وَهْوَ يَقْرَأُ عَلَى رَاحِلَتِهِ سُورَةَ الْفَتْحِ‏.‏

 

Pričao nam je Hadždžadž b. Minhal, njemu Šu‘ba, prenoseći od Ebu-Ijasa, a on od Abdullaha b. Mugaffela da je rekao: “Vidio sam Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, na dan osvojenja Meke kako, jašući devu, uči suru El-Feth.”


 

حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ إِنَّ الَّذِي تَدْعُونَهُ الْمُفَصَّلَ هُوَ الْمُحْكَمُ، قَالَ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا ابْنُ عَشْرِ سِنِينَ وَقَدْ قَرَأْتُ الْمُحْكَمَ‏.‏

 

Pričao mi je Musa b. Ismail, njemu Ebu-Avana, prenoseći od Ebu-Bišra, a on od Seida b. Džubejra da je rekao: “Sure koje vi nazivate el-mufessal jasne su (el-muhkem) i nisu stavljene van snage. Ibn-Abbas kaže: ‘Imao sam deset godina kada je preselio Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, a već sam bio naučio te sure (el-muhkem).‘“


 

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ جَمَعْتُ الْمُحْكَمَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ وَمَا الْمُحْكَمُ قَالَ الْمُفَصَّلُ‏.‏

 

Pričao nam je Jakub b. Ibrahim, a njemu Hušejm da ga je obavijestio Ebu-Bišr, prenoseći od Seida b. Džubejra, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je rekao: “Sakupio sam el-muhkem još za života Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem.” Upitao sam ga: “A šta je to el- muhkem?”, a on odgovori: “El-Mufessal.”


 

حَدَّثَنَا رَبِيعُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يَقْرَأُ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ ‏ “‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ لَقَدْ أَذْكَرَنِي كَذَا وَكَذَا آيَةً مِنْ سُورَةِ كَذَا ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Rebi‘ b. Jahja, njemu Zaida, ovom Hišam, prenoseći od Urve, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, čuo je nekog čovjeka kako u džamiji uči Kur‘an, pa je rekao: ‘Allah mu se smilovao, podsjetio me je na te i te ajete iz te i te sure!‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى، عَنْ هِشَامٍ، وَقَالَ، أَسْقَطْتُهُنَّ مِنْ سُورَةِ كَذَا‏.‏ تَابَعَهُ عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ وَعَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Ubejd b. Mejmun, a njemu Isa, prenoseći od Hišama isti hadis, samo u njemu stoji: “… koje sam bio izostavio iz te i te sure.” Ovo predanje potvrđuju Ali b. Mushir i Abda, prenoseći od Hišama.


