Pridržavanje Kur’ana i sunneta

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مِسْعَرٍ، وَغَيْرِهِ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ لِعُمَرَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَوْ أَنَّ عَلَيْنَا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا‏}‏ لاَتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لأَعْلَمُ أَىَّ يَوْمٍ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ، نَزَلَتْ يَوْمَ عَرَفَةَ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ‏.‏ سَمِعَ سُفْيَانُ مِنْ مِسْعَرٍ وَمِسْعَرٌ قَيْسًا وَقَيْسٌ طَارِقًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, a njemu Sufjan, prenoseći od Mis‘ara i drugih, oni od Kajsa b. Muslima, a on od Tarika b. Šihaba da je kazivao: “Jedan je židov rekao Omeru: ‘Vladaru pravovjernih, da je nama objavljen ajet: ‘Sada sam vam vjeru usavršio i blagodat Svoju prema vama upotpunio, i zadovoljan sam da vam islam bude vjera!‘, mi bismo taj dan uzeli za svoj praznik!‘ Na to Omer reče: ‘Ja zaista znam kojeg je dana objavljen ovaj ajet. Objavljen je na Dan Arefata, u petak.‘“ Sufjan je ovo čuo od Mis‘ara, on od Kajsa, a Kajs od Tarika.


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَ الْغَدَ، حِينَ بَايَعَ الْمُسْلِمُونَ أَبَا بَكْرٍ، وَاسْتَوَى عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَشَهَّدَ قَبْلَ أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَاخْتَارَ اللَّهُ لِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي عِنْدَهُ عَلَى الَّذِي عِنْدَكُمْ، وَهَذَا الْكِتَابُ الَّذِي هَدَى اللَّهُ بِهِ رَسُولَكُمْ فَخُذُوا بِهِ تَهْتَدُوا وَإِنَّمَا هَدَى اللَّهُ بِهِ رَسُولَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, a njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, on od Ibn-Šihaba, a ovaj od Enesa b. Malika (da je kazivao): “Čuo sam od Omera sutradan da je on, kada su muslimani davali prisegu (na vjernost) Ebu-Bekru, nakon što se prije Ebu-Bekra popeo na minber Allahovog Poslanika, a.s., i izgovorio kelimei-šehadet, rekao: ‘A zatim: Allah je odabrao Svome Poslaniku, a.s., ono što je kod Njega u odnosu na ono što je kod vas. Imate Knjigu, kojom je Allah uputio vašeg Poslanika — radite po njoj, pa ćete biti na pravome putu! Zaista je njome Allah uputio Svoga Poslanika!‘“


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ ضَمَّنِي إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ عَلِّمْهُ الْكِتَابَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Vuhejb, prenoseći od Halida, on od Ikrime, a ovaj od Ibn-Abbasa da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., prigrlio me je uza se i rekao: ‘Allahu moj, pouči ga Knjizi!‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَبَّاحٍ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ عَوْفًا، أَنَّ أَبَا الْمِنْهَالِ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا بَرْزَةَ، قَالَ إِنَّ اللَّهَ يُغْنِيكُمْ أَوْ نَغَشَكُمْ بِالإِسْلاَمِ وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَعَ هَاهُنَا يُغْنِيكُمْ وَإِنَّمَا هُوَ نَعَشَكُمْ يُنْظَرُ فِي أَصْلِ كِتَابِ الِاعْتِصَامِ.

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Sabbah, njemu Mu‘temir, a ovom Avf, prenoseći od Ebu-Minhala, a on od Ebu-Berze da je rekao: “Allah vam je pomogao (ili: uzvisio vas) islamom i Muhammedom, a.s…”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، كَتَبَ إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ يُبَايِعُهُ، وَأُقِرُّ لَكَ بِالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ، فِيمَا اسْتَطَعْتُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Abdullaha b. Dinara (da je kazivao): “Abdullah b. Omer, dajući prisegu Abdul-Meliku b. Mervanu, mu je napisao: ‘Iskazujem ti poslušnost i pokornost, u skladu s pravilima Allaha i Njegova Poslanika, u onome što mognem.‘”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ بُعِثْتُ بِجَوَامِعِ الْكَلِمِ، وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ، وَبَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُنِي أُتِيتُ بِمَفَاتِيحِ خَزَائِنِ الأَرْضِ، فَوُضِعَتْ فِي يَدِي ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَدْ ذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ تَلْغَثُونَهَا أَوْ تَرْغَثُونَهَا، أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, a njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Seida b. Musejjeba, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Poslan sam s jezgrovitim govorom i potpomognut da me se plaši (neprijatelj). Dok sam spavao, usnio sam kako mi se dadoše ključevi riznica zemlje i staviše se u moju ruku.” Ebu-Hurejra kaže: “Allahov je Poslanik, a.s., već otišao (na drugi svijet), a vi ćete ih isprazniti!” (ili je rekao: “… vi ćete ih iskoristiti”, ili nešto drugo tome slično).


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَا مِنَ الأَنْبِيَاءِ نَبِيٌّ إِلاَّ أُعْطِيَ مِنَ الآيَاتِ مَا مِثْلُهُ أُومِنَ ـ أَوْ آمَنَ ـ عَلَيْهِ الْبَشَرُ، وَإِنَّمَا كَانَ الَّذِي أُوتِيتُ وَحْيًا أَوْحَاهُ اللَّهُ إِلَىَّ، فَأَرْجُو أَنِّي أَكْثَرُهُمْ تَابِعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, a njemu Lejs, prenoseći od Seida, on od svoga oca, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Svakom je poslaniku davano toliko mudžiza koliko se vjerovalo u njih (ili je rekao: koliko su ljudi vjerovali u njih). Meni je data Objava, koju mi je Allah objavio, pa se nadam da ću ja od svih njih imati najviše sljedbenika na Sudnjem danu.”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ جَلَسْتُ إِلَى شَيْبَةَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ قَالَ جَلَسَ إِلَىَّ عُمَرُ فِي مَجْلِسِكَ هَذَا فَقَالَ هَمَمْتُ أَنْ لاَ أَدَعَ فِيهَا صَفْرَاءَ وَلاَ بَيْضَاءَ إِلاَّ قَسَمْتُهَا بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ‏.‏ قُلْتُ مَا أَنْتَ بِفَاعِلٍ‏.‏ قَالَ لِمَ‏.‏ قُلْتُ لَمْ يَفْعَلْهُ صَاحِبَاكَ قَالَ هُمَا الْمَرْآنِ يُقْتَدَى بِهِمَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Abbas, njemu Abdur-Rahman, a ovom Sufjan, prenoseći od Vasila da je Ebu-Vail kazivao: “Sjeo sam do Šejbe u ovoj džamiji (Kabi), pa mi je on rekao: i kazao mi: ‘Imam namjeru da u Kabi ne ostavim ni žuta (zlata) ni bijela (srebra), već da to podijelim muslimanima.‘ — ‘Nećeš to uraditi!‘, rekoh mu, pa me on upita: ‘Zašto?‘ — ‘Zato što to nisu činila ni tvoja dva druga (Muhammed, a.s., i Ebu-Bekr)‘, rekoh mu. ‘To su dva čovjeka koje treba slijediti!‘, reče on.‘“


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَأَلْتُ الأَعْمَشَ فَقَالَ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ، يَقُولُ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَنَّ الأَمَانَةَ نَزَلَتْ مِنَ السَّمَاءِ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ، وَنَزَلَ الْقُرْآنُ فَقَرَءُوا الْقُرْآنَ وَعَلِمُوا مِنَ السُّنَّةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah da mu je kazivao Sufjan: “Upitao sam A‘meša, pa mi je on prenio od Zejda b. Vehba kako je čuo Huzejfu kad je rekao: ‘Allahov Poslanik, a.s., kazivao nam je da je povjerenje spušteno s Neba u dubinu ljudskih srca. Zatim je objavljen Kur‘an, pa oni uče iz Kur‘ana i saznaju iz sunneta.‘“


 

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، سَمِعْتُ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيَّ، يَقُولُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِنَّ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ، وَأَحْسَنَ الْهَدْىِ هَدْىُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم، وَشَرَّ الأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَإِنَّ مَا تُوعَدُونَ لآتٍ، وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem b. Ebu-Ijas, njemu Šu‘ba, a ovom Murra, prenoseći od Murre Hemedanija da je Abdullah rekao: “Najljepši je govor Allahova knjiga, najljepša uputa je Muhammedova, a.s., a najgore su novotarije. Ono što vam je obećano sigurno će se desiti, vi to nikako ne možete spriječiti.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، قَالاَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ لأَقْضِيَنَّ بَيْنَكُمَا بِكِتَابِ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Sufjan, a ovom Zuhri, prenoseći od Ubejdullaha, a on od Ebu-Hurejre i Zejda b. Halida da su kazivali: “Bili smo s Vjerovjesnikom, a.s., kada je rekao: ‘Zaista ću vam ja presuditi po Allahovoj knjizi!‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ كُلُّ أُمَّتِي يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ، إِلاَّ مَنْ أَبَى ‏”‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَنْ يَأْبَى قَالَ ‏”‏ مَنْ أَطَاعَنِي دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَمَنْ عَصَانِي فَقَدْ أَبَى ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Sinan, njemu Fulejh, a ovom Hilal b. Ali, preneseći od Ataa b. Jesara, a on od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Svi iz moga ummeta ući će u Džennet, osim onoga koji to odbije.‘ – ‘Allahov Poslaniče, pa ko će to odbiti?‘, upitaše (ashabi), a on odgovori: ‘Onaj koji je meni pokoran ući će u Džennet, a onaj koji je prema meni neposlušan – to je taj koji odbija!‘”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَادَةَ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ، حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ ـ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ـ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، حَدَّثَنَا أَوْ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ جَاءَتْ مَلاَئِكَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ نَائِمٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ‏.‏ فَقَالُوا إِنَّ لِصَاحِبِكُمْ هَذَا مَثَلاً فَاضْرِبُوا لَهُ مَثَلاً‏.‏ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ‏.‏ فَقَالُوا مَثَلُهُ كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى دَارًا، وَجَعَلَ فِيهَا مَأْدُبَةً وَبَعَثَ دَاعِيًا، فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنَ الْمَأْدُبَةِ، وَمَنْ لَمْ يُجِبِ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلِ الدَّارَ وَلَمْ يَأْكُلْ مِنَ الْمَأْدُبَةِ‏.‏ فَقَالُوا أَوِّلُوهَا لَهُ يَفْقَهْهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ‏.‏ فَقَالُوا فَالدَّارُ الْجَنَّةُ، وَالدَّاعِي مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم فَمَنْ أَطَاعَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ، وَمَنْ عَصَى مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَقَدْ عَصَى اللَّهَ، وَمُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم فَرْقٌ بَيْنَ النَّاسِ‏.‏ تَابَعَهُ قُتَيْبَةُ عَنْ لَيْثٍ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ جَابِرٍ، خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Ubada, njemu Jezid, a ovom Selim b. Hajjan (kojeg je pohvalio), prenoseći od Seida b. Minaa, a on od Džabira b. Abdullaha da je kazivao: “Dok je Vjerovjesnik, a.s., spavao, došli su mu meleci, pa je jedan od njih rekao: ‘On spava‘. Drugi je dodao: ‘Oči mu spavaju, ali mu je srce budno‘. Zatim su neki od njih rekli: ‘U vezi s ovim našim prijateljem ima jedan primjer‘. — ‘Navedite taj primjer!‘, reče jedan od njih. ‘On spava‘, reče opet jedan, a drugi dodade: ‘Oči mu spavaju, ali mu je srce budno.‘ Zatim neki od njih rekoše: ‘Njegov je primjer poput primjera čovjeka koji je napravio kuću, pripremio u njoj gozbu i poslao onoga koji će pozivati na nju. Ko mu se odazove ući će u tu kuću i jesti na gozbi, a ko mu se ne odazove neće ući u kuću i neće jesti na gozbi.‘ — ‘Protumačite mu taj primjer da bi ga razumio!‘, rekoše neki. ‘On spava‘, reče opet jedan, a drugi dodade: ‘Oči mu spavaju, ali mu je srce budno.‘ Zatim neki od njih rekoše: ‘Kuća je u ovom primjeru Džennet, a onaj koji poziva je Muhammed, a.s., pa ko bude pokoran Muhammedu, a.s., pokoran je i Allahu, a ko bude neposlušan Muhammedu, a.s., neposlušan je i Allahu; a Muhammed razvrstava ljude.‘“ Ovaj hadis navodi i Kutejba, prenoseći od Lejsa, on od Halida, ovaj od Seida b. Ebu-Hilala, a on od Džabira: “Izišao nam je Vjerovjesnik, a.s…”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ يَا مَعْشَرَ الْقُرَّاءِ اسْتَقِيمُوا فَقَدْ سُبِقْتُمْ سَبْقًا بَعِيدًا فَإِنْ أَخَذْتُمْ يَمِينًا وَشِمَالاً، لَقَدْ ضَلَلْتُمْ ضَلاَلاً بَعِيدًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, a njemu Sufjan, prenoseći od A‘meša, ovaj od Ibrahima, a on od Hemmama da je Huzejfa rekao: “O učenjaci! Ustrajte na pravome putu pa ćete imati veliki uspjeh, a ako skrenete desno ili lijevo, onda ćete biti u velikoj zabludi!”


 

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّمَا مَثَلِي وَمَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ كَمَثَلِ رَجُلٍ أَتَى قَوْمًا فَقَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي رَأَيْتُ الْجَيْشَ بِعَيْنَىَّ، وَإِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْعُرْيَانُ فَالنَّجَاءَ‏.‏ فَأَطَاعَهُ طَائِفَةٌ مِنْ قَوْمِهِ فَأَدْلَجُوا، فَانْطَلَقُوا عَلَى مَهَلِهِمْ فَنَجَوْا، وَكَذَّبَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَأَصْبَحُوا مَكَانَهُمْ، فَصَبَّحَهُمُ الْجَيْشُ، فَأَهْلَكَهُمْ وَاجْتَاحَهُمْ، فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ أَطَاعَنِي، فَاتَّبَعَ مَا جِئْتُ بِهِ، وَمَثَلُ مَنْ عَصَانِي وَكَذَّبَ بِمَا جِئْتُ بِهِ مِنَ الْحَقِّ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Kurejb, a njemu Ebu-Usama, prenoseći od Burejda, ovaj od Ebu-Burde, a on od Ebu-Musaa da je Vjerovjesnik, a.s., kazivao: “Primjer mene i onoga s čime me je Allah poslao je poput primjera čovjeka koji je došao jednom narodu i rekao mu: ‘Narode moj, svojim sam očima vidio (neprijateljsku) vojsku, ja sam samo obični opominjač! Spašavajte se!‘, pa ga je poslušala jedna grupa iz njegovog naroda, te su se na vrijeme pokrenuli, otišli i tako se spasili. Druga grupa nije mu povjerovala, nego su ostali na istom mjestu, pa ih je ujutro napala vojska i potpuno ih uništila i istrijebila. Eto, to je primjer onoga koji se meni pokorava i slijedi ono s čime sam ja došao (Objavu), a to je primjer i onoga koji je meni neposlušan i poriče Istinu s kojom sam došao.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ، وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ لأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ، وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ، إِلاَّ بِحَقِّهِ، وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ وَاللَّهِ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ، فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ، وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالاً كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ‏.‏ قَالَ ابْنُ بُكَيْرٍ وَعَبْدُ اللَّهِ عَنِ اللَّيْثِ عَنَاقًا‏.‏ وَهْوَ أَصَحُّ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, a njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, ovaj od Zuhrija, on od Ubejdullaha b. Abdullaha b. Utbe, a ovaj od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Kada je umro Allahov Poslanik, a.s., a Ebu-Bekr, nakon njega, postao halifa, neki su se Arapi vratili nevjerovanju, pa je u vezi s tim Omer upitao Ebu-Bekra: ‘Kako ćeš se boriti protiv ljudi kada je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Naređeno mi je da se borim protiv ljudi sve dok ne očituju da nema Boga osim Allaha. Onaj koji to posvjedoči zaštitio je od mene svoju imovinu i svoj život, osim onoga što je propisano, a Allahovo je da s njim svede račun!‘?‘ — ‘Tako mi Allaha‘, reče Ebu-Bekr, ‘ja ću se boriti protiv svakoga ko pravi razliku između namaza i zekata, jer je zekat imovinska dužnost. Tako mi Allaha, kada bi odbili dati uže koje su ranije davali Allahovom Poslaniku, a.s., ja bih se zbog toga borio protiv njih!‘ O tome je Omer rekao: ‘Tako mi Allaha, ništa se drugo nije dogodilo do to da sam shvatio kako je Allah učinio prostranim prsa Ebu-Bekrova za borbu, pa sam i sâm spoznao da je njegov stav ispravan.‘“ Ibn-Bukejr i Abdullah prenose od Lejsa da je ovdje spomenuto jare (a ne uže), i to je ispravnije.


