Oslobađanje roba

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي وَاقِدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ ابْنُ مَرْجَانَةَ، صَاحِبُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ قَالَ لِي أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَيُّمَا رَجُلٍ أَعْتَقَ امْرَأً مُسْلِمًا اسْتَنْقَذَ اللَّهُ بِكُلِّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْهُ مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏ قَالَ سَعِيدٌ ابْنُ مَرْجَانَةَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَعَمَدَ عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ ـ رضى الله عنهما ـ إِلَى عَبْدٍ لَهُ قَدْ أَعْطَاهُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ عَشَرَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ ـ أَوْ أَلْفَ دِينَارٍ ـ فَأَعْتَقَهُ‏.‏

 

2517. PRIČAO NAM JE Ahmed ibn Junus, njemu Asim ibn Muhammed, ovome Vakid ibn Muhammed, njemu Seid ibn Merdžane, drug Alija ibn Husejna, da mu je Ebu Hurejra, radijallahu ‘anhu, rekao: Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: „Koji god čovjek oslobodi čovjeka (roba) muslimana, Bog će za svaki dio njegova tijela osloboditi od džehennemske vatre njegov dio tijela.” „Potom sam otišao do Alija ibn Husejna i on (Alij ibn Husein, radijallahu ‘anhu) krenu do svoga roba i oslobodi ga, a za njega mu je već davao Abdullah ibn Dža‘fer deset hiljada dirhema, odnosno dinara.“


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ، قَالَ ‏”‏ إِيمَانٌ بِاللَّهِ، وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِهِ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ فَأَىُّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ قَالَ ‏”‏ أَغْلاَهَا ثَمَنًا، وَأَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا ‏”‏‏.‏ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ أَفْعَلْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ تُعِينُ صَانِعًا أَوْ تَصْنَعُ لأَخْرَقَ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَإِنْ لَمْ أَفْعَلْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ تَدَعُ النَّاسَ مِنَ الشَّرِّ، فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ تَصَدَّقُ بِهَا عَلَى نَفْسِكَ ‏”‏‏.‏

 

2518. PRIČAO NAM JE Ubejdullah ibn Musa, prenoseći od Hišama ibn Urve, on od svoga oca, ovaj od Ebu Muraviha, a on opet od Ebu Zerraa, radijallahu ‘anhu, koji je izjavio: „Pitao sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, koja je najbolja stvar.“ „Vjerovanje u Allaha i borba na Njegovom putu.“ – rekao je. „ A koga je od robova najbolje (osloboditi)?“ – upitao sam. „Koji je skuplji i dragocjeniji kod svoga vlasnika.“ – odgovorio je. „Ako ne mogu to učiniti?“ – upitao sam. „Da pomogneš siromaha (zanatliju) ili učiniš dobro onom ko je nevješt u radu.“ – reče. „A ako ne mogu ni to učiniti?.“ – rekoh. „Da poštediš svijet od zla, jer je i to velika sadaka koju ćeš podijeliti za sebe.“ – odgovorio je.


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ مَسْعُودٍ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ بْنُ قُدَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْعَتَاقَةِ فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ‏.‏ تَابَعَهُ عَلِيٌّ عَنِ الدَّرَاوَرْدِيِّ عَنْ هِشَامٍ‏.‏

 

2519. PRIČAO NAM JE Musa ibn Mes‘ud, njemu Zaide ibn Kudame prenoseći od Hišama ibn Urve, on od Fatime, kćerke Munzirove, ova od Esme, kćerke Ebu Bekrove, radijallahu ‘anhuma, koja je rekla: – Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, naredio je oslobađanje robova za vrijeme pomračenja Sunca. U nizu drugih pripovjedača Musaa ibn Mes‘uda slijedi Ali, prenoseći hadis od Deraverdija, a on od Hišama.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَثَّامٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ كُنَّا نُؤْمَرُ عِنْدَ الْخُسُوفِ بِالْعَتَاقَةِ‏.‏

 

2520. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Ebu Bekr, njemu Assam, a ovome Hišam prenoseći od Fatime, kćerke Munzirove, ona od Esme, kćerke Ebu Bekrove, radijallahu ‘anhu, koja je rekla: – Naređivano nam je oslobađanje robova prilikom pomračenja Sunca.


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ أَعْتَقَ عَبْدًا بَيْنَ اثْنَيْنِ، فَإِنْ كَانَ مُوسِرًا قُوِّمَ عَلَيْهِ ثُمَّ يُعْتَقُ ‏”‏‏.‏

 

2521. PRIČAO NAM JE Ali ibn Abdullah, njemu Sufjan prenoseći od Amra, on od Salima, ovaj od svoga oca, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Ko oslobodi roba (vlasnost) dvojice (suvlasnika), a bude bogat, odredit će mu se preostala vrijednost i rob se oslobađa.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ، فَكَانَ لَهُ مَالٌ يَبْلُغُ ثَمَنَ الْعَبْدِ قُوِّمَ الْعَبْدُ قِيمَةَ عَدْلٍ، فَأَعْطَى شُرَكَاءَهُ حِصَصَهُمْ وَعَتَقَ عَلَيْهِ، وَإِلاَّ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ ‏”‏‏.‏

 

2522. PRIČAO NAM JE Abdullah ibn Jusuf, rekavši da ga je obavijestio Malik prenoseći od Nafija, on od Abdullaha ibn Omera, radijallahu ‘anhuma, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Ko oslobodi svoj sudionički dio u robu, ima još imovine koja dostiže iznos vrijednosti roba, odredit će se pravedna vrijednost roba i on će svojim sudionicima dati njihove (procijenjene) dijelove i robu dati slobodu, a ako nije bogat, od roba je oslobođen samo onaj dio što ga je on oprostio.”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي مَمْلُوكٍ فَعَلَيْهِ عِتْقُهُ كُلِّهِ، إِنْ كَانَ لَهُ مَالٌ يَبْلُغُ ثَمَنَهُ، فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ يُقَوَّمُ عَلَيْهِ قِيمَةَ عَدْلٍ، فَأُعْتِقَ مِنْهُ مَا أَعْتَقَ ‏”‏‏.‏

