Ono što raznježuje srca

حَدَّثَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ ـ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ ـ عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ، الصِّحَّةُ وَالْفَرَاغُ ‏”‏‏.‏ قَالَ عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Mekki b. Ibrahim da ga je obavijestio Abdullah b. Seid Ibn-Ebu-Hind, prenoseći od svoga oca, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Rekao je Vjerovjesnik, a.s.: ‘Dvije blagodati oko kojih se varaju mnogi ljudi jesu zdravlje i nezauzetost (slobodno vrijeme).’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشُ الآخِرَهْ، فَأَصْلِحِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, ovom Šu‘ba, prenoseći od Muavije b. Kurre, on od Enesa, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s. da je rekao: “Allahu, nema pravog života osim života ahiretskog, pa popravi, zato, ensarije i muhadžire!”


 

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ، حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ السَّاعِدِيُّ، كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْخَنْدَقِ وَهْوَ يَحْفِرُ وَنَحْنُ نَنْقُلُ التُّرَابَ وَيَمُرُّ بِنَا فَقَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ لاَ عَيْشَ إِلاَّ عَيْشُ الآخِرَهْ، فَاغْفِرْ لِلأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Mikdam, njemu Fudajl b. Sulejman, ovom Ebu-Hazim, a njemu Sehl b. Sa‘d Saidi, koji je rekao: “Bili smo s Allahovim Poslanikom, a.s., na opkopu (iskopu opkopa, hendeka). On je kopao, a mi smo nosili prašinu. Prolazio bi pored nas i govorio: ‘Allahu, nema (pravog) života osim života ahiretskog, pa oprosti, zato, ensarijama i muhadžirima!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ مَوْضِعُ سَوْطٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا، وَلَغَدْوَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ رَوْحَةٌ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, njemu Abdul-Aziz b. Ebu-Hazim, prenoseći od svoga oca, a on od Sehla da je rekao: “Čuo sam Vjerovjesnika, a.s., da kaže: ‘Mjesto u Džennetu, jednako koliko zauzima korbač, bolje je od ovoga svijeta i svega što je na njemu. Odlazak ujutro na Allahovom putu, ili navečer, bolji je od ovoga svijeta i svega što je na njemu.’”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو الْمُنْذِرِ الطُّفَاوِيُّ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَعْمَشِ، قَالَ حَدَّثَنِي مُجَاهِدٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَنْكِبِي فَقَالَ ‏ “‏ كُنْ فِي الدُّنْيَا كَأَنَّكَ غَرِيبٌ، أَوْ عَابِرُ سَبِيلٍ ‏”‏‏.‏ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ إِذَا أَمْسَيْتَ فَلاَ تَنْتَظِرِ الصَّبَاحَ، وَإِذَا أَصْبَحْتَ فَلاَ تَنْتَظِرِ الْمَسَاءَ، وَخُذْ مِنْ صِحَّتِكَ لِمَرَضِكَ، وَمِنْ حَيَاتِكَ لِمَوْتِكَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Muhammed b. Abdur-Rahman Ebu-Munzir Tafavi, prenoseći od Sulejmana A‘meša, on od Mudžahida, a ovaj od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, da je rekao: “Uhvatio me je Allahov Poslanik, a.s., za rame i rekao: ‘Budi na ovome svijetu kao da si stranac ili putnik!’” Ibn-Omer je govorio: “Kada omrkneš, nemoj očekivati jutro, a kada osvaneš, nemoj očekivati večer! Uzmi od svoga zdravlja za svoju bolest, i od svoga života za svoju smrt!”


 

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ مُنْذِرٍ، عَنْ رَبِيعِ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَطَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَطًّا مُرَبَّعًا، وَخَطَّ خَطًّا فِي الْوَسَطِ خَارِجًا مِنْهُ، وَخَطَّ خُطُطًا صِغَارًا إِلَى هَذَا الَّذِي فِي الْوَسَطِ، مِنْ جَانِبِهِ الَّذِي فِي الْوَسَطِ وَقَالَ ‏ “‏ هَذَا الإِنْسَانُ، وَهَذَا أَجَلُهُ مُحِيطٌ بِهِ ـ أَوْ قَدْ أَحَاطَ بِهِ ـ وَهَذَا الَّذِي هُوَ خَارِجٌ أَمَلُهُ، وَهَذِهِ الْخُطُطُ الصِّغَارُ الأَعْرَاضُ، فَإِنْ أَخْطَأَهُ هَذَا نَهَشَهُ هَذَا، وَإِنْ أَخْطَأَهُ هَذَا نَهَشَهُ هَذَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sadeka b. Fadl, kojeg je obavijestio Jahja, prenoseći od Sufjana, on od svoga oca, ovaj od Munzira, on od Rebija b. Husejna, a ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., nacrtao je kvadrat i povukao jednu liniju kroz sredinu (tog kvadrata), koja je izlazila iz njega. Zatim je nacrtao manje linije sa strane okrenute prema liniji u sredini i rekao: ‘Ovo je čovjek, a ovo je njegova smrt (edžel), koja ga okružuje (ili: koja ga je okružila). Ova linija koja je izvan – to je njegova nada, a ove male linije jesu nevolje i nesreće (koje mu se dešavaju). Ako ga jedno promaši, pogodi ga drugo; ako ga promaši ovo, pogodi ga ono.’”


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ خَطَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خُطُوطًا فَقَالَ ‏ “‏ هَذَا الأَمَلُ وَهَذَا أَجَلُهُ، فَبَيْنَمَا هُوَ كَذَلِكَ إِذْ جَاءَهُ الْخَطُّ الأَقْرَبُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muslim, njemu Hemmam, prenoseći od Ishaka b. Abdullaha b. Ebu-Talhe, a on od Enesa, koji kaže: “Vjerovjesnik, a.s., nacrtao je nekoliko linija i rekao: ‘Ovo je nada, a ovo je čovjekova smrt (edžel). I dok je on u tom stanju (nade), dođe mu (ova) bliža (smrt).’”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ السَّلاَمِ بْنُ مُطَهَّرٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ مَعْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْغِفَارِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ أَعْذَرَ اللَّهُ إِلَى امْرِئٍ أَخَّرَ أَجَلَهُ حَتَّى بَلَّغَهُ سِتِّينَ سَنَةً ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ أَبُو حَازِمٍ وَابْنُ عَجْلاَنَ عَنِ الْمَقْبُرِيِّ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdus-Selam b. Mutahhir, njemu Omer b. Ali, prenoseći od Ma‘na b. Muhammeda Gifarija, on od Seida b. Ebu-Se’da Makburija, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Allah neće prihvatiti ispriku čovjeka čiju je smrt odložio sve dok mu nije dao da doživi šezdeset godina.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو صَفْوَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لاَ يَزَالُ قَلْبُ الْكَبِيرِ شَابًّا فِي اثْنَتَيْنِ فِي حُبِّ الدُّنْيَا، وَطُولِ الأَمَلِ ‏”‏‏.‏ قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ وَابْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدٌ وَأَبُو سَلَمَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Ebu-Sufjan Abdullah b. Seid, ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, kojeg je obavijestio Seid b. Musejjeb da je Ebu-Hurejra , radijallahu anhu, rekao: “Čuo sam Allahovog Poslanika, a.s., da kaže: ‘Srce starog čovjeka neprestano je mlado u dvome: ljubavi prema ovome svijetu i (ljubavi prema) dugom nadanju.’” Lejs kaže: “Pričali su mi Junus i Ibn-Vehb, prenoseći od Junusa, on od Ibn-Šihaba, a ovaj od Seida i Ebu-Seleme.


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَكْبَرُ ابْنُ آدَمَ وَيَكْبَرُ مَعَهُ اثْنَانِ حُبُّ الْمَالِ، وَطُولُ الْعُمُرِ ‏”‏‏.‏ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muslim b. Ibrahim, njemu Hišam, a ovom Katada, prenoseći od Enesa, radijallahu anhu, da je rekao: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Čovjek stari, a s njim raste dvoje: ljubav prema imetku i dugom životu.’”Hadis prenosi Šu‘be od Katade.


 

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ أَسَدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ، وَزَعَمَ، مَحْمُودٌ أَنَّهُ عَقَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ وَعَقَلَ مَجَّةً مَجَّهَا مِنْ دَلْوٍ كَانَتْ فِي دَارِهِمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muaz b. Esed, kojeg je obavijestio Abdullah, a njega Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, koji kaže: “Obavijestio me je Mahmud b. Rebi, koji kaže da je zapamtio Allahovog Poslanika, a.s., te da je zapamtio kako ga je poprskao vodom koju je zahvatio iz kofe što je bila u njihovoj kući.”


 

قَالَ سَمِعْتُ عِتْبَانَ بْنَ مَالِكٍ الأَنْصَارِيَّ، ثُمَّ أَحَدَ بَنِي سَالِمٍ قَالَ غَدَا عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ لَنْ يُوَافِيَ عَبْدٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ يَبْتَغِي بِهِ وَجْهَ اللَّهِ، إِلاَّ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ ‏”‏‏.‏

 