 

حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَدِمَ عُيَيْنَةُ بْنُ حِصْنِ بْنِ حُذَيْفَةَ بْنِ بَدْرٍ فَنَزَلَ عَلَى ابْنِ أَخِيهِ الْحُرِّ بْنِ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ، وَكَانَ مِنَ النَّفَرِ الَّذِينَ يُدْنِيهِمْ عُمَرُ، وَكَانَ الْقُرَّاءُ أَصْحَابَ مَجْلِسِ عُمَرَ وَمُشَاوَرَتِهِ كُهُولاً كَانُوا أَوْ شُبَّانًا فَقَالَ عُيَيْنَةُ لاِبْنِ أَخِيهِ يَا ابْنَ أَخِي هَلْ لَكَ وَجْهٌ عِنْدَ هَذَا الأَمِيرِ فَتَسْتَأْذِنَ لِي عَلَيْهِ قَالَ سَأَسْتَأْذِنُ لَكَ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَاسْتَأْذَنَ لِعُيَيْنَةَ فَلَمَّا دَخَلَ قَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ وَاللَّهِ مَا تُعْطِينَا الْجَزْلَ، وَمَا تَحْكُمُ بَيْنَنَا بِالْعَدْلِ‏.‏ فَغَضِبَ عُمَرُ حَتَّى هَمَّ بِأَنْ يَقَعَ بِهِ فَقَالَ الْحُرُّ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ‏}‏ وَإِنَّ هَذَا مِنَ الْجَاهِلِينَ‏.‏ فَوَاللَّهِ مَا جَاوَزَهَا عُمَرُ حِينَ تَلاَهَا عَلَيْهِ، وَكَانَ وَقَّافًا عِنْدَ كِتَابِ اللَّهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Ibn-Vehb, prenoseći od Junusa, ovaj od Ibn-Šihaba, on od Ubejdullaha b. Abdullaha b. Utbe, a ovaj od Abdullaha b. Abbasa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Ujejna b. Hisn b. Huzejfa b. Bedr došao je kod svoga bratića Hurra b. Kajsa b. Hisna – a on je bio jedan od onih koji su se okupljali oko Omera, jer su učeni ljudi, bili stari ili mladi, sačinjavali vijeće s kojim se Omer savjetovao — pa ga je Ujejna upitao: ‘Bratiću, jesi li ti utjecajan kod ovog vladara, pa da zatražiš da se sastanem s njim?‘ – ‘Zatražit ću da se s njim sastaneš‘, odgovorio mu je.“ Ibn-Abbas dalje pripovijeda: “On (Hurr) je dogovorio susret, pa pošto je Ujejna ušao kod Omera, rekao mu je: ‘Sine Hattabov, tako mi Allaha, malo nam daješ i ne upravljaš nama pravedno!‘ Omer se naljuti i htjede ga udariti, ali mu Hurr reče: ‘Vladaru pravovjernih, Uzvišeni je Allah rekao Svome Poslaniku, a.s.: ‘Ti sa svakim lijepo, i traži da se dobra djela čine, a neznalica se kloni!‘, zaista je ovaj neznalica!‘ Tako mi Allaha, Omer nije prešao preko ovih riječi, nakon što su mu navedene, i obuzdao se, jer on se uvijek obuzdavao kada su Allahove riječi u pitanju.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ ابْنَةِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهَا قَالَتْ أَتَيْتُ عَائِشَةَ حِينَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ، وَالنَّاسُ قِيَامٌ وَهْىَ قَائِمَةٌ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا لِلنَّاسِ فَأَشَارَتْ بِيَدِهَا نَحْوَ السَّمَاءِ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ‏.‏ فَقُلْتُ آيَةٌ‏.‏ قَالَتْ بِرَأْسِهَا أَنْ نَعَمْ‏.‏ فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ مَا مِنْ شَىْءٍ لَمْ أَرَهُ إِلاَّ وَقَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي، حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ، وَأُوحِيَ إِلَىَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ قَرِيبًا مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ، فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ ـ أَوِ الْمُسْلِمُ لاَ أَدْرِي أَىَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ ـ فَيَقُولُ مُحَمَّدٌ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ فَأَجَبْنَا وَآمَنَّا‏.‏ فَيُقَالُ نَمْ صَالِحًا عَلِمْنَا أَنَّكَ مُوقِنٌ‏.‏ وَأَمَّا الْمُنَافِقُ ـ أَوِ الْمُرْتَابُ لاَ أَدْرِي أَىَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ ـ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, a njemu Malik, prenoseći od Hišama b. Urve, ovaj od Fatime b. Munzir, a ona od Esme, kćerke Ebu-Bekrove, radijallahu anhu, da je kazivala: “Došla sam Aiši u vrijeme pomračenja sunca. Ljudi su klanjali, a i ona je bila u namazu, te je upitah: ‘Šta je ljudima?‘ Ona pokaza u pravcu neba i reče: ‘Slavljen neka je Allah!‘ (subhanallah!). — ‘Je li to neki znak?‘, upitah, a ona klimnu glavom potvrđujući da jeste. Kada je Allahov Poslanik, a.s., završio namaz, zahvali Allahu, hvaleći Ga, pa reče: ‘Nema ništa što prije nisam vidio, a da to sada na ovome mjestu nisam ponovo vidio, pa čak i Džennet i Vatru! Objavljeno mi je da ćete u kaburima biti stavljeni na kušnju, sličnu kušnji Dedžala. Što se tiče mumina (ili muslimana; ne znam koji je od ta dva izraza upotrijebila Esma), on će reći: ‘Muhammed nam je donio jasne dokaze, pa smo mu se odazvali i povjerovali.‘ Tada će mu biti rečeno: ‘Spavaj ugodno! Znali smo da si ti vjernik s uvjerenjem.‘ A što se tiče licemjera (ili onoga koji je sumnjao; ne znam koji je od ta dva izraza upotrijebila Esma), on će reći: ‘Ne znam. Čuo sam da svijet nešto izgovara, pa sam to i ja izgovarao.‘‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ دَعُونِي مَا تَرَكْتُكُمْ، إِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِسُؤَالِهِمْ وَاخْتِلاَفِهِمْ عَلَى أَنْبِيَائِهِمْ، فَإِذَا نَهَيْتُكُمْ عَنْ شَىْءٍ فَاجْتَنِبُوهُ، وَإِذَا أَمَرْتُكُمْ بِأَمْرٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Ebu-Zinada, on od A‘redža, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ne pitajte me za ono što vam ja ne spomenem! One prije vas upropastilo je to što su mnogo pitali i razilazili se sa svojim poslanicima. Kada vam nešto zabranim, klonite se toga, a kada vam nešto naredim, obavljajte to koliko možete!”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ أَعْظَمَ الْمُسْلِمِينَ جُرْمًا مَنْ سَأَلَ عَنْ شَىْءٍ لَمْ يُحَرَّمْ، فَحُرِّمَ مِنْ أَجْلِ مَسْأَلَتِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jezid Mukri, njemu Seid, a ovom Ukajl, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Amira b. Sa‘da b. Ebu-Vekkasa, a on od svoga oca da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Najveću grešku čine musliman koji upita za nešto što nije bilo zabranjeno, pa se to zbog njegovog pitanja zabrani.”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، سَمِعْتُ أَبَا النَّضْرِ، يُحَدِّثُ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اتَّخَذَ حُجْرَةً فِي الْمَسْجِدِ مِنْ حَصِيرٍ، فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهَا لَيَالِيَ، حَتَّى اجْتَمَعَ إِلَيْهِ نَاسٌ، ثُمَّ فَقَدُوا صَوْتَهُ لَيْلَةً فَظَنُّوا أَنَّهُ قَدْ نَامَ، فَجَعَلَ بَعْضُهُمْ يَتَنَحْنَحُ لِيَخْرُجَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ ‏ “‏ مَا زَالَ بِكُمُ الَّذِي رَأَيْتُ مِنْ صَنِيعِكُمْ، حَتَّى خَشِيتُ أَنْ يُكْتَبَ عَلَيْكُمْ، وَلَوْ كُتِبَ عَلَيْكُمْ مَا قُمْتُمْ بِهِ فَصَلُّوا أَيُّهَا النَّاسُ فِي بُيُوتِكُمْ، فَإِنَّ أَفْضَلَ صَلاَةِ الْمَرْءِ فِي بَيْتِهِ، إِلاَّ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak, njemu Affan, a ovom Vuhejb, prenoseći od Musaa b. Ukbe, on od Ebu-Nadra, ovaj od Busra b. Seida, a on od Zejda b. Sabita (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, koristio (uz ramazan) jedan dio džamije ograđen rogozinom, u kojem je noću klanjao, pa su i drugi klanjali za njim. Ali, jedne noći nisu čuli njegov glas, pa su pomislili da je zaspao, te se jedan od njih počeo nakašljavati. Tada Vjerovjesnik, a.s., iziđe i reče: ‘Vi ste stalno činili to što sam ja vidio, pa sam se pobojao da će vam to biti propisano (kao obaveza), a ako vam bude propisano, nećete to moći izvršavati. Zato, ljudi, klanjajte u svojim kućama! Najvredniji namaz, osim propisanih namaza, jest onaj koji čovjek klanja u svojoj kući.‘”


 

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَشْيَاءَ كَرِهَهَا، فَلَمَّا أَكْثَرُوا عَلَيْهِ الْمَسْأَلَةَ غَضِبَ وَقَالَ ‏”‏ سَلُونِي ‏”‏‏.‏ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبِي قَالَ ‏”‏ أَبُوكَ حُذَافَةُ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَامَ آخَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبِي فَقَالَ ‏”‏ أَبُوكَ سَالِمٌ مَوْلَى شَيْبَةَ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا رَأَى عُمَرُ مَا بِوَجْهِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْغَضَبِ قَالَ إِنَّا نَتُوبُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jusuf b. Musa, njemu Ebu-Usama, a ovom Burejd b. Ebu-Burda, prenoseći od Ebu-Burde da je Ebu-Musa Ešari kazivao: “Allahovom su Poslaniku, a.s., postavljali neka neugodna pitanja. Kada su se ta i takva pitanja namnožila, on se rasrdi i reče: ‘Pitajte me!‘ Jedan čovjek ustade i upita: ‘Ko je moj otac?‘ — ‘Tvoj je otac Huzafa‘, odgovori on. Nakon toga ustade drugi i upita: ‘A ko je moj otac, Allahov Poslaniče!?‘ — ‘Tvoj je otac Salim, oslobođeni Šejbin rob‘, odgovori mu on. Pošto je Omer primijetio srdžbu na licu Allahovog Poslanika, a.s., uzviknuo je: ‘Obraćamo se Uzvišenom Allahu, moleći Ga da nam oprosti!‘“


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ وَرَّادٍ، كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ قَالَ كَتَبَ مُعَاوِيَةُ إِلَى الْمُغِيرَةِ اكْتُبْ إِلَىَّ مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَكَتَبَ إِلَيْهِ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ ‏ “‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهْوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ، اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ ‏”‏‏.‏ وَكَتَبَ إِلَيْهِ إِنَّهُ كَانَ يَنْهَى عَنْ قِيلَ وَقَالَ، وَكَثْرَةِ السُّؤَالِ، وَإِضَاعَةِ الْمَالِ، وَكَانَ يَنْهَى عَنْ عُقُوقِ الأُمَّهَاتِ وَوَأْدِ الْبَنَاتِ وَمَنْعٍ وَهَاتِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa, a njemu Ebu-Avana, prenoseći od Abdul-Melika, a on od Verrada, Mugirinog pisara, da je kazivao: “Muavija je naredio Mugiri: ‘Napiši mi ono što si čuo od Allahovog Poslanika, a.s.!‘, pa mu je on napisao: ‘Allahov je Vjerovjesnik, a.s., izgovarao nakon svakoga namaza: ‘Nema Boga osim jedinoga Allaha! On nema sudruga; Njemu pripada sva vlast i hvala i On sve može! Allahu moj, niko ne može spriječiti ono što Ti daješ, niti dati ono što Ti sprečavaš; niti će bogatašu kod Tebe koristiti njegovo bogatstvo!‘ On je zabranjivao ‘rekla-kazala‘ (prenošenje neprovjerenih obavijesti), zapitkivanje i upropaštavanje imetka. Također je zabranjivao neposlušnost prema majkama, ubijanje ženske djece te uskraćivanje onoga što treba dati, a traženje onoga što se ne zaslužuje.‘“


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ فَقَالَ نُهِينَا عَنِ التَّكَلُّفِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, a njemu Hammad b. Zejd, prenoseći od Sabita, a on od Enesa da je rekao: “Bili smo kod Omera kada je rekao: ‘Zabranjeno nam je prenemaganje.‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه‏.‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ حِينَ زَاغَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى الظُّهْرَ فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَذَكَرَ السَّاعَةَ، وَذَكَرَ أَنَّ بَيْنَ يَدَيْهَا أُمُورًا عِظَامًا ثُمَّ قَالَ ‏”‏ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَسْأَلَ عَنْ شَىْءٍ فَلْيَسْأَلْ عَنْهُ، فَوَاللَّهِ لاَ تَسْأَلُونِي عَنْ شَىْءٍ إِلاَّ أَخْبَرْتُكُمْ بِهِ، مَا دُمْتُ فِي مَقَامِي هَذَا ‏”‏‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَأَكْثَرَ النَّاسُ الْبُكَاءَ، وَأَكْثَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقُولَ ‏”‏ سَلُونِي ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَنَسٌ فَقَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ فَقَالَ أَيْنَ مَدْخَلِي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ النَّارُ ‏”‏‏.‏ فَقَامَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُذَافَةَ فَقَالَ مَنْ أَبِي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ أَبُوكَ حُذَافَةُ ‏”‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَكْثَرَ أَنْ يَقُولَ ‏”‏ سَلُونِي سَلُونِي ‏”‏‏.‏ فَبَرَكَ عُمَرُ عَلَى رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا، وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا، وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم رَسُولاً‏.‏ قَالَ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ عُمَرُ ذَلِكَ، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ عُرِضَتْ عَلَىَّ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ آنِفًا فِي عُرْضِ هَذَا الْحَائِطِ وَأَنَا أُصَلِّي، فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija…; a PRIČAO MI JE i Mahmud, njemu Abdur-Rezzak, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, a ovaj od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, pošao (u džamiju) kada je sunce krenulo sa zenita i klanjao podne. Kada je predao selam, popeo se na minber i govorio o Sudnjem danu, napomenuvši da će se prije njega zbiti veliki događaji. Zatim je rekao: ‘Ko želi pitati nešto — neka pita! Tako mi Allaha, šta god me budete upitali — odgovorit ću vam dok sam još na ovom mjestu.‘ Ljudi su neprestano plakali, a Allahov je Poslanik, a.s., stalno ponavljao: ‘Pitajte me!‘ Tada mu je prišao jedan čovjek i upitao ga: ‘Gdje ću ja ući, Allahov Poslaniče?‘ — ‘U Vatru!‘, odgovorio mu je. Potom je ustao Abdullah b. Huzafa i upitao: ‘Ko je moj otac, Allahov Poslaniče?‘ — ‘Tvoj je otac Huzafa‘, odgovorio mu je. Nakon što je i dalje ponavljao: ‘Pitajte me! Pitajte me!‘, priđe mu Omer i, kleknuvši na koljena, reče: ‘Zadovoljni smo Allahom kao Gospodarom, islamom kao vjerom i Muhammedom, a.s., kao poslanikom!‘ Allahov je Poslanik, a.s., zašutio nakon tih Omerovih riječi, a onda je kazao: ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, malo prije su mi, dok sam klanjao pored ovoga zida, predočeni Džennet i Džehennem, i nikada kao danas nisam vidio (toliko) dobra i zla!‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، أَخْبَرَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ أَنَسٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَنْ أَبِي قَالَ ‏”‏ أَبُوكَ فُلاَنٌ ‏”‏‏.‏ وَنَزَلَتْ ‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ‏}‏ الآيَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abdur-Rahim, njemu Revh b. Ubada, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Musaa b. Enesa da je čuo Enesa b. Malika kako kaže: “Jedan je čovjek upitao: ‘Allahov Vjerovjesniče, ko je moj otac?‘ — ‘Tvoj je otac taj i taj‘, odgovorio mu je on, pa je u vezi s tim objavljeno: ‘O vjernici, ne zapitkujte o onome što će vam pričiniti neprijatnosti ako vam se objasni!‘“


 