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يَقْرَأُ فِي سُورَةٍ بِاللَّيْلِ فَقَالَ ‏ “‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ لَقَدْ أَذْكَرَنِي كَذَا وَكَذَا آيَةً كُنْتُ أُنْسِيتُهَا مِنْ سُورَةِ كَذَا وَكَذَا ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ahmed b. Ebu-Redža‘, njemu Ebu-Usama, prenoseći od Hišama b. Urve, on od svoga oca, a ovaj od Aiše da je rekla: “Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, čuo je kako jedan čovjek noću uči neku suru, pa je rekao: ‘Allah mu se smilovao, podsjetio me je na taj i taj ajet iz te i te sure, koji mi je bio u zaborav stavljen.!‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا لأَحَدِهِمْ يَقُولُ نَسِيتُ آيَةَ كَيْتَ وَكَيْتَ‏.‏ بَلْ هُوَ نُسِّيَ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Nuajm, njemu Sufjan, prenoseći od Mensura, on od Ebu-Vaila, a ovaj od Abdullaha da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Ružno je to što neko od njih kaže: ‘Zaboravio sam taj i taj ajet!‘? Već mu je u zaborav stavljen!”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، عَنْ عَلْقَمَةَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ الآيَتَانِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ مَنْ قَرَأَ بِهِمَا فِي لَيْلَةٍ كَفَتَاهُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Omer b. Hafs, njemu njegov otac, ovom A‘meš , a njemu Ibrahim, prenoseći od Alkame i Abdur-Rahmana b. Jezida, a oni od Ebu-Mesuda Ensarija da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Ko navečer prouči dva ajeta s kraja sure El-Bekara, bit će mu dovoljna te noći.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ حَدِيثِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ، أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ فَإِذَا هُوَ يَقْرَؤُهَا عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلاَةِ فَانْتَظَرْتُهُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَبَبْتُهُ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ تَقْرَأُ قَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ كَذَبْتَ فَوَاللَّهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَهُوَ أَقْرَأَنِي هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ، فَانْطَلَقْتُ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقُودُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا وَإِنَّكَ أَقْرَأْتَنِي سُورَةَ الْفُرْقَانِ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ يَا هِشَامُ اقْرَأْهَا ‏”‏‏.‏ فَقَرَأَهَا الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ اقْرَأْ يَا عُمَرُ ‏”‏‏.‏ فَقَرَأْتُهَا الَّتِي أَقْرَأَنِيهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّ الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Jeman da ga je obavijestio Šuajb, prenoseći od Zuhrija, koji je kazivao da ga je obavijestio Urva b. Zubejr o hadisu što ga prenose Misver b. Mahrema i Abdur-Rahman b. Abdul-Kari, a u kojem se navodi da su oni čuli Omera b. Hattaba kako kazuje: “Čuo sam Hišama b. Hakima b. Hizama kako za života Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, uči suru El-Furkan pa sam poslušao njegovo učenje kad ga on uči na više načina kojim me nije učio, Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem. Htio sam ga silom uhvatiti u namazu, ali sam sačekao da preda selam, a onda sam ga uzeo za odjeću i upitao: ‘Ko te je poučio ovoj suri koju sam te čuo da učiš?‘ – ‘Poučio me je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem‘, odgovori on. ‘Lažeš‘, rekoh mu, ‘tako mi Allaha, Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, poučio me je ovoj suri (koju sam od tebe čuo)!‘ Uputio sam se zatim Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, vodeći ga sa sobom. ‘Allahov Poslaniče‘, rekoh mu, ‘čuo sam ovoga kako uči suru El-Furkan onako kako mi to ti nisi naučio, a naučio si me suru el-Furkan!‘ Tada on reče: ‘Prouči je, Hašime!‘ On je ponovo prouči onako kako sam ga već čuo da uči. ‘Ovako je objavljena!‘, reče Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, i dodade: ‘Uči ti, Omere!‘ Ja sam je proučio onako kako sam je čuo od Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem ‘I ovako je objavljena!‘, reče Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, i dodade: ‘Kur‘an je objavljen na sedam harfova (načina učenja); čitajte ga onako kako vam je najlakše!‘“


 

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ آدَمَ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَارِئًا يَقْرَأُ مِنَ اللَّيْلِ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ ‏ “‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ لَقَدْ أَذْكَرَنِي كَذَا وَكَذَا آيَةً، أَسْقَطْتُهَا مِنْ سُورَةِ كَذَا وَكَذَا ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Bišr b. Adem da ga je obavijestio Ali b. Mushir, a njega Hišam, prenoseći od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, čuo je (nekog) učača kako noću uči u džamiji, pa je rekao: ‘Allah mu se smilovao, podsjetio me je na taj i taj ajet, koji sam bio ispustio iz te i te sure!‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا وَاصِلٌ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ غَدَوْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ رَجُلٌ قَرَأْتُ الْمُفَصَّلَ الْبَارِحَةَ‏.‏ فَقَالَ هَذًّا كَهَذِّ الشِّعْرِ، إِنَّا قَدْ سَمِعْنَا الْقِرَاءَةَ وَإِنِّي لأَحْفَظُ الْقُرَنَاءَ الَّتِي كَانَ يَقْرَأُ بِهِنَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثَمَانِيَ عَشْرَةَ سُورَةً مِنَ الْمُفَصَّلِ وَسُورَتَيْنِ مِنْ آلِ حم‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Numan, njemu Mehdi b. Mejmun, a ovom Vasil, prenoseći od Ebu-Vaila, a on od Abdullaha da je kazivao: “Jednog smo jutra otišli kod Abdullaha (b. Mesuda), te mu jedan čovjek reče: ‘Sinoć sam proučio el-mufessal (od sure El-Hudžurat do kraja Kur‘ana).‘ Na to on odgovori: ‘Prebrzo, kao što se navode stihovi! Slušali smo učenje (Kur‘ana), i ja dobro pamtim skupine sura koje je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, zajedno učio: osamnaest sura iz el-mufessala i dvije sure od onih koje počinju s Ha-Mim.‘“