Rekao je: “Čuo sam Itbana b. Malika Ensarija, a zatim jednog čovjeka iz Benu-Salima koji je kazivao: ‘Došao je kod mene Allahov Poslanik, a.s., i rekao: ‘Neće doći nijedan (Allahov) rob koji je govorio: ‘Nema Boga osim Allaha!’ – iskreno i samo Allaha radi – a da ga Allah neće poštedjeti Vatre.’’”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى مَا لِعَبْدِي الْمُؤْمِنِ عِنْدِي جَزَاءٌ، إِذَا قَبَضْتُ صَفِيَّهُ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا، ثُمَّ احْتَسَبَهُ إِلاَّ الْجَنَّةُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, njemu Jakub b. Abdur-Rahman, prenoseći od Amra, on od Seida Makburija, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Uzvišeni Allah kaže: ‘Mome robu vjerniku nema kod Mene druge nagrade osim Dženneta (onda) kada na dunjaluku uzmem dušu njegovoj voljenoj osobi, a on se zatim strpi nadajući se nagradi od Allaha.’”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَمْرَو بْنَ عَوْفٍ وَهْوَ حَلِيفٌ لِبَنِي عَامِرِ بْنِ لُؤَىٍّ كَانَ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ إِلَى الْبَحْرَيْنِ يَأْتِي بِجِزْيَتِهَا، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هُوَ صَالَحَ أَهْلَ الْبَحْرَيْنِ، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمُ الْعَلاَءَ بْنَ الْحَضْرَمِيِّ، فَقَدِمَ أَبُو عُبَيْدَةَ بِمَالٍ مِنَ الْبَحْرَيْنِ، فَسَمِعَتِ الأَنْصَارُ بِقُدُومِهِ فَوَافَتْهُ صَلاَةَ الصُّبْحِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا انْصَرَفَ تَعَرَّضُوا لَهُ فَتَبَسَّمَ حِينَ رَآهُمْ وَقَالَ ‏”‏ أَظُنُّكُمْ سَمِعْتُمْ بِقُدُومِ أَبِي عُبَيْدَةَ، وَأَنَّهُ جَاءَ بِشَىْءٍ ‏”‏‏.‏ قَالُوا أَجَلْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَأَبْشِرُوا وَأَمِّلُوا مَا يَسُرُّكُمْ، فَوَاللَّهِ مَا الْفَقْرَ أَخْشَى عَلَيْكُمْ، وَلَكِنْ أَخْشَى عَلَيْكُمْ أَنْ تُبْسَطَ عَلَيْكُمُ الدُّنْيَا، كَمَا بُسِطَتْ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ، فَتَنَافَسُوهَا كَمَا تَنَافَسُوهَا وَتُلْهِيَكُمْ كَمَا أَلْهَتْهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail b. Abdullah, njemu Ismail b. Ukba, prenoseći od Musaa b. Ukbe; a PRIČAO MI JE i Urva b. Zubejr, prenoseći od Misvera b, Mahreme da ga je Amr b. Avf, saveznik plemena Benu-Amira b. Luejja, koji je s Allahovim Poslanikom, a.s., učestvovao u Bici na Bedru, obavijestio da je Allahov Poslanik, a.s., poslao Ebu-Ubejdu b. Džerraha (u Bahrejn) da sakupi (i donese) džizju (glavarinu). Allahov Poslanik, a.s., ranije je bio sklopio mirovni ugovor sa stanovnicima Bahrejna, a za njihovog zapovjednika postavio je A‘laa b. Hadramija. Ebu-Ubejda vratio se s novcem iz Bahrejna, a za njegov dolazak čuli su ensarije, te su došli na sabah-namaz (koji su klanjali) s Allahovim Poslanikom, a.s. Kada je završio s namazom, otišli su kod njega. On se nasmiješio kada ih je vidio i rekao: “Mislim da ste čuli za dolazak Ebu-Ubejde te da je donio nešto.” – “Jesmo, Allahov Poslaniče”, odgovorili su, a on im reče: “Radujte se i nadajte onome što će vas obradovati. A, tako mi Allaha, ja se za vas ne bojim siromaštva, već se bojim da vam se ne otvori obilje ovoga svijeta kao što je bilo otvoreno pred onim koji su bili prije vas, pa da se u tome ne natječete kao što su se oni natjecali, pa da vas to ne odvrati (od ahireta) kao što je njih.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَوْمًا فَصَلَّى عَلَى أَهْلِ أُحُدٍ صَلاَتَهُ عَلَى الْمَيِّتِ، ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏ “‏ إِنِّي فَرَطُكُمْ وَأَنَا شَهِيدٌ عَلَيْكُمْ، وَإِنِّي وَاللَّهِ لأَنْظُرُ إِلَى حَوْضِي الآنَ، وَإِنِّي قَدْ أُعْطِيتُ مَفَاتِيحَ خَزَائِنِ الأَرْضِ ـ أَوْ مَفَاتِيحَ الأَرْضِ ـ وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ أَنْ تُشْرِكُوا بَعْدِي، وَلَكِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ أَنْ تَنَافَسُوا فِيهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Lejs, prenoseći od Jezida b. Ebu-Habiba, on od Ebu-Hajra, a ovaj od Ukbe b. Amira da je jednog dana Allahov Poslanik, a.s., izišao i klanjao šehidima Uhuda namaz koji se klanja mrtvacu. Zatim se (uputio i) popeo na minber, rekavši: “Ja sam vaš predvodnik, i ja sam vaš svjedok, i ja, doista, sada gledam u svoje vrelo (havd), i meni su, doista, dati ključevi riznica zemaljskih (ili ključevi zemlje), i ja se, tako mi Allaha, za vas ne bojim da poslije mene pridružite Allahu sudruga, već se za vas bojim da se ne natječete oko njih (zemaljskih riznica).”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّ أَكْثَرَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ مَا يُخْرِجُ اللَّهُ لَكُمْ مِنْ بَرَكَاتِ الأَرْضِ ‏”‏‏.‏ قِيلَ وَمَا بَرَكَاتُ الأَرْضِ قَالَ ‏”‏ زَهْرَةُ الدُّنْيَا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ هَلْ يَأْتِي الْخَيْرُ بِالشَّرِّ فَصَمَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ يُنْزَلُ عَلَيْهِ، ثُمَّ جَعَلَ يَمْسَحُ عَنْ جَبِينِهِ فَقَالَ ‏”‏ أَيْنَ السَّائِلُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَنَا‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ لَقَدْ حَمِدْنَاهُ حِينَ طَلَعَ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ لاَ يَأْتِي الْخَيْرُ إِلاَّ بِالْخَيْرِ، إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ، وَإِنَّ كُلَّ مَا أَنْبَتَ الرَّبِيعُ يَقْتُلُ حَبَطًا أَوْ يُلِمُّ، إِلاَّ آكِلَةَ الْخَضِرَةِ، أَكَلَتْ حَتَّى إِذَا امْتَدَّتْ خَاصِرَتَاهَا اسْتَقْبَلَتِ الشَّمْسَ، فَاجْتَرَّتْ وَثَلَطَتْ وَبَالَتْ، ثُمَّ عَادَتْ فَأَكَلَتْ، وَإِنَّ هَذَا الْمَالَ حُلْوَةٌ، مَنْ أَخَذَهُ بِحَقِّهِ وَوَضَعَهُ فِي حَقِّهِ، فَنِعْمَ الْمَعُونَةُ هُوَ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِغَيْرِ حَقِّهِ، كَانَ الَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, prenoseći od Zejda b. Eslema, on od Ataa b. Jesara, a ovaj od Ebu-Seida, koji je kazivao: “Rekao je Allahov Poslanik, a.s.: ‘Zaista se za vas najviše bojim blagodati zemaljskih koje će vam Allah dati!’ – ‘A šta su to blagodati zemaljske?’, upita neko, a on odgovori: ‘Obilje i užici ovozemaljski.’ Neki čovjek upita: ‘A da li dobro donosi zlo?’ Vjerovjesnik je, a.s., zašutio, tako da smo mislili da mu silazi objava. Potom je počeo brisati svoje čelo i rekao: ‘Gdje je onaj što je pitao?’ – ‘Ja sam’, reče čovjek. (Mi smo zahvalili tom čovjeku”, kaže Ebu-Seid, “kada je postupio ovako.) Vjerovjesnik, a.s., tada reče: ‘Dobro donosi samo dobro, a doista je imetak primamljiv i sladak! Doista, sva vegetacija koja izraste uz potok ubija životinju koja se prejede, tako da joj se stomaci nadmu, ili je skoro ubiju, izuzev životinje koja jede bilje (el-hadira) i koja jede tako da se, kad joj se stomaci nadmu, okrene prema suncu, preživa i izbaci izmet i mokraću, a zatim se ponovo vrati i jede. Zaista je ovaj imetak sladak: ko ga uzme s pravom (stekne ga na dopušten način) i potroši ga ispravno – tada mu je on divna ispomoć; ako ga uzme na bespravan način, on je onaj (nalik onome) koji jede, ali se ne može zasititi.’”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَمْرَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي زَهْدَمُ بْنُ مُضَرِّبٍ، قَالَ سَمِعْتُ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ خَيْرُكُمْ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ عِمْرَانُ فَمَا أَدْرِي قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ قَوْلِهِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا ‏”‏ ثُمَّ يَكُونُ بَعْدَهُمْ قَوْمٌ يَشْهَدُونَ وَلاَ يُسْتَشْهَدُونَ، وَيَخُونُونَ وَلاَ يُؤْتَمَنُونَ، وَيَنْذِرُونَ وَلاَ يَفُونَ وَيَظْهَرُ فِيهِمُ السِّمَنُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, ovom Šu‘ba, njemu Ebu-Džemra, ovom Zehdem b. Mudarrib, a njemu Imran b. Husajn, prenoseći od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Najbolji su ljudi među vama moji savremenici (moja generacija), zatim oni koji slijede iza njih, a zatim oni koji slijede iza njih.” (Imran kaže: “Ne znam da li je ovo Vjerovjesnik, a.s., ponovio dvaput ili triput.”) “Zatim, će poslije njih doći ljudi koji će svjedočiti, a od njih neće biti traženo da svjedoče; koji će varati, a neće im se ništa povjeravati; koji će se zavjetovati, a neće zavjete ispunjavati; među njima će se pojaviti gojaznost.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ يَجِيءُ مِنْ بَعْدِهِمْ قَوْمٌ تَسْبِقُ شَهَادَتُهُمْ أَيْمَانَهُمْ وَأَيْمَانُهُمْ شَهَادَتَهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, prenoseći od Ebu-Hamze, on od A‘meša, ovaj od Ibrahima, on od Abide, ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Najbolji su ljudi moji savremenici, zatim oni koji slijede iza njih, a zatim oni koji slijede iza njih. Potom će doći ljudi čije svjedočenje prethodi njihovoj zakletvi, i čija zakletva prethodi njihovu svjedočenju.”


 

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ خَبَّابًا، وَقَدِ اكْتَوَى يَوْمَئِذٍ سَبْعًا فِي بَطْنِهِ وَقَالَ لَوْلاَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا أَنْ نَدْعُوَ بِالْمَوْتِ لَدَعَوْتُ بِالْمَوْتِ، إِنَّ أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مَضَوْا وَلَمْ تَنْقُصْهُمُ الدُّنْيَا بِشَىْءٍ، وَإِنَّا أَصَبْنَا مِنَ الدُّنْيَا مَا لاَ نَجِدُ لَهُ مَوْضِعًا إِلاَّ التُّرَابَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Musa, njemu Veki‘, a ovom Ismail, prenoseći od Kajsa, koji je rekao: “Čuo sam Habbaba, koji je sedam puta bio kauteriziran na stomaku, da je rekao: ‘Da nam Allahov Poslanik, a.s., nije zabranio da prizivamo sebi smrt, ja bih je sebi prizivao! Zaista su drugovi Muhammedovi, a.s, napustili ovaj svijet, a on im nije oduzeo ništa, dok smo mi, zaista, sakupili ovosvjetskog obilja za koje ne nalazimo (drugo) mjesto osim na zemlji.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ، قَالَ أَتَيْتُ خَبَّابًا وَهْوَ يَبْنِي حَائِطًا لَهُ فَقَالَ إِنَّ أَصْحَابَنَا الَّذِينَ مَضَوْا لَمْ تَنْقُصْهُمُ الدُّنْيَا شَيْئًا، وَإِنَّا أَصَبْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ شَيْئًا، لاَ نَجِدُ لَهُ مَوْضِعًا إِلاَّ التُّرَابَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Jahja, prenoseći od Ismaila, a on od Kajsa da je rekao: “Otišao sam kod Habbaba – a on je sebi gradio zid – i rekao: ‘Našim drugovima koji su ga napustili ovaj svijet nije oduzeo ništa, a mi smo poslije njih sakupili nešto za što ne nalazimo mjesto osim na zemlji.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ خَبَّاب ٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ هَاجَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, prenoseći od Sufjana, on od A‘meša, ovaj od Ebu-Vaila, a on od Habbaba, radijallahu anhu da je rekao: “Učinili smo Hidžru s Allahovim Poslanikom, a.s.”


 

حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْقُرَشِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُعَاذُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ ابْنَ أَبَانَ، أَخْبَرَهُ قَالَ أَتَيْتُ عُثْمَانَ بِطَهُورٍ وَهْوَ جَالِسٌ عَلَى الْمَقَاعِدِ، فَتَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَوَضَّأَ وَهْوَ فِي هَذَا الْمَجْلِسِ، فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ مَنْ تَوَضَّأَ مِثْلَ هَذَا الْوُضُوءِ، ثُمَّ أَتَى الْمَسْجِدَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ جَلَسَ، غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏”‏‏.‏ قَالَ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لاَ تَغْتَرُّوا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE S‘ad b. Hafs, njemu Šejban, prenoseći od Jahje, on od Muhammeda b. Ibrahima Kurešija, a ovaj od Muaza b. Abdur-Rahmana da mu je Ibn-Eban kazivao: “Donio sam Osmanu vodu za abdest – a on je sjedio u Mekaidu – pa se abdestio, lijepo i potpuno uzevši abdest, a zatim rekao: ‘Vidio sam Vjerovjesnika, a.s., kako se abdesti – a bio je na ovom mjestu – te je, lijepo i potpuno se abdestivši, rekao: ‘Ko se abdesti ovako, ode u džamiju i klanja dva rekata, a zatim sjede – bit će mu oprošteni grijesi koje je počinio.’’” Osman kaže: “Vjerovjesnik je, a.s., još rekao: ‘Nemojte sebe obmanjivati!’”


 

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ بَيَانٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ مِرْدَاسٍ الأَسْلَمِيِّ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَذْهَبُ الصَّالِحُونَ الأَوَّلُ فَالأَوَّلُ، وَيَبْقَى حُفَالَةٌ كَحُفَالَةِ الشَّعِيرِ أَوِ التَّمْرِ، لاَ يُبَالِيهِمُ اللَّهُ بَالَةً ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ يُقَالُ حُفَالَةٌ وَحُثَالَةٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Hammad, njemu Ebu-Avana, prenoseći od Bejana, on od Kajsa b. Ebu-Hazima, a ovaj od Mirdasa Eslemija da je kazivao: “Rekao je Vjerovjesnik, a.s.: ‘Nestajat će (izumirat će) dobri ljudi jedan za drugim, a ostat će oljupina (nekorisni ljudi), kao što je oljupina od ječma i datula; Allah im neće pridavati važnost.’” Ebu-Abdullah kaže: “Kaže se ‘hufala’ i ‘husala’ (oljupina).”