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ صَبَّاحٍ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَنْ يَبْرَحَ النَّاسُ يَتَسَاءَلُونَ حَتَّى يَقُولُوا هَذَا اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَىْءٍ فَمَنْ خَلَقَ اللَّهَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hasan b. Sabbah, njemu Šebaba, a ovom Verka‘, prenoseći od Abdullaha b. Abdur-Rahmana, a on od Enesa b. Malika da je rekao: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Ljudi će stalno zapitkivati, sve dok ne kažu: ‘Allah je stvorio sve, a ko je stvorio Allaha?!‘‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي حَرْثٍ بِالْمَدِينَةِ، وَهْوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى عَسِيبٍ، فَمَرَّ بِنَفَرٍ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ سَلُوهُ عَنِ الرُّوحِ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ تَسْأَلُوهُ لاَ يُسْمِعْكُمْ مَا تَكْرَهُونَ‏.‏ فَقَامُوا إِلَيْهِ فَقَالُوا يَا أَبَا الْقَاسِمِ حَدِّثْنَا عَنِ الرُّوحِ‏.‏ فَقَامَ سَاعَةً يَنْظُرُ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ يُوحَى إِلَيْهِ، فَتَأَخَّرْتُ عَنْهُ حَتَّى صَعِدَ الْوَحْىُ، ثُمَّ قَالَ ‏{‏وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي‏}‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Ubejd b. Mejmun, a njemu Isa b. Junus, prenoseći od A‘meša, ovaj od Ibrahima, a on od Alkame da je Ibn-Mesud, radijallahu anhu, kazivao: “Išao sam s Vjerovjesnikom, a.s., jednom njivom u Medini, a on se oslanjao na štap. Naišli smo pored jedne grupe židova, pa jedan od njih reče: ‘Pitajte ga o duši!‘ Drugi dodade: ‘Nemojte ga pitati, da vam ne bi rekao nešto što vam se ne sviđa!‘ Ipak su mu prišli i rekli: ‘Ebu-Kasime, pričaj nam o duši!‘ On je zastao jedan trenutak iščekujući, pa sam shvatio da mu silazi Objava. Zato sam se malo odmakao od njega dok se ne završi objavljivanje. Zatim je kazao (navodeći kur‘anske riječi): ‘Pitaju te o duši. Reci: ‘Šta je duša, samo Gospodar moj zna…‘‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ اتَّخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ فَاتَّخَذَ النَّاسُ خَوَاتِيمَ مِنْ ذَهَبٍ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنِّي اتَّخَذْتُ خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ ‏”‏‏.‏ فَنَبَذَهُ وَقَالَ ‏”‏ إِنِّي لَنْ أَلْبَسَهُ أَبَدًا ‏”‏ فَنَبَذَ النَّاسُ خَوَاتِيمَهُمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, a njemu Sufjan, prenoseći od Abdullaha b. Dinara da je Ibn-Omer, radijallahu anhu, kazivao: “Vjerovjesnik, a.s. je, uzeo sebi zlatni prsten, pa su i ljudi sebi pokupovali zlatne prstenove. Onda je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Uzeo sam sebi zlatni prsten…‘, pa je, skinuvši ga, dodao: ‘… ali ga više nikada neću staviti na prst!‘ Zatim su i ljudi poskidali svoje prstenove.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لاَ تُوَاصِلُوا ‏”‏‏.‏ قَالُوا إِنَّكَ تُوَاصِلُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ إِنِّي لَسْتُ مِثْلَكُمْ، إِنِّي أَبِيتُ يُطْعِمُنِي رَبِّي وَيَسْقِينِي ‏”‏‏.‏ فَلَمْ يَنْتَهُوا عَنِ الْوِصَالِ ـ قَالَ ـ فَوَاصَلَ بِهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَيْنِ أَوْ لَيْلَتَيْنِ، ثُمَّ رَأَوُا الْهِلاَلَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لَوْ تَأَخَّرَ الْهِلاَلُ لَزِدْتُكُمْ ‏”‏‏.‏ كَالْمُنَكِّلِ لَهُمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Hišam, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, on od Ebu-Seleme, a ovaj od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s. je,, rekao: ‘Nemojte neprekidno postiti!‘ — ‘Ali i ti neprekidno postiš!‘, rekoše (ashabi). ‘Nisam ja ono što ste vi! Mene moj Gospodar stalno hrani i poji.‘ Usprkos tome oni se nisu prošli neprekidnoga posta, pa je Vjerovjesnik, a.s., nastavio s njima neprekidno postiti još dva dana ili dvije noći, dok nisu ugledali mlađak. Tada je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Da se mjesec nije pojavio, ja bih vam još produžio!‘, koreći ih na taj način.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، خَطَبَنَا عَلِيٌّ ـ رضى الله عنه ـ عَلَى مِنْبَرٍ مِنْ آجُرٍّ، وَعَلَيْهِ سَيْفٌ فِيهِ صَحِيفَةٌ مُعَلَّقَةٌ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا عِنْدَنَا مِنْ كِتَابٍ يُقْرَأُ إِلاَّ كِتَابُ اللَّهِ وَمَا فِي هَذِهِ الصَّحِيفَةِ‏.‏ فَنَشَرَهَا فَإِذَا فِيهَا أَسْنَانُ الإِبِلِ وَإِذَا فِيهَا ‏”‏ الْمَدِينَةُ حَرَمٌ مِنْ عَيْرٍ إِلَى كَذَا، فَمَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلاَ عَدْلاً ‏”‏‏.‏ وَإِذَا فِيهِ ‏”‏ ذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ يَسْعَى بِهَا أَدْنَاهُمْ، فَمَنْ أَخْفَرَ مُسْلِمًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلاَ عَدْلاً ‏”‏‏.‏ وَإِذَا فِيهَا ‏”‏ مَنْ وَالَى قَوْمًا بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلاَ عَدْلاً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs b. Gijas, a njemu njegov otac, prenoseći od A‘meša, ovaj od Ibrahima Tejmija, a on od svoga oca da je kazivao: “Alija, radijallahu anhu, nam se obraćao s minbera napravljenog od opeke. Na njemu je bio mač o koji je bio okačen jedan list (sahifa). Rekao je: ‘Tako mi Allaha, kod nas nema nikakve knjige koja se čita osim Allahove knjige i ovoga lista!‘ Zatim ga je odmotao. U njemu su bili propisi o starosti deva, a u njemu je također stajalo: ‘Medina je zaštićeno područje (harem) od Ajra do toga i toga. Ko u nju unese neku vjersku novotariju – neka je na njega prokletstvo Allahovo, prokletstvo meleka i cijelog svijeta! Allah neće od njega primiti ni farz ni nafilu!‘ U njemu je još pisalo: ‘Štićeništvo je koje provode muslimani jedinstveno, i svaki će ga od njih provoditi. Ko prekrši ugovor prema muslimanu – neka je na njega prokletstvo Allahovo, prokletstvo meleka i cijeloga svijeta! Allah neće od njega primiti ni obavezni ni dobrovoljni posao!‘ U njemu je također stajalo: ‘Ko se sprijatelji s nekim narodom bez dopuštenja svojih staratelja – neka je na njega prokletstvo Allahovo, prokletstvo meleka i cijeloga svijeta! Allah neće od njega primiti ni obavezni ni dobrovoljni posao!‘“


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رَضِيَ الله عنها ـ صَنَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا تَرَخَّصَ وَتَنَزَّهَ عَنْهُ قَوْمٌ، فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَحَمِدَ اللَّهَ ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَتَنَزَّهُونَ عَنِ الشَّىْءِ أَصْنَعُهُ، فَوَاللَّهِ إِنِّي أَعْلَمُهُمْ بِاللَّهِ، وَأَشَدُّهُمْ لَهُ خَشْيَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovom A‘meš,prenoseći od Muslima, ovaj od Mesruka, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Vjerovjesnik, a.s., odredio je olakšicu u nečemu, ali je neki ljudi nisu prihvatili. Kada je to čuo, Vjerovjesnik, a.s., izrekao je zahvalu Allahu, a zatim rekao: ‘Šta je tim ljudima koji se ustežu od onoga što ja činim? Tako mi Allaha, ja od svih njih najbolje poznajem Allaha i najviše Ga se bojim!‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، عَنْ نَافِعِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ كَادَ الْخَيِّرَانِ أَنْ يَهْلِكَا أَبُو بَكْرٍ، وَعُمَرُ، لَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَفْدُ بَنِي تَمِيمٍ، أَشَارَ أَحَدُهُمَا بِالأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ أَخِي بَنِي مُجَاشِعٍ، وَأَشَارَ الآخَرُ بِغَيْرِهِ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعُمَرَ إِنَّمَا أَرَدْتَ خِلاَفِي‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ مَا أَرَدْتُ خِلاَفَكَ‏.‏ فَارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنَزَلَتْ ‏{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏عَظِيمٌ‏}‏‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ فَكَانَ عُمَرُ بَعْدُ ـ وَلَمْ يَذْكُرْ ذَلِكَ عَنْ أَبِيهِ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ ـ إِذَا حَدَّثَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِحَدِيثٍ حَدَّثَهُ كَأَخِي السِّرَارِ، لَمْ يُسْمِعْهُ حَتَّى يَسْتَفْهِمَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Mukatil, njemu Veki‘, prenoseći od Nafija b. Omera, a on od Ibn-Ebu-Mulejke da je kazivao: “Zamalo se nisu upropastila dvojica plemenitih, tj. Ebu-Bekr i Omer. Kada je Vjerovjesniku, a.s., došla delegacija plemena Temim, jedan je od njih dvojice (za vođu toga plemena) predložio Akrea b. Habisa Temimija Hanzalija, koji je pripadao ogranku Mudžaši, a drugi je predložio drugoga. Tada je Ebu-Bekr rekao Omeru: ‘Želio si samo da mi se suprotstaviš!‘, na što mu je Omer odgovorio: ‘Nisam ti se želio tek suprotstaviti!‘ Tako su oni povisili tonove pred Vjerovjesnikom, a.s., pa je objavljeno: ‘O vjernici, ne dižite glasove svoje iznad Vjerovjesnikova glasa i ne razgovarajte s njim glasno, kao što glasno jedan s drugim razgovarate, da ne bi bila poništena djela vaša, a da vi to i ne primijetite! One koji utišaju glasove svoje pred Allahovim Poslanikom – a to su oni čija je srca Allah prekalio u čestitosti – čeka oprost i nagrada velika.‘“ Ibn-Ebu-Mulejka kaže da je Ibn-Zubejr rekao: “Nakon toga Omer bi” – a to nije naveo za svoga djeda, tj. Ebu-Bekra – “uvijek kada bi se obraćao Vjerovjesniku, a.s., govorio tiho i nedovoljno glasno, (i ne bi podizao glas) sve dok Poslanik, a.s., ne bi zatražio pojašnjenje njegovih riječi.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي مَرَضِهِ ‏”‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ قُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ، فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ، فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ، فَفَعَلَتْ حَفْصَةُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّكُنَّ لأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ، مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ حَفْصَةُ لِعَائِشَةَ مَا كُنْتُ لأُصِيبَ مِنْكِ خَيْرًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Hišama b. Urve, ovaj od svoga oca, a on od Aiše, majke pravovjernih, (da je kazivala): “Allahov je Poslanik, a.s., kada je bio bolestan, rekao: ‘Naredite Ebu-Bekru da imami ljudima!‘ Ja mu tada rekoh: ‘Ako Ebu-Bekr stane na tvoje mjesto, plakat će, pa ga ljudi neće čuti, zato reci Omeru da im on klanja!‘ Usprkos tome on je ponovio: ‘Naredite Ebu-Bekru da imami ljudima!‘ Onda sam ja rekla Hafsi: ‘Reci mu: ‘Ako Ebu-Bekr stane na tvoje mjesto plakat će, pa ga ljudi neće čuti, zato reci Omeru da im on klanja!‘‘ Hafsa je tako i uradila, a onda je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Zaista ste vi iste kao one žene s Jusufom, a.s.! Naredite Ebu-Bekru da imami ljudima!‘“ Hafsa je tada rekla Aiši: “Nisam postigla ništa bolje nego ti.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ جَاءَ عُوَيْمِرٌ إِلَى عَاصِمِ بْنِ عَدِيٍّ فَقَالَ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً فَيَقْتُلُهُ، أَتَقْتُلُونَهُ بِهِ سَلْ لِي يَا عَاصِمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ فَكَرِهَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَسَائِلَ وَعَابَ، فَرَجَعَ عَاصِمٌ فَأَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَرِهَ الْمَسَائِلَ فَقَالَ عُوَيْمِرٌ وَاللَّهِ لآتِيَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَجَاءَ وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى الْقُرْآنَ خَلْفَ عَاصِمٍ فَقَالَ لَهُ ‏”‏ قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ فِيكُمْ قُرْآنًا ‏”‏‏.‏ فَدَعَا بِهِمَا فَتَقَدَّمَا فَتَلاَعَنَا، ثُمَّ قَالَ عُوَيْمِرٌ كَذَبْتُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنْ أَمْسَكْتُهَا‏.‏ فَفَارَقَهَا وَلَمْ يَأْمُرْهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِفِرَاقِهَا، فَجَرَتِ السُّنَّةُ فِي الْمُتَلاَعِنَيْنِ‏.‏ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ انْظُرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَحْمَرَ قَصِيرًا مِثْلَ وَحَرَةٍ فَلاَ أُرَاهُ إِلاَّ قَدْ كَذَبَ، وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَسْحَمَ أَعْيَنَ ذَا أَلْيَتَيْنِ فَلاَ أَحْسِبُ إِلاَّ قَدْ صَدَقَ عَلَيْهَا ‏”‏‏.‏ فَجَاءَتْ بِهِ عَلَى الأَمْرِ الْمَكْرُوهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Ibn-Ebu-Zi‘b, prenoseći od Zuhrija, a on od Sehla b. Sa‘da Saidija da je kazivao: “Uvejmir Adžlani došao je Asimu b. Adiju i upitao ga: ‘Šta misliš: ako neki čovjek zatekne svoju ženu s drugim čovjekom pa ga ubije, da li ćete ga ubiti zbog toga? Upitaj mi to, Asime, Allahovog Poslanika, a.s.!‘ Asim je to i uradio, ali Vjerovjesnik, a.s., nije volio takva pitanja i upućivao je prijekor (onima koji ih postavljaju). Nakon što se Asim vratio i obavijestio Uvejmira da Vjerovjesnik, a.s., ne želi da ga o tome pitaju, on reče: ‘Tako mi Allaha, ja ću otići do Vjerovjesnika, a.s.!‘ Otišao je do njega, ali je Uzvišeni Allah već bio objavio dio Kur‘ana povodom Asimova slučaja, pa mu je Poslanik, a.s, rekao: ‘Allah je povodom vašeg slučaja objavio dio Kur‘ana!‘ Potom ih je pozvao oboje, pa su došli (i optužili jedno drugo), prizivajući prokletstvo na onoga koji laže. Nakon toga Uvejmir reče: ‘Allahov Poslaniče, ako bih je zadržao kod sebe, to bi značilo da sam slagao na nju!‘ Zato se rastavio od nje, iako mu Vjerovjesnik, a.s., nije rekao da je pusti. Od tada se rastava braka u takvim slučajevima uobičajila. Vjerovjesnik, a.s. je, nakon toga rekao: ‘Pričekajte dok se porodi, pa ako dijete bude crvenkasto i malo poput geka (vrsta guštera), ne vidim druge mogućnosti nego da je on slagao. A ako rodi dijete krupnih, crnih očiju i velike zadnjice, onda smatram jedino mogućim da je on o njoj rekao istinu.‘ Kada je rodila, dječiji je izgled ukazivao na loše djelo.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ النَّصْرِيُّ، وَكَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ذَكَرَ لِي ذِكْرًا مِنْ ذَلِكَ فَدَخَلْتُ عَلَى مَالِكٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ انْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى عُمَرَ أَتَاهُ حَاجِبُهُ يَرْفَا فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالزُّبَيْرِ وَسَعْدٍ يَسْتَأْذِنُونَ‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَدَخَلُوا فَسَلَّمُوا وَجَلَسُوا‏.‏ فَقَالَ هَلْ لَكَ فِي عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُمَا‏.‏ قَالَ الْعَبَّاسُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ الظَّالِمِ‏.‏ اسْتَبَّا‏.‏ فَقَالَ الرَّهْطُ عُثْمَانُ وَأَصْحَابُهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْ أَحَدَهُمَا مِنَ الآخَرِ‏.‏ فَقَالَ اتَّئِدُوا أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ، هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ لاَ نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏ يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهُ‏.‏ قَالَ الرَّهْطُ قَدْ قَالَ ذَلِكَ‏.‏ فَأَقْبَلَ عُمَرُ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ذَلِكَ‏.‏ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَإِنِّي مُحَدِّثُكُمْ عَنْ هَذَا الأَمْرِ، إِنَّ اللَّهَ كَانَ خَصَّ رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ بِشَىْءٍ لَمْ يُعْطِهِ أَحَدًا غَيْرَهُ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ ‏{‏مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ‏}‏ الآيَةَ، فَكَانَتْ هَذِهِ خَالِصَةً لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ وَاللَّهِ مَا احْتَازَهَا دُونَكُمْ وَلاَ اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ، وَقَدْ أَعْطَاكُمُوهَا وَبَثَّهَا فِيكُمْ، حَتَّى بَقِيَ مِنْهَا هَذَا الْمَالُ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ نَفَقَةَ سَنَتِهِمْ مِنْ هَذَا الْمَالِ، ثُمَّ يَأْخُذُ مَا بَقِيَ فَيَجْعَلُهُ مَجْعَلَ مَالِ اللَّهِ، فَعَمِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِذَلِكَ حَيَاتَهُ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ فَقَالُوا نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ أَنْشُدُكُمَا اللَّهَ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَبَضَهَا أَبُو بَكْرٍ فَعَمِلَ فِيهَا بِمَا عَمِلَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَأَنْتُمَا حِينَئِذٍ ـ وَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ ـ تَزْعُمَانِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ فِيهَا كَذَا، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّهُ فِيهَا صَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ، ثُمَّ تَوَفَّى اللَّهُ أَبَا بَكْرٍ فَقُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ‏.‏ فَقَبَضْتُهَا سَنَتَيْنِ أَعْمَلُ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ جِئْتُمَانِي وَكَلِمَتُكُمَا عَلَى كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ وَأَمْرُكُمَا جَمِيعٌ، جِئْتَنِي تَسْأَلُنِي نَصِيبَكَ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ، وَأَتَانِي هَذَا يَسْأَلُنِي نَصِيبَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا، عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ وَمِيثَاقَهُ تَعْمَلاَنِ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِمَا عَمِلَ فِيهَا أَبُو بَكْرٍ وَبِمَا عَمِلْتُ فِيهَا مُنْذُ وَلِيتُهَا، وَإِلاَّ فَلاَ تُكَلِّمَانِي فِيهَا‏.‏ فَقُلْتُمَا ادْفَعْهَا إِلَيْنَا بِذَلِكَ‏.‏ فَدَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ، أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْهِمَا بِذَلِكَ قَالَ الرَّهْطُ نَعَمْ‏.‏ فَأَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ هَلْ دَفَعْتُهَا إِلَيْكُمَا بِذَلِكَ‏.‏ قَالاَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ أَفَتَلْتَمِسَانِ مِنِّي قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ فَوَالَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالأَرْضُ لاَ أَقْضِي فِيهَا قَضَاءً غَيْرَ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَادْفَعَاهَا إِلَىَّ، فَأَنَا أَكْفِيكُمَاهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Lejs, a ovom Ukajl, prenoseći od Ibn-Šihaba da je kazivao: “Muhammed b. Džubejr b. Mut‘im ispričao mi je dio jednog događaja, pa sam otišao Maliku b. Evsu Nasru i upitao ga o tome, te mi je on kazao: ‘Otišao sam Omeru i ušao kod njega. Malo zatim uđe i njegov vratar Jerfa i reče: ‘Hoćeš li primiti Osmana, Abdur-Rahmana, Zubejra i Sa‘da, jer oni traže dopuštenje da uđu?‘ — ‘Da‘, odgovori on, pa su oni ušli, nazvali selam i sjeli. Zatim je Jerfa upitao: ‘Hoćeš li primiti Aliju i Abbasa?‘, pa je on i njima dopustio da uđu. (Nakon što je ušao), Abbas reče: ‘Vladaru pravovjernih, presudi između mene i ovog nepravednog čovjeka!‘ Njih dvojica optuživali su jedan drugog. ‘Vladaru pravovjernih‘, reče tada skupina u kojoj je bio Osman i oni koji su s njim došli, ‘presudi njima dvojici i rastereti ih!‘ — ‘Polahko!‘, reče Omer, ‘zaklinjem vas Allahom, Onim s čijim dopuštenjem opstoje i nebo i Zemlja, da li znate da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Mi se (poslanici) ne nasljeđujemo: ono što ostavimo — to je sadaka!‘ (Ovim je Allahov Poslanik, a.s., mislio na sebe.) ‘Tako je rekao‘, potvrdi spomenuta skupina, pa se Omer okrenu Aliji i Abbasu i reče im: ‘Zaklinjem vas Allahom, znate li vas dvojica da je Allahov Poslanik, a.s., to rekao?‘ — ‘Da‘, potvrdiše njih dvojica. Onda Omer reče: ‘Ja ću vam, zaista, ispričati taj slučaj. Allah je posebno darovao Svome Poslaniku, a.s., dio imetka koji nije dao nikome drugom osim njemu. Zaista je Allah rekao: ‘… radi onoga što je Allah od njih, kao plijen, darovao Poslaniku Svome…‘ — do kraja ajeta. Ta je imovina pripadala isključivo Allahovom Poslaniku, a.s., a opet, tako mi Allaha, on je nije, mimo vas, uzeo samo za sebe, niti ju je prisvojio, ne dajući vam ništa. On je od nje i vama dao i razdijelio ju je među vama, tako da je od toga i njemu ostao jedan dio imetka. Iz tog je imetka Vjerovjesnik, a.s., opskrbljivao svoju porodicu za godinu dana, a ono što bi ostajalo upotrebljavao bi u svrhe u koje se upotrebljava imetak koji je Allahov. Tako je Vjerovjesnik, a.s., postupao sve do kraja svoga života. Zaklinjem vas Allahom, da li vi to znate?‘ — ‘Da‘, odgovoriše oni. Potom on upita Aliju i Abbasa: ‘Zaklinjem i vas Allahom, da li vas dvojica to znate?‘ I njih dvojica potvrdiše da znaju. (Omer potom nastavi): ‘Zatim je Allah dao da umre Vjerovjesnik, a.s., pa je Ebu-Bekr rekao: ‘Ja sam nasljednik Allahova Poslanika, a.s.!‘ Uzeo je taj imetak i postupao s njim onako kako je i Allahov Poslanik, a.s., postupao. Vas ste dvojica tada‘, (reče Omer) pa se okrenu Aliji i Abbasu, ‘tvrdili da je Ebu-Bekr s tim imetkom uradio to i to, a Allah dobro zna da je on u tome bio iskren, čestit i razborit i da je slijedio istinu. Zatim je Allah dao da umre Ebu-Bekr, pa sam ja rekao: ‘Ja sam nasljednik Allahovog Poslanika, a.s., i Ebu-Bekra!‘ Zato sam uzeo taj imetak (i držao ga) dvije godine, postupajući s njim onako kako je postupao Allahov Poslanik, a.s., i onako kako je postupao Ebu-Bekr. A onda ste mi došli vas dvojica s istim riječima i istim zahtjevom. Ti si mi (Abbase) došao tražiti dio imetka svoga bratića, a ovaj (Alija) mi je došao tražeći dio za svoju ženu od njezina oca. Ja sam vam tada rekao: ‘Ako želite, predat ću ga vama dvojici, pod uvjetom da Allahu dato obećanje i obavezu da ćete postupati s njim onako kao što je s njim postupao Allahov Poslanik, a.s., i kao što je s njim postupao Ebu-Bekr, i kao što sam ja s njim postupao otkada sam ga preuzeo – ne kršite. U suprotnom, nemojte mi se obraćati tražeći taj imetak! Vi ste tada rekli: ‘Predaj nam ga pod tim uvjetom!‘, pa sam vam ga predao. Zaklinjem vas Allahom, da li sam ga tako predao njima dvojici?‘ – ‘Da‘, odgovoriše oni iz skupine, pa se on okrenuo Aliji i Abbasu i upitao: ‘Zaklinjem i vas Allahom, da li sam ga tako predao vama dvojici?‘ – ‘Da‘, odgovorili su. ‘Pa zar tražite od mene drukčiju presudu? Tako mi Onoga s čijom dozvolom opstoje nebo i Zemlja, neću u pogledu toga donijeti drukčiju presudu do Smaka svijeta! Ako se ne možete brinuti o njemu, predajte ga meni, pa ću se ja umjesto vas brinuti o njemu!‘, reče im Omer.‘“