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ فِي قَوْلِهِ ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ‏}‏ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا نَزَلَ جِبْرِيلُ بِالْوَحْىِ وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ بِهِ لِسَانَهُ وَشَفَتَيْهِ فَيَشْتَدُّ عَلَيْهِ وَكَانَ يُعْرَفُ مِنْهُ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ الآيَةَ الَّتِي فِي ‏{‏لاَ أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيَامَةِ‏}‏ ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ * فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ‏}‏ فَإِذَا أَنْزَلْنَاهُ فَاسْتَمِعْ ‏{‏ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ‏}‏ قَالَ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ نُبَيِّنَهُ بِلِسَانِكَ‏.‏ قَالَ وَكَانَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ أَطْرَقَ، فَإِذَا ذَهَبَ قَرَأَهُ كَمَا وَعَدَهُ اللَّهُ‏.‏

 

Pričao nam je Kutejba b. Seid, njemu Džerir, prenoseći od Musaa b. Ebu-Aiše, on od Seida b. Džubejra, a ovaj od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu. da je, tumačeći riječi Uzvišenog Allaha: “Ne izgovaraj Kur‘an jezikom svojim da bi ga što prije zapamtio!” (El-Kijama, 16), rekao: “Kada bi Džibril donio određene ajete Objave, Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, neprestano bi pokretao jezik i usne (pokušavajući ih zapamtiti). On je bio poznat po tome, i to mu je predstavljalo veliku poteškoću. Stoga je Uzvišeni Allah objavio ajet iz sure El-Kijama koji glasi: ‘Ne izgovaraj Kur‘an jezikom svojim da bi ga što prije zapamtio! Na Nama je da ga sakupimo, da bi ga ti čitao! ‘ Na Nama je je da ga sakupimo u tvojim prsima i njegovo učenje A kada ga učimo, ti prati učenje njegovo!‘ (El-Kijama, 16-18). Znači: kada ga objavljujemo, ti samo slušaj, ‘… a poslije, Na Nama je da ga objasnimo!‘, Kaže na : Na Nama je da ga objasnimo tvojim riječima. Kaže od tada bi Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kada bi mu došao Džibril, samo sagnuo glavu i zašutio, a kada bi on otišao, sve bi (lahko) proučio, baš kao što mu je Uzvišeni Allah obećao.”


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ عَنْ قِرَاءَةِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فَقَالَ كَانَ يَمُدُّ مَدًّا‏.‏

 

Pričao nam je Muslim b. Ibrahim, njemu Džerir b. Hazim Ezdi, a ovom Katada, koji kaže: “Pitao sam Enesa b. Malika kako je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, učio Kur‘an, pa mi je odgovorio: ‘On je izgovarao svaku dužinu (medd).‘“


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سُئِلَ أَنَسٌ كَيْفَ كَانَتْ قِرَاءَةُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ كَانَتْ مَدًّا‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، يَمُدُّ بِبِسْمِ اللَّهِ، وَيَمُدُّ بِالرَّحْمَنِ، وَيَمُدُّ بِالرَّحِيمِ‏.‏

 

Pričao nam je Amr b. Asim, a njemu Hemmam, prenoseći od Katade da je rekao: “Upitali su Enesa o tome kako je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, učio (Kur‘an), pa je odgovorio da je on (prilikom učenja) izgovarao dužine. Zatim je proučio: ‘Bismillahir-rahmanir-rahim!‘, otežući bismillah, zatim er-rahman i er-rahim.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو إِيَاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مُغَفَّلٍ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ وَهْوَ عَلَى نَاقَتِهِ ـ أَوْ جَمَلِهِ ـ وَهْىَ تَسِيرُ بِهِ وَهْوَ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفَتْحِ أَوْ مِنْ سُورَةِ الْفَتْحِ قِرَاءَةً لَيِّنَةً يَقْرَأُ وَهْوَ يُرَجِّعُ‏.‏