 

2523. PRIČAO NAM JE Ubejdullah ibn Isma‘il prenoseći od Ebu Usame, on od Ubejdullaha, ovaj od Nafija, a on od Omera, radijallahu ‘anhu, koji je izjavio: – Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: „Ko oslobodi svoj dio u robu, dužan je da ga cijelog oslobodi, a ko ima imovine koja dostiže njegovu vrijednost, a ako nema imovine, određuje se (robu) po oslobodiocu njegova pravedna vrijednost, a od roba je oslobođen onaj dio što ga je oprostio.” PRIČAO NAM JE (ovaj hadis) Musedded prenoseći ga od Bišra, a on od Ubejdullaha u (nešto) skraćenoj verziji.


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، اخْتَصَرَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE (ovaj hadis) Musedded prenoseći ga od Bišra, a on od Ubejdullaha u (nešto) skraćenoj verziji.


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا لَهُ فِي مَمْلُوكٍ أَوْ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ، وَكَانَ لَهُ مِنَ الْمَالِ مَا يَبْلُغُ قِيمَتَهُ بِقِيمَةِ الْعَدْلِ، فَهْوَ عَتِيقٌ ‏”‏‏.‏ قَالَ نَافِعٌ وَإِلاَّ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ‏.‏ قَالَ أَيُّوبُ لاَ أَدْرِي أَشَىْءٌ قَالَهُ نَافِعٌ، أَوْ شَىْءٌ فِي الْحَدِيثِ‏.‏

 

2524. PRIČAO NAM JE Ebu Nu‘man, njemu Hammad prenoseći od Ejjuba, on od Nafija, ovaj od Ibn Omera, radijallahu ‘anhuma, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Ko oslobodi svoj dio u robu, odnosno svoj suvlasnički dio u robu, a ima još imovine koja dostiže njegovu vrijednost pravedno određenu, on je (odmah) slobodan.” Nafi‘ je još kazao: „… u protivnom, on je od njega oslobodio onaj dio što ga je oprostio.” Ejjub je izjavio: „Ne znam je li to nešto što je Nafi‘ kazao, ili je to tako u samom hadisu?”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مِقْدَامٍ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ كَانَ يُفْتِي فِي الْعَبْدِ أَوِ الأَمَةِ يَكُونُ بَيْنَ شُرَكَاءَ، فَيُعْتِقُ أَحَدُهُمْ نَصِيبَهُ مِنْهُ، يَقُولُ قَدْ وَجَبَ عَلَيْهِ عِتْقُهُ كُلِّهِ، إِذَا كَانَ لِلَّذِي أَعْتَقَ مِنَ الْمَالِ مَا يَبْلُغُ، يُقَوَّمُ مِنْ مَالِهِ قِيمَةَ الْعَدْلِ، وَيُدْفَعُ إِلَى الشُّرَكَاءِ أَنْصِبَاؤُهُمْ، وَيُخَلَّى سَبِيلُ الْمُعْتَقِ‏.‏ يُخْبِرُ ذَلِكَ ابْنُ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَرَوَاهُ اللَّيْثُ وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ وَابْنُ إِسْحَاقَ وَجُوَيْرِيَةُ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُخْتَصَرًا‏.‏

 

2525. PRIČAO NAM JE Ahmed ibn Mikdam, njemu Fudajl ibn Sulejman, ovome Musa ibn Ukbe, njega obavijestio Nafi‘ prenoseći od ibn Omera, radijallahu ‘anhuma, da je on donoseći odluke za roba ili robinju kada je vlasnost više suvlasnika i jedan od njih oslobodi od njega svoj dio – govorio: „Dužnost je da ga cijelog oslobodi, kada onaj koji ga je oprostio ima imovine da dostiže onoliko koliko se odredi iz njegova imetka pravednom procjenom i da se suvlasnicima predaju njihovi dijelovi, a rob pusti na slobodu.” Ovo je Ibn Omer prenio od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem. Gornji hadis u skraćenoj verziji su prenijeli: Lejs, ibn Ebu Zi’b, ibn Ishak, Džuvejrije, Jahja ibn Seid, Isma‘il ibn Umejje od Nafija, on od ibn Omera, radijallahu ‘anhuma, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem.


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، سَمِعْتُ قَتَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏{‏مَنْ أَعْتَقَ شَقِيصًا مِنْ عَبْدٍ ‏}‏

 

2526. PRIČAO NAM JE Ahmed ibn Ebu Redža, njemu Jahja ibn Adem, ovome Džerir ibn Hazim, rekavši: – Čuo sam Katadu, kada je kazao da mu je pričao Nadr ibn Enes ibn Malik, prenoseći od Bešira ibn Nehika, da je Ebu Hurejra, radijallahu ‘anhu, izjavio: „Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: ‘Ko oslobodi dio roba…’.


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ نَهِيكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا أَوْ شَقِيصًا فِي مَمْلُوكٍ، فَخَلاَصُهُ عَلَيْهِ فِي مَالِهِ إِنْ كَانَ لَهُ مَالٌ، وَإِلاَّ قُوِّمَ عَلَيْهِ، فَاسْتُسْعِيَ بِهِ غَيْرَ مَشْقُوقٍ عَلَيْهِ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ حَجَّاجُ بْنُ حَجَّاجٍ وَأَبَانُ وَمُوسَى بْنُ خَلَفٍ عَنْ قَتَادَةَ‏.‏ اخْتَصَرَهُ شُعْبَةُ‏.‏

 

Pričao nam je Musedded, da mu je saopćio Jezid ibn Zurej‘, njemu Seid preno­seći od Katade, ovaj od Nadra ibn Enesa, on od Bešira ibn Nehika, a Nehik od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, izjavio: ‘Ko oprosti jedan dio roba, dužan je da ga potpuno oslobodi svojom ostalom imovinom, ako bude imao imetka, a ako ga nema, odredit će se vrijednost roba i on će se za nju angažovati u radu, izuzimajući ono što mu je teško.’“ U nizu drugih pripovjedača Seida slijedi Hadždžadž ibn Hadždžadž, Eban i Musa ibn Halef, prenoseći od Katade hadis koji je Šu‘be prenio u skraćenoj verziji.