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، قَالَ قُلْتُ لأَنَسٍ أَحَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ‏.‏ قَالَ نَعَمْ مَا بَيْنَ كَذَا إِلَى كَذَا، لاَ يُقْطَعُ شَجَرُهَا، مَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ‏.‏ قَالَ عَاصِمٌ فَأَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ أَنَسٍ أَنَّهُ قَالَ أَوْ آوَى مُحْدِثًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, a njemu Abdul-Vahid, prenoseći od Asima da je kazivao: “Upitao sam Enesa da li je Allahov Poslanik, a.s., Medinu učinio zaštićenim područjem (haremom), pa mi je On odgovorio: ‘Da, od toga i toga mjesta do toga i toga. U njoj se ne smije posjeći drvo; a ko u njoj uvede neku novotariju (u vjeru) – na njega će pasti Allahovo prokletstvo, prokletstvo meleka i cijeloga svijeta!‘“ Asim kaže: “Musa b. Enes kazivao mi je da je Poslanik, a.s., rekao i: ‘… ili pruži utočište onome koji uvodi novotarije…‘“


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ تَلِيدٍ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ شُرَيْحٍ، وَغَيْرُهُ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، عَنْ عُرْوَةَ، قَالَ حَجَّ عَلَيْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَنْزِعُ الْعِلْمَ بَعْدَ أَنْ أَعْطَاهُمُوهُ انْتِزَاعًا، وَلَكِنْ يَنْتَزِعُهُ مِنْهُمْ مَعَ قَبْضِ الْعُلَمَاءِ بِعِلْمِهِمْ، فَيَبْقَى نَاسٌ جُهَّالٌ يُسْتَفْتَوْنَ فَيُفْتُونَ بِرَأْيِهِمْ، فَيُضِلُّونَ وَيَضِلُّونَ ‏”‏‏.‏ فَحَدَّثْتُ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو حَجَّ بَعْدُ فَقَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي انْطَلِقْ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ فَاسْتَثْبِتْ لِي مِنْهُ الَّذِي حَدَّثْتَنِي عَنْهُ‏.‏ فَجِئْتُهُ فَسَأَلْتُهُ فَحَدَّثَنِي بِهِ كَنَحْوِ مَا حَدَّثَنِي، فَأَتَيْتُ عَائِشَةَ فَأَخْبَرْتُهَا فَعَجِبَتْ فَقَالَتْ وَاللَّهِ لَقَدْ حَفِظَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Telid, njemu Ibn-Vehb, a ovom Abdur-Rahman b. Šurejh i još neki, prenoseći od Ebu-Esveda, a on od Urve da je kazivao: “Abdullah b. Amr, idući na hadž, došao je kod nas, pa sam ga čuo kako govori: ‘Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Nakon što vam je dao znanje, Allah ga neće povući tako što će ga oduzeti, nego će ga povući tako što će učiniti da nestane učenih ljudi. Nakon toga će ostati ljudi neznalice, pa će, kada budu pitani, davati odgovore po vlastitom nahođenju. Tako će oni zavoditi druge, a i sami će biti u zabludi.‘‘ Ja sam to ispričao Aiši, supruzi Vjerovjesnikovoj, a.s., pa kada je Abdullah b. Amr ponovo obavljao hadž, ona me je zamolila: ‘Sestriću, otiđi do Abdullaha i provjeri ono što si mi prenio od njega!‘ Otišao sam do njega i upitao ga o tome, pa mi je on ponovo ispričao isto što i prvi put. Potom sam se vratio Aiši i to joj saopćio, a ona se zadivila rekavši: ‘Tako mi Allaha, zaista je Abdullah b. Amr zapamtio!‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا أَبُو حَمْزَةَ، سَمِعْتُ الأَعْمَشَ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا وَائِلٍ هَلْ شَهِدْتَ صِفِّينَ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَسَمِعْتُ سَهْلَ بْنَ حُنَيْفٍ، يَقُولُ ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّهِمُوا رَأْيَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ، لَقَدْ رَأَيْتُنِي يَوْمَ أَبِي جَنْدَلٍ وَلَوْ أَسْتَطِيعُ أَنَّ أَرُدَّ أَمْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَرَدَدْتُهُ، وَمَا وَضَعْنَا سُيُوفَنَا عَلَى عَوَاتِقِنَا إِلَى أَمْرٍ يُفْظِعُنَا إِلاَّ أَسْهَلْنَ بِنَا إِلَى أَمْرٍ نَعْرِفُهُ غَيْرَ هَذَا الأَمْرِ‏.‏ قَالَ وَقَالَ أَبُو وَائِلٍ شَهِدْتُ صِفِّينَ وَبِئْسَتْ صِفُّونَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, a njemu Ebu-Hamza, prenoseći od A‘meša da je kazivao: “Upitao sam Ebu-Vaila: ‘Da li si učestvovao u Bici na Sifinu?‘, pa mi je on odgovorio: ‘Da, i tamo sam čuo Sehla b. Hunejfa kad je rekao…‘“ Također nam je pričao Musa b. Ismail, a njemu Ebu-Avana, prenoseći od A‘meša, a on od Ebu-Vaila da je rekao: “O ljudi, nemojte se pouzdavati u svoje mišljenje u pogledu vjere! Ja sam se na dan Ugovora na Hudejbiji (Ebu-Džendela) našao u takvoj situaciji da bih odbio naređenje Allahovog Poslanika, a.s., da sam ga ikako mogao odbiti! Mi nikada nismo stavili svoje sablje na ramena zbog nekog teškog događaja, a da nam one nisu olakšale stanje i razjasnile nam prilike, osim u ovom našem slučaju (tj. Bici na Sifinu).” Ebu-Vail također je rekao: “Učestvovao sam (u Bici) na Sifinu, a kako je ružan Sifin!”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ، يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ مَرِضْتُ فَجَاءَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا مَاشِيَانِ، فَأَتَانِي وَقَدْ أُغْمِيَ عَلَىَّ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَبَّ وَضُوءَهُ عَلَىَّ فَأَفَقْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ فَقُلْتُ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ ـ كَيْفَ أَقْضِي فِي مَالِي كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي قَالَ فَمَا أَجَابَنِي بِشَىْءٍ حَتَّى نَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, a njemu Sufjan, prenoseći od Ibn-Munkedira da je kazivao: “Čuo sam Džabira b. Abdullaha kako priča: ‘Razbolio sam se, pa je Allahov Poslanik, a.s., došao s Ebu-Bekrom da me obiđe. Došli su pješice. Kada su stigli, ja sam bio u nesvijesti. Allahov je Poslanik, a.s., tada uzeo abdest i polio me tom vodom. Ja sam se osvijestio i upitao: ‘Allahov Poslaniče, šta ću uraditi sa svojim imetkom?‘ (Moguće je da je Sufjan rekao kako je on kazao: ‘Allahov Poslaniče, kako ću odlučiti o svom imetku?‘) Ali, on mi nije ništa odgovorio sve dok nije objavljen ajet o nasljedstvu.‘”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَصْبَهَانِيِّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ الرِّجَالُ بِحَدِيثِكَ، فَاجْعَلْ لَنَا مِنْ نَفْسِكَ، يَوْمًا نَأْتِيكَ فِيهِ تُعَلِّمُنَا مِمَّا عَلَّمَكَ اللَّهُ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ اجْتَمِعْنَ فِي يَوْمِ كَذَا وَكَذَا فِي مَكَانِ كَذَا وَكَذَا ‏”‏‏.‏ فَاجْتَمَعْنَ فَأَتَاهُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَّمَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَهُ اللَّهُ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ مَا مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تُقَدِّمُ بَيْنَ يَدَيْهَا مِنْ وَلَدِهَا ثَلاَثَةً، إِلاَّ كَانَ لَهَا حِجَابًا مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَتِ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ اثْنَيْنِ قَالَ فَأَعَادَتْهَا مَرَّتَيْنِ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ وَاثْنَيْنِ وَاثْنَيْنِ وَاثْنَيْنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Ebu-Avana, prenoseći od Abdur-Rahmana b. Isbihanija, ovaj od Ebu-Saliha Zekvana, a on od Ebu-Seida (da je kazivao): “Jedna je žena došla Allahovom Poslaniku, a.s., i rekla: ‘Allahov Poslaniče, odoše muškarci (ispred nas) zato što se njima (više) obraćaš. Odvoji, stoga, jedan dan za nas, pa da i nas podučiš onome čemu je tebe Allah poučio!‘ On joj je odgovorio: ‘Sakupite se toga i toga dana na tom i tom mjestu!‘ Nakon što su se sakupile, došao im je Allahov Poslanik, a.s., i podučavao ih onome čemu je Allah njega poučio. Između ostaloga, rekao im je: ‘Koja god od vas doživi da joj umre troje djece — to će joj biti zaštita od Vatre.‘ Tada je jedna od njih upitala: ‘Allahov Poslaniče, a dvoje?‘ Ona je to pitanje ponovila još dva puta, pa je on rekao: ‘I dvoje, i dvoje, i dvoje.‘“


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ يَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejdullah b. Musa, a njemu Ismail, prenoseći od Kajsa, a on od Mugire b. Šu‘be, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Jedna će skupina iz moga ummeta stalno biti istaknuta, sve dok im ne dođe Allahova odredba, a oni tako (vidljivo) istaknuti.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي حُمَيْدٌ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ أَبِي سُفْيَانَ، يَخْطُبُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ، وَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ وَيُعْطِي اللَّهُ، وَلَنْ يَزَالَ أَمْرُ هَذِهِ الأُمَّةِ مُسْتَقِيمًا حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، أَوْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Ibn-Vehb, prenoseći od Junusa, on od Ibn-Šihaba, a ovaj od Humejda da je kazivao: “Čuo sam Muaviju b. Ebu-Sufjana kako na hutbi govori: ‘Čuo sam Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: ‘Kome Allah želi dobro, olakša mu da shvati vjeru. Ja samo dijelim (znanje), a Allah (ga) daje. Bit će stalno u mome ummetu onih koji su na pravome putu, sve dok ne nastupi Smak svijeta (ili je rekao: dok ne dođe Allahova odredba).‘‘”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ لَمَّا نَزَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ‏}‏ قَالَ ‏”‏ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ ‏”‏‏.‏ ‏{‏أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ‏}‏ قَالَ ‏”‏ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا نَزَلَتْ ‏{‏أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ‏}‏ قَالَ ‏”‏ هَاتَانِ أَهْوَنُ أَوْ أَيْسَرُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, a njemu Sufjan, prenoseći od Amra, a ovaj od Džabira b. Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Kada je Allahovom Poslaniku, a.s., objavljeno: ‘Reci: ‘On je kadar da pošalje protiv vas kaznu iznad glava vaših…‘‘, on je rekao: ‘Utječem se Tvome licu!‘ Kada su objavljene riječi: ‘… ili ispod vaših nogu…‘, on je rekao: ‘Utječem se Tvome licu!‘, a kada je objavljeno: ‘… ili da vas u stranke podijeli i učini da silu jedni drugih iskusite‘, rekao je: ‘To je dvoje blaže (ili je rekao: slabije).‘”