 

Pričao nam je Adem b. Ebu-Ijas, njemu Šu‘ba, a ovom Ebu-Ijas, kazujući da je čuo Abdullaha b. Mugaffela kada je rekao: “Vidio sam Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kako uči Kur‘an jašući na svojoj ženskoj ili muškoj devi, koja ga je nosila. Učio je suru El-Feth ili nešto iz sure El-Feth, lahkim učenjem učio je sa terdžiom.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو يَحْيَى الْحِمَّانِيُّ، حَدَّثَنَا بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ ‏ “‏ يَا أَبَا مُوسَى لَقَدْ أُوتِيتَ مِزْمَارًا مِنْ مَزَامِيرِ آلِ دَاوُدَ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Halef Ebu-Bekr, njemu Ebu-Jahja Himmani, a ovom Burejd b. Abdullah b. Ebu-Burda, prenoseći od svoga djeda Ebu-Burde, a on od Ebu-Musaa, radijallahu anhu, da mu je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “O Ebu-Musa, tebi je dat lijep glas od lijepog glasa Davudova, alejhis-selam.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ اقْرَأْ عَلَىَّ الْقُرْآنَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ آقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ قَالَ ‏”‏ إِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِي ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Omer b. Hafs ibn Gijas, a njemu njegov otac, prenoseći od A‘meša, on od Ibrahima, ovaj od Abide, a on od Abdullaha, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Rekao mi je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem: ‘Uči mi Kur‘an!‘ – ‘Zar da ti učim a tebi je objavljen?!‘, odgovorio sam mu. ‘Ja ga volim čuti od drugoga!‘ reče on.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ اقْرَأْ عَلَىَّ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ آقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ قَالَ ‏”‏ نَعَمْ ‏”‏‏.‏ فَقَرَأْتُ سُورَةَ النِّسَاءِ حَتَّى أَتَيْتُ إِلَى هَذِهِ الآيَةِ ‏{‏فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاَءِ شَهِيدًا‏}‏ قَالَ ‏”‏ حَسْبُكَ الآنَ ‏”‏‏.‏ فَالْتَفَتُّ إِلَيْهِ فَإِذَا عَيْنَاهُ تَذْرِفَانِ‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Jusuf, a njemu Sufjan, prenoseći od A‘meša, on od Ibrahima, ovaj od Abide, a on od od Abdullaha b. Mesuda (da je kazivao): “Poslanik mi je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Uči mi Kur‘an!‘ – ‘Allahov Poslaniče, da ja tebi učim Kur‘an, a tebi je objavljen?!‘, rekoh. ‘Da‘, odgovorio je. Ja sam tada počeo učiti suru En-Nisa, sve dok nisam došao do ajeta: ‘A šta će biti onog Dana kada protiv svakog naroda dovedemo po jednog svjedoka, od njega samog, i tebe dovedemo kao svjedoka protiv ovih?‘ (En-Nahl 89). Reče: ‘Dosta ti je!‘ Okrenuo sam se prema njemu kad mu oči plaču.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ لِي ابْنُ شُبْرُمَةَ نَظَرْتُ كَمْ يَكْفِي الرَّجُلَ مِنَ الْقُرْآنِ فَلَمْ أَجِدْ سُورَةً أَقَلَّ مِنْ ثَلاَثِ آيَاتٍ، فَقُلْتُ لاَ يَنْبَغِي لأَحَدٍ أَنْ يَقْرَأَ أَقَلَّ مِنْ ثَلاَثِ آيَاتٍ‏.‏

 

Pričao nam je Ali, a njemu Sufjan, prenoseći od Ibn-Šubrume, koji kaže da je razmišljao o tome koliko je potrebno (dnevno) proučiti iz Kur‘ana, pa je ustanovio da nema sure manje od tri ajeta. Stoga je smatrao da niko sebi ne bi smio dopustiti da ne prouči barem tri ajeta (dnevno).