 

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ تَعِسَ عَبْدُ الدِّينَارِ وَالدِّرْهَمِ وَالْقَطِيفَةِ وَالْخَمِيصَةِ، إِنْ أُعْطِيَ رَضِيَ، وَإِنْ لَمْ يُعْطَ لَمْ يَرْضَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Jusuf da ga je obavijestio Ebu-Bekr, prenoseći od Ebu-Hasina, on od Ebu-Saliha, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je kazivao: “Rekao je Allahov Poslanik, a.s: ‘Propao rob dinara (zlata), dirhema (srebra), kadife i ukrašenog ogrtača! Ako mu se da, zadovoljan je, a ako mu se ne da, nije zadovoljan.’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لَوْ كَانَ لاِبْنِ آدَمَ وَادِيَانِ مِنْ مَالٍ لاَبْتَغَى ثَالِثًا، وَلاَ يَمْلأُ جَوْفَ ابْنِ آدَمَ إِلاَّ التُّرَابُ، وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَى مَنْ تَابَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Asim, prenoseći od Ibn-Džurejdža, on od Ataa, koji je čuo Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, kad je rekao: “Čuo sam Vjerovjesnika, a.s., da kaže: ‘Kada bi čovjek imao dvije doline imetka, poželio bi i treću. Čovjekov stomak (utrobu) napunit će samo zemlja; a Allah prima pokajanje onoga koji se pokaje.’”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا مَخْلَدٌ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لَوْ أَنَّ لاِبْنِ آدَمَ مِثْلَ وَادٍ مَالاً لأَحَبَّ أَنَّ لَهُ إِلَيْهِ مِثْلَهُ، وَلاَ يَمْلأُ عَيْنَ ابْنِ آدَمَ إِلاَّ التُّرَابُ، وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَى مَنْ تَابَ ‏”‏‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَلاَ أَدْرِي مِنَ الْقُرْآنِ هُوَ أَمْ لاَ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ ابْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ ذَلِكَ عَلَى الْمِنْبَرِ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed, kojeg je obavijestio Mahled, njega Ibn-Džurejdž, koji je čuo od Ataa, on od Ibn-Abbasa, a ovaj od Allahovog Poslanika, a.s., da je rekao: “Kada bi čovjek imao imetka poput jedne doline, volio bi da uz nju ima još jednu sličnu njoj. Čovjekovo oko napunit će samo zemlja; a Allah prima pokajanje onoga koji se pokaje.” Ibn-Abbas kaže: “Ne znam da li je ovo iz Kur’ana ili ne.” Također je rekao: “Čuo sam Ibn-Zubejra kako to govori s minbera.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الْغَسِيلِ، عَنْ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الزُّبَيْرِ، عَلَى الْمِنْبَرِ بِمَكَّةَ فِي خُطْبَتِهِ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏ “‏ لَوْ أَنَّ ابْنَ آدَمَ أُعْطِيَ وَادِيًا مَلأً مِنْ ذَهَبٍ أَحَبَّ إِلَيْهِ ثَانِيًا، وَلَوْ أُعْطِيَ ثَانِيًا أَحَبَّ إِلَيْهِ ثَالِثًا، وَلاَ يَسُدُّ جَوْفَ ابْنِ آدَمَ إِلاَّ التُّرَابُ، وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَى مَنْ تَابَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Abdur-Rahman b. Sulejman b. Gasil, prenoseći od Abbasa b. Sehla b. Sa‘da da je rekao kako je čuo Ibn-Zubejra da u Meki u svojoj hutbi s minbera govori: “O ljudi, zaista je Vjerovjesnik, a.s., govorio: ‘Kada bi čovjeku bila data dolina napunjena zlatom, poželio bi da uz nju ima i drugu, a da mu bude data i druga, poželio bi da ima i treću. Čovjekov trbuh ispunit će samo zemlja; a Allah prima pokajanje onoga koji se pokaje!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَوْ أَنَّ لاِبْنِ آدَمَ وَادِيًا مِنْ ذَهَبٍ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَادِيَانِ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إِلاَّ التُّرَابُ، وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَى مَنْ تَابَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od Saliha, a on od Ibn-Šihaba, kojeg je obavijestio Enes b. Malik da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Da čovjek ima dolinu od zlata, poželio bi da ima dvije. Njegova usta napunit će samo zemlja; a Allah prima pokajanje onoga koji se pokaje!”


 

وَقَالَ لَنَا أَبُو الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ أُبَىٍّ، قَالَ كُنَّا نَرَى هَذَا مِنَ الْقُرْآنِ حَتَّى نَزَلَتْ ‏{‏أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ‏}‏

 

Ebu-Velid nam je rekao: “PRIČAO NAM JE Hammad b. Selema, prenoseći od Sabita, on od Enesa, a ovaj od Ubejja da je rekao: ‘Mi smo smatrali da je ovo iz Kur’ana sve dok nije objavljeno: ‘Zaokuplja vas nastojanje da što imućniji budete…’


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ، قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ هَذَا الْمَالُ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ قَالَ لِي يَا حَكِيمُ ـ إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ، فَمَنْ أَخَذَهُ بِطِيبِ نَفْسٍ بُورِكَ لَهُ فِيهِ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ، وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلاَ يَشْبَعُ، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, ovom Zuhri, a njemu Urva i Seid b. Musejjeb, prenoseći od Hakima b. Hizama da je rekao: “Tražio sam od Vjerovjesnika, a.s., (nešto imovine, novca), pa mi je on dao. Zatim sam (opet) tražio, i on mi je dao, pa sam ponovo tražio, i on mi je dao, a zatim rekao: ‘Ovaj je imetak’ (Sufjan je možda rekao da je Hakim kazao: “Rekao mi je (Poslanik, a.s.): ‘O Hakime, doista je ovaj imetak…’”) ‘primamljiv i sladak: ko ga uzme bez požude, imat će blagoslova u njemu, a ko ga uzme s pohlepom, neće u njemu imati blagoslova, i bit će poput onoga koji jede, ali se ne može zasititi. Gornja ruka bolja je od donje.’”


 

حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ التَّيْمِيُّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَيُّكُمْ مَالُ وَارِثِهِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ مَالِهِ ‏”‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا مِنَّا أَحَدٌ إِلاَّ مَالُهُ أَحَبُّ إِلَيْهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنَّ مَالَهُ مَا قَدَّمَ، وَمَالُ وَارِثِهِ مَا أَخَّرَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, ovom A‘meš, a njemu Ibrahim Tejmi, prenoseći od Harisa b. Suvejda da mu je Abdullah kazivao: “Upitao je Vjerovjesnik, a.s.: ‘Kome je od vas imetak njegovog nasljednika draži od njegovog imetka?’ – ‘Allahov Poslaniče’, odgovorili su, ‘nema nikog među nama da mu njegov imetak nije draži!’ On reče: ‘Doista je njegov imetak onaj koji podijeli, a imetak njegovog nasljednika onaj koji ostavi iza sebe!’”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَرَجْتُ لَيْلَةً مِنَ اللَّيَالِي فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي وَحْدَهُ، وَلَيْسَ مَعَهُ إِنْسَانٌ ـ قَالَ ـ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يَكْرَهُ أَنْ يَمْشِيَ مَعَهُ أَحَدٌ ـ قَالَ ـ فَجَعَلْتُ أَمْشِي فِي ظِلِّ الْقَمَرِ فَالْتَفَتَ فَرَآنِي فَقَالَ ‏”‏ مَنْ هَذَا ‏”‏‏.‏ قُلْتُ أَبُو ذَرٍّ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ يَا أَبَا ذَرٍّ تَعَالَهْ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَمَشَيْتُ مَعَهُ سَاعَةً فَقَالَ ‏”‏ إِنَّ الْمُكْثِرِينَ هُمُ الْمُقِلُّونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، إِلاَّ مَنْ أَعْطَاهُ اللَّهُ خَيْرًا، فَنَفَحَ فِيهِ يَمِينَهُ وَشِمَالَهُ وَبَيْنَ يَدَيْهِ وَوَرَاءَهُ، وَعَمِلَ فِيهِ خَيْرًا ‏”‏‏.‏ قَالَ فَمَشَيْتُ مَعَهُ سَاعَةً فَقَالَ لِي ‏”‏ اجْلِسْ هَا هُنَا ‏”‏‏.‏ قَالَ فَأَجْلَسَنِي فِي قَاعٍ حَوْلَهُ حِجَارَةٌ فَقَالَ لِي ‏”‏ اجْلِسْ هَا هُنَا حَتَّى أَرْجِعَ إِلَيْكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقَ فِي الْحَرَّةِ حَتَّى لاَ أَرَاهُ فَلَبِثَ عَنِّي فَأَطَالَ اللُّبْثَ، ثُمَّ إِنِّي سَمِعْتُهُ وَهْوَ مُقْبِلٌ وَهْوَ يَقُولُ ‏”‏ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى ‏”‏‏.‏ قَالَ فَلَمَّا جَاءَ لَمْ أَصْبِرْ حَتَّى قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ مَنْ تُكَلِّمُ فِي جَانِبِ الْحَرَّةِ مَا سَمِعْتُ أَحَدًا يَرْجِعُ إِلَيْكَ شَيْئًا‏.‏ قَالَ ‏”‏ ذَلِكَ جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ عَرَضَ لِي فِي جَانِبِ الْحَرَّةِ، قَالَ بَشِّرْ أُمَّتَكَ أَنَّهُ مَنْ مَاتَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ، قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ قُلْتُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ نَعَمْ، وَإِنْ شَرِبَ الْخَمْرَ. قَالَ النَّضْرُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، وَحَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، وَالأَعْمَشُ، وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ، بِهَذَا‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، مُرْسَلٌ، لاَ يَصِحُّ، إِنَّمَا أَرَدْنَا لِلْمَعْرِفَةِ، وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ‏.‏ قِيلَ لأَبِي عَبْدِ اللَّهِ حَدِيثُ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ مُرْسَلٌ أَيْضًا لاَ يَصِحُّ، وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ أَبِي ذَرٍّ‏.‏ وَقَالَ اضْرِبُوا عَلَى حَدِيثِ أَبِي الدَّرْدَاءِ هَذَا‏.‏ إِذَا مَاتَ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ عِنْدَ الْمَوْتِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Džerir, prenoseći od Abdul-Aziza b. Rufeja, on od Zejda b. Vehba, a ovaj od Ebu-Zerra, radijallahu anhu da je rekao: “Izišao sam jedne noći i ugledao Allahovog Poslanika, a.s., kako ide sam; nikog nije bilo s njim. Mislio sam da on ne voli da ide neko s njim, pa sam išao (za njim) u sjeni mjeseca. Tada se on okrenuo, ugledao me i rekao: ‘Ko je to?’ – ‘Ebu-Zerr – Allah me učinio otkupom za tebe!’, odgovorih, a on reče: ‘O Ebu-Zerre, dođi!’ Išao sam potom neko vrijeme s njim, pa mi on reče: ‘Zaista će oni koji imaju mnogo imetka imati malo (nagrade) na Sudnjem danu, osim onoga kome Allah dadne imetak, pa ga (ovaj) bude dijelio desno i lijevo, ispred sebe i iza sebe, i njime bude činio dobro.’Išao sam zatim neko vrijeme s njim, pa mi on reče: ‘Sjedi ovdje!’, i posadi me na ravno mjesto oko kojeg je bilo kamenje, a onda mi opet reče: ‘Sjedi ovdje dok ti se ne vratim!’ Zaputio se potom kamenjarom (harrom), tako da ga više nisam vidio. Dugo se zadržao, a onda sam ga čuo kako, vraćajući se, govori: ‘… i ako ukrade i blud učini!” Kada je došao kod mene, nisam se mogao strpjeti da ne kažem: ‘Allahov Poslaniče – Allah me učinio otkupom za tebe! – s kim si pričao na rubu kamenjara? Nisam nikoga čuo da ti je išta odgovorio!’ – ‘Bio je to Džibril’, reče on, ‘koji se preda mnom pojavio na kraju kamenjara i rekao: ‘Obraduj svoj ummet da će ući u Džennet onaj koji umre, a ništa ne pridruži Allahu!’ – ‘O Džibrile’, rekoh, ‘i ako ukrade i blud učini?!’, a on mi reče: ‘Da, i ako ukrade i blud učini!’ – ‘I ako ukrade i blud učini?!’, upitah. ‘Da, pa i ako uzima alkohol!’, (odgovorio je).’” Nadr prenosi od Šu‘be, on od Habiba b. Ebu-Sabita, A‘meša i Abdul-Aziza b. Rufeja, a oni od Zejda b. Vehba ovaj hadis. Ebu-Abdullah (tj. Buhari) kaže: “Hadis je koji prenosi Ebu-Salih od Ebu-Derdaa mursel, nije vjerodostojan, a željeli smo da se zna. Hadis koji je vjerodostojan jest hadis koji porenosi Ebu-Zerr.” Pitali su Ebu-Abdullaha: “A hadis koji prenosi Ata b. Jesar od Ebu-Derdaa?” – “On je također mursel, nije vjerodostojan, a


 