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ لِي عَنْ أُمَّتِي مَا وَسْوَسَتْ بِهِ صُدُورُهَا، مَا لَمْ تَعْمَلْ أَوْ تَكَلَّمْ ‏”‏‏.‏

 

2527. PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Sufjan, a ovome Mis‘ar prenoseći od Katade, radijallahu ‘anhu, koji je kazao: – Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: „Allah radi mene prelazi kod svakog moga sljedbenika preko onog što im došaptavaju njihova prsa (strasti) sve dok to ne uradi ili ne iskaže.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ، وَلاِمْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ، فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا، أَوِ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا، فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ ‏”‏‏.‏

 

2528. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Kesir prenoseći od Sufjana, on od Jahjaa ibn Seida, ovaj od Muhammeda ibn Ibrahima Tejmije, a on od Alkame ibn Vekkasa Lejsija, koji je kazao: – Čuo sam Omera ibn Hattaba, radijallahu ‘anhu, da prenosi od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, koji je izjavio: „Poslovi su vezani za namjeru i svakom čovjeku pripada ono što je naumio, pa onaj čije je preseljenje (iz Mekke u Medinu) bilo radi Allaha i Njegova Poslanika, njegovo preseljenje bit će radi Allaha i Njegova Poslanika; a onaj čije je preseljenje bilo radi dopadanja nekog udjela od ovoga svijeta ili radi žene da bi je vjenčao, njegovo je preseljenje na ime čega se i preselio.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بِشْرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ لَمَّا أَقْبَلَ يُرِيدُ الإِسْلاَمَ وَمَعَهُ غُلاَمُهُ، ضَلَّ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِنْ صَاحِبِهِ، فَأَقْبَلَ بَعْدَ ذَلِكَ وَأَبُو هُرَيْرَةَ جَالِسٌ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ، هَذَا غُلاَمُكَ قَدْ أَتَاكَ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَمَا إِنِّي أُشْهِدُكَ أَنَّهُ حُرٌّ‏.‏ قَالَ فَهُوَ حِينَ يَقُولُ يَا لَيْلَةً مِنْ طُولِهَا وَعَنَائِهَا عَلَى أَنَّهَا مِنْ دَارَةِ الْكُفْرِ نَجَّتِ

 

2529. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Abdullah ibn Numejr prenoseći od Muhammeda ibn Bišra, on od Isma‘ila, ovaj od Kajsa, a on opet od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, da su se on, pošto je krenuo, namjeravajući primiti islam, i s njim njegov rob, izgubili jedan od drugoga, pa poslije toga rob je došao, a Ebu Hurejra sjeđaše s Vjerovjesnikom, sallallahu alejhi ve sellem, koji reče: “Ebu Hurejra, evo tvoga roba!” On izjavi: “Svakako uzimam te svjedokom da je on slo­bodan.” Tada, kaže pripovjedač, Ebu Hurejra govoraše: „O noći, duga i mukotrpna, konačno si me spasila iz kuće nevjerovanja.”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا قَدِمْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ فِي الطَّرِيقِ يَا لَيْلَةً مِنْ طُولِهَا وَعَنَائِهَا عَلَى أَنَّهَا مِنْ دَارَةِ الْكُفْرِ نَجَّتِ قَالَ وَأَبَقَ مِنِّي غُلاَمٌ لِي فِي الطَّرِيقِ ـ قَالَ ـ فَلَمَّا قَدِمْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَايَعْتُهُ، فَبَيْنَا أَنَا عِنْدَهُ إِذْ طَلَعَ الْغُلاَمُ، فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ، هَذَا غُلاَمُكَ ‏”‏‏.‏ فَقُلْتُ هُوَ حُرٌّ لِوَجْهِ اللَّهِ‏.‏ فَأَعْتَقْتُهُ‏.‏ لَمْ يَقُلْ أَبُو كُرَيْبٍ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ حُرٌّ‏.‏

 

2530. PRIČAO NAM JE Uejdullah ibn Seid, njemu Ebu Usame, a ovome Isma‘il prenoseći od Kajsa, a on opet od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, koji je rekao: – Kada sam dolazio Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, u putu sam spjevao: „O noći, duga i mukotrpna, konačno si me spasila iz kuće nevjerovanja.” Pobjegao je od mene u putu, rekao je Ebu Hurejra, moj rob i kada sam došao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, prisegao sam mu se na vjer­nost i dok sam ja bio još kod njega, pojavi se (moj) rob i Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: „O Ebu Hurejra, evo tvoga roba!” „Slobodan je – rekao sam – u ime Allaha.“ I tada ga oslobodih. Ebu Kurejb nije prenio od Ebu Usame: „… slobodan je…”


 

حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ لَمَّا أَقْبَلَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ وَمَعَهُ غُلاَمُهُ وَهْوَ يَطْلُبُ الإِسْلاَمَ، فَأَضَلَّ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ بِهَذَا، وَقَالَ أَمَا إِنِّي أُشْهِدُكَ أَنَّهُ لِلَّهِ‏.‏

 