 

قَالَ عَلِيٌّ قَالَ سُفْيَانُ أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، أَخْبَرَهُ عَلْقَمَةُ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، وَلَقِيتُهُ، وَهْوَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ فَذَكَرَ قَوْلَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَنَّ مَنْ قَرَأَ بِالآيَتَيْنِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ فِي لَيْلَةٍ كَفَتَاهُ ‏”‏‏.‏

 

Kaže Ali kazivao mi je, a Sufjan kaže da ga je obavijestio Mensur, prenoseći od Ibrahima, ovaj od Abdur-Rahmana b. Jezida, obavjestio ga je Alkama, a ovaj od Ebu-Mesuda a susreo sam ga kada je tavaf činio oko Ka‘be, spomenuo riječi Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem : “Dva su ajeta s kraja sure El-Bekara dovoljna onome koji ih prouči noću.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ أَنْكَحَنِي أَبِي امْرَأَةً ذَاتَ حَسَبٍ فَكَانَ يَتَعَاهَدُ كَنَّتَهُ فَيَسْأَلُهَا عَنْ بَعْلِهَا فَتَقُولُ نِعْمَ الرَّجُلُ مِنْ رَجُلٍ لَمْ يَطَأْ لَنَا فِرَاشًا وَلَمْ يُفَتِّشْ لَنَا كَنَفًا مُذْ أَتَيْنَاهُ فَلَمَّا طَالَ ذَلِكَ عَلَيْهِ ذَكَرَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ الْقَنِي بِهِ ‏”‏‏.‏ فَلَقِيتُهُ بَعْدُ فَقَالَ ‏”‏ كَيْفَ تَصُومُ ‏”‏‏.‏ قَالَ كُلَّ يَوْمٍ‏.‏ قَالَ ‏”‏ وَكَيْفَ تَخْتِمُ ‏”‏‏.‏ قَالَ كُلَّ لَيْلَةً‏.‏ قَالَ ‏”‏ صُمْ فِي كُلِّ شَهْرٍ ثَلاَثَةً وَاقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي كُلِّ شَهْرٍ ‏”‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ صُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فِي الْجُمُعَةِ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَفْطِرْ يَوْمَيْنِ وَصُمْ يَوْمًا ‏”‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ صُمْ أَفْضَلَ الصَّوْمِ صَوْمِ دَاوُدَ صِيَامَ يَوْمٍ وَإِفْطَارَ يَوْمٍ وَاقْرَأْ فِي كُلِّ سَبْعِ لَيَالٍ مَرَّةً ‏”‏‏.‏ فَلَيْتَنِي قَبِلْتُ رُخْصَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَاكَ أَنِّي كَبِرْتُ وَضَعُفْتُ فَكَانَ يَقْرَأُ عَلَى بَعْضِ أَهْلِهِ السُّبْعَ مِنَ الْقُرْآنِ بِالنَّهَارِ وَالَّذِي يَقْرَؤُهُ يَعْرِضُهُ مِنَ النَّهَارِ لِيَكُونَ أَخَفَّ عَلَيْهِ بِاللَّيْلِ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَتَقَوَّى أَفْطَرَ أَيَّامًا وَأَحْصَى وَصَامَ مِثْلَهُنَّ كَرَاهِيةَ أَنْ يَتْرُكَ شَيْئًا فَارَقَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ فِي ثَلاَثٍ وَفِي خَمْسٍ وَأَكْثَرُهُمْ عَلَى سَبْعٍ‏.‏

 