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي حَرَّةِ الْمَدِينَةِ فَاسْتَقْبَلَنَا أُحُدٌ فَقَالَ ‏”‏ يَا أَبَا ذَرٍّ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ مَا يَسُرُّنِي أَنَّ عِنْدِي مِثْلَ أُحُدٍ هَذَا ذَهَبًا، تَمْضِي عَلَىَّ ثَالِثَةٌ وَعِنْدِي مِنْهُ دِينَارٌ، إِلاَّ شَيْئًا أُرْصِدُهُ لِدَيْنٍ، إِلاَّ أَنْ أَقُولَ بِهِ فِي عِبَادِ اللَّهِ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏”‏‏.‏ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ وَمِنْ خَلْفِهِ‏.‏ ثُمَّ مَشَى فَقَالَ ‏”‏ إِنَّ الأَكْثَرِينَ هُمُ الأَقَلُّونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلاَّ مَنْ قَالَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ـ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ وَمِنْ خَلْفِهِ ـ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِي ‏”‏ مَكَانَكَ لاَ تَبْرَحْ حَتَّى آتِيَكَ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ انْطَلَقَ فِي سَوَادِ اللَّيْلِ حَتَّى تَوَارَى فَسَمِعْتُ صَوْتًا قَدِ ارْتَفَعَ، فَتَخَوَّفْتُ أَنْ يَكُونَ قَدْ عَرَضَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَرَدْتُ أَنْ آتِيَهُ فَذَكَرْتُ قَوْلَهُ لِي ‏”‏ لاَ تَبْرَحْ حَتَّى آتِيَكَ ‏”‏ فَلَمْ أَبْرَحْ حَتَّى أَتَانِي، قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ سَمِعْتُ صَوْتًا تَخَوَّفْتُ، فَذَكَرْتُ لَهُ فَقَالَ ‏”‏ وَهَلْ سَمِعْتَهُ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَانِي فَقَالَ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِكَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ ‏”‏ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hasan b. Rebi, njemu Ebu-Ahves, prenoseći od A‘meša, a on od Zejda b. Vehba da je kazivao: “Rekao je Ebu-Zerr: ‘Išao sam s Vjerovjesnikom, a.s, zemljištem s crnim kamenom (harrom) u Medini – a ispred nas je bilo brdo Uhud – pa mi reče: ‘Ebu-Zerre!’ – ‘Odazivam ti se, Allahov Poslaniče!’, rekoh, a on reče: ‘Da imam zlata koliko je brdo Uhud, ne bi me radovalo da prođe treća noć, a da od toga imam i jedan dinar – osim da nešto ostavim za (izmirenje) dug(a) – koji nisam podijelio među Allahovim robovima ovako, ovako i ovako’, pokazavši desno, lijevo i iza sebe. Nastavio je potom ići i rekao: ‘Doista će oni koji imaju mnogo imetka imati malo nagrade na Sudnjem danu, osim onoga koji dijeli ovako, ovako i ovako – desno, lijevo i iza sebe – a malo je takvih.’ Onda mi je rekao: ‘Ostani na svome mjestu, Ebu-Zerre, i ne miči se dok se ja ne vratim!’ Uputio se kroz tamnu noć dok nije iščezao. Čuo sam neki glas i uplašio se da se nije neko ispriječio Vjerovjesniku, a.s., pa sam htio otići kod njega, ali se sjetih njegovih riječi: ‘Ne miči se dok se ne vratim!’, te se nisam micao dok se nije vratio. Kada je došao, rekoh: ‘Allahov Poslaniče, čuo sam neki glas, pa sam se uplašio’, spomenuvši mu sve. ‘A jesi li ga čuo?’, upita me on, a ja odgovorih: ‘Da.’ – ‘To je Džibril’, reče on, ‘koji mi je došao i rekao: ‘Ko umre iz tvoga ummeta, a ništa ne pridruži Allahu, ući će u Džennet!’ – ‘Pa i ako blud učini i ukrade?!’, rekoh. ‘Pa i ako blud učini i ukrade!’, reče on.’”


 

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ يُونُسَ،‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَوْ كَانَ لِي مِثْلُ أُحُدٍ ذَهَبًا لَسَرَّنِي أَنْ لاَ تَمُرَّ عَلَىَّ ثَلاَثُ لَيَالٍ وَعِنْدِي مِنْهُ شَىْءٌ، إِلاَّ شَيْئًا أُرْصِدُهُ لِدَيْنٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ahmed b. Šebib, njemu njegov otac, prenoseći od Junusa; a Lejs kaže da mu je pričao Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Ubejdullaha b. Abdullaha b. Utbe da je Ebu-Hurejra, radijallahu anhu, kazivao: “Rekao je Allahov Poslanik, a.s.: ‘Da imam zlata koliko je brdo Uhud, ne bi me radovalo da prođu tri noći, a da kod mene ima išta od njega, osim nešto što bih ostavio za vraćanje duga.’”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيْسَ الْغِنَى عَنْ كَثْرَةِ الْعَرَضِ، وَلَكِنَّ الْغِنَى غِنَى النَّفْسِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, njemu Ebu-Bekr, ovom Ebu-Hasin, prenoseći od Ebu-Saliha, on od Ebu-Hurejre, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Nije bogatstvo u mnoštvu ovosvjetskih dobara – veće je bogatstvo bogatstvo duše!”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّهُ قَالَ مَرَّ رَجُلٌ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِرَجُلٍ عِنْدَهُ جَالِسٍ ‏”‏ مَا رَأْيُكَ فِي هَذَا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَشْرَافِ النَّاسِ، هَذَا وَاللَّهِ حَرِيٌّ إِنْ خَطَبَ أَنْ يُنْكَحَ، وَإِنْ شَفَعَ أَنْ يُشَفَّعَ‏.‏ قَالَ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ مَرَّ رَجُلٌ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَا رَأْيُكَ فِي هَذَا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا رَجُلٌ مِنْ فُقَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ، هَذَا حَرِيٌّ إِنْ خَطَبَ أَنْ لاَ يُنْكَحَ، وَإِنْ شَفَعَ أَنْ لاَ يُشَفَّعَ، وَإِنْ قَالَ أَنْ لاَ يُسْمَعَ لِقَوْلِهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هَذَا خَيْرٌ مِنْ مِلْءِ الأَرْضِ مِثْلَ هَذَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Abdul-Aziz b. Ebu-Hazim, prenoseći od svoga oca, a on od Sehla b. Sa‘da Sa‘dija da je rekao: “Neki čovjek prošao je pored Allahovog Poslanika, a.s., te on čovjeka koji je sjedio kod njega upita: ‘Šta misliš o ovom čovjeku?’ Čovjek odgovori: ‘On je čovjek iz redova plemića. On je, tako mi Allaha, dostojan da, da mu djevojka bude isprošena, ako je zaprosi, i ako se zauzme (za nekoga), da mu to bude prihvaćeno.’ Allahov je Poslanik, a.s., zašutio. Potom je prošao drugi čovjek, pa je Allahov Poslanik, a.s., upitao: ‘A šta misliš o ovome?’ Čovjek reče: ‘Ovaj je čovjek iz redova siromašnih muslimana. On nije dostojan da da mu djevojka bude isprošena, ako (je) zaprosi, niti da mu, ako se zauzme (za nekoga), to bude prihvaćeno, niti da se, ako nešto rekne, slušaju njegove riječi.’ Allahov Poslanik, a.s., tada reče: ‘On je bolji od prepune zemlje (ljudi) nalik na onog prvog!’”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، قَالَ عُدْنَا خَبَّابًا فَقَالَ هَاجَرْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نُرِيدُ وَجْهَ اللَّهِ، فَوَقَعَ أَجْرُنَا عَلَى اللَّهِ، فَمِنَّا مَنْ مَضَى لَمْ يَأْخُذْ مِنْ أَجْرِهِ، مِنْهُمْ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ، وَتَرَكَ نَمِرَةً فَإِذَا غَطَّيْنَا رَأْسَهُ بَدَتْ رِجْلاَهُ، وَإِذَا غَطَّيْنَا رِجْلَيْهِ بَدَا رَأْسُهُ، فَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نُغَطِّيَ رَأْسَهُ، وَنَجْعَلَ عَلَى رِجْلَيْهِ مِنَ الإِذْخِرِ، وَمِنَّا مَنْ أَيْنَعَتْ لَهُ ثَمَرَتُهُ فَهْوَ يَهْدُبُهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Sufjan, a ovom A‘meš, koji je čuo Ebu-Vaila da kaže: “Obišli smo Habbaba, pa je on rekao: ‘Učinili smo Hidžru s Vjerovjesnikom, a.s., samo Allaha radi, i naša je nagrada kod Allaha. Među nama je bilo onih koji su umrli, a nisu uzeli nagradu (na ovome svijetu). Među njima je bio Mus‘ab b. Umejr, koji je ubijen u danu Bitke na Uhudu i koji je iza sebe ostavio samo ogrtač. Kada bismo njime pokrili glavu, otkrile bi se noge, a kada bismo njime pokrili noge, otkrila bi se glava. Tada nam je Verovjesnik, a.s., naredio da pokrijemo njegovu glavu, a da na noge stavimo mirisnu žukvu (el-izhir). Među nama je bilo i onih čiji su plodovi sazreli, i oni ih ubiru (na ovome svijetu).’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ زَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ اطَّلَعْتُ فِي الْجَنَّةِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا الْفُقَرَاءَ، وَاطَّلَعْتُ فِي النَّارِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ أَيُّوبُ وَعَوْفٌ، وَقَالَ صَخْرٌ وَحَمَّادُ بْنُ نَجِيحٍ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, njemu Selema b. Zerir, a ovom Ebu-Redža, prenoseći od Imrana b. Husajna, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Pogledao sam u Džennet i vidio da su većina njegovih stanovnika siromasi; pogledao sam u Džehennem i vidio da su većina njegovih stanovnika žene!” Ebu-Redžaa u predanju ovog hadisa slijede Ejjub i Avf, a prenosi ga i Sahr te Hammad b. Nedžih od Ebu-Redžaa, a on od Ibn-Abbasa.


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمْ يَأْكُلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى خِوَانٍ حَتَّى مَاتَ، وَمَا أَكَلَ خُبْزًا مُرَقَّقًا حَتَّى مَاتَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Ma‘mer, njemu Abdul-Varis, ovom Seid b. Ebu-Aruba, prenoseći od Katade, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., nije jeo sa stola (sinije) do svoje smrti niti je jeo mehkog hljeba (somuna) do svoje smrti.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَقَدْ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَمَا فِي رَفِّي مِنْ شَىْءٍ يَأْكُلُهُ ذُو كَبِدٍ، إِلاَّ شَطْرُ شَعِيرٍ فِي رَفٍّ لِي، فَأَكَلْتُ مِنْهُ حَتَّى طَالَ عَلَىَّ، فَكِلْتُهُ، فَفَنِيَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Ebu-Šejba, njemu Ebu-Usama, ovom Hišam, prenoseći od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Vjerovjesnik je, a.s., umro, a na mojoj polici nije bilo ništa što bi pojelo živo biće, osim nešto ječma. Ja sam ga jela jedno (duže) vrijeme, i kad sam ga izmjerila, potrošio se.”


 