2531. PRIČAO NAM JE Šihab ibn Abbad, a njemu Ibrahim prenoseći od Humejda, on od Ismaila, a ovaj od Kajsa, koji je rekao: – Kada su Ebu Hurejra, radijallahu ‘anhu, i s njim njegov rob krenuli da prime islam, jedan od njih dvojice izgubio je svoga druga i onda je Ebu Hurejra rekao: „Bez sumnje, uzimam te svjedokom da on pripada Allahu.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ إِنَّ عُتْبَةَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنْ يَقْبِضَ إِلَيْهِ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، قَالَ عُتْبَةُ إِنَّهُ ابْنِي‏.‏ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَمَنَ الْفَتْحِ أَخَذَ سَعْدٌ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ‏.‏ فَأَقْبَلَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَقْبَلَ مَعَهُ بِعَبْدِ بْنِ زَمْعَةَ‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا ابْنُ أَخِي عَهِدَ إِلَىَّ أَنَّهُ ابْنُهُ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا أَخِي ابْنُ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَنَظَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى ابْنِ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ، فَإِذَا هُوَ أَشْبَهُ النَّاسِ بِهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ ‏”‏‏.‏ مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِيهِ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ احْتَجِبِي مِنْهُ يَا سَوْدَةُ بِنْتَ زَمْعَةَ ‏”‏‏.‏ مِمَّا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ‏.‏ وَكَانَتْ سَوْدَةُ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

2532. PRIČAO NAM JE Ebu Jeman, da ga je obavijestio Šu‘ajb prenoseći od Zuhrija, kojem je pričao Urve ibn Zubejr, da je Aiša, radijallahu anha, rekla: – Utbe ibn Ebu Vekkas preporučio je svome bratu Sa‘du ibn Ebu Vekkasu da uzme sebi sina Zematove robinje. Utbe je rekao: „On je moj sin.” I kada je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, u vrijeme oslobođenja Mekke došao (u Mekku), Sa‘d je uzeo sina Zem‘atove robinje i s njim krenuo Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem. S njim je krenuo i Abd ibn Zem‘a. Sa‘d je tada rekao: „Allahov Poslaniče, ovo je sin moga brata, obavezao me je (tvrdeći) da je on njegov sin.” Tada je Abd ibn Zem‘a izjavio: „Allahov Poslaniče, ovo je moj brat, a sin Zem‘atove robinje, rođen je na njegovoj postelji.” Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, pogledao je sina Zem‘atove robinje i zapazio da je on bio najsličniji Abdu ibn Zam‘atu. Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, reče: „O Abdu ibn Zem‘a, on je tvoj zbog toga što je rođen na postelji svoga oca.” Tada je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, zbog toga što je vidio da je on sličan Utbi, rekao: „O Sevdo, kćerko Zem‘atova, pokrivaj se od njega!”, a Sevda je bila supruga Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem.


 

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَعْتَقَ رَجُلٌ مِنَّا عَبْدًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ، فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِهِ فَبَاعَهُ‏.‏ قَالَ جَابِرٌ مَاتَ الْغُلاَمُ عَامَ أَوَّلَ‏.‏

 

2533. PRIČAO NAM JE Adem ibn Ebu Ijas, njemu Šu‘be, a ovome Amr ibn Dinar: – Čuo sam Džabira ibn Abdullaha, radijallahu ‘anhuma, kada je rekao: „Jedan od nas je roba oslobodio, ali poslije svoje smrti, pa ga je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, s njim pozvao i prodao ga, i taj je rob – kazao je Džabir – umro prve godine.


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ الْوَلاَءِ، وَعَنْ هِبَتِهِ‏.‏

 

2534. PRIČAO NAM JE Ebu Velid, njemu Šu‘be, a njega obavijestio Abdullah ibn Dinar rekavši: – Čuo sam Ibn Omera, radijallahu ‘anhuma, kako govori: „Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, zabranio je prodavanje i poklanjanje starateljstva nad oslobođenim robom.”


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اشْتَرَيْتُ بَرِيرَةَ فَاشْتَرَطَ أَهْلُهَا وَلاَءَهَا، فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ أَعْتِقِيهَا، فَإِنَّ الْوَلاَءَ لِمَنْ أَعْطَى الْوَرِقَ ‏”‏‏.‏ فَأَعْتَقْتُهَا، فَدَعَاهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَخَيَّرَهَا مِنْ زَوْجِهَا فَقَالَتْ لَوْ أَعْطَانِي كَذَا وَكَذَا مَا ثَبَتُّ عِنْدَهُ‏.‏ فَاخْتَارَتْ نَفْسَهَا‏.‏

 

2535. PRIČAO NAM JE Usman ibn Ebu Šejbe, njemu Džerir prenoseći od Mensura, on od Ibrahima, ovaj od Esveda, da je Aiša, radijallahu anha, rekla: – Kupila sam Beriru, pa je njen domaćin uvjetovao sebi njeno sta­rateljstvo, što sam spomenula Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, na što je on rekao: „Oslobodi je, a starateljstvo je onoga ko je dao novac!” Potom sam je oslobodila. Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, pozvao ju je i dao joj pravo izbora (življenja) s njenim mužem (robom), pa ona reče: „Kada bi mi dao toliko i toliko, ne bih ostala kod njega”, i odab­rala je svoju samostalnost.


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ مُوسَى، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسٌ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رِجَالاً، مِنَ الأَنْصَارِ اسْتَأْذَنُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا ائْذَنْ فَلْنَتْرُكْ لاِبْنِ أُخْتِنَا عَبَّاسٍ فِدَاءَهُ، فَقَالَ ‏ “‏ لاَ تَدَعُونَ مِنْهُ دِرْهَمًا ‏”‏‏.‏

 

2536. PRIČAO NAM JE Isma‘il ibn Abdullah, njemu Ismail ibn Ibrahim ibn Ukbe prenoseći od Musaa, on od ibn Šihaba, koji je rekao: – Pričao mi je Enes, radijallahu ‘anhu, da su neke ensarije tražile od Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, odobrenje i rekle: „Dozvoli da sinu naših sestara Abbasu, osta­vimo njegov otkup!” „Ne ostavljajte mu nijednog dirhema!“ – odgovorio je on.