Pričao nam je Musa, a njemu Ebu-Avana, prenoseći od Mugire, ovaj od Mudžahida, a on od Abdullaha b. Amra da je kazivao: “Otac me je oženio djevojkom iz ugledne porodice, pa ju je povremeno obilazio i raspitivao se o tome kakav joj je muž. Ona bi mu odgovarala da je njen muž divan čovjek, ali da još nijedanput, otkad su u braku, nije legao u našu postelju niti je dodirnuo. To je tako potrajalo jedno vrijeme, spomenuo je Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem On reče neophodno da se susretne sa mnom. Kada smo se, poslije, sreli, upitao me je: ‘Koliko postiš?‘ – ‘Svaki dan‘, odgovorih mu. ‘A za koliko vremena proučiš cijeli Kur‘an?‘, upita on. ‘Svake noći‘, odgovorih mu. On mi potom reče: ‘Posti tri dana u svakom mjesecu, a Kur‘an prouči jedanput mjesečno!‘ – ‘Ja mogu više od toga,!‘, rekoh. ‘onda posti tri dana sedmično!‘, reče on. ‘Mogu više od toga!‘, rekoh. ‘Onda dva dana ne posti a jedan dan posti!‘, reče on. ‘Ja mogu više od toga!‘, rekoh. ‘Onda posti najboljim postom, postom Davudovim, alejhis-selam: posti dan, a ne posti dan, a Kur’an prouči jedanput sedmično!‘, reče on. Kamo sreće da sam prihvatio olakšicu Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, to zato jer sam ostario i oslabio!” On (Abdullah b. Amr) bi nekome od svoje porodice svakog dana učio sedminu Kur‘ana, a ono što uči preslušava se po dani i tako je sebi olakšavao učenje na noćnom namazu. A kada bi želio fizički ojačati, postio bi nekoliko dana, ali bi ih brojao poslije napaštao, ne želeći ostaviti bilo šta od onoga na čemu je ostavio Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem Ebu-Abdullah veli: “Neki kažu da se Kur‘an može proučiti za tri ili pet dana, ali većina ravija od Abdullaha b. Amra smatra da se može učiti za sedam..”


 

حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ فِي كَمْ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Sead b. Hafs, a njemu Šejban, prenoseći od Jahje, ovaj od Muhammeda b. Abdur-Rahmana, on od Ebu-Seleme, a ovaj od Abdullaha b. Amra da je rekao: “Poslanik me je, sallallahu alejhi ve sellem, upitao: ‘Za koliko proučiš Kur‘an?‘“


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، مَوْلَى بَنِي زُهْرَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ـ قَالَ وَأَحْسِبُنِي قَالَ ـ سَمِعْتُ أَنَا مِنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ اقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي شَهْرٍ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً حَتَّى قَالَ ‏”‏ فَاقْرَأْهُ فِي سَبْعٍ وَلاَ تَزِدْ عَلَى ذَلِكَ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ishak, a njemu Ubejdullah, prenoseći od Šejbana, ovaj od Jahje, on od Muhammeda b. Abdur-Rahmana, štićenika Benu-Zehre, ovaj od Ebu-Seleme (mislim da je rekao da je čuo od Ebu-Seleme), a on od Abdullaha b. Amra da je kazivao: “Poslanik mi je, sallallahu alejhi ve sellem, jednom prilikom rekao: ‘Prouči Kur‘an svakog mjeseca!‘, na što sam mu odgovorio: ‘Ja mogu više od toga!‘ Na kraju mi Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: ‘Prouči ga za sedam dana, i nemoj više smanjivati rok!‘”


 

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ يَحْيَى بَعْضُ الْحَدِيثِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ ـ حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ الأَعْمَشُ وَبَعْضُ الْحَدِيثِ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ وَعَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ اقْرَأْ عَلَىَّ ‏”‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ أَقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ قَالَ ‏”‏ إِنِّي أَشْتَهِي أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِي ‏”‏‏.‏ قَالَ فَقَرَأْتُ النِّسَاءَ حَتَّى إِذَا بَلَغْتُ ‏{‏فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاَءِ شَهِيدًا‏}‏‏.‏ قَالَ لِي ‏”‏ كُفَّ ـ أَوْ أَمْسِكْ ـ ‏”‏‏.‏ فَرَأَيْتُ عَيْنَيْهِ تَذْرِفَانِ‏.‏

 