 

حَدَّثَنَا أَصْبَغُ بْنُ الْفَرَجِ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ امْرَأَتِي وَلَدَتْ غُلاَمًا أَسْوَدَ، وَإِنِّي أَنْكَرْتُهُ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَمَا أَلْوَانُهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ حُمْرٌ‏.‏ قَالَ ‏”‏ هَلْ فِيهَا مِنْ أَوْرَقَ ‏”‏‏.‏ قَالَ إِنَّ فِيهَا لَوُرْقًا‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَأَنَّى تُرَى ذَلِكَ جَاءَهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عِرْقٌ نَزَعَهَا‏.‏ قَالَ ‏”‏ وَلَعَلَّ هَذَا عِرْقٌ نَزَعَهُ ‏”‏‏.‏ وَلَمْ يُرَخِّصْ لَهُ فِي الاِنْتِفَاءِ مِنْهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Asbeg b. Feredž, njemu Ibn-Vehb, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Jedan je beduin došao Allahovom Poslaniku, a.s., i rekao mu: ‘Moja je žena rodila crno muško dijete, pa sam ga ja zanijekao!‘ Allahov ga Poslanik, a.s., upita: ‘Imaš li ti deva?‘ — ‘Da‘, odgovori ovaj. ‘Kakve su boje?‘, upita Poslanik, a.s. ‘Crvene‘, odgovori on. ‘A ima li među njima ijedna siva?‘ — ‘Ima i sivih među njima‘, reče ovaj. Zatim ga Poslanik, a.s., upita: ‘Šta misliš, odakle je to došlo?‘ On odgovori: ‘Allahov Poslaniče, to je sličnost s nekim od predaka.‘ Tada Vjerovjesnik, a.s., ne dopuštajući mu da se odrekne djeteta, reče: ‘Možda i dijete sliči nekome od predaka.‘“


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، جَاءَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ إِنَّ أُمِّي نَذَرَتْ أَنْ تَحُجَّ فَمَاتَتْ قَبْلَ أَنْ تَحُجَّ أَفَأَحُجَّ عَنْهَا قَالَ ‏”‏ نَعَمْ حُجِّي عَنْهَا، أَرَأَيْتِ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّكِ دَيْنٌ أَكُنْتِ قَاضِيَتَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ نَعَمْ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ فَاقْضُوا الَّذِي لَهُ، فَإِنَّ اللَّهَ أَحَقُّ بِالْوَفَاءِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Ebu-Avana, prenoseći od Ebu-Bišra, ovaj od Seida b. Džubejra, a on od Ibn-Abbasa (da je kazivao): “Jedna je žena došla Vjerovjesniku, a.s., i rekla: ‘Moja se majka zavjetovala da će obaviti hadž, ali je umrla, i zbog toga ga nije uspjela obaviti. Hoću li ja za nju obaviti hadž?‘ On joj je (na to) odgovorio: ‘Da, obavi hadž za nju! Šta misliš: da ti je majka ostala dužna, bi li ti umjesto nje vratila dug?‘ – ‘Da‘, odgovorila je. ‘Izvršite ono što Njemu pripada, jer Allah je najpreči da se Njegovo ispuni!‘, reče on.“


 

حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ حَسَدَ إِلاَّ فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً فَسُلِّطَ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ، وَآخَرُ آتَاهُ اللَّهُ حِكْمَةً فَهْوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Šihab b. Abbad, a njemu Ibrahim b. Humejd, prenoseći od Ismaila, ovaj od Kajsa, a on od Abdullaha da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ne smije se zavidjeti, osim u dva slučaja: čovjeku kojem je Allah dao bogatstvo i omogućio mu da ga troši na putu istine, i čovjeku kojem je Allah dao mudrost, pa on po njoj sudi i njoj druge podučava.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ سَأَلَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عَنْ إِمْلاَصِ الْمَرْأَةِ ـ هِيَ الَّتِي يُضْرَبُ بَطْنُهَا فَتُلْقِي جَنِينًا ـ فَقَالَ أَيُّكُمْ سَمِعَ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيهِ شَيْئًا فَقُلْتُ أَنَا‏.‏ فَقَالَ مَا هُوَ قُلْتُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ فِيهِ غُرَّةٌ عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ لاَ تَبْرَحْ حَتَّى تَجِيئَنِي بِالْمَخْرَجِ فِيمَا قُلْتَ‏.فَخَرَجْتُ فَوَجَدْتُ مُحَمَّدَ بْنَ مَسْلَمَةَ فَجِئْتُ بِهِ، فَشَهِدَ مَعِي أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ فِيهِ غُرَّةٌ عَبْدٌ أَوْ أَمَةٌ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُرْوَةَ عَنِ الْمُغِيرَةِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed, a njemu Ebu-Muavija, prenoseći od Hišama, ovaj od svoga oca, a on od Mugire b. Šu‘be da je kazivao: “Omer b. Hattab je — pitajući o slučaju kada trudnica bude udarena u stomak, pa pobaci dijete — rekao: ‘Je li iko od vas od Vjerovjesnika, a.s, čuo išta o tome?‘ — ‘Ja (sam čuo)‘, rekoh, pa me je Omer onda upitao da kažem šta (sam čuo). Rekao sam: ‘Čuo sam Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: ‘Za njega treba (kao krvarinu) osloboditi roba ili robinju.‘‘ Na to mi on reče: ‘Budi uporan sve dok mi ne dovedeš svjedoka za to što si rekao!‘ Onda sam krenuo i našao Muhammeda b. Meslemu. Doveo sam ga, pa je posvjedočio da je i on čuo Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: ‘Za njega treba (kao krvarinu) osloboditi roba ili robinju.‘“ Ovaj hadis prenosi i Ebu-Zinad od svoga oca, ovaj od Urve, a on od Mugire.


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَأْخُذَ أُمَّتِي بِأَخْذِ الْقُرُونِ قَبْلَهَا، شِبْرًا بِشِبْرٍ وَذِرَاعًا بِذِرَاعٍ ‏”‏‏.‏ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَفَارِسَ وَالرُّومِ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ وَمَنِ النَّاسُ إِلاَّ أُولَئِكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, njemu Ibn-Ebu-Zi‘b, prenoseći od Makburija, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Neće nastupiti Smak svijeta sve dok moj ummet ne bude prihvatio djela prijašnjih naraštaja, pedalj po pedalj, aršin po aršin!” — “Allahov Poslaniče”, upita neko, “da li Perzijanaca i Bizantinaca?” — “A ko su ljudi, ako nisu oni?”, odgovori on.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، حَدَّثَنَا أَبُو عُمَرَ الصَّنْعَانِيُّ ـ مِنَ الْيَمَنِ ـ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ لَتَتْبَعُنَّ سَنَنَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ شِبْرًا شِبْرًا وَذِرَاعًا بِذِرَاعٍ، حَتَّى لَوْ دَخَلُوا جُحْرَ ضَبٍّ تَبِعْتُمُوهُمْ ‏”‏‏.‏ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى قَالَ ‏”‏ فَمَنْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abdul-Aziz, a njemu Ebu-Omer San‘ani iz Jemena, prenoseći od Zejda b. Eslema, ovaj od Ataa b. Jesara, a on od Ebu-Seida Hudrija (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Vi ćete, sigurno, slijediti običaje onih koji su bili prije vas, pedalj po pedalj, aršin po aršin. Pa ako oni budu ušli i u gušterovu rupu, vi ćete ih slijediti!‘ — ‘Allahov Poslaniče‘, upitali smo, ‘(misli li se na) židove i kršćane?‘ — ‘Na koga bi drugog?‘, odgovori on.“


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَيْسَ مِنْ نَفْسٍ تُقْتَلُ ظُلْمًا إِلاَّ كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ الأَوَّلِ كِفْلٌ مِنْهَا ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ مِنْ دَمِهَا ـ لأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ سَنَّ الْقَتْلَ أَوَّلاً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Sufjan, a ovom A‘meš, prenoseći od Abdullaha b. Murre, on od Mesruka, a ovaj od Abdullaha da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Koja god osoba bude nepravedno ubijena — prvi će Ademov sin imati udio u tome grijehu (možda je Sufjan rekao: u njenoj krvi), jer je on prvi počinio ubistvo.‘”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ السَّلَمِيِّ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ، فَأَصَابَ الأَعْرَابِيَّ وَعْكٌ بِالْمَدِينَةِ، فَجَاءَ الأَعْرَابِيُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقِلْنِي بَيْعَتِي‏.‏ فَأَبَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي‏.‏ فَأَبَى ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي‏.‏ فَأَبَى فَخَرَجَ الأَعْرَابِيُّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّمَا الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ، تَنْفِي خَبَثَهَا، وَيَنْصَعُ طِيبُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Muhammeda b. Munkedira, a on od Džabira b. Abdullaha Sulemija (da je kazivao): “Jedan se beduin zakleo (dao prisegu) Allahovom Poslaniku, a.s., i primio islam. Zatim ga je u Medini zadesila lahka groznica, pa je došao Allahovom Poslaniku, a.s., i rekao: ‘Allahov Poslaniče, poništi mi zakletvu!‘ Poslanik, a.s., je, to odbio, ali je on ponovo došao i rekao: ‘Poništi mi zakletvu!‘ Nakon što je on to ponovo odbio, došao je (i treći put) i rekao: ‘Poništi mi zakletvu!‘ Vjerovjesnik, a.s., je, to (i treći put) odbio, pa je beduin napustio (Medinu). Tada je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Zaista je Medina poput kovačkog mijeha: ona iz sebe odstranjuje škart, a prečišćava ono što je dobro.‘“


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنْتُ أُقْرِئُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ، فَلَمَّا كَانَ آخِرَ حَجَّةٍ حَجَّهَا عُمَرُ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بِمِنًى، لَوْ شَهِدْتَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَتَاهُ رَجُلٌ قَالَ إِنَّ فُلاَنًا يَقُولُ لَوْ مَاتَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ لَبَايَعْنَا فُلاَنًا‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ لأَقُومَنَّ الْعَشِيَّةَ فَأُحَذِّرَ هَؤُلاَءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَغْصِبُوهُمْ‏.‏ قُلْتُ لاَ تَفْعَلْ فَإِنَّ الْمَوْسِمَ يَجْمَعُ رَعَاعَ النَّاسِ يَغْلِبُونَ عَلَى مَجْلِسِكَ، فَأَخَافُ أَنْ لاَ يُنْزِلُوهَا عَلَى وَجْهِهَا فَيُطِيرُ بِهَا كُلُّ مُطِيرٍ، فَأَمْهِلْ حَتَّى تَقْدَمَ الْمَدِينَةَ دَارَ الْهِجْرَةِ وَدَارَ السُّنَّةِ، فَتَخْلُصُ بِأَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ فَيَحْفَظُوا مَقَالَتَكَ، وَيُنَزِّلُوهَا عَلَى وَجْهِهَا‏.‏ فَقَالَ وَاللَّهِ لأَقُومَنَّ بِهِ فِي أَوَّلِ مَقَامٍ أَقُومُهُ بِالْمَدِينَةِ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم بِالْحَقِّ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ، فَكَانَ فِيمَا أُنْزِلَ آيَةُ الرَّجْمِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Abdul-Vahid, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Ubejdullaha b. Abdullaha, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Podučavao sam (Kur‘anu) Abdur-Rahmana b. Avfa, pa mi je na Mini, u vrijeme posljednjeg hadža koji je obavio Omer, rekao: ‘Da si bio kod vladara pravovjernih, vidio bi kako mu je prišao neki čovjek i rekao: ‘Zaista taj i taj kaže: ‘Kada bi umro vladar pravovjernih, mi bismo, doista, dali prisegu tome i tome!‘‘ Tada Omer reče: ‘Zaista ću večeras ustati i upozoriti tu skupinu ljudi koja se upušta u ono u što ne treba!‘ Tada mu ja rekoh: ‘Nemoj to činiti! Na hadžu se sakupljaju svakakvi ljudi, i njih će tu biti veliki broj. Bojim se da će te pogrešno razumjeti, te da će potom tvoje riječi svako na svoj način prepričavati. Zato sačekaj dok se ne vratiš u Medinu, mjesto Hidžre i sunneta, i dok se ne sastaneš s ashabima Allahovog Poslanika, a.s., muhadžirima i ensarijama! Oni će dobro zapamtiti tvoje riječi i ispravno ih razumjeti.‘ — ‘Tako mi Allaha, zaista ću tako i uraditi prvom prilikom u Medini‘, reče on.‘“ Ibn-Abbas dalje pripovijeda: “Kada smo došli u Medinu, Omer je rekao: ‘Zaista je Allah poslao Muhammeda, a.s., s istinom i spustio mu Objavu. Jedan od ajeta koji mu je objavljen jest i ajet o kamenovanju (bludnika i bludnice).‘“


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعَلَيْهِ ثَوْبَانِ مُمَشَّقَانِ مِنْ كَتَّانٍ فَتَمَخَّطَ فَقَالَ بَخْ بَخْ أَبُو هُرَيْرَةَ يَتَمَخَّطُ فِي الْكَتَّانِ، لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَإِنِّي لأَخِرُّ فِيمَا بَيْنَ مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى حُجْرَةِ عَائِشَةَ مَغْشِيًّا عَلَىَّ، فَيَجِيءُ الْجَائِي فَيَضَعُ رِجْلَهُ عَلَى عُنُقِي، وَيُرَى أَنِّي مَجْنُونٌ، وَمَا بِي مِنْ جُنُونٍ، مَا بِي إِلاَّ الْجُوعُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, njemu Hammad, prenoseći od Ejjuba, a on od Muhammeda da je kazivao: “Bili smo kod Ebu-Hurejre — a na njemu je bila odjeća sastavljena od dva lanena komada obojena u oker crveno — kad se useknuo i rekao: ‘Oho! Ebu-Hurejra se useknuo u laneno platno. Sjećam se kada sam, između minbera Allahovog Poslanika, a.s., i Aišine sobe, padao u nesvijest, da bi onaj koji dođe stavio svoju nogu na moj vrat, misleći da sam poludio. Ali, mene nije bilo obuzelo ni ludilo niti bilo šta drugo, nego glad!‘”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ، قَالَ سُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَشَهِدْتَ الْعِيدَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ وَلَوْلاَ مَنْزِلَتِي مِنْهُ مَا شَهِدْتُهُ مِنَ الصِّغَرِ، فَأَتَى الْعَلَمَ الَّذِي عِنْدَ دَارِ كَثِيرِ بْنِ الصَّلْتِ فَصَلَّى ثُمَّ خَطَبَ، وَلَمْ يَذْكُرْ أَذَانًا وَلاَ إِقَامَةً، ثُمَّ أَمَرَ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلَ النِّسَاءُ يُشِرْنَ إِلَى آذَانِهِنَّ وَحُلُوقِهِنَّ، فَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَتَاهُنَّ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, a njemu Sufjan, prenoseći od Abdur-Rahmana b. Abbasa da je kazivao: “Upitali su Ibn-Abbasa: ‘Jesi li na Bajram bio zajedno s Vjerovjesnikom, a.s.?‘, pa je odgovorio: ‘Jesam, a da mu ja nisam mnogo značio, ne bih, zbog svoje malodobnosti, ni mogao biti uz njega. Došao je do prostora za klanjanje kod kuće Kesira b. Salta, pa je klanjao (bajram-namaz). Zatim je održao vaz i naredio davanje zekata. (On /Ibn-Abbas/ nije spomenuo učenje niti ezana niti ikameta.) Tada su žene počele pokazivati na svoje uši (menđuše) i prstenove, pa je on rekao Bilalu da otiđe do njih. On je otišao, a potom se vratio Vjerovjesniku, a.s.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَأْتِي قُبَاءً مَاشِيًا وَرَاكِبًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, a njemu Sufjan, prenoseći od Abdullaha b. Dinara, a on od Ibn-Omera, radijallahu anhu, (da je rekao): “Vjerovjesnik, a.s. je, dolazio u Kuba i pješice i jašući.”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ادْفِنِّي مَعَ صَوَاحِبِي وَلاَ تَدْفِنِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْبَيْتِ، فَإِنِّي أَكْرَهُ أَنْ أُزَكَّى‏.‏ وَعَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ، أَرْسَلَ إِلَى عَائِشَةَ ائْذَنِي لِي أَنْ أُدْفَنَ مَعَ صَاحِبَىَّ فَقَالَتْ إِي وَاللَّهِ‏.‏ قَالَ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا أَرْسَلَ إِلَيْهَا مِنَ الصَّحَابَةِ قَالَتْ لاَ وَاللَّهِ لاَ أُوثِرُهُمْ بِأَحَدٍ أَبَدًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejd b. Ismail, njemu Ebu-Usama, prenoseći od Hišama, a on od svoga oca (da je kazivao): “Aiša je rekla Abdullahu b. Zubejru: ‘Ukopaj me kod mojih drugarica, a ne u sobi uz Vjerovjesnika, a.s., jer ne želim da me smatraju najvrednijom.‘” Prenosi se od Hišama, koji prenosi od svoga oca (da je kazivao): “Omer je poručio Aiši: ‘Daj mi dopuštenje da budem ukopan kod dvojice svojih drugova!‘ Ona je odgovorila: ‘Može, tako mi Allaha!‘ A kada bi joj neko drugi od ashaba uputio istu molbu, ona bi odgovarala: ‘Ne može, Allaha mi! Ja neću nikome dati prednost nad njima, nikada!‘“


 

حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي الْعَصْرَ فَيَأْتِي الْعَوَالِيَ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ‏.‏ وَزَادَ اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ، وَبُعْدُ الْعَوَالِي أَرْبَعَةُ أَمْيَالٍ أَوْ ثَلاَثَةٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ejjub b. Sulejman, a njemu Ebu-Bekr b. Ebu-Uvejs, prenoseći od Sulejmana b. Bilala, on od Saliha b. Kejsana, a ovaj od Ibn-Šihaba da je kazivao: “Prenio mi je Enes b. Malik da bi Allahov Poslanik, a.s., klanjao ikindiju i potom znao otići do gornjih naselja, a sunce bi još bilo visoko.” Lejs, prenoseći od Junusa, navodi i dodatak: “… a udaljenost gornjih naselja bila je četiri milje, ili možda tri.”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ، عَنِ الْجُعَيْدِ، سَمِعْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ كَانَ الصَّاعُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُدًّا وَثُلُثًا بِمُدِّكُمُ الْيَوْمَ، وَقَدْ زِيدَ فِيهِ‏.‏ سَمِعَ الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ الْجُعَيْدَ

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Zurara, njemu Kasim b. Malik, prenoseći od Džuajda, a on od Saiba b. Jezida da je rekao: “U vrijeme Vjerovjesnika, a.s., sa‘ je imao vrijednost 1,3 vaša današnja mudda, pa je povećan.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي مِكْيَالِهِمْ، وَبَارِكْ لَهُمْ فِي صَاعِهِمْ وَمُدِّهِمْ ‏”‏ يَعْنِي أَهْلَ الْمَدِينَةِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, a njemu Malik, prenoseći od Ishaka b. Abdullaha b. Ebu-Talhe, a on od Enesa b. Malika da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Allahu moj, blagoslovi im (tj. stanovnicima Medine) mikjal, sa‘ i mudd!”