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ ـ رضى الله عنه ـ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ، وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ، فَلَمَّا أَسْلَمَ حَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ وَأَعْتَقَ مِائَةَ رَقَبَةٍ، قَالَ فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَصْنَعُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ، كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا، يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا، قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا سَلَفَ لَكَ مِنْ خَيْرٍ ‏”‏‏.‏

 

2537. PRIČAO NAM JE Ubejd ibn Isma‘il, njemu Ebu Usame prenoseći od Hišama: – Saopćio mi je moj otac da je Hakim ibn Hizam, radijallahu ‘anhu, oslobodio u predislamsko doba stotinu robova i darovao za jahanje stotinu deva, a kada je primio islam, darovao je (žrtvovao na svom hadždžu) stotinu deva i oslobodio stotinu robova i izjavio: Pitao sam Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem: „Allahov Poslaniče, šta misliš o poslovima koje sam uradio u predislamsko doba, a uradio sam ih iz pobožnosti?” Hišam smatra: „… činio sam ih kao dobročinstvo.” „Tada je, kaže Hakim, Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘Primio si islam, i za ono svako prošlo dobro imat ćeš korist.’”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، ذَكَرَ عُرْوَةُ أَنَّ مَرْوَانَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَامَ حِينَ جَاءَهُ وَفْدُ هَوَازِنَ، فَسَأَلُوهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَسَبْيَهُمْ فَقَالَ ‏”‏ إِنَّ مَعِي مَنْ تَرَوْنَ، وَأَحَبُّ الْحَدِيثِ إِلَىَّ أَصْدَقُهُ، فَاخْتَارُوا إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ إِمَّا الْمَالَ، وَإِمَّا السَّبْىَ، وَقَدْ كُنْتُ اسْتَأْنَيْتُ بِهِمْ ‏”‏‏.‏ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم انْتَظَرَهُمْ بِضْعَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حِينَ قَفَلَ مِنَ الطَّائِفِ، فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ رَادٍّ إِلَيْهِمْ إِلاَّ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ قَالُوا فَإِنَّا نَخْتَارُ سَبْيَنَا‏.‏ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ، فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ ‏”‏ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ إِخْوَانَكُمْ جَاءُونَا تَائِبِينَ، وَإِنِّي رَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّ إِلَيْهِمْ سَبْيَهُمْ، فَمَنْ أَحَبَّ مِنْكُمْ أَنْ يُطَيِّبَ ذَلِكَ فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ عَلَى حَظِّهِ حَتَّى نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ مِنْ أَوَّلِ مَا يُفِيءُ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلْيَفْعَلْ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ النَّاسُ طَيَّبْنَا ذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ إِنَّا لاَ نَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏”‏‏.‏ فَرَجَعَ النَّاسُ، فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، ثُمَّ رَجَعُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّهُمْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا، فَهَذَا الَّذِي بَلَغَنَا عَنْ سَبْىِ هَوَازِنَ‏.‏ وَقَالَ أَنَسٌ قَالَ عَبَّاسٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَادَيْتُ نَفْسِي، وَفَادَيْتُ عَقِيلاً‏.‏

 

2538, 2539. PRIČAO NAM JE ibn Ebu Merjem, rekavši da ga je obavijestio Lejs prenoseći od Ukajla, da je Ibn Šihab rekao: – Urve je spomenuo da su ga Mervan i Misver ibn Mahreme oba­vijestili da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, ustao na noge kada mu je došla delegacija (plemena) Hevazin i tražili od njega da im vrati njihova dobra i njihove zarobljenike i rekao: “Kod mene je što vidite, a meni je najdraži govor koji je najis­kreniji, pa odaberite jedno od dvoje: ili imovinu ili roblje, a ja ću ih zadržati (od podjele).” Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, iščekivaše ih deset i još nekoliko noći kada se vratio iz Taifa i kada im je bilo jasno da im Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, neće vratiti nego samo jedno od dvoje, rekli su: „Odabiremo naše roblje.” Tada je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, ustao među tim svijetom, za­hvalio Allahu onako kako Mu dolikuje i rekao: „A sada, došla su vam vaša braća kajući se (primivši islam) i odlučio sam da im vratim njihovo roblje, pa ko od vas hoće da to učini dragovoljno, neka uradi, a ko hoće da bude na svom dijelu dok mu ga ne dadnemo iz prve ratne dobiti koju nam Allah bude dosudio, pa neka to uradi!” Tada su prihvatili, rekavši: „Činimo to odmah dragovoljno.” „Mi ne znamo – rekao je Muhammed, sallallahu alejhi ve sellem – ko je od vas to odobrio, a ko nije odobrio i vratite se da nam tu vašu odluku dostave vaši uglednici!“ Tada se prisutni svijet vratio i razgovarao sa svojim odličnicima, a onda su došli Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i obavijestili ga da su i oni to drage volje učinili i odobrili. Eto, to je ono što nam je preneseno o roblju Hevazina. Enes je izjavio: – Abbas je rekao Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem: „Otkupio sam sebe i otkupio sam Akila.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ، قَالَ كَتَبْتُ إِلَى نَافِعٍ فَكَتَبَ إِلَىَّ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَغَارَ عَلَى بَنِي الْمُصْطَلِقِ وَهُمْ غَارُّونَ وَأَنْعَامُهُمْ تُسْقَى عَلَى الْمَاءِ، فَقَتَلَ مُقَاتِلَتَهُمْ، وَسَبَى ذَرَارِيَّهُمْ، وَأَصَابَ يَوْمَئِذٍ جُوَيْرِيَةَ‏.‏ حَدَّثَنِي بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، وَكَانَ فِي ذَلِكَ الْجَيْشِ‏.‏

 