Pričao nam je Sadeka, njemu Jahja, a ovom Sufjan, prenoseći od Sulejmana, ovaj od Ibrahima, on od Abide, a ovaj od Abdullaha… Jahja kaže da je čuo dio hadisa od Amra b. Murre, koji kaže da mu je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao… Pričao nam je Musedded, njemu Jahja, ovom Sufjan, prenoseći od A‘meša, on od Ibrahima, ovaj od Abide, a on od Abdullaha… A‘meš veli da je čuo dio hadisa od Amra b. Murre, ovaj od Ibrahima, on od svoga oca, ovaj od Ebu-Duhaa, a on od Abdullaha, koji kaže: “Poslanik mi je, sallallahu alejhi ve sellem, jednom rekao: ‘Uči mi!‘ – ‘Kako ću ja tebi učiti (Kur‘an), a tebi je objavljen?!‘, odgovorih mu. ‘Ja ga volim čuti i od drugoga‘,reče on. Tada sam počeo učiti suru En-Nisa, i kada sam stigao do riječi: ‘A šta će biti onog Dana kada protiv svakog naroda dovedemo po jednog svjedoka, od njega samog, i tebe dovedemo kao svjedoka protiv ovih?‘, on mi reče: ‘Dosta, prestani!‘ Pogledao sam u njega i vidio kako mu suze liju iz očiju.”


 

حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ السَّلْمَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ اقْرَأْ عَلَىَّ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ أَقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ قَالَ ‏”‏ إِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِي ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Kajs b. Hafs, njemu Abdul-Vahid, a ovom A‘meš, prenoseći od Ibrahima, on od Abide Selmanija, a ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Poslanik mi je, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Uči mi!‘ – ‘Da ti ja učim (Kur‘an), a tebi je objavljen?!‘, rekoh, a on odgovori: ‘Ja ga volim čuti i od drugoga.‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ، قَالَ عَلِيٌّ رضى الله عنه سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ يَأْتِي فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ حُدَثَاءُ الأَسْنَانِ، سُفَهَاءُ الأَحْلاَمِ، يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ الْبَرِيَّةِ، يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، لاَ يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ، فَأَيْنَمَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ، فَإِنَّ قَتْلَهُمْ أَجْرٌ لِمَنْ قَتَلَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Muhammed b. Kesir, njemu Sufjan, a ovom A‘meš, prenoseći od Hajseme, on od Suvejda b. Gafele, a ovaj od Alije, radijallahu anhu, da je rekao: “Čuo sam Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kako govori: ‘Pojavit će se u kasnijim vremenima ljudi mladih godina, a besmislenih želja i snova, koji će navoditi kur‘anske ajete, a izlazit će iz vjere kao što strijela izlijeće iz lovine. Njihov iman neće prelaziti granicu njihovih grla. Gdje god takve stignete, ubijte ih, jer će ubijanje takvih, onima koji ih budu ubijali, biti nagrada na Sudnjem danu.‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ يَخْرُجُ فِيكُمْ قَوْمٌ تَحْقِرُونَ صَلاَتَكُمْ مَعَ صَلاَتِهِمْ، وَصِيَامَكُمْ مَعَ صِيَامِهِمْ، وَعَمَلَكُمْ مَعَ عَمَلِهِمْ، وَيَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينَ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، يَنْظُرُ فِي النَّصْلِ فَلاَ يَرَى شَيْئًا، وَيَنْظُرُ فِي الْقِدْحِ فَلاَ يَرَى شَيْئًا، وَيَنْظُرُ فِي الرِّيشِ فَلاَ يَرَى شَيْئًا، وَيَتَمَارَى فِي الْفُوقِ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Abdullah b. Jusuf, njemu Malik, a ovom Jahja b. Seid, prenoseći od Muhammeda b. Ibrahima b. Harisa Tejmija, on od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a ovaj od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, da je rekao: “Čuo sam Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kad je rekao: ‘Među vama će se pojaviti ljudi da ćete vi svoj namaz smatrati bezvrijednim u poređenju s njihovim, a, isto tako, i svoj post s njihovim i svoja ostala djela s njihovim. Oni će učiti Kur‘an (samo riječima) koji neće prelaziti granice njihovih grla. Izlazit će iz vjere kao što strelica izlazi iz lovine. Lovac pogleda u gvozdeni vrh strelice, ali ne nađe nikakva traga, zatim u tijelo strelice, ali opet ne nađe ništa, potom pogleda u njena krilca, i ponovo ne nađe ništa, te posumnja u ispravnost luka.‘”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الْمُؤْمِنُ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيَعْمَلُ بِهِ كَالأُتْرُجَّةِ، طَعْمُهَا طَيِّبٌ وَرِيحُهَا طَيِّبٌ، وَالْمُؤْمِنُ الَّذِي لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيَعْمَلُ بِهِ كَالتَّمْرَةِ، طَعْمُهَا طَيِّبٌ وَلاَ رِيحَ لَهَا، وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَالرَّيْحَانَةِ، رِيحُهَا طَيِّبٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ، وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَالْحَنْظَلَةِ، طَعْمُهَا مُرٌّ ـ أَوْ خَبِيثٌ ـ وَرِيحُهَا مُرٌّ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Šu‘be, on od Katade, ovaj od Enesa b. Malika, a on od Ebu-Musaa da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Musliman koji uči Kur‘an i postupa po njemu sličan je narandži: lijepi su joj i okus i miris. Musliman koji ne uči Kur‘an i ne postupa po njemu sliči datuli: okus joj je lijep, a mirisa uopće nema. Licemjer koji uči Kur‘an sličan je bosiljku: miris mu je lijep, a okus gorak. A licemjer koji ne uči Kur‘an sliči divljoj tikvi: okus joj je neprijatan, a miris ružan.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ جُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ اقْرَءُوا الْقُرْآنَ مَا ائْتَلَفَتْ قُلُوبُكُمْ، فَإِذَا اخْتَلَفْتُمْ فَقُومُوا عَنْهُ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Ebu-Numan, njemu Hammad, prenoseći od Ebu-Imrana Dževnija, a on od Džunduba b. Abdullaha da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Učite Kur‘an sve dok se (u njegovom razumjevanju) slažete, a ako se raziđete, onda ustanite!”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سَلاَّمُ بْنُ أَبِي مُطِيعٍ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ جُنْدَبٍ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ اقْرَءُوا الْقُرْآنَ مَا ائْتَلَفَتْ عَلَيْهِ قُلُوبُكُمْ فَإِذَا اخْتَلَفْتُمْ فَقُومُوا عَنْهُ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ الْحَارِثُ بْنُ عُبَيْدٍ وَسَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ وَلَمْ يَرْفَعْهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَأَبَانُ‏.‏ وَقَالَ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ سَمِعْتُ جُنْدَبًا قَوْلَهُ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عَوْنٍ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ عُمَرَ قَوْلَهُ، وَجُنْدَبٌ أَصَحُّ وَأَكْثَرُ‏.‏