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ الْيَهُودَ، جَاءُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ وَامْرَأَةٍ زَنَيَا، فَأَمَرَ بِهِمَا فَرُجِمَا قَرِيبًا مِنْ حَيْثُ تُوضَعُ الْجَنَائِزُ عِنْدَ الْمَسْجِدِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibrahim b. Munzir, njemu Ebu-Damra, a ovom Musa b. Ukba, prenoseći od Nafija, a on od Ibn-Omera (da je kazivao): “Došli su židovi Vjerovjesniku, a.s., s jednim muškarcem i ženom koji su bili počinili blud, pa je on naredio da njih dvoje budu kamenovani blizu mjesta gdje su klanjane dženaze, kod džamije.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَمْرٍو، مَوْلَى الْمُطَّلِبِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَلَعَ لَهُ أُحُدٌ فَقَالَ ‏ “‏ هَذَا جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ، اللَّهُمَّ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ حَرَّمَ مَكَّةَ، وَإِنِّي أُحَرِّمُ مَا بَيْنَ لاَبَتَيْهَا ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ سَهْلٌ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي أُحُدٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Amra, Muttalibovog štićenika, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., kada mu se ukazao Uhud, rekao: ‘Ovo je brdo koje nas voli, i mi volimo njega. Allahu moj, Ibrahim je učinio Meku zaštićenim područjem (haremom), a ja haremom činim ono što je između njena (medinska) dva kraja s crnim kamenjem!” Ovaj hadis naveden je i u poglavlju o (Bici na) Uhudu, a prenosi ga Sehl od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلٍ، أَنَّهُ كَانَ بَيْنَ جِدَارِ الْمَسْجِدِ مِمَّا يَلِي الْقِبْلَةَ وَبَيْنَ الْمِنْبَرِ مَمَرُّ الشَّاةِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Ebu-Merjem, njemu Ebu-Gassan, a ovom Ebu-Hazim, prenoseći od Sehla (da je rekao): “Između džamijskoga zida koji je okrenut prema kibli i minbera (Poslanikove, a.s., džamije) bilo je prostora koliko jedna ovca može proći.”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ، وَمِنْبَرِي عَلَى حَوْضِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Ali, njemu Abdur-Rahman b. Mehdi, a ovom Malik, prenoseći od Hubejba b. Abdur-Rahmana, on od Hafsa b. Asima, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Prostor između moje kuće i moga minbera (u Medinskoj džamiji) jest jedna od dženetskih bašči, a moj je minber na mome dženetskom vrelu.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَابَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الْخَيْلِ، فَأُرْسِلَتِ الَّتِي ضُمِّرَتْ مِنْهَا وَأَمَدُهَا إِلَى الْحَفْيَاءِ إِلَى ثَنِيَّةِ الْوَدَاعِ، وَالَّتِي لَمْ تُضَمَّرْ أَمَدُهَا ثَنِيَّةُ الْوَدَاعِ إِلَى مَسْجِدِ بَنِي زُرَيْقٍ، وَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ كَانَ فِيمَنْ سَابَقَ‏.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Džuvejrija, prenoseći od Nafija, a on od Abdullaha da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., je, učestvovao (kao jahač) na konjskim trkama. Oni koji su bili uvježbani krenuli su od Senijjetul-vedaa, a cilj im je bio Hafja, dok su oni koji nisu bili uvježbani krenuli od džamije Benu-Zurejka, a cilj im je bio Senijjetul-veda. Abdullah je također učestvovao u trci.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ‏‏ ح. وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، وَابْنُ، إِدْرِيسَ وَابْنُ أَبِي غَنِيَّةَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ، عَلَى مِنْبَرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, prenoseći od Lejsa, on od Nafija, a ovaj od Ibn-Omera…; a PRIČAO NAM JE i Ishak, prenoseći od Isaa, Ibn-Idrisa i Ibn-Ebu-Ganijje, oni od Ebu-Hajjana, a on od Šabija da je Ibn-Omer, radijallahu anhu, rekao: “Čuo sam Omera na minberu Vjerovjesnikovu, a.s…”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ، سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ، خَطَبَنَا عَلَى مِنْبَرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, a ovaj od Saiba b. Jezida (da je rekao): “Slušao sam Osmana b. Affana kada je vazio s Vjerovjesnikovog, a.s., minbera.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، أَنَّ هِشَامَ بْنَ عُرْوَةَ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ يُوضَعُ لِي وَلِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَذَا الْمِرْكَنُ فَنَشْرَعُ فِيهِ جَمِيعًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Abdul-A‘la, a ovom Hišam b. Hassan, prenoseći od Hišama b. Urve, a on od svoga oca da je Aiša rekla: “Meni i Allahovom Poslaniku, a.s., postavljano je korito, pa smo zajedno ulazili u njega (kako bismo se okupali).”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ حَالَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الأَنْصَارِ وَقُرَيْشٍ فِي دَارِي الَّتِي بِالْمَدِينَةِ‏.‏ وَقَنَتَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Abbad b. Abbad, prenoseći od Asima Ahvela, a on od Enesa (da je rekao): “Vjerovjesnik, a.s. je, u mojoj kući u Medini sklopio savez (prijateljstvo) između ensarija i Kurejševića…” “… a mjesec dana učio je Kunut-dovu protiv nekih ljudi iz plemena Benu-Sulejm.”


 

حَدَّثَنِي أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدٌ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فَقَالَ لِي انْطَلِقْ إِلَى الْمَنْزِلِ فَأَسْقِيَكَ فِي قَدَحٍ شَرِبَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَتُصَلِّي فِي مَسْجِدٍ صَلَّى فِيهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ، فَسَقَانِي سَوِيقًا، وَأَطْعَمَنِي تَمْرًا، وَصَلَّيْتُ فِي مَسْجِدِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Kurejb, njemu Ebu-Usama, prenoseći od Burejda, a on od Ebu-Burde da je kazivao: “Došao sam u Medinu i susreo Abdullaha b. Selama, koji mi je rekao: ‘Hajde (sa mnom) do moje kuće, pa ću ti dati da piješ iz čaše iz koje je pio Allahov Poslanik, a.s., a potom ćeš klanjati u džamiji u kojoj je on klanjao.‘ Tako sam otišao s njim, pa mi je dao da pijem sevik i jedem datule, a onda sam klanjao u Vjerovjesnikovoj, a.s., džamiji.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ قَالَ حَدَّثَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ أَتَانِي اللَّيْلَةَ آتٍ مِنْ رَبِّي وَهْوَ بِالْعَقِيقِ أَنْ صَلِّ فِي هَذَا الْوَادِي الْمُبَارَكِ وَقُلْ عُمْرَةٌ وَحَجَّةٌ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ هَارُونُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ عُمْرَةٌ فِي حَجَّةٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Rebi‘, a njemu Ali b. Mubarek, prenoseći od Jahjaa b. Kesira, on od Ikrime, ovaj od Ibn-Abbasa, a on od Omera, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., mi je rekao: ‘Ove mi je noći došao melek (i rekao): ‘Klanjaj u ovoj blagoslovljenoj dolini i donesi odluku za umru i hadž!‘‘ Tada se on bijaše nalazio u dolini Akik.” A Harun b. Ismail kaže da mu je Ali pričao (kako je rečeno): “… umru s hadžom.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَقَّتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَرْنًا لأَهْلِ نَجْدٍ، وَالْجُحْفَةَ لأَهْلِ الشَّأْمِ، وَذَا الْحُلَيْفَةِ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ هَذَا مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَبَلَغَنِي أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمُ ‏”‏‏.‏ وَذُكِرَ الْعِرَاقُ فَقَالَ لَمْ يَكُنْ عِرَاقٌ يَوْمَئِذٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, a njemu Sufjan, prenoseći od Abdullaha b. Dinara, a on od Ibn-Omera da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., je za mikat stanovnicima Nedžda odredio Karn, stanovnicima Šama Džuhfu, a mještanima Medine Zul-Hulejfu. Ovo sam lično čuo od Vjerovjesnika, a.s., a od drugih sam čuo da je još dodao i Jelemlem stanovnicima Jemena.” Tada je neko upitao za Irak, pa je Ibn-Omer rekao: “Iraka tada nije bilo.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ أُرِيَ وَهْوَ فِي مُعَرَّسِهِ بِذِي الْحُلَيْفَةِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ بِبَطْحَاءَ مُبَارَكَةٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdur-Rahman b. Mubarek, njemu Fudajl, a ovom Musa b. Ukba, prenoseći od Salima b. Abdullaha, a ovaj od svoga oca (da je kazivao): “Pričao je Vjerovjesnik, a.s., kako je, kada je bio na konaku u Zul-Hulejfi, sanjao da mu je rečeno: ‘Zaista si ti u blagoslovljenoj dolini!‘“