2540. PRIČAO NAM JE Ali ibn Hasan ibn Šekik, da ga je obavijestio Abdullah, njega Ibn Avn, rekavši: „Pisao sam Nafiju i on mi je odgovorio da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, napao na Benu-Mustalik, kada se oni nisu nadali i stoka im se napajala na vodi, pa je od njih poginuo samo onaj ko se borio, a potomstvo zarobljeno. Tada je zarobljena i Džuvejrija. To mi je pričao Abdullah ibn Omer koji je učestvovao u toj vojni.“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنِ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ، قَالَ رَأَيْتُ أَبَا سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ بَنِي الْمُصْطَلِقِ فَأَصَبْنَا سَبْيًا مِنْ سَبْىِ الْعَرَبِ، فَاشْتَهَيْنَا النِّسَاءَ فَاشْتَدَّتْ عَلَيْنَا الْعُزْبَةُ وَأَحْبَبْنَا الْعَزْلَ، فَسَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ مَا عَلَيْكُمْ أَنْ لاَ تَفْعَلُوا، مَا مِنْ نَسَمَةٍ كَائِنَةٍ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ إِلاَّ وَهْىَ كَائِنَةٌ ‏”‏‏.‏

 

2541. PRIČAO NAM JE Abdullah ibn Jusuf, da ga je obavijestio Malik prenoseći od Re­bija ibn Ebu Abdurrahmana, on od Muhammeda ibn Jahjaa ibn Habbana, ovaj od ibn Muhajriza: Vidio sam Ebu Seida, radijallahu ‘anhu, i pitao ga (o gornjem slučaju). On reče: „Izašli smo s Allahovim Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem, u vojnu protiv (plemena) Benu-Mustalik i zadobili plijen od plijena Arapa, žene poželjeli, a usamljenost nas stegla pa smo htjeli da ejakuliramo izvan materice prilikom spolnog općenja (s robinjama). Zatim smo pitali Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, o tome, našto on reče: “Nemate štete (grijeha) da to činite, jer nema bića koje treba biti čak do Sudnjeg dana, a da ono i neće biti (i pojaviti se).”


 

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لاَ أَزَالُ أُحِبُّ بَنِي تَمِيمٍ‏.‏ وَحَدَّثَنِي ابْنُ سَلاَمٍ أَخْبَرَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ‏.‏ وَعَنْ عُمَارَةَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ مَا زِلْتُ أُحِبُّ بَنِي تَمِيمٍ مُنْذُ ثَلاَثٍ سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِيهِمْ، سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏”‏ هُمْ أَشَدُّ أُمَّتِي عَلَى الدَّجَّالِ ‏”‏‏.‏ قَالَ وَجَاءَتْ صَدَقَاتُهُمْ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هَذِهِ صَدَقَاتُ قَوْمِنَا ‏”‏‏.‏ وَكَانَتْ سَبِيَّةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ عَائِشَةَ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ أَعْتِقِيهَا فَإِنَّهَا مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ ‏”‏‏.‏

 

2542. PRIČAO NAM JE Zuhejr ibn Harb, njemu Džerir prenoseći od Umare ibn Ka‘ka‘a, on od Ebu Zur‘e, ovaj od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, koji je rekao: „Nisam nikad prestao voljeti pleme Benu-Temim.” Pričao mi je ibn Selam, da ga je obavijestio Džerir ibn Abdul-Hamid prenoseći od Mugi­re, on od Harisa, ovaj od Ebu Zur‘e, da je Ebu Hurejra rekao: – Počeo sam voljeti (pleme) Benu-Temim od prije tri noći, kada sam čuo Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kako govori o njemu (njego­vim članovima). Čuo sam ga kako kaže: „Oni će između mojih sljed­benika biti Dedžalu najžešći.” Kada su došle njihove sadake (zekat) Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, je – kaže Ebu Hurejra, radijallahu ‘anhu, rekao: „Ovo su sadake našeg naroda”, a jedna zarobljenica od njih bijaše kod Aiše, pa je on rekao: „Oslobodi je, jer je ona od djece Ismaila (pejgambera)!”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ فُضَيْلٍ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ كَانَتْ لَهُ جَارِيَةٌ فَعَالَهَا، فَأَحْسَنَ إِلَيْهَا ثُمَّ أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا، كَانَ لَهُ أَجْرَانِ ‏”‏‏.‏

 

2543. PRIČAO NAM JE Ishak ibn Ibrahim, da je čuo Muhammeda ibn Fu­dajla, da prenosi od Mutarrifa, ovaj od Ša‘bija, on od Ebu Burde, da je Ebu Musa, radijallahu ‘anhu, izjavio: Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: „Ko ima robinju, pa je izdržava i lijepo odgoji, onda je oslobodi i vjenča, imat će dvije nagrade.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الأَحْدَبُ، قَالَ سَمِعْتُ الْمَعْرُورَ بْنَ سُوَيْدٍ، قَالَ رَأَيْتُ أَبَا ذَرٍّ الْغِفَارِيَّ ـ رضى الله عنه ـ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ وَعَلَى غُلاَمِهِ حُلَّةٌ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنِّي سَابَبْتُ رَجُلاً فَشَكَانِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ لِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ إِنَّ إِخْوَانَكُمْ خَوَلُكُمْ جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَأَعِينُوهُمْ ‏”‏‏.‏

 

2544. PRIČAO NAM JE Adem ibn Ebu Ijas, njemu Šu‘be, a ovome Vasil Ahdeb, izjavivši: Čuo sam Ma‘rura ibn Suvejda, kada je rekao: – Vidio sam Ebu Zerra Gifarija, radijallahu ‘anhu, a na njemu i njegovom robu isti ogrtač, pa ga upitah za to, a on reče: „Grdio sam jednog čovjeka (roba), pa se potužio na mene Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, i Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, je rekao: ‘Zar si ga grdio spominjući njegovu majku (kao robinju)!’ Potom je kazao: ‘Vaša braća (robovi) vaši su poslužitelji. Allah ih je stavio pod vašu vlast i ko ima takvog brata pod svojom vlašću, neka ga hrani onim što on jede i neka ga oblači onako kako se on oblači, a ne teretite ih što će ih svladati, a ako ih opteretite što će ih svladati, pomozite im!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الْعَبْدُ إِذَا نَصَحَ سَيِّدَهُ وَأَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ كَانَ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ ‏”‏‏.‏