حَدَّثَنِي أَبُو نُعَيْمٍ، بِنَحْوٍ مِنْ نِصْفِ هَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ ذَرٍّ، حَدَّثَنَا مُجَاهِدٌ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، كَانَ يَقُولُ آللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنْ كُنْتُ لأَعْتَمِدُ بِكَبِدِي عَلَى الأَرْضِ مِنَ الْجُوعِ، وَإِنْ كُنْتُ لأَشُدُّ الْحَجَرَ عَلَى بَطْنِي مِنَ الْجُوعِ، وَلَقَدْ قَعَدْتُ يَوْمًا عَلَى طَرِيقِهِمُ الَّذِي يَخْرُجُونَ مِنْهُ، فَمَرَّ أَبُو بَكْرٍ، فَسَأَلْتُهُ عَنْ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ، مَا سَأَلْتُهُ إِلاَّ لِيُشْبِعَنِي، فَمَرَّ وَلَمْ يَفْعَلْ، ثُمَّ مَرَّ بِي عُمَرُ فَسَأَلْتُهُ عَنْ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ، مَا سَأَلْتُهُ إِلاَّ لِيُشْبِعَنِي، فَمَرَّ فَلَمْ يَفْعَلْ، ثُمَّ مَرَّ بِي أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم فَتَبَسَّمَ حِينَ رَآنِي وَعَرَفَ، مَا فِي نَفْسِي وَمَا فِي وَجْهِي ثُمَّ قَالَ ‏”‏ أَبَا هِرٍّ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ الْحَقْ ‏”‏‏.‏ وَمَضَى فَتَبِعْتُهُ، فَدَخَلَ فَاسْتَأْذَنَ، فَأَذِنَ لِي، فَدَخَلَ فَوَجَدَ لَبَنًا فِي قَدَحٍ فَقَالَ ‏”‏ مِنْ أَيْنَ هَذَا اللَّبَنُ ‏”‏‏.‏ قَالُوا أَهْدَاهُ لَكَ فُلاَنٌ أَوْ فُلاَنَةُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَبَا هِرٍّ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ الْحَقْ إِلَى أَهْلِ الصُّفَّةِ فَادْعُهُمْ لِي ‏”‏‏.‏ قَالَ وَأَهْلُ الصُّفَّةِ أَضْيَافُ الإِسْلاَمِ، لاَ يَأْوُونَ إِلَى أَهْلٍ وَلاَ مَالٍ، وَلاَ عَلَى أَحَدٍ، إِذَا أَتَتْهُ صَدَقَةٌ بَعَثَ بِهَا إِلَيْهِمْ، وَلَمْ يَتَنَاوَلْ مِنْهَا شَيْئًا، وَإِذَا أَتَتْهُ هَدِيَّةٌ أَرْسَلَ إِلَيْهِمْ، وَأَصَابَ مِنْهَا وَأَشْرَكَهُمْ فِيهَا، فَسَاءَنِي ذَلِكَ فَقُلْتُ وَمَا هَذَا اللَّبَنُ فِي أَهْلِ الصُّفَّةِ كُنْتُ أَحَقُّ أَنَا أَنْ أُصِيبَ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ شَرْبَةً أَتَقَوَّى بِهَا، فَإِذَا جَاءَ أَمَرَنِي فَكُنْتُ أَنَا أُعْطِيهِمْ، وَمَا عَسَى أَنْ يَبْلُغَنِي مِنْ هَذَا اللَّبَنِ، وَلَمْ يَكُنْ مِنْ طَاعَةِ اللَّهِ وَطَاعَةِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم بُدٌّ، فَأَتَيْتُهُمْ فَدَعَوْتُهُمْ فَأَقْبَلُوا، فَاسْتَأْذَنُوا فَأَذِنَ لَهُمْ، وَأَخَذُوا مَجَالِسَهُمْ مِنَ الْبَيْتِ قَالَ ‏”‏ يَا أَبَا هِرٍّ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ خُذْ فَأَعْطِهِمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَأَخَذْتُ الْقَدَحَ فَجَعَلْتُ أُعْطِيهِ الرَّجُلَ فَيَشْرَبُ حَتَّى يَرْوَى، ثُمَّ يَرُدُّ عَلَىَّ الْقَدَحَ، فَأُعْطِيهِ الرَّجُلَ فَيَشْرَبُ حَتَّى يَرْوَى، ثُمَّ يَرُدُّ عَلَىَّ الْقَدَحَ فَيَشْرَبُ حَتَّى يَرْوَى، ثُمَّ يَرُدُّ عَلَىَّ الْقَدَحَ، حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ رَوِيَ الْقَوْمُ كُلُّهُمْ، فَأَخَذَ الْقَدَحَ فَوَضَعَهُ عَلَى يَدِهِ فَنَظَرَ إِلَىَّ فَتَبَسَّمَ فَقَالَ ‏”‏ أَبَا هِرٍّ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ بَقِيتُ أَنَا وَأَنْتَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ صَدَقْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ اقْعُدْ فَاشْرَبْ ‏”‏‏.‏ فَقَعَدْتُ فَشَرِبْتُ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ اشْرَبْ ‏”‏‏.‏ فَشَرِبْتُ، فَمَا زَالَ يَقُولُ ‏”‏ اشْرَبْ ‏”‏‏.‏ حَتَّى قُلْتُ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، مَا أَجِدُ لَهُ مَسْلَكًا‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَأَرِنِي ‏”‏‏.‏ فَأَعْطَيْتُهُ الْقَدَحَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَسَمَّى، وَشَرِبَ الْفَضْلَةَ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ebu-Nuajm pola ovoga hadisa, njemu Omer b. Zerr, a ovom Mudžahid da je Ebu-Hurejra govorio: “Tako mi Allaha, osim kojeg nema drugog Boga, ja sam od gladi pritiskao zemlju svojim stomakom i pritezao kamen na svome stomaku. Jednog dana sjeo sam na put kojim su prolazili (Poslanik, a.s., i njegovi drugovi). Naišao je Ebu-Bekr, te sam ga pitao za jedan ajet iz Allahove Knjige, a, tako mi Allaha, pitao sam ga samo ne bi li me nahranio. Ali, on je prošao i nije me nahranio. Zatim je pored mene prošao Omer, i ja sam ga pitao o jednom ajetu iz Allahove Knjige, a, tako mi Allaha, pitao sam ga samo ne bi li me nahranio. Ali, nije to uradio. Zatim je pored mene naišao Ebu-Kasim, a.s., nasmiješio se kada me je vidio, znajući šta je s mojom dušom (i srcem) i šta je na mom licu, i rekao: ‘Ebu-Hirre!’ – ‘Odazivam ti se, Allahov Poslaniče!’, rekoh. ‘Slijedi me!’, reče on i krenu, a ja sam ga slijedio. Potom je ušao (u kuću). Zatražio sam dopuštenje za ulazak, pa mi on dopusti da uđem. Ušao je, našao mlijeka u zdjeli i upitao: ‘Odakle je ovo mlijeko?’ – ‘Poklonio ti ga je taj i taj (ili ta i ta)’, odgovorili su mu, a on reče: ‘Ebu-Hirre!’ – ‘Odazivam ti se, Allahov Poslaniče!’, odgovorih. ‘Idi do ljudi sa Sofe’, reče on, ‘i pozovi ih da dođu k meni!’ Ljudi sa Sofe bili su gosti islama i nisu imali ni porodice ni imetka niti bilo koga kod koga bi našli utočište. Kada bi poslaniku, a.s., došla sadaka, on bi to poslao njima, sebi ne bi ništa od toga uzeo; kada bi mu nešto bilo darovano, malo bi poslao njima, a malo uzeo sebi i podijelio to s njima. Poslanikova, a.s., zapovijed zabrinula me je, pa sam u sebi rekao: ‘Šta ovo malo mlijeka znači ljudima sa Sofe? Ja sam bio preči da se napijem ovoga mlijeka, kojim bih se okrijepio. Kada dođu, Poslanik, a.s., zapovjedit će mi, i ja ću im dodavati (to mlijeko), a do mene, možda, ništa od njega neće dospjeti. Pa ipak, Allahu i Njegovu Poslaniku mora se pokoravati!’Otišao sam kod njih, pozvao ih, te su oni došli i zatražili dopuštenje za ulazak. On im je dopustio, pa su sjeli na svoja mjesta u kući. Poslanik, a.s., reče: ‘Ebu-Hirre!’ ‘Odazivam ti se, Allahov Poslaniče!’, odgovorih, a on reče: ‘Uzmi i dodaj im!’ Uzeo sam zdjelu i dodao (jednom) čovjeku, pa je pio dok se nije napio. Potom mi je vratio zdjelu, a ja sam je dodao drugom čovjeku, i on je pio dok se nije napio, a zatim mi vratio zdjelu. Potom je pio drugi čovjek dok se nije napio, a onda mi je zdjela vraćana sve dok nisam došao do Vjerovjesnika, a.s. – a svi ljudi već su se bili napili mlijeka. On je uzeo zdjelu, stavio je na svoju ruku, pogledao u mene, nasmiješio se i rekao: ‘Ebu-Hirre!’ – ‘Odazivam ti se, Allahov Poslaniče!’, rekoh, a on reče: ‘Ostali smo ja i ti!’ – ‘Istinu si rekao, Allahov Poslaniče!’, rekoh. ‘Sjedi i pij!’, reče on. Ja sam sjeo i napio se, ali on reče: ‘Pij!’, i ja sam pio. Stalno mi je govorio: ‘Pij!’, sve dok nisam rekao: ‘Ne, tako mi Onoga koji te je poslao s Istinom, nema više mjesta za to u mom stomaku!’ Tada on reče: ‘Daj mi to!’ Dao sam mu zdjelu, a on je zahvalio Allahu, spomenuo Njegovo ime i popio ostatak mlijeka.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا قَيْسٌ، قَالَ سَمِعْتُ سَعْدًا، يَقُولُ إِنِّي لأَوَّلُ الْعَرَبِ رَمَى بِسَهْمٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، وَرَأَيْتُنَا نَغْزُو، وَمَا لَنَا طَعَامٌ إِلاَّ وَرَقُ الْحُبْلَةِ وَهَذَا السَّمُرُ، وَإِنَّ أَحَدَنَا لَيَضَعُ كَمَا تَضَعُ الشَّاةُ، مَا لَهُ خِلْطٌ، ثُمَّ أَصْبَحَتْ بَنُو أَسَدٍ تُعَزِّرُنِي عَلَى الإِسْلاَمِ، خِبْتُ إِذًا وَضَلَّ سَعْيِي‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, prenoseći od Ismaila, a on od Kajsa, koji je čuo Sa‘da kako kazuje: “Ja sam prvi Arap koji je odapeo strijelu na Allahovu putu. Išli smo u borbu, a nismo imali hrane osim lišća huble i semura. Naš je izmet zbog toga bio poput ovčijeg izmeta (brabonjaka). Zatim su me pripadnici plemena Benu-Sa‘d počeli podučavati vjerskim propisima; u tom slučaju (ako me oni budu podučavali) propao sam i uzaludan je moj trud!”


 

حَدَّثَنِي عُثْمَانُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مُنْذُ قَدِمَ الْمَدِينَةَ مِنْ طَعَامِ بُرٍّ ثَلاَثَ لَيَالٍ تِبَاعًا حَتَّى قُبِضَ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Osman, njemu Džerir, prenoseći od Mensura, on od Ibrahima, ovaj od Esveda, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Muhammedova, a.s., porodica nije se zasitila hljeba od pšenice tri noći zaredom otkada je došao u Medinu pa sve do njegove smrti.”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ ـ هُوَ الأَزْرَقُ ـ عَنْ مِسْعَرِ بْنِ كِدَامٍ، عَنْ هِلاَلٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا أَكَلَ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم أَكْلَتَيْنِ فِي يَوْمٍ، إِلاَّ إِحْدَاهُمَا تَمْرٌ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ishak b. Ibrahim b. Abdur-Rahman, njemu Ishak Ezrek, prenoseći od Misara b. Kidama, on od Hilala, ovaj od Urve, a on od Aiše, radijallahu anhu da je rekla: “Muhammedova, a.s., porodica nije u jednom danu jela dva jela, a da jedno od njih nisu bile datule.”


 

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ فِرَاشُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَدَمٍ، وَحَشْوُهُ مِنْ لِيفٍ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ahmed b. Redža, njemu Nadr, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Postelja Allahovog Poslanika, a.s., bila je od štavljene kože, napunjena palminim vlaknima.”


 

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ كُنَّا نَأْتِي أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ وَخَبَّازُهُ قَائِمٌ وَقَالَ كُلُوا فَمَا أَعْلَمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَغِيفًا مُرَقَّقًا، حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ، وَلاَ رَأَى شَاةً سَمِيطًا بِعَيْنِهِ قَطُّ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hudba b.Halid, njemu Hemmam b. Jahja, a ovom Katada, koji je rekao: “Dolazili smo kod Enesa b. Malika, a njegov je pekar stajao. Enes nam reče: ‘Jedite! Ja ne znam da je Vjerovjesnik, a.s., vidio somun do svoje smrti, niti je vidio pečenu ovcu.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ يَأْتِي عَلَيْنَا الشَّهْرُ مَا نُوقِدُ فِيهِ نَارًا، إِنَّمَا هُوَ التَّمْرُ وَالْمَاءُ، إِلاَّ أَنْ نُؤْتَى بِاللُّحَيْمِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Jahja, ovom Hišam, a njemu njegov otac, prenoseći od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Cijeli bi mjesec prolazio, a mi ne bismo potpalili vatru; sva naša hrana bile su hurme i voda, osim kad nam neko dadne malo mesa.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ لِعُرْوَةَ ابْنَ أُخْتِي إِنْ كُنَّا لَنَنْظُرُ إِلَى الْهِلاَلِ ثَلاَثَةَ أَهِلَّةٍ فِي شَهْرَيْنِ، وَمَا أُوقِدَتْ فِي أَبْيَاتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَارٌ‏.‏ فَقُلْتُ مَا كَانَ يُعِيشُكُمْ قَالَتِ الأَسْوَدَانِ التَّمْرُ وَالْمَاءُ إِلاَّ أَنَّهُ قَدْ كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جِيرَانٌ مِنَ الأَنْصَارِ كَانَ لَهُمْ مَنَائِحُ، وَكَانُوا يَمْنَحُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَبْيَاتِهِمْ، فَيَسْقِينَاهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah Uvejsi, a njemu Ibn-Ebu-Hazim, prenoseći od svoga oca, on)od Jezida b. Rumana, ovaj od Urve, a on od Aiše, radijallahu anhu da je rekla Urvi: “Sestriću! Mi smo viđali treći mlađak u dva mjeseca, a u kući Allahovog Poslanika, a.s., ne bi bila potpaljena vatra.” Urva je upitao: “Šta vas je održavalo u životu?”, a Aiša odgovori: “Hurme i voda, osim što je Allahov Poslanik, a.s., imao neke komšije ensarije koje su imale deve što su im date na korištenje, pa su mu iz svojih kuša slali mlijeko, a on bi nam dao da ga pijemo.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ اللَّهُمَّ ارْزُقْ آلَ مُحَمَّدٍ قُوتًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Muhammed b. Fudajl, prenoseći od svoga oca, on od Umare, ovaj od Ebu-Zur‘e, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je rekao: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Allahu, opskrbi Muhammedovu porodicu nasušnim hljebom!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَشْعَثَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ مَسْرُوقًا، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَىُّ الْعَمَلِ كَانَ أَحَبَّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتِ الدَّائِمُ‏.‏ قَالَ قُلْتُ فَأَىَّ حِينٍ كَانَ يَقُومُ قَالَتْ كَانَ يَقُومُ إِذَا سَمِعَ الصَّارِخَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, kojeg je obavijestio njegov otac, prenoseći od Šu‘be, on od Eš‘asa, ovaj od svoga oca, a on od Mesruka, koji kaže: “Upitao sam Aišu, radijallahu anhu: ‘Koji je posao bio Vjerovjesniku, a.s., najdraži?’ – ‘Stalni’, odgovorila je.” On kaže: “Upitao sam: ‘U koje je doba (noći) ustajao?’ – ‘Ustajao je kada bi čuo horoza’, odgovorila je.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي يَدُومُ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, prenoseći od Malika, on od Hišama b. Urve, ovaj od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Allahovom Poslaniku, a.s., najdraži je posao bio onaj na kojem čovjek ustraje.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لَنْ يُنَجِّيَ أَحَدًا مِنْكُمْ عَمَلُهُ ‏”‏‏.‏ قَالُوا وَلاَ أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ وَلاَ أَنَا، إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِي اللَّهُ بِرَحْمَةٍ، سَدِّدُوا وَقَارِبُوا، وَاغْدُوا وَرُوحُوا، وَشَىْءٌ مِنَ الدُّلْجَةِ‏.‏ وَالْقَصْدَ الْقَصْدَ تَبْلُغُوا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Ibn-Ebu-Zi’b, prenoseći od Seida Makburija, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je kazivao: “Rekao je Allahov Poslanik, a.s.: ‘Nikog od vas neće spasiti njegova djela!’ – ‘Ni tebe, Allahov Poslaniče?!’, upitaše ashabi. ‘Ni mene’, reče on, ‘jedino ako me Allah obaspe milošću! Radite ispravno, iskreno i umjereno! Allahu ibadet činite ujutro, poslije podne i u jednom dijelu noći! Držite se umjerenog puta, stići ćete (do željenog cilja)!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ سَدِّدُوا وَقَارِبُوا، وَاعْلَمُوا أَنْ لَنْ يُدْخِلَ أَحَدَكُمْ عَمَلُهُ الْجَنَّةَ، وَأَنَّ أَحَبَّ الأَعْمَالِ أَدْوَمُهَا إِلَى اللَّهِ، وَإِنْ قَلَّ ‏”‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, njemu Sulejman, prenoseći od Musaa b. Ukbe, on od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Radite ispravno, iskreno i umjereno! Znajte da nikoga neće njegova djela uvesti u Džennet i da su Allahu najdraža ona djela koja su najtrajnija, pa makar bila i neznatna.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الأَعْمَالِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ قَالَ ‏”‏ أَدْوَمُهَا وَإِنْ قَلَّ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ ‏”‏ اكْلَفُوا مِنَ الأَعْمَالِ مَا تُطِيقُونَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Ar‘ara, njemu Šu‘ba, prenoseći od Seida b. Ibrahima, on od Ebu-Seleme, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Upitali su Vjerovjesnika, a.s.: ‘Koja su djela najdraža Allahu?’ – ‘Ona koja su najtrajnija, pa makar bila i neznatna’, odgovorio je, dodavši: ‘Radite one poslove koje ste u stanju raditi!’”