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ قَالَ ‏”‏ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ فِي الأَخِيرَةِ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ اللَّهُمَّ الْعَنْ فُلاَنًا وَفُلاَنًا ‏”‏‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏لَيْسَ لَكَ مِنَ الأَمْرِ شَىْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ‏}‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Muhammed, njemu Abdullah, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, on od Salima, a ovaj od Ibn-Omera (da je kazivao): “Čuo sam Vjerovjesnika, a.s., kako na drugom rekatu sabah-namaza, nakon što je podigao glavu s rukua, uči dovu: ‘Allahu, Gospodaru naš, Tebi pripada zahvala!‘ A zatim: ‘Allahu moj, učini prokletim toga i toga, i toga i toga!‘ Tada je Uzvišeni Allah objavio: ‘Od tebe ne zavisi da li će On pokajanje njihovo primiti ili će ih na muke staviti, jer oni su zaista nasilnici.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا عَتَّابُ بْنُ بَشِيرٍ، عَنْ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَقَهُ وَفَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُمْ ‏”‏ أَلاَ تُصَلُّونَ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ عَلِيٌّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَنْفُسُنَا بِيَدِ اللَّهِ، فَإِذَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَنَا بَعَثَنَا، فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهُ ذَلِكَ وَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيْهِ شَيْئًا، ثُمَّ سَمِعَهُ وَهْوَ مُدْبِرٌ يَضْرِبُ فَخِذَهُ وَهْوَ يَقُولُ ‏{‏وَكَانَ الإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَىْءٍ جَدَلاً‏}‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ يُقَالُ مَا أَتَاكَ لَيْلاً فَهْوَ طَارِقٌ‏.‏ وَيُقَالُ الطَّارِقُ النَّجْمُ، وَالثَّاقِبُ الْمُضِيءُ، يُقَالُ أَثْقِبْ نَارَكَ لِلْمُوقِدِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija…; a PRIČAO MI JE i Muhammed b. Selam, njemu Attab b. Bešir, a ovom Ishak, prenoseći od Zuhrija, on od Alija b. Husejna, a ovaj od Husejna b. Alije, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Kazivao je Alija b. Ebu-Talib, radijallahu anhu, da je njemu i Fatimi, radijallahu anhu, kćerki Allahovog Poslanika, a.s., došao (jedne noći) Allahov Poslanik, a.s., i upitao ih: ‘Zar ne klanjate?‘“ Alija dalje pripovijeda: “Ja sam mu odgovorio: ‘Allahov Poslaniče, naše su duše u Allahovoj ruci, pa kada On hoće da nas probudi (radi klanjanja noćne nafile), On to i učini!‘“ “Allahov se Poslanik, a.s., nakon tih njegovih riječi vratio, ne rekavši mu ništa. Dok je odlazio, Alija je čuo kako se on udario po svome bedru i proučio: ‘… ali je čovjek, više nego iko, spreman da raspravlja!‘“ Ebu-Abdullah kaže: “Za onoga koji ti dođe noću kaže se tarik; et-tarik označava zvijezdu, dok riječ sakib znači ‘onaj koji svijetli‘. Tako se, npr., kaže: ‘Ukreši plamen palitelju (svijeća)!‘ (Eskib nareke lil-mukidi!).”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ بَيْنَا نَحْنُ فِي الْمَسْجِدِ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ انْطَلِقُوا إِلَى يَهُودَ ‏”‏‏.‏ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْنَا بَيْتَ الْمِدْرَاسِ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَنَادَاهُمْ فَقَالَ ‏”‏ يَا مَعْشَرَ يَهُودَ أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا بَلَّغْتَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ‏.‏ قَالَ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ ذَلِكَ أُرِيدُ أَسْلِمُوا تَسْلَمُوا ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا قَدْ بَلَّغْتَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ ذَلِكَ أُرِيدُ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَهَا الثَّالِثَةَ فَقَالَ ‏”‏ اعْلَمُوا أَنَّمَا الأَرْضُ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُجْلِيَكُمْ مِنْ هَذِهِ الأَرْضِ، فَمَنْ وَجَدَ مِنْكُمْ بِمَالِهِ شَيْئًا فَلْيَبِعْهُ، وَإِلاَّ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا الأَرْضُ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, njemu Lejs, prenoseći od Seida, a on od svoga oca da je Ebu-Hurejra kazivao: “Dok smo jednom bili u džamiji, izišao je Allahov Poslanik, a.s., i rekao nam: ‘Krenite ka židovima!‘ Zaputili smo se s njim, i kada smo stigli do Midrasove kuće, Vjerovjesnik, a.s., istupi i zovnu ih riječima: ‘Skupino židova, primite islam, bit ćete spašeni!‘ — ‘Dostavio si nam, Ebu-Kasime!‘, rekoše oni, na što im Allahov Poslanik, a.s., uzvrati: ‘To je ono što želim: primite islam, bit ćete spašeni!‘ — ‘Već si nam dostavio, Ebu-Kasime!‘, rekoše oni opet, a onda im Allahov Poslanik, a.s., ponovo reče: ‘To je ono što želim!‘ Zatim im je i po treći put ponovio isto, a onda rekao: ‘Znajte da zemlja pripada Allahu i Njegovom Poslaniku! Ja imam namjeru da vas iselim iz ove zemlje, pa ko od vas ima nešto imetka — neka ga proda! U protivnom, znajte da zemlja pripada Allahu i Njegovom Poslaniku!‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يُجَاءُ بِنُوحٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ لَهُ هَلْ بَلَّغْتَ فَيَقُولُ نَعَمْ يَا رَبِّ‏.‏ فَتُسْأَلُ أُمَّتُهُ هَلْ بَلَّغَكُمْ فَيَقُولُونَ مَا جَاءَنَا مِنْ نَذِيرٍ‏.‏ فَيَقُولُ مَنْ شُهُودُكَ فَيَقُولُ مُحَمَّدٌ وَأُمَّتُهُ‏.‏ فَيُجَاءُ بِكُمْ فَتَشْهَدُونَ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا‏}‏ قَالَ عَدْلاً ‏{‏لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا‏}‏ وَعَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak b. Mensur, njemu Ebu-Usama, a ovom A‘meš, prenoseći od Ebu-Saliha, a ovaj od Ebu-Seida Hudrija da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Doći će Nuh na Sudnji dan, pa će biti upitan: ‘Jesi li dostavio (Objavu)?‘, a on će odgovoriti: ‘Da, Gospodaru moj!‘ Zatim će biti upitan njegov narod: ‘Je li vam dostavio?‘ Oni će odgovoriti: ‘Nama nijedan poslanik nije došao!‘ Tada će (Nuh) biti upitan: ‘Ko su ti svjedoci?‘, pa će on odgovoriti: ‘Muhammed i njegov ummet!‘ Potom ćete doći vi, pa ćete posvjedočiti.‘“ Nakon toga Allahov je Poslanik, a.s., proučio: “I tako smo od vas stvorili središnju (pa je rekao: pravednu) zajednicu, da budete svjedoci protiv ostalih ljudi, i da Poslanik bude svjedok protiv vas.” Ovaj hadis također prenosi Džafer b. Avn od A‘meša, on od Ebu-Saliha, ovaj od Ebu-Seida Hudrija, a on od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَخِيهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَجِيدِ بْنِ سُهَيْلِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يُحَدِّثُ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، وَأَبَا، هُرَيْرَةَ حَدَّثَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ أَخَا بَنِي عَدِيٍّ الأَنْصَارِيَّ وَاسْتَعْمَلَهُ عَلَى خَيْبَرَ، فَقَدِمَ بِتَمْرٍ جَنِيبٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَكُلُّ تَمْرِ خَيْبَرَ هَكَذَا ‏”‏‏.‏ قَالَ لاَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَنَشْتَرِي الصَّاعَ بِالصَّاعَيْنِ مِنَ الْجَمْعِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لاَ تَفْعَلُوا، وَلَكِنْ مِثْلاً بِمِثْلٍ، أَوْ بِيعُوا هَذَا وَاشْتَرُوا بِثَمَنِهِ مِنْ هَذَا وَكَذَلِكَ الْمِيزَانُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu njegov brat, a ovom Sulejman b. Bilal, prenoseći od Abdul-Medžida b. Suhejla b. Abdur-Rahmana b. Avfa, ovaj od Seida b. Musejjeba, a on od Ebu-Seida Hudrija i Ebu-Hurejre (da su kazivali): “Allahov je Poslanik, a.s., poslao jednoga čovjeka iz (plemena) Benu-Adi i postavio ga za namjesnika u Hajberu. Taj mu je čovjek (poslije) donio datula, a Allahov je Poslanik, a.s., upitao: ‘Jesu li sve hajberske datule ovakve?‘ — ‘Nisu, tako mi Allaha! Mi, Allahov Poslaniče, uzimamo sa‘ ovakvih hurmi za dva saa pomiješanih hurmi‘, odgovori on. Na to mu Allahov Poslanik, a.s., reče: ‘Nemojte tako raditi, nego (uzimajte) istu količinu za istu, ili prodajite jedne, pa za taj novac kupujte druge datule! Isto postupajte i s vagom!‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي قَيْسٍ، مَوْلَى عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِذَا حَكَمَ الْحَاكِمُ فَاجْتَهَدَ ثُمَّ أَصَابَ فَلَهُ أَجْرَانِ، وَإِذَا حَكَمَ فَاجْتَهَدَ ثُمَّ أَخْطَأَ فَلَهُ أَجْرٌ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَحَدَّثْتُ بِهَذَا الْحَدِيثِ أَبَا بَكْرِ بْنَ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ فَقَالَ هَكَذَا حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُطَّلِبِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jezid Mukri‘ Mekki, njemu Hajvet b. Šurejh, a ovom Jezid b. Abdullah b. Had, prenoseći od Muhammeda b. Ibrahima b. Harisa, on od Busra b. Seida, ovaj od Ebu-Kajsa, štićenika Amra b. Asa, on od Amra b. Asa, a ovaj od Allahovog Poslanika, a.s., da je rekao: “Kada vladar donosi odluku i vlastitim naporom dođe do rješenja te pogodi, imat će dvostruku nagradu. A ako, donoseći odluku, vlastitim naporom dođe do rješenja pa pogriješi, imat će jednu nagradu.” (Jezid b. Abdullah) kaže: “Kada sam ovaj hadis ispričao Ebu-Bekru b. Amru b. Hazmu, on mi je rekao da mu je to isto ispričao i Ebu-Selema b. Abdur-Rahman, prenoseći od Ebu-Hurejre.” Sličnu verziju ovog hadisa prenosi i Abdul-Aziz b. Muttalib od Abdullaha b. Ebu-Bekra, ovaj od Ebu-Seleme, a on od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي عَطَاءٌ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، قَالَ اسْتَأْذَنَ أَبُو مُوسَى عَلَى عُمَرَ فَكَأَنَّهُ وَجَدَهُ مَشْغُولاً فَرَجَعَ، فَقَالَ عُمَرُ أَلَمْ أَسْمَعْ صَوْتَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ، ائْذَنُوا لَهُ‏.‏ فَدُعِيَ لَهُ فَقَالَ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا صَنَعْتَ فَقَالَ إِنَّا كُنَّا نُؤْمَرُ بِهَذَا‏.‏ قَالَ فَأْتِنِي عَلَى هَذَا بِبَيِّنَةٍ أَوْ لأَفْعَلَنَّ بِكَ‏.‏ فَانْطَلَقَ إِلَى مَجْلِسٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالُوا لاَ يَشْهَدُ إِلاَّ أَصَاغِرُنَا‏.‏ فَقَامَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ فَقَالَ قَدْ كُنَّا نُؤْمَرُ بِهَذَا‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ خَفِيَ عَلَىَّ هَذَا مِنْ أَمْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، أَلْهَانِي الصَّفْقُ بِالأَسْوَاقِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Ibn-Džurejdža, ovaj od Ataa, a on od Ubejda b. Umejra da je kazivao: “Ebu-Musa zatražio je dopuštenje da uđe kod Omera, koji je, najvjerovatnije, bio zauzet, pa se Ebu-Musa vratio. Nakon toga Omer je upitao: ‘Zar nisam čuo glas Abdullaha b. Kajsa (Ebu-Musaa)? Dopustite mu da uđe!‘ Pozvali su ga, i (kada je došao), Omer ga upita: ‘Šta te je navelo da tako postupiš?‘ — ‘Tako nam je naređeno!‘, odgovori on. ‘Donesi mi dokaz za to, ili ću se ja s tobom obračunati!‘, reče mu Omer. Onda je on otišao do mjesta gdje su se okupljale ensarije, pa mu oni rekoše: ‘To će posvjedočiti samo najmlađi od nas.‘ Tada je ustao Ebu-Seid Hudri i (kada su došli Omeru) reče: ‘Tako nam je naređeno.‘ — ‘Nisam znao za ovo Vjerovjesnikovo, a.s., naređenje, omela me je trgovina na pijaci‘, reče Omer.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَهُ مِنَ الأَعْرَجِ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ إِنَّكُمْ تَزْعُمُونَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، يُكْثِرُ الْحَدِيثَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاللَّهُ الْمَوْعِدُ، إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مِسْكِينًا أَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مِلْءِ بَطْنِي، وَكَانَ الْمُهَاجِرُونَ يَشْغَلُهُمُ الصَّفْقُ بِالأَسْوَاقِ، وَكَانَتِ الأَنْصَارُ يَشْغَلُهُمُ الْقِيَامُ عَلَى أَمْوَالِهِمْ، فَشَهِدْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ وَقَالَ ‏ “‏ مَنْ يَبْسُطْ رِدَاءَهُ حَتَّى أَقْضِيَ مَقَالَتِي ثُمَّ يَقْبِضْهُ، فَلَنْ يَنْسَى شَيْئًا سَمِعَهُ مِنِّي ‏”‏‏.‏ فَبَسَطْتُ بُرْدَةً كَانَتْ عَلَىَّ، فَوَالَّذِي بَعَثَهُ بِالْحَقِّ مَا نَسِيتُ شَيْئًا سَمِعْتُهُ مِنْهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali, njemu Sufjan, a ovom Zuhri, prenoseći od A‘redža da je Ebu-Hurejra rekao: “Vi kažete da Ebu-Hurejra od Allahovog Poslanika, a.s., prenosi mnogo hadisa, a Allah će presuditi. Ja sam bio siromah čovjek, pa sam stalno bio uz Allahovog Poslanika, a.s., ne bih li tako napunio stomak. Muhadžiri bijahu zauzeti trgovinom na pijaci, a ensarije preokupirani poslom na svojim imanjima. Tako sam jednoga dana bio prisutan kada je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Ko će da prostre svoj ogrtač, dok ja ne završim govor, a poslije ga opet uzme, i ne zaboravi ništa od onoga što je čuo od mene?‘ Ja sam prostro ogrtač koji je bio na meni i, tako mi Onoga koji ga je poslao s istinom, nisam zaboravio ništa od onoga što sam od njega čuo!”


 

حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ رَأَيْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَحْلِفُ بِاللَّهِ أَنَّ ابْنَ الصَّائِدِ الدَّجَّالُ، قُلْتُ تَحْلِفُ بِاللَّهِ‏.‏ قَالَ إِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ يَحْلِفُ عَلَى ذَلِكَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُنْكِرْهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hammad b. Humejd, njemu Ubejdullah b. Muaz, a ovom njegov otac, prenoseći od Šu‘be, ovaj od Sa‘da b. Ibrahima, a on od Muhammeda b. Munkedira da je kazivao: “Vidio sam Džabira b. Abdullaha kako se zaklinje da je Ibn-Sajjad Dedždžal, pa sam ga upitao: ‘(Zašto) se kuneš Allahom?‘, a on je odgovorio: ‘Čuo sam Omera kako se u prisustvu Vjerovjesnika, a.s., zaklinje da je to tako, a Vjerovjesnik a.s. mu, nije to osporio.‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ الْخَيْلُ لِثَلاَثَةٍ لِرَجُلٍ أَجْرٌ، وَلِرَجُلٍ سِتْرٌ، وَعَلَى رَجُلٍ وِزْرٌ، فَأَمَّا الَّذِي لَهُ أَجْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَطَالَ فِي مَرْجٍ أَوْ رَوْضَةٍ، فَمَا أَصَابَتْ فِي طِيَلِهَا ذَلِكَ الْمَرْجِ وَالرَّوْضَةِ كَانَ لَهُ حَسَنَاتٍ، وَلَوْ أَنَّهَا قَطَعَتْ طِيَلَهَا فَاسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ كَانَتْ آثَارُهَا وَأَرْوَاثُهَا حَسَنَاتٍ لَهُ، وَلَوْ أَنَّهَا مَرَّتْ بِنَهَرٍ فَشَرِبَتْ مِنْهُ وَلَمْ يُرِدْ أَنْ يَسْقِيَ بِهِ كَانَ ذَلِكَ حَسَنَاتٍ لَهُ، وَهِيَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ أَجْرٌ، وَرَجُلٌ رَبَطَهَا تَغَنِّيًا وَتَعَفُّفًا وَلَمْ يَنْسَ حَقَّ اللَّهِ فِي رِقَابِهَا وَلاَ ظُهُورِهَا، فَهْىَ لَهُ سِتْرٌ، وَرَجُلٌ رَبَطَهَا فَخْرًا وَرِيَاءً، فَهِيَ عَلَى ذَلِكَ وِزْرٌ ‏”‏‏.‏ وَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحُمُرِ قَالَ ‏”‏ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَىَّ فِيهَا إِلاَّ هَذِهِ الآيَةَ الْفَاذَّةَ الْجَامِعَةَ ‏{‏فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ‏}‏‏”‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Zejda b. Eslema, ovaj od Ebu-Saliha Semmana, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Konji pripadaju trojici: jednome su nagrada, drugome zastor, a trećem grijeh. Što se tiče onoga kome će oni biti nagrada, to je čovjek koji ih drži za borbu na Allahovom putu i napasa ih na svojoj livadi ili bašči. Što god oni popasu svezani užadima na toj livadi ili bašči, to se čovjeku ubraja u dobra djela. Ukoliko pokidaju konopce i otrče preko jednoga ili dva brežuljka, njemu se za njihove stope i balegu računaju dobra djela. A ako bi došli do rijeke i napojili se iz nje, njemu se, iako nije imao namjeru da ih tu napoji, i to računa u dobra djela. Konji su takvom čovjeku nagrada. Čovjeku koji ih drži kako bi uz pomoć pošteno stečene zarade živio, a ne zaboravlja ni Allahove obaveze u njihovim vratovima i leđima, oni su zaštita. A čovjeku koji ih drži iz oholosti i licemjerstva oni su samo grijeh.” Zatim su Allahovog Poslanika, a.s., upitali o magarcima, pa je rekao: “O njima mi Allah ništa nije objavio, osim ovoga jedinstvenog i općeg ajeta: ‘Onaj koji bude uradio koliko trun dobra — vidjet će ga; a onaj koji bude uradio i koliko trun zla — vidjet će ga!‘“


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ صَفِيَّةَ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ امْرَأَةً، سَأَلَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ ـ هُوَ ابْنُ عُقْبَةَ ـ حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ النُّمَيْرِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنُ شَيْبَةَ حَدَّثَتْنِي أُمِّي عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَيْضِ كَيْفَ تَغْتَسِلُ مِنْهُ قَالَ ‏”‏ تَأْخُذِينَ فِرْصَةً مُمَسَّكَةً فَتَوَضَّئِينَ بِهَا ‏”‏‏.‏ قَالَتْ كَيْفَ أَتَوَضَّأُ بِهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ تَوَضَّئِي ‏”‏‏.‏ قَالَتْ كَيْفَ أَتَوَضَّأُ بِهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ تَوَضَّئِينَ بِهَا ‏”‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَعَرَفْتُ الَّذِي يُرِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَذَبْتُهَا إِلَىَّ فَعَلَّمْتُهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Ujejna, njemu Mensur b. Safi, a ovom njegova majka, prenoseći od Aiše da je jedna žena upitala Vjerovjesnika, a.s…; a PRIČAO NAM JE i Muhammed, tj. Ibn-Ukba, njemu Fudajl b. Sulejman Numejri Basri, a ovom Mensur b. Abdur-Rahman b. Šejba, prenoseći od svoje majke, a ona od Aiše, radijallahu anhu, (da je kazivala): “Jedna je žena upitala Vjerovjesnika, a.s., kako će se okupati nakon menstruacije, pa joj je on rekao: ‘Uzmi krpu namirisanu mošusom, pa se njome očisti!‘ — ‘Kako ću se njome očistiti, Allahov Poslaniče?‘, upita ona, a on joj odgovori: ‘Očisti se!‘ — ‘Kako ću se njome očistiti, Allahov Poslaniče?‘, opet upita ona, a on joj ponovo odgovori: ‘Očisti se!‘“ Aiša dalje kaže: “Ja sam shvatila šta želi Allahov Poslanik, a.s., pa sam je privukla sebi i podučila je.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ أُمَّ حُفَيْدٍ بِنْتَ الْحَارِثِ بْنِ حَزْنٍ، أَهْدَتْ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سَمْنًا وَأَقِطًا وَأَضُبًّا، فَدَعَا بِهِنَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأُكِلْنَ عَلَى مَائِدَتِهِ، فَتَرَكَهُنَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَالْمُتَقَذِّرِ لَهُ، وَلَوْ كُنَّ حَرَامًا مَا أُكِلْنَ عَلَى مَائِدَتِهِ، وَلاَ أَمَرَ بِأَكْلِهِنَّ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Ebu-Avana, a ovom Ebu-Bišr, prenoseći od Seida b. Džubejra, a on od Ibn-Abbasa (da je kazivao): “Umm-Hufejd b. Haris b. Hazn poklonila je Vjerovjesniku, a.s., masla, sira i bodljorepih guštera. Vjerovjesnik, a.s., je zatražio da se ta hrana donese, pa je donesena i pojedena na njegovoj sofri. Vjerovjesnik, a.s., nije ju jeo, jer mu nije prijala. Da je to bilo zabranjeno (jesti), ne bi se našlo na njegovoj sofri, niti bi on rekao da se to jede.”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ أَكَلَ ثُومًا أَوْ بَصَلاً، فَلْيَعْتَزِلْنَا أَوْ لِيَعْتَزِلْ مَسْجِدَنَا، وَلْيَقْعُدْ فِي بَيْتِهِ ‏”‏‏.‏ وَإِنَّهُ أُتِيَ بِبَدْرٍ ـ قَالَ ابْنُ وَهْبٍ يَعْنِي طَبَقًا ـ فِيهِ خَضِرَاتٌ مِنْ بُقُولٍ، فَوَجَدَ لَهَا رِيحًا فَسَأَلَ عَنْهَا ـ أُخْبِرَ بِمَا فِيهَا مِنَ الْبُقُولِ ـ فَقَالَ قَرِّبُوهَا فَقَرَّبُوهَا إِلَى بَعْضِ أَصْحَابِهِ كَانَ مَعَهُ، فَلَمَّا رَآهُ كَرِهَ أَكْلَهَا قَالَ ‏”‏ كُلْ، فَإِنِّي أُنَاجِي مَنْ لاَ تُنَاجِي ‏”‏‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عُفَيْرٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ بِقِدْرٍ فِيهِ خَضِرَاتٌ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرِ اللَّيْثُ وَأَبُو صَفْوَانَ عَنْ يُونُسَ قِصَّةَ الْقِدْرِ، فَلاَ أَدْرِي هُوَ مِنْ قَوْلِ الزُّهْرِيِّ أَوْ فِي الْحَدِيثِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Salih, njemu Ibn-Vehb, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Ataa b. Ebu-Rebbaha, a on od Džabira b. Abdullaha da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., je rekao: ‘Ko pojede bijelog ili crvenog luka neka nam se ne približava (ili je rekao: ‘… neka ne dolazi u džamiju‘) i neka ostane u svojoj kući!‘ Njemu je jednom bila donesena zdjela (Ibn-Vehb kaže tanjir) u kojoj je bila prigotovljena zelen. Kada je osjetio neugodan miris, upitao je o čemu se radi, pa mu je saopćeno koje je povrće unutra. Tada on reče: ‘Prinesite mu ga!‘, pa su ga prinijeli jednom ashabu koji je bio s njim. Kada je vidio da to jelo ni on ne želi jesti, (Poslanik, a.s.,) reče mu: ‘Jedi ti, jer ja razgovaram s onima s kojima ti ne razgovaraš!‘“ Ibn-Ufejr kaže da je Ibn-Vehb rekao: “…lonac u kojem je bila zelen.” Lejs i Ebu-Safvan ne prenose od Junusa riječi u kojima se spominje lonac, pa ne znam jesu li to Zuhrijeve riječi ili su sastavni dio hadisa.