 

2545. PRIČAO NAM JE Abdullah ibn Mesleme prenoseći od Malika, on od Nafija, ovaj od Ibn Omera, radijallahu ‘anhuma, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Kada rob bude iskreno mislio dobro svome gospodaru i lijepo se molio svome Allahu, imat će za to dvije posebne nagrade.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَيُّمَا رَجُلٍ كَانَتْ لَهُ جَارِيَةٌ فَأَدَّبَهَا فَأَحْسَنَ تَأْدِيبَهَا، وَأَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا، فَلَهُ أَجْرَانِ، وَأَيُّمَا عَبْدٍ أَدَّى حَقَّ اللَّهِ وَحَقَّ مَوَالِيهِ، فَلَهُ أَجْرَانِ ‏”‏‏.‏

 

2546. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Kesir, da ga je obavijestio Sufjan prenoseći od Saliha, on od Ša‘bija, ovaj od Ebu Burde, a on od Ebu Musaa Eš‘arija, radijallahu ‘anhu, koji je izjavio: Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: „Koji god čovjek ima robinju, pa je pazi i lijepo je odgoji, potom je oslobodi i onda vjenča, imat će dvije nagrade, a koji god rob obavlja svoje dužnosti prema Allahu i dužnosti prema svojim gospodarima i on ima dvije nagrade.”


 

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لِلْعَبْدِ الْمَمْلُوكِ الصَّالِحِ أَجْرَانِ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْلاَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالْحَجُّ وَبِرُّ أُمِّي، لأَحْبَبْتُ أَنْ أَمُوتَ وَأَنَا مَمْلُوكٌ ‏”‏‏.‏

 

2547. PRIČAO NAM JE Bišr ibn Muhammed, da ga je obavijestio Abdullah, njega Junus prenoseći od Zuhrija, koji je čuo Seida ibn Musejjeba, kako govori da je Ebu Hurejra, radijallahu ‘anhu, izjavio: Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: „Dobar rob u vlasti drugog ima dvije nagrade. Tako mi Onoga u Čijoj je ruci moja duša, da nije borbe na Allahovom putu, hadždža (Ka‘be) i dobročinstva prema mojoj majci (dadilji), volio bih da um­rem u nečijoj vlasti.”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ نِعْمَ مَا لأَحَدِهِمْ يُحْسِنُ عِبَادَةَ رَبِّهِ وَيَنْصَحُ لِسَيِّدِهِ ‏”‏‏.‏

 

2548. PRIČAO NAM JE Ishak ibn Nasr, njemu Ebu Usame prenoseći od A‘meša, a ovome je pričao Ebu Salih, od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, koji je izjavio: Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: „Divno je kada se neko od robova moli (ibadet čini) lijepo svome Stvoritelju Allahu i iskreno misli dobro svome gospodaru (vlasniku).”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا نَصَحَ الْعَبْدُ سَيِّدَهُ، وَأَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ، كَانَ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ ‏”‏‏.‏

 

2549. PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja prenoseći od Ubejdulla­ha, a ovome je rekao Nafi‘, koji je čuo od Abdullaha, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Kada rob iskreno misli dobro svome gospodaru i lijepo se moli (ibadet čini) Allahu, on ima za to dvije nagrade.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الْمَمْلُوكُ الَّذِي يُحْسِنُ عِبَادَةَ رَبِّهِ، وَيُؤَدِّي إِلَى سَيِّدِهِ الَّذِي لَهُ عَلَيْهِ مِنَ الْحَقِّ وَالنَّصِيحَةِ وَالطَّاعَةِ، لَهُ أَجْرَانِ ‏”‏‏.‏

 

2550. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Ala’, njemu Ebu Usame prenoseći od Burejda, on od Ebu Burde, ovaj od Ebu Musaa, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Ako osoba u vlasti drugog, koja se lijepo moli (ibadet čini) Allahu, ispunjava prema svome gospodaru obavezu kojom je zadužena, bude mu iskrena i poslušna, imat će dvije nagrade.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏ “‏ لاَ يَقُلْ أَحَدُكُمْ أَطْعِمْ رَبَّكَ، وَضِّئْ رَبَّكَ، اسْقِ رَبَّكَ‏.‏ وَلْيَقُلْ سَيِّدِي مَوْلاَىَ‏.‏ وَلاَ يَقُلْ أَحَدُكُمْ عَبْدِي أَمَتِي‏.‏ وَلْيَقُلْ فَتَاىَ وَفَتَاتِي وَغُلاَمِي ‏”‏‏.‏

 

2551. PRIČAO NAM JE Muhammed, njemu Abdur-Rezzak, koga je obavijestio Ma‘mer prenoseći od Hemmama ibn Munebbiha, a on čuo Ebu Hurejru, radijallahu ‘anhu, kako prenosi od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, da kaže: „Neka niko od vas ne govori: Nahrani svoga gospodara! Uzmi abdest svome gospodaru! Napij svoga gospodara!, nego neka govo­ri: Moj gospodar, moj staratelj; i neka niko od vas ne govori: moj rob i moja robinja, nego neka govori: moj momak, moja djevojka i moj dječak.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا لَهُ مِنَ الْعَبْدِ، فَكَانَ لَهُ مِنَ الْمَالِ مَا يَبْلُغُ قِيمَتَهُ، يُقَوَّمُ عَلَيْهِ قِيمَةَ عَدْلٍ، وَأُعْتِقَ مِنْ مَالِهِ، وَإِلاَّ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ ‏”‏‏.‏