 

حَدَّثَنِي عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ سَأَلْتُ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ قُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ كَيْفَ كَانَ عَمَلُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَلْ كَانَ يَخُصُّ شَيْئًا مِنَ الأَيَّامِ قَالَتْ لاَ، كَانَ عَمَلُهُ دِيمَةً، وَأَيُّكُمْ يَسْتَطِيعُ مَا كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَطِيعُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Ebu-Šejba, njemu Džerir, prenoseći od Mensura, on od Ibrahima, a ovaj od Alkame, koji je rekao: “Upitao sam majku vjernika Aišu, radijallahu anhu: ‘O majko pravovjernih, kakva su bila djela Vjerovjesnikova, a.s.? Je li u nekim danima činio posebne ibadete (djela)?’ – ‘Ne’, odgovorila je, ‘njegova su djela bila stalna; a ko od vas može ono što je Vjerovjesnik, a.s., mogao?!’”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ سَدِّدُوا وَقَارِبُوا، وَأَبْشِرُوا، فَإِنَّهُ لاَ يُدْخِلُ أَحَدًا الْجَنَّةَ عَمَلُهُ ‏”‏‏.‏ قَالُوا وَلاَ، أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ وَلاَ أَنَا إِلاَّ أَنْ يَتَغَمَّدَنِي اللَّهُ بِمَغْفِرَةٍ وَرَحْمَةٍ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَظُنُّهُ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَائِشَةَ‏.‏ وَقَالَ عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ سَدِّدُوا وَأَبْشِرُوا ‏”‏‏.‏ وَقَالَ مُجَاهِدٌ ‏{‏قَوْلاً سَدِيدًا‏}‏ وَسَدَادًا صِدْقًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Muhammed b. Zibrikan, ovom Musa b. Ukba, prenoseći od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, on od Aiše, radijallahu anhu, a ona od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Radite ispravno, iskreno i umjereno i radujte se, jer nikoga u Džennet neće uvesti njegova djela!” – “Ni tebe, Allahov Poslaniče?!”, upitali su. “Ni mene, jedino ako me Allah obaspe oprostom i milošću!”Ali b. Abdullah kaže: “Mislim da ovaj hadis prenosi Ebu-Nadr od Ebu-Seleme, a on od Aiše, radijallahu anhu”Affan kaže: “Pričao nam je Vuhejb, prenoseći od Musaa b. Ukbe, on od Ebu-Seleme, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Radite ispravno i iskreno i radujte se!’” Mudžahid kaže da riječi “sedaden” i “sediden” znače “iskreno”.


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى لَنَا يَوْمًا الصَّلاَةَ، ثُمَّ رَقِيَ الْمِنْبَرَ فَأَشَارَ بِيَدِهِ قِبَلَ قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ، فَقَالَ ‏ “‏ قَدْ أُرِيتُ الآنَ ـ مُنْذُ صَلَّيْتُ لَكُمُ الصَّلاَةَ ـ الْجَنَّةَ وَالنَّارَ مُمَثَّلَتَيْنِ فِي قُبُلِ هَذَا الْجِدَارِ، فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ، فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ibrahim b. Munzir, njemu Muhammed b. Fuhejl, ovom njegov otac, prenoseći od Hilala b. Alija da je čuo Enesa b. Malika, radijallahu anhu, kako je kazivao: “Jednog dana Allahov Poslanik, a.s., klanjao je s nama namaz (predvodeći nas), a zatim se popeo na minber i pokazao rukom u pravcu kible u džamiji, rekavši: ‘Sada, u trenutku dok sam vas predvodio u namazu, pokazan mi je Džennet i Džehennem. Predočeni su mi ispred ovoga zida. Ja nisam vidio dobra i zla kao u ovome danu! Nisam vidio dobra i zla kao u ovome danu!’”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الرَّحْمَةَ يَوْمَ خَلَقَهَا مِائَةَ رَحْمَةٍ، فَأَمْسَكَ عِنْدَهُ تِسْعًا وَتِسْعِينَ رَحْمَةً، وَأَرْسَلَ فِي خَلْقِهِ كُلِّهِمْ رَحْمَةً وَاحِدَةً، فَلَوْ يَعْلَمُ الْكَافِرُ بِكُلِّ الَّذِي عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الرَّحْمَةِ لَمْ يَيْأَسْ مِنَ الْجَنَّةِ، وَلَوْ يَعْلَمُ الْمُؤْمِنُ بِكُلِّ الَّذِي عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْعَذَابِ لَمْ يَأْمَنْ مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Jakub b. Abdur-Rahman, prenoseći od Amra b. Ebu-Amra, on od Seida b. Ebu-Seida Makburija, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je rekao: “Čuo sam Allahovog Poslanika, a.s., da kaže: ‘Na dan kada je Allah stvorio milost, stvorio ju je u stotinu dijelova. Kod Sebe je zadržao devedeset i devet dijelova, a među sva Svoja stvorenja poslao je jedan dio milosti. Da zna nevjernik svu milost koja je kod Allaha, ne bi gubio nadu u Džennet! A da vjernik zna sve kazne koje su kod Allaha, ne bi sebe smatrao sigurnim od Vatre!’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أُنَاسًا مِنَ الأَنْصَارِ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَسْأَلْهُ أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلاَّ أَعْطَاهُ حَتَّى نَفِدَ مَا عِنْدَهُ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ نَفِدَ كُلُّ شَىْءٍ أَنْفَقَ بِيَدَيْهِ ‏ “‏ مَا يَكُنْ عِنْدِي مِنْ خَيْرٍ لاَ أَدَّخِرْهُ عَنْكُمْ، وَإِنَّهُ مَنْ يَسْتَعِفَّ يُعِفُّهُ اللَّهُ، وَمَنْ يَتَصَبَّرْ يُصَبِّرْهُ اللَّهُ، وَمَنْ يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ اللَّهُ، وَلَنْ تُعْطَوْا عَطَاءً خَيْرًا وَأَوْسَعَ مِنَ الصَّبْرِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, on od Ataa b. Jezida, kojeg je Seid obavijestio da su neke ensarije tražile nešto od Allahovog Poslanika, a.s., i nijedan od njih nije tražio, a da mu on nije dao, sve dok nije nestalo sve što je imao. Kada je nestalo sve ono što je podijelio svojim rukama, rekao im je: “Imetak koji bude kod mene, neću vam uskratiti (zadržavajući ga za druge). Doista će onoga koji se usteže tražiti od ljudi Allah učiniti čednim. Onoga koji nastoji biti strpljiv Allah će učiniti strpljivim, a onoga koji traži da bude neovisan o ljudima Allah će učiniti neovisnim. Neće vam biti dat bolji i obilniji dar od strpljivosti (sabura).”


 

حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عِلاَقَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي حَتَّى تَرِمَ ـ أَوْ تَنْتَفِخَ ـ قَدَمَاهُ فَيُقَالُ لَهُ، فَيَقُولُ ‏ “‏ أَفَلاَ أَكُونُ عَبْدًا شَكُورًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hallad b. Jahja, njemu Mis‘ar, ovom Zijad b. Ilaka, koji čuo Mugiru b. Šu‘bu kako kaže: “Vjerovjesnik, a.s, klanjao je tako da su mu otjecale noge. To bi mu spomenuli, pa bi on odgovorio: ‘Zar da ne budem zahvalan (Allahov) rob?!’”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ حُصَيْنَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ كُنْتُ قَاعِدًا عِنْدَ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ فَقَالَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِي سَبْعُونَ أَلْفًا بِغَيْرِ حِسَابٍ، هُمُ الَّذِينَ لاَ يَسْتَرْقُونَ، وَلاَ يَتَطَيَّرُونَ، وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ishak, njemu Revh b. Ubada, a ovom Šu‘ba, koji je čuo od Husajna b. Abdur-Rahmana, on od Seida b. Džubejra, a ovaj od Ibn-Abbasa da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “U Džennet će iz mog ummeta ući sedamd hiljada (ljudi) bez polaganja računa. Ti su ljudi oni koji se ne liječe čaranjem niti su sujevjerni, i oni se na Gospodara svoga oslanjaju.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا غَيْرُ، وَاحِدٍ، مِنْهُمْ مُغِيرَةُ وَفُلاَنٌ وَرَجُلٌ ثَالِثٌ أَيْضًا عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ وَرَّادٍ كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَنَّ مُعَاوِيَةَ كَتَبَ إِلَى الْمُغِيرَةِ أَنِ اكْتُبْ إِلَىَّ بِحَدِيثٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ الْمُغِيرَةُ أَنِّي سَمِعْتُهُ يَقُولُ عِنْدَ انْصِرَافِهِ مِنَ الصَّلاَةِ ‏ “‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهْوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ ‏”‏‏.‏ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ قَالَ وَكَانَ يَنْهَى عَنْ قِيلَ وَقَالَ وَكَثْرَةِ السُّؤَالِ، وَإِضَاعَةِ الْمَالِ، وَمَنْعٍ وَهَاتِ، وَعُقُوقِ الأُمَّهَاتِ، وَوَأْدِ الْبَنَاتِ‏.‏ وَعَنْ هُشَيْمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ وَرَّادًا يُحَدِّثُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ الْمُغِيرَةِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Muslim, njemu Hušejm, a ovom više ljudi, među njima Mugire, taj i taj i treći čovjek, prenoseći od Šabija, a on od Verrada, pisara Mugire b. Šu‘be, da je Muavija pisao Mugiri: “Napiši mi (i pošalji) hadis koji si čuo od Allahovog Poslanika, a.s.!” Mugira mu je napisao: “Doista sam čuo Poslanika, a.s., kako je po završetku namaza tri puta rekao: ‘Nema Boga osim Allaha, Jedinog! On nema suparnika! Njemu pripada sva vlast i zahvala, i On sve može!’ Zabranjivao je bezvrijedne riječi ‘rekla-kazala’, učestalo postavljanje pitanja, rasipanje imetka, sprečavanje davanja onoga što se dužno dati, traženje onoga što čovjeku ne pripada, neposlušnost prema majkama i zakopavanje živih djevojčica.”Hušejm kaže: “Obavijestio nas je Abdul-Melik b. Umejr, kojem je Verrad pričao ovaj hadis, prenoseći ga od Mugire, a on od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ، سَمِعَ أَبَا حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ يَضْمَنْ لِي مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَمَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ أَضْمَنْ لَهُ الْجَنَّةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhamed b. Ebu-Bekr Mukaddemi, njemu Omer b. Ali, ovom Ebu-Hazim, prenoseći od Sehla b. Sa‘da, a on od Allahovog Poslanika, a.s., da je rekao: “Ko mi da jamstvo za ono što je između njegovih vilica i ono što je između njegovih nogu – ja ću mu zajamčiti Džennet.”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا، أَوْ لِيَصْمُتْ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلاَ يُؤْذِ جَارَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdul-Aziz b. Abdullah, njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Ebu-Seleme, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je kazivao: “Rekao je Allahov Poslanik, a.s.: ‘Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka govori ono što je dobro ili neka šuti! Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka ne uznemirava svoga komšiju! Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka ugosti (počasti) svoga gosta!’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيِّ، قَالَ سَمِعَ أُذُنَاىَ، وَوَعَاهُ، قَلْبِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ الضِّيَافَةُ ثَلاَثَةُ أَيَّامٍ جَائِزَتُهُ ‏”‏‏.‏ قِيلَ مَا جَائِزَتُهُ قَالَ ‏”‏ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا، أَوْ لِيَسْكُتْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, nemu Lejs, a ovom Seid Makburi, prenoseći od Ebu-Šurejka Huzaija da je rekao: “Čule su moje uši, a moje srce shvatilo, kada je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Pružanje gostoprimstva traje tri dana, a dužnost vam je dati gostu ono što mu pripada!’ – ‘Koliko je ono što mu pripada?’, upitali su. ‘Noć i dan. A ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka govori ono što je dobro ili neka šuti!’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مَا يَتَبَيَّنُ فِيهَا، يَزِلُّ بِهَا فِي النَّارِ أَبْعَدَ مِمَّا بَيْنَ الْمَشْرِقِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ibrahim b. Hamza, njemu Ibn-Ebu-Hazim, prenoseći od Jezida, on od Muhammeda b. Ibrahima, ovaj od Isaa b. Talhe Tejmija, a on od Ebu-Hurejre da je čuo Allahovog Poslanika, a.s., kako kaže: “Zaista čovjek (iz)govori riječi o čijem značenju ne razmišlja, a zbog kojih padne u Vatru dublje nego što je razdaljina između istoka.”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ، سَمِعَ أَبَا النَّضْرِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ـ يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍ ـ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ رِضْوَانِ اللَّهِ لاَ يُلْقِي لَهَا بَالاً، يَرْفَعُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَاتٍ، وَإِنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ سَخَطِ اللَّهِ لاَ يُلْقِي لَهَا بَالاً يَهْوِي بِهَا فِي جَهَنَّمَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdullah b. Munir, njemu Ebu-Nadr, ovom Abdur-Rahman b. Abdullah Ibn-Dinar, prenoseći od svoga oca, on od Ebu-Saliha, ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, a.s., koji je rekao: “Doista rob (čovjek) (iz)govori riječi kojima je Allah zadovoljan i ne razmišljajući o njima, a zbog kojih mu Allah podiže stupnjeve (u Džennetu), i, doista, rob (čovjek) (iz)govori riječi koje srde Allaha, ne razmišljajući o njima, a zbog kojih će pasti u Džehennem.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي خُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ اللَّهُ، رَجُلٌ ذَكَرَ اللَّهَ فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Jahja, prenoseći od Ubejdullaha, on od Hubejba b. Abdur-Rahmana, on od Hafsa b. Asima, ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Sedmericu će Allah natkriti Svojim hladom:… čovjeka koji se sjeti Allaha, pa mu se iz očiju proliju suze.”