 

Pričao nam je Amr b. Ali, njemu Abdur-Rahman b. Mehdi, ovom Sellam b. Ebu-Muti‘, prenoseći od Ebu-Imrana Dževnija, a on od Džunduba da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Učite Kur‘an dok su vam srca složna, a ako se raziđu, onda ustanite!” Ovaj hadis potvrđuju Haris b. Ubejd i Seid b. Zejd, prenoseći ga od Ebu-Imrana, dok Hammad b. Selema i Eban ovaj hadis ne pripisuju Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem Gunder prenosi od Šu‘be, a on od Ebu-Imrana da je čuo (ovaj hadis) od Džunduba. Ibn-Avn, pak, prenosi iste riječi od Ebu-Imrana, ovaj od Abdullaha b. Samita, a on od Omera, ali je predanje Džundubovo ispravnije i poznatije.


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنِ النَّزَّالِ بْنِ سَبْرَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَجُلاً، يَقْرَأُ آيَةً، سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خِلاَفَهَا، فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ فَانْطَلَقْتُ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ كِلاَكُمَا مُحْسِنٌ فَاقْرَآ ـ أَكْبَرُ عِلْمِي قَالَ ـ فَإِنَّ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمُ اخْتَلَفُوا فَأَهْلَكَهُمْ ‏”‏‏.‏

 

Pričao nam je Sulejman b. Harb, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Abdul-Melika b. Mejsere, ovaj od Nezzala b. Sebre, a on od Abdullaha da je rekao: “Čuo sam nekog čovjeka kako uči jedan kur‘anski ajet, a slušao sam da ga Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, uči sasvim drukčije. Uzeo sam ga za ruku i odveo Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, (ispričavši mu šta se dogodilo). ‘Obojica ste u pravu i nastavite učiti!‘, reče Poslanik.” “Potom je, najvjerovatnije, još kazao: ‘Narodi prije vas bili su se razišli, pa ih je Allah uništio.‘“