 

2552. PRIČAO NAM JE Ebu Nu‘man, njemu Džerir ibn Hazim prenoseći od Nafija, on od Ibn Omera, radijallahu ‘anhuma, koji je kazao: Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: „Ko oslobodi svoj dio od roba, a bude imao još imovine koliko iznosi njegova vrijednost koja mu se odredi pravedno, oprošten je cio iz te njegove imovine, u protivnom on je od njega oslobodio onaj dio koji je i oprostio.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ كُلُّكُمْ رَاعٍ فَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، فَالأَمِيرُ الَّذِي عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْهُمْ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ بَعْلِهَا وَوَلَدِهِ وَهْىَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ، وَالْعَبْدُ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْهُ، أَلاَ فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ‏”‏‏.‏

 

2553. PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja prenoseći od Ubejdullaha kome je rekao Nafi‘, koji je čuo od Abdullaha, radijallahu ‘anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Svaki od vas je pastir i odgovoran je za svoje stado: onaj ko svijetu zapovijeda (upravlja) je pastir i odgovoran je za njega, svaki čovjek je pastir nad svojim ukućanima i odgovoran je za njih, žena je pastirica u kući svoga muža i njegova djeteta i ona je za njih od­govorna; rob je pastir imovine svoga gospodara i za nju je odgovo­ran. Znajte, svaki od vas je pastir i svaki od vas bit će pitan za svoje stado.”


 

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، وَزَيْدَ بْنَ خَالِدٍ، رضى الله عنهما عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا زَنَتِ الأَمَةُ فَاجْلِدُوهَا، ثُمَّ إِذَا زَنَتْ فَاجْلِدُوهَا، ثُمَّ إِذَا زَنَتْ فَاجْلِدُوهَا، فِي الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ بِيعُوهَا وَلَوْ بِضَفِيرٍ ‏”‏‏.‏

 

2554, 2555. PRIČAO NAM JE Malik ibn Isma‘il, njemu Sufjan prenoseći od Zuhrija, kome je saopćio Ubejdullah: – Čuo sam Ebu Hurejru, radijallahu ‘anhu, i Zejda ibn Halida da prenose od Vjerovjesni­ka, sallallahu alejhi ve sellem, da je rekao: „Kada robinja učini blud, išibajte je, pa ako potom opet učini blud, išibajte je, i ako opet učini blud, opet je išibajte, a poslije trećeg ili četvrtog puta, prodajte je, pa makar za pleteno uže.”


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِذَا أَتَى أَحَدَكُمْ خَادِمُهُ بِطَعَامِهِ، فَإِنْ لَمْ يُجْلِسْهُ مَعَهُ، فَلْيُنَاوِلْهُ لُقْمَةً أَوْ لُقْمَتَيْنِ أَوْ أُكْلَةً أَوْ أُكْلَتَيْنِ، فَإِنَّهُ وَلِيَ عِلاَجَهُ ‏”‏‏.‏

 

2556. PRIČAO NAM JE Hadždžadž ibn Minhal, njemu Šu‘be, a njega obavijestio Muhammed ibn Zijad, rekavši: Čuo sam Ebu Hurejru, radijallahu ‘anhu, a on Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kada je rekao: „Kada kome od vas njegov sluga donese jelo, pa ga on ne po­sadi sa sobom (za jelo), neka mu dadne zalogaj-dva (prevodilac je u nedoumici da li je rečeno lukme ev lukmetejn ili ekle ev ekletejn), jer se sluga starao za njegov posao.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ كُلُّكُمْ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، فَالإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالرَّجُلُ فِي أَهْلِهِ رَاعٍ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالْمَرْأَةُ فِي بَيْتِ زَوْجِهَا رَاعِيَةٌ وَهْىَ مَسْئُولَةٌ عَنْ رَعِيَّتِهَا، وَالْخَادِمُ فِي مَالِ سَيِّدِهِ رَاعٍ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَسَمِعْتُ هَؤُلاَءِ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَحْسِبُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ وَالرَّجُلُ فِي مَالِ أَبِيهِ رَاعٍ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ‏”‏‏.‏

 

2557. PRIČAO NAM JE Ebu Jeman, da ga je obavijestio Šu‘ajb prenoseći od Zuhrija, kome je saopćio Salim ibn Abdullah, a ovome Abdullah ibn Omer, radijallahu ‘anhuma, koji je čuo Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, kako kaže: „Svaki od vas je pastir i odgovoran je za svoje stado: rukovo­dilac (i starješina) je pastir i odgovoran je za svoju pastvu, čovjek je pastir svojih ukućana i odgovoran je za svoje stado, žena je pastirica u kući svoga muža i odgovorna je za svoje stado; sluga (rob) je čuvar imovine svoga gospodara i odgovoran je za sve što mu je povjereno na čuvanje.” – To sam čuo, izjavio je Abdullah, od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem. Mislim da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, još rekao: „Čovjek je čuvar imovine svoga oca i odgovoran je za nju. Svaki od vas je čuvar i svaki će biti pitan za ono što mu je povjereno na čuvanje.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، قَالَ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ فُلاَنٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا قَاتَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْتَنِبِ الْوَجْهَ ‏”‏‏.‏

 

2558. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Ubejdullah, njemu ibn Vehb, a ovome Malik ibn Enes, ovoga obavijestio sin toga i toga (tj. Ibn Sem‘an), prenoseći od Seida Makbu­rija, on od svoga oca, a ovaj od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, a on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, a preko niza drugih prenosilaca, pričao nam je Abdullah ibn Muhammed, njemu Abdu-Rezzak, ovome Ma‘mer prenoseći od Hemmama, ovaj od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Kada se neko od vas s nekim bori, neka izbjegava lice!”