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيٍّ، عَنْ حُذَيْفَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ كَانَ رَجُلٌ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ يُسِيءُ الظَّنَّ بِعَمَلِهِ، فَقَالَ لأَهْلِهِ إِذَا أَنَا مُتُّ فَخُذُونِي فَذَرُّونِي، فِي الْبَحْرِ فِي يَوْمٍ صَائِفٍ، فَفَعَلُوا بِهِ، فَجَمَعَهُ اللَّهُ ثُمَّ قَالَ مَا حَمَلَكَ عَلَى الَّذِي صَنَعْتَ قَالَ مَا حَمَلَنِي إِلاَّ مَخَافَتُكَ‏.‏ فَغَفَرَ لَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Ebu-Šejba, njemu Džerir, prenoseći od Mensura, on od Ribija, ovaj od Huzejfe, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Jedan čovjek od onih koji su bili prije vas posumnjao je u ispravnost svojih djela, te je rekao svojoj porodici: ‘Kada umrem, (spalite me i) moje posmrtne ostatke , u toplom danu, raspršite u moru!’, i oni su to uradili. Allah ga je sastavio, a zatim rekao: ‘Šta te je navelo na ono što si učinio?’ – ‘Neveo me je samo strah od Tebe!’, rekao je on, pa mu je Allah oprostio.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، سَمِعْتُ أَبِي، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَبْدِ الْغَافِرِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ذَكَرَ رَجُلاً فِيمَنْ كَانَ سَلَفَ أَوْ قَبْلَكُمْ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً وَوَلَدًا ـ يَعْنِي أَعْطَاهُ قَالَ ـ فَلَمَّا حُضِرَ قَالَ لِبَنِيهِ أَىَّ أَبٍ كُنْتُ قَالُوا خَيْرَ أَبٍ‏.‏ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَبْتَئِرْ عِنْدَ اللَّهِ خَيْرًا ـ فَسَّرَهَا قَتَادَةُ لَمْ يَدَّخِرْ ـ وَإِنْ يَقْدَمْ عَلَى اللَّهِ يُعَذِّبْهُ فَانْظُرُوا، فَإِذَا مُتُّ فَأَحْرِقُونِي، حَتَّى إِذَا صِرْتُ فَحْمًا فَاسْحَقُونِي ـ أَوْ قَالَ فَاسْهَكُونِي ـ ثُمَّ إِذَا كَانَ رِيحٌ عَاصِفٌ فَأَذْرُونِي فِيهَا‏.‏ فَأَخَذَ مَوَاثِيقَهُمْ عَلَى ذَلِكَ وَرَبِّي فَفَعَلُوا فَقَالَ اللَّهُ كُنْ‏.‏ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ، ثُمَّ قَالَ أَىْ عَبْدِي مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ قَالَ مَخَافَتُكَ ـ أَوْ فَرَقٌ مِنْكَ ـ فَمَا تَلاَفَاهُ أَنْ رَحِمَهُ اللَّهُ ‏”‏‏.‏ فَحَدَّثْتُ أَبَا عُثْمَانَ فَقَالَ سَمِعْتُ سَلْمَانَ غَيْرَ أَنَّهُ زَادَ فَأَذْرُونِي فِي الْبَحْرِ‏.‏ أَوْ كَمَا حَدَّثَ‏.‏ وَقَالَ مُعَاذٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، سَمِعْتُ عُقْبَةَ، سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa, njemu Mu‘temir, ovom Katada, prenoseći od Ukbe b. Abdul-Gafira, a on od Ebu-Seida, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., spomenuo čovjeka iz prošlih generacija (ili je rekao: “… iz generacija koje su bile prije vas…”) kojem je Allah dao imetak i djecu. Kada mu se približila smrt, rekao je svojim sinovima: “Kakav sam vam otac bio?” – “Bio si dobar otac”, odgovoriše, a on im reče: “Ali on nije pohranio nikakvo dobro djelo kod Allaha.” (Katada je protumačio riječ “jebteir”, koja je ovdje upotrijebljena, riječju “jeddehir”, što znači “pohraniti”.) “Kada dođe kod Allaha, kaznit će ga, pa zato gledajte da me spalite kada umrem, a kad postanem ugalj, isitnite me u prah, i, kada bude olujni vjetar, bacite moj pepeo u vjetar!” “On je od svoje djece dobio čvrsto obećanje da će to uraditi, a, tako mi moga Gospodara, tako su i uradili! Onda je Allah rekao: ‘Budi!’, kad ono – čovjek stoji! ‘O moj robe’, rekao je potom (Allah), ‘šta te je navelo na ono što si uradio?’, a on je odgovorio: ‘Strah od Tebe!’ A ono što ga je zadesilio bila je milost Allahova.” Sulejman (Timi) kaže: “Ja sam ovo pričao Ebu-Osmanu, pa mi je rekao: ‘Čuo sam to od Selmana, samo je on dodao: ‘Bacite moj pepeo u more!’, ili kako je već pričao Ebu-Seid.’”Muaz ovaj hadis prenosi od Šu‘be, on od Katade, ovaj od Ukbe, on od Ebu-Seida, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَثَلِي وَمَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ كَمَثَلِ رَجُلٍ أَتَى قَوْمًا فَقَالَ رَأَيْتُ الْجَيْشَ بِعَيْنَىَّ، وَإِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْعُرْيَانُ فَالنَّجَا النَّجَاءَ‏.‏ فَأَطَاعَتْهُ طَائِفَةٌ فَأَدْلَجُوا عَلَى مَهْلِهِمْ فَنَجَوْا، وَكَذَّبَتْهُ طَائِفَةٌ فَصَبَّحَهُمُ الْجَيْشُ فَاجْتَاحَهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. A‘la, njemu Ebu-Usama, prenoseći od Burejda b. Abdullaha b. Ebu-Burde, on od Ebu-Burde, a ovaj od Ebu-Musaa da je kazivao: “Rekao je Allahov Poslanik, a.s: ‘Moj je primjer i primjer onoga s čime me je Allah poslao poput (primjera) čovjeka koji je došao svome narodu i rekao: ‘Vidio sam vojsku svojim očima, a ja sam vam kao nag opominjač. Zato, spasite se! Spasite se!’ Jedna ga je skupina ljudi poslušala i izišla polahko, krišom, po noći, te se spasila. Druga skupina nije mu povjerovala, i vojska ih je ujutro napala i uništila.’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّمَا مَثَلِي وَمَثَلُ النَّاسِ كَمَثَلِ رَجُلٍ اسْتَوْقَدَ نَارًا، فَلَمَّا أَضَاءَتْ مَا حَوْلَهُ جَعَلَ الْفَرَاشُ وَهَذِهِ الدَّوَابُّ الَّتِي تَقَعُ فِي النَّارِ يَقَعْنَ فِيهَا، فَجَعَلَ يَنْزِعُهُنَّ وَيَغْلِبْنَهُ فَيَقْتَحِمْنَ فِيهَا، فَأَنَا آخُذُ بِحُجَزِكُمْ عَنِ النَّارِ، وَأَنْتُمْ تَقْتَحِمُونَ فِيهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šu‘ba, ovom Ebu-Zinad, prenoseći od Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je čuo Allahovog Poslanika, a.s., kako kaže: “Moj je primjer i primjer ljudi poput čovjeka koji je naložio vatru, i kad je ona osvijetlila njegovu okolicu, leptirići i oni insekti koji padaju u vatru počeli su hrliti u nju. Čovjek ih je pokušavao spiječiti, ali su ga nadvladali i padali u vatru. Slično tome, i ja vas držim za pojaseve da ne padnete u vatru, ali oni (tj. vi) upadate u nju.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، عَنْ عَامِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ، وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Zekerijja, prenoseći od Amira, a on od Abdullaha b. Amra da je kazivao: “Rekao je Vjerovjesnik, a.s.: ‘Musliman je onaj od čijeg su jezika i ruku sigurni drugi muslimani, a muhadžir je onaj koji ostavi ono što je Allah zabranio.’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ كَانَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً، وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, on od Ibn-Šihaba, ovaj od Seida b. Musejjeba, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je govorio: “Rekao je Allahov Poslanik, a.s.: ‘Da znate ono što ja znam, malo biste se smijali, a mnogo plakali!’”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا‏”‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, njemu Šu‘ba, prenoseći od Musaa b. Enesa, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Da znate ono što ja znam, malo biste se smijali, a mnogo plakali!”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ حُجِبَتِ النَّارُ بِالشَّهَوَاتِ، وَحُجِبَتِ الْجَنَّةُ بِالْمَكَارِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, prenoseći od Ebu-Zinada, on od A‘redža, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Vatra je okružena strastima, a Džennet neugodnostima.”


 

حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ مَسْعُودٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَالأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ الْجَنَّةُ أَقْرَبُ إِلَى أَحَدِكُمْ مِنْ شِرَاكِ نَعْلِهِ، وَالنَّارُ مِثْلُ ذَلِكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Musa b. Mesud, njemu Sufjan, prenoseći od Mensura i A‘meša, oni od Ebu-Vaila, a on od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Rekao je Vjerovjesnik, a.s.: ‘Džennet je svakom od vas bliži od kaiša njegove sandale, a i Vatra isto tako!’”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ أَصْدَقُ بَيْتٍ قَالَهُ الشَّاعِرُ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Musenna, njemu Gunder, ovom Šu‘ba, prenoseći od Abdul-Melika b. Umejra, on od Ebu-Seleme, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Najistinitiji stih koji je pjesnik naveo jest: ‘Odista, sve osim Allaha prolazno je!’”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا نَظَرَ أَحَدُكُمْ إِلَى مَنْ فُضِّلَ عَلَيْهِ فِي الْمَالِ وَالْخَلْقِ، فَلْيَنْظُرْ إِلَى مَنْ هُوَ أَسْفَلَ مِنْهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, prenoseći od Ebu-Zinada, on od A‘redža, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Vjerovjesnika, a.s, da je rekao: “Kada neko od vas vidi onoga koji je odlikovan nad njim u imetku i izgledu, neka pogleda i onoga koji je ispod njega (u tome).”