 

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي وَعَمِّي، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرٍ، أَنَّ أَبَاهُ، جُبَيْرَ بْنَ مُطْعِمٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَلَّمَتْهُ فِي شَىْءٍ، فَأَمَرَهَا بِأَمْرٍ فَقَالَتْ أَرَأَيْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ لَمْ أَجِدْكَ قَالَ ‏ “‏ إِنْ لَمْ تَجِدِينِي فَأْتِي أَبَا بَكْرٍ ‏”‏‏.‏ زَادَ الْحُمَيْدِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ كَأَنَّهَا تَعْنِي الْمَوْتَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejdullah b. Sa‘d b. Ibrahim, njemu njegov otac i amidža, a njima dvojici njihov otac, prenoseći od svoga oca, ovaj od Muhammeda b. Džubejra, a on od svoga oca Džubejra b. Mut‘ima (da je kazivao): “Jedna je ensarijka došla Allahovom Poslaniku, a.s., i obratila mu se određenim povodom, pa ju je on naputio šta će uraditi. Tada ona upita: ‘Allahov Poslaniče, a šta ako te ne nađem?‘ — ‘Ako ne nađeš mene, otiđi Ebu-Bekru!‘, reče joj on.” Humejdi (u svojoj verziji) dodaje riječi Ibrahima b. Sa‘da: “Vjerovatno je mislila na smrt.”


 

وَقَالَ أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، سَمِعَ مُعَاوِيَةَ، يُحَدِّثُ رَهْطًا مِنْ قُرَيْشٍ بِالْمَدِينَةِ، وَذَكَرَ كَعْبَ الأَحْبَارِ فَقَالَ إِنْ كَانَ مِنْ أَصْدَقِ هَؤُلاَءِ الْمُحَدِّثِينَ الَّذِينَ يُحَدِّثُونَ عَنْ أَهْلِ الْكِتَابِ، وَإِنْ كُنَّا مَعَ ذَلِكَ لَنَبْلُو عَلَيْهِ الْكَذِبَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Zuhri, prenoseći od Humejda b. Abdur-Rahmana (da je kazivao): “Čuo sam Muaviju kad je, govoreći jednoj skupini Kurejševića u Medini i spomenuvši Ka‘ba Ahbara, rekao: ‘On je bio jedan od najpouzdanijih sljedbenika Knjige koji prenose, ali smo mi, i pored toga, provjeravali ima li tu laži.‘“


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ أَهْلُ الْكِتَابِ يَقْرَءُونَ التَّوْرَاةَ بِالْعِبْرَانِيَّةِ وَيُفَسِّرُونَهَا بِالْعَرَبِيَّةِ لأَهْلِ الإِسْلاَمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لاَ تُصَدِّقُوا أَهْلَ الْكِتَابِ، وَلاَ تُكَذِّبُوهُمْ وَقُولُوا ‏{‏آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ‏}‏ ‏”‏‏.‏ الآيَةَ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Beššar, njemu Osman b. Omer, a ovom Ali b. Mubarek, prenoseći od Jahjaa b. Ebu-Kesira, a on od Ebu-Seleme da je Ebu-Hurejra kazivao: “Sljedbenici Knjige čitali bi Tevrat na hebrejskom jeziku i prevodili ga muslimanima na arapski, pa je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Nemojte ni potvrđivati ni proturječiti sljedbenicima Knjige, nego recite: ‘Mi vjerujemo u Allaha i u ono što se objavljuje nama i u ono što je objavljeno Ibrahimu…‘“


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَيْفَ تَسْأَلُونَ أَهْلَ الْكِتَابِ عَنْ شَىْءٍ، وَكِتَابُكُمُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحْدَثُ، تَقْرَءُونَهُ مَحْضًا لَمْ يُشَبْ وَقَدْ حَدَّثَكُمْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ بَدَّلُوا كِتَابَ اللَّهِ وَغَيَّرُوهُ وَكَتَبُوا بِأَيْدِيهِمُ الْكِتَابَ وَقَالُوا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ‏.‏ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلاً، أَلاَ يَنْهَاكُمْ مَا جَاءَكُمْ مِنَ الْعِلْمِ عَنْ مَسْأَلَتِهِمْ، لاَ وَاللَّهِ مَا رَأَيْنَا مِنْهُمْ رَجُلاً يَسْأَلُكُمْ عَنِ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَيْكُمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, a njemu Ibrahim, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Ubejdullaha b. Abdullaha, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je rekao: “Kako to da pitate sljedbenike Knjige o nečemu, a vaša Knjiga, koja je objavljena Allahovom Poslaniku, a.s., posljednja je (objava)?! Slobodno je čitate, jer nije krivotvorena. Upravo ona govori vam da su sljedbenici Knjige krivotvorili Allahovu knjigu i izmijenili je, te da su je oni svojim rukama pisali, govoreći kako je to od Allaha, kako bi za nju dobili ono što malo vrijedi! Zar vas znanje koje je došlo (Kur‘an i sunnet) ne sprečava da njih pitate? Ne, tako mi Allaha, mi nismo nikoga od njih vidjeli da pita za ono što je objavljeno vama!”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سَلاَّمِ بْنِ أَبِي مُطِيعٍ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ جُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ اقْرَءُوا الْقُرْآنَ مَا ائْتَلَفَتْ قُلُوبُكُمْ فَإِذَا اخْتَلَفْتُمْ فَقُومُوا عَنْهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ سَمِعَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ سَلَّامًا.

 

PRIČAO NAM JE Ishak, a njemu Abdur-Rahman b. Mehdi, prenoseći od Selama b. Ebu-Mutia, on od Ebu-Imrana Dževnija, a ovaj od Džundeba b. Abdullaha da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Učite Kur‘an dokle god su vam srca složna, a kada se raziđete, onda odustanite od toga!”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ، عَنْ جُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ اقْرَءُوا الْقُرْآنَ مَا ائْتَلَفَتْ عَلَيْهِ قُلُوبُكُمْ، فَإِذَا اخْتَلَفْتُمْ فَقُومُوا عَنْهُ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ هَارُونَ الأَعْوَرِ، حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ، عَنْ جُنْدَبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak, njemu Abdus-Samed, a ovom Hemmam, prenoseći od Ebu-Imrana Dževnija, a on od Džundeba b. Abdullaha da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Učite Kur‘an dokle god su vam u njemu složna srca, a kada se raziđete, onda odustanite od toga!” Ebu-Abdullah kaže da je Jezid b. Harun prenio od Haruna A‘vera, ovaj od Ebu-Imrana, on od Džundeba, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s…


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا حُضِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ وَفِي الْبَيْتِ رِجَالٌ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ـ قَالَ ‏”‏ هَلُمَّ أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ عُمَرُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَكُمُ الْقُرْآنُ، فَحَسْبُنَا كِتَابُ اللَّهِ‏.‏ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْبَيْتِ وَاخْتَصَمُوا، فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ قَرِّبُوا يَكْتُبْ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كِتَابًا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ‏.‏ وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ مَا قَالَ عُمَرُ، فَلَمَّا أَكْثَرُوا اللَّغَطَ وَالاِخْتِلاَفَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ قُومُوا عَنِّي ‏”‏‏.‏ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُولُ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُمْ ذَلِكَ الْكِتَابَ مِنِ اخْتِلاَفِهِمْ وَلَغَطِهِمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibrahim b. Musa, a njemu Hišam, prenoseći od Ma‘mera, on od Zuhrija, ovaj od Ubejdullaha b. Abdullaha, a on od Ibn-Abbasa da je kazivao: “Pred svoju smrt Vjerovjesnik, a.s., je u prisustvu ljudi, među kojima je bio i Omer b. Hattab, rekao: ‘Dođite da vam dam da napišete pismo nakon kojeg nećete zalutati!‘ Tada Omer reče: ‘Vjerovjesnika, a.s., je savladala bolest. Imate Kur‘an, i Allahova knjiga nam je dovoljna!‘ Ali oni koji su tu bili podvojiše se i sporječkaše. Neki od njih rekoše: ‘Donesite (ono što je potrebno) da vam Allahov Poslanik, a.s., izdiktira pismo nakon kojeg nećete zalutati!‘ Drugi rekoše isto što i Omer. Nakon što su se razjedinili i razgalamili kod Vjerovjesnika, a.s., on povika: ‘Odlazite od mene!‘“ Ubejdullah kaže da je Ibn-Abbas znao govoriti: “Zaista je šteta, i to prava šteta, što je njihova razjedinjenost i galama spriječila Allahovog Poslanika, a.s., da im dâ da napišu to pismo!”


 

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، فِي أُنَاسٍ مَعَهُ قَالَ أَهْلَلْنَا أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَجِّ خَالِصًا لَيْسَ مَعَهُ عُمْرَةٌ ـ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ ـ فَقَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم صُبْحَ رَابِعَةٍ مَضَتْ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ فَلَمَّا قَدِمْنَا أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَحِلَّ وَقَالَ ‏”‏ أَحِلُّوا وَأَصِيبُوا مِنَ النِّسَاءِ ‏”‏‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ قَالَ جَابِرٌ وَلَمْ يَعْزِمْ عَلَيْهِمْ وَلَكِنْ أَحَلَّهُنَّ لَهُمْ فَبَلَغَهُ أَنَّا نَقُولُ لَمَّا لَمْ يَكُنْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ عَرَفَةَ إِلاَّ خَمْسٌ أَمَرَنَا أَنْ نَحِلَّ إِلَى نِسَائِنَا فَنَأْتِي عَرَفَةَ تَقْطُرُ مَذَاكِيرُنَا الْمَذْىَ قَالَ وَيَقُولُ جَابِرٌ بِيَدِهِ هَكَذَا وَحَرَّكَهَا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ قَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي أَتْقَاكُمْ لِلَّهِ وَأَصْدَقُكُمْ وَأَبَرُّكُمْ وَلَوْلاَ هَدْيِي لَحَلَلْتُ كَمَا تَحِلُّونَ فَحِلُّوا فَلَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ ‏”‏‏.‏ فَحَلَلْنَا وَسَمِعْنَا وَأَطَعْنَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Mekki b. Ibrahim, prenoseći od Ibn-Džurejdža, on od Ataa, a ovaj od Džabira da je rekao… Ebu-Abdullah kaže da mu je pričao Muhammed b. Bekr, prenoseći od Ibn-Džurejdža, a on od Ataa da je kazivao: “Čuo sam Džabira b. Abdullaha kada je ljudima koji su bili s njim rekao: ‘Mi, ashabi Allahovog Poslanika, a.s., izgovorili smo telbiju samo za hadž, bez umre.‘“ Ata kaže da je Džabir također rekao: “Vjerovjesnik, a.s. je, stigao (u Meku) ujutro četvrtog dana zul-hidžeta. Kada smo i mi stigli, Vjerovjesnik, a.s. je naredio nam je da skinemo ihrame rekavši: ‘Skinite ihrame i sastanite se sa svojim ženama!‘“ Ata kaže da je Džabir još rekao: “On im to nije stavio u obavezu, nego im je samo dopustio da se s njima sastanu. On je čuo da smo mi, kada je ostalo još pet (noći) do Arefata, rekli: ‘Naredio nam je da prilazimo svojim ženama, pa ćemo doći na Arefat, a iz naših će spolnih organa izlaziti mezija!‘“ — pa je, kaže Ata, Džabir pokazao svojom rukom i počeo mrdati (a potom nastavio): “Tada je Allahov Poslanik, a.s., ustao i rekao: ‘Vi znate da sam ja od vas najbogobojazniji, najiskreniji i najvredniji, pa ipak, da nemam ovih kurbana, skinuo bih ihrame, kao što ih i vi trebate skinuti!‘ Oni su onda skinuli ihrame, a Poslanik, a.s., reče: ‘Da sam prije na umu imao ovo što sada imam, ne bih bio potjerao kurbane sa sobom!‘ Tada smo poskidali ihrame i tako iskazali poslušnost i pokornost.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنِ الْحُسَيْنِ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ صَلُّوا قَبْلَ صَلاَةِ الْمَغْرِبِ ـ قَالَ فِي الثَّالِثَةِ ـ لِمَنْ شَاءَ ‏”‏‏.‏ كَرَاهِيَةَ أَنْ يَتَّخِذَهَا النَّاسُ سُنَّةً‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Ma‘mer, a njemu Abdul-Varis, prenoseći od Husejna, ovaj od Ebu-Burejda, a on od Abdullaha Muzenija (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Klanjajte (dva rekata) prije akšamskog farz-namaza!‘ Ponavljajući to treći put, dodao je: ‘Ko želi!‘, bojeći se da to ljudi ne bi uzeli sebi u obavezu.”


 

حَدَّثَنَا الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، وَابْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ قَالَتْ وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ يَسْأَلُهُمَا، وَهْوَ يَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ، فَأَمَّا أُسَامَةُ فَأَشَارَ بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَقَالَ لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ، وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ، وَسَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ مَا رَأَيْتُ أَمْرًا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ‏.‏ فَقَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏”‏ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِي، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا ‏”‏‏.‏ فَذَكَرَ بَرَاءَةَ عَائِشَةَ‏.‏ وَقَالَ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Uvejsi, njemu Ibrahim b. Sa‘d, a ovom Salih, prenoseći od Ibn-Šihaba, a on od Urve, Ibn-Musejjeba, Alkame b. Vekkasa i Ubejdullaha (da su kazivali): “Aiša je, radijallahu anhu, o slučaju kada je potvorena pričala: ‘Kada, izvjesno vrijeme, ništa nije bilo objavljivano, Allahov je Poslanik, a.s., pozvao Aliju b. Ebu-Taliba i Usamu b. Zejda, radijallahu anhu, da se posavjetuje s njima i čuje njihovo mišljenje o tome da li da se rastavi od svoje žene. Usama mu je ukazao na moja poznata dobra svojstva, dok je Alija rekao: ‘Allah te nije time stavio u iskušenje, jer ima mnogo žena i osim nje. Upitaj djevojku (robinju), ona će ti iskreno reći.‘ On ju je onda i upitao: ‘Jesi li vidjela išta (kod Aiše) što kod tebe izaziva sumnju?‘ — ‘Nisam vidjela ništa (posebno), osim što je ona mlada žena, pa (joj se događalo da) zaspi kod tijesta svojih ukućana, te dođe domaća životinja i pojede ga‘, odgovorila je ona. Nakon toga on se popeo na minber i rekao: ‘Ko će mi pomoći protiv čovjeka koji je uznemiravajući moju porodicu uznemirio i mene? Tako mi Allaha, ja o svojoj porodici znam samo dobro!‘‘“ Tada je kazao kako je Aiša nevina. Ebu-Usama prenosi od Hišama.


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي زَكَرِيَّاءَ الْغَسَّانِيُّ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ ‏ “‏ مَا تُشِيرُونَ عَلَىَّ فِي قَوْمٍ يَسُبُّونَ أَهْلِي مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِمْ مِنْ سُوءٍ قَطُّ ‏”‏‏.‏ وَعَنْ عُرْوَةَ قَالَ لَمَّا أُخْبِرَتْ عَائِشَةُ بِالأَمْرِ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ أَنْطَلِقَ إِلَى أَهْلِي‏.‏ فَأَذِنَ لَهَا وَأَرْسَلَ مَعَهَا الْغُلاَمَ‏.‏ وَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لَنَا أَنْ نَتَكَلَّمَ بِهَذَا، سُبْحَانَكَ هَذَا بُهْتَانٌ عَظِيمٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Harb, a njemu Jahja b. Ebu-Zekerijja Gassani, prenoseći od Hišama, on od Urve, a ovaj od Aiše (da je kazivala): “Allahov je Poslanik, a.s., obraćajući se ljudima, iskazao zahvalu Allahu i pohvalio Ga, a onda rekao: ‘Šta mi preporučujete da uradim s onima koji vrijeđaju članove moje porodice, a ja nikada o članovima svoje porodice nisam saznao ništa loše?‘“ Prenosi se također od Urve (da je kazivao): “Kada je Aiša čula o čemu se radi, upitala je: ‘Allahov Poslaniče, daješ li mi dopuštenje da odem svojima (roditeljima)?‘ On joj je to dopustio i poslao s njom dječaka. Tada je jedan ensarija rekao: ‘Slava Tebi! Nije naše da o ovome govorimo! Slava Tebi! Ovo je velika potvora!‘“