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا جَعْدٌ أَبُو عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيُّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيمَا يَرْوِي عَنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ قَالَ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ، ثُمَّ بَيَّنَ ذَلِكَ فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً، فَإِنْ هُوَ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ عِنْدَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ إِلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ، وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً، فَإِنْ هُوَ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا اللَّهُ لَهُ سَيِّئَةً وَاحِدَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Ma‘mer, njemu Abdul-Varis, ovom Dža‘d Ebu-Osman, njemu Ebu-Redža Utaridi, prenoseći od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, a.s., koji, prenoseći od svoga Uzvišenog Gospodara, kaže: “Zaista je Allah odredio dobra i zla djela, a zatim je to objasnio. Ko htjedne uraditi dobro djelo, ali ga ne uradi – Allah će mu to kod Sebe upisati kao (sasvim) dobro djelo; a ako htjedne uraditi neko dobro djelo, pa ga i uradi – Allah će to djelo kod Sebe upisati kao deset, do sedam stotina, dobrih djela, pa i mnogo puta više. Ko htjedne uraditi neko loše djelo, ali ga ne uradi – Allah će mu ga kod Sebe upisati kao (sasvim) dobro djelo; a ako ga htjedne uraditi, pa ga i uradi – Allah će ga kod Sebe upisati kao jedno loše djelo.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ، عَنْ غَيْلاَنَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ إِنَّكُمْ لَتَعْمَلُونَ أَعْمَالاً هِيَ أَدَقُّ فِي أَعْيُنِكُمْ مِنَ الشَّعَرِ، إِنْ كُنَّا نَعُدُّهَا عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْمُوبِقَاتِ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي بِذَلِكَ الْمُهْلِكَاتِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, njemu Mehdi, prenoseći od Gajlana, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je rekao: “Vi radite djela koja su u vašim očima tanja od dlake, a mi smo ih, zaista, za života Vjerovjesnikova, a.s., ubrajali u velike grijehe!” Ebu-Abdullah kaže: “Pod velikim grijesima, on podrazumijeva pogubne grijehe.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ نَظَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى رَجُلٍ يُقَاتِلُ الْمُشْرِكِينَ، وَكَانَ مِنْ أَعْظَمِ الْمُسْلِمِينَ غَنَاءً عَنْهُمْ فَقَالَ ‏”‏ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا ‏”‏‏.‏ فَتَبِعَهُ رَجُلٌ فَلَمْ يَزَلْ عَلَى ذَلِكَ حَتَّى جُرِحَ، فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ‏.‏ فَقَالَ بِذُبَابَةِ سَيْفِهِ، فَوَضَعَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ، فَتَحَامَلَ عَلَيْهِ، حَتَّى خَرَجَ مِنْ بَيْنِ كَتِفَيْهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّ الْعَبْدَ لَيَعْمَلُ فِيمَا يَرَى النَّاسُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَإِنَّهُ لَمِنْ أَهْلِ النَّارِ، وَيَعْمَلُ فِيمَا يَرَى النَّاسُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ وَهْوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَإِنَّمَا الأَعْمَالُ بِخَوَاتِيمِهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Ajjaš, njemu Ebu-Gassan, a ovom Ebu-Hazim, prenoseći od Sehla b. Sa‘da Sa‘dija da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., gledao je u čovjeka koji se borio protiv mušrika – a bio je jedan od muslimana koji je najmanje ovisio o njima – te je rekao: ‘Ko želi vidjeti čovjeka stanovnika Vatre neka gleda u ovoga!’ Neki ga je čovjek slijedio i neprestano se borio dok nije ranjen. Htio je brzu smrt, te je stavio vršak svoje sablje na svoja prsa i naslonio se na njega, tako da mu je izišao između plećki. Vjerovjesnik, a.s., tada reče: ‘Zaista rob (čovjek) radi, kako to ljudi vide, djela stanovnika Dženneta, a on je jedan od stanovnika Vatre; i (zaista čovjek) radi, kako to ljudi vide, djela stanovnika Vatre, a on je jedan od stanovnika Dženneta! Doista djela ovise o svojim završecima!’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ، حَدَّثَهُ قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ النَّاسِ خَيْرٌ قَالَ ‏ “‏ رَجُلٌ جَاهَدَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ، وَرَجُلٌ فِي شِعْبٍ مِنَ الشِّعَابِ يَعْبُدُ رَبَّهُ، وَيَدَعُ النَّاسَ مِنْ شَرِّهِ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ الزُّبَيْدِيُّ وَسُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ وَالنُّعْمَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ‏.‏ وَقَالَ مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءٍ أَوْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ يُونُسُ وَابْنُ مُسَافِرٍ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, on od Ataa b. Jezida, a ovaj od Ebu-Seida da je rečeno: “Allahov Poslaniče…”; a PRIČAO JE i Muhammed b. Jusuf da mu je kazivao Evzai, a njemu Zuhri, prenoseći od Ataa b. Jezida Lejsija, a on od Ebu-Seida Hudrija (da je kazivao): “Neki je beduin došao Vjerovjesniku, a.s., i upitao: ‘Allahov Poslaniče, koji su ljudi najbolji?‘ – ‘Čovjek koji se lično bori na Allahovu putu (ulažući) svoj život i svoj imetak, te čovjek koji u nekoj špilji obožava svoga Gospodara i čuva svijet od svoga zla.’” Isto ovo prenose Zubejdi, Sulejman b. Kesir i Numan od Zuhrija. Ma’mer prenosi od Zuhrija, on od Ataa, ili Ubejdullaha , ovaj od Ebu-Seida, a on od Vjerovjesnika, a.s… Junus, Ibn-Musafir i Jahja b. Seid prenose od Ibn-Šihaba, on od Ataa, ovaj od nekih Vjerovjesnikovih, a.s., drugova, a oni od Vjerovjesnika, a.s…


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا الْمَاجِشُونُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ يَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ خَيْرُ مَالِ الرَّجُلِ الْمُسْلِمِ الْغَنَمُ، يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ، يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنَ الْفِتَنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Madžišun, prenoseći od Abdur-Rahmana b. Ebu-Sa’sae, on od svog oca, a ovaj od Ebu-Seida da je čuo Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: “Ljudi će doživjeti vrijeme kad će najbolji imetak čovjeka muslimana (biti) sitna stoka koju će on tjerati po brdskim pašnjacima i pojilištima bježeći sa svojom vjerom od nereda.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِذَا ضُيِّعَتِ الأَمَانَةُ فَانْتَظِرِ السَّاعَةَ ‏”‏‏.‏ قَالَ كَيْفَ إِضَاعَتُهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ إِذَا أُسْنِدَ الأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ، فَانْتَظِرِ السَّاعَةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Sinan, njemu Fulejh b. Sulejman, a ovom Hilal b. Ali, prenoseći od Ataa b. Jesara, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Kada nestane povjerenja, očekuj Kijametski dan.‘ – ‘Kako će ga nestati, Allahov Poslaniče?‘, upitao je neko. ‘Kada se poslovi povjere onima koji im nisu dorasli‘, odgovorio je on.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا حُذَيْفَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثَيْنِ رَأَيْتُ أَحَدَهُمَا وَأَنَا أَنْتَظِرُ الآخَرَ، حَدَّثَنَا ‏”‏ أَنَّ الأَمَانَةَ نَزَلَتْ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ، ثُمَّ عَلِمُوا مِنَ الْقُرْآنِ، ثُمَّ عَلِمُوا مِنَ السُّنَّةِ ‏”‏‏.‏ وَحَدَّثَنَا عَنْ رَفْعِهَا قَالَ ‏”‏ يَنَامُ الرَّجُلُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ الأَمَانَةُ مِنْ قَلْبِهِ، فَيَظَلُّ أَثَرُهَا مِثْلَ أَثَرِ الْوَكْتِ، ثُمَّ يَنَامُ النَّوْمَةَ فَتُقْبَضُ فَيَبْقَى أَثَرُهَا مِثْلَ الْمَجْلِ، كَجَمْرٍ دَحْرَجْتَهُ عَلَى رِجْلِكَ فَنَفِطَ، فَتَرَاهُ مُنْتَبِرًا، وَلَيْسَ فِيهِ شَىْءٌ، فَيُصْبِحُ النَّاسُ يَتَبَايَعُونَ فَلاَ يَكَادُ أَحَدٌ يُؤَدِّي الأَمَانَةَ، فَيُقَالُ إِنَّ فِي بَنِي فُلاَنٍ رَجُلاً أَمِينًا‏.‏ وَيُقَالُ لِلرَّجُلِ مَا أَعْقَلَهُ وَمَا أَظْرَفَهُ وَمَا أَجْلَدَهُ‏.‏ وَمَا فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ، وَلَقَدْ أَتَى عَلَىَّ زَمَانٌ وَمَا أُبَالِي أَيَّكُمْ بَايَعْتُ لَئِنْ كَانَ مُسْلِمًا رَدَّهُ الإِسْلاَمُ، وَإِنْ كَانَ نَصْرَانِيًّا رَدَّهُ عَلَىَّ سَاعِيهِ، فَأَمَّا الْيَوْمَ فَمَا كُنْتُ أُبَايِعُ إِلاَّ فُلاَنًا وَفُلاَنًا ‏”‏‏.‏ قَالَ الْفِرَبْرِيُّ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ حَدَّثْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ عَاصِمٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا عُبَيْدٍ يَقُولُ قَالَ الأَصْمَعِيُّ وَأَبُو عَمْرٍو وَغَيْرُهُمَا جَذْرُ قُلُوبِ الرِّجَالِ الْجَذْرُ الأَصْلُ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ، وَالْوَكْتُ أَثَرُ الشَّىْءِ الْيَسِيرُ مِنْهُ، وَالْمَجْلُ أَثَرُ الْعَمَلِ فِي الْكَفِّ إِذَا غَلُظَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, a njemu Sufjan, prenoseći od A’meša, on od Zejda b. Vehba, a ovaj od Huzejfe da je kazivao: “Allahov nam je Poslanik, a.s., ispričao dva hadisa. Vidio sam već (da se) jedan (ostvario), a očekujem (da se i) drugi (ostvari). Pričao nam je da je povjerenje spušteno u dubinu ljudskih srca. Zatim su oni učili iz Kur’ana, a onda iz sunneta. I Pričao nam je (potom) o njegovu podizanju (tj. o nestanku povjerenja) i rekao: ‘Čovjek će odspavati jedan san, pa će povjerenje biti uzeto iz njegova srca, a trag će mu ostati kao jedna tačka. Zatim će odspavati još jedan san, pa će ono opet biti uzeto. Ostat će mu trag kao žulj, baš kao kad zakotrljaš žeravicu na svojoj nozi, pa se ona podmjehuri. Vidiš je nabuhlu, a u tome nema ništa. Svijet će trgovati i skoro niko neće držati do povjerenja. Pričat će se kako u tom i tom plemenu ima čovjek od povjerenja. Govorit će se (s divljenjem) o nekom čovjeku: ‘Kako je pametan, kako je lijep, kako je čvrst, a u njegovu srcu nema ni trunke imana !‘ Živio sam u vremenu kad mi je bilo svejedno s kim ću trgovati. Ako je musliman, islam će ga vratiti (pravdi i poštenju), a ako je kršćanin, vratit će ga onaj što mu je nadređen. Danas ne trgujem ni s kim osim s tim i tim.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّمَا النَّاسُ كَالإِبِلِ الْمِائَةُ لاَ تَكَادُ تَجِدُ فِيهَا رَاحِلَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, on od Salima b. Abdullaha, a ovaj od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, da je čuo Allahovog Poslanika, a.s., kad je rekao: “Ljudi su kao deve: od stotinu njih teško nađeš jednu jahaću.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ جُنْدَبًا، يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ أَسْمَعْ أَحَدًا يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غَيْرَهُ فَدَنَوْتُ مِنْهُ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ سَمَّعَ سَمَّعَ اللَّهُ بِهِ، وَمَنْ يُرَائِي يُرَائِي اللَّهُ بِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Sufjana, a ovaj od Seleme b. Kuhejla…; a PRIČAO NAM JE i Ebu-Nuajm, prenoseći od Sufjana, on od Seleme, a ovaj od Džunduba da je Vjerovjesnik, a.s., rekao… te da nije nikog čuo da kaže kako je Vjerovjesnik, a.s., rekao nešto drugo. Približio mu se i čuo kako pripovijeda: “Vjerovjesnik, a.s. je,, rekao: ‘Ko žudi postati znamenit – Allah će mu to dati , a ko se pretvara – Allah će razotkriti njegovu dvoličnost.‘”


 

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا رَدِيفُ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم لَيْسَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ إِلاَّ آخِرَةُ الرَّحْلِ فَقَالَ ‏”‏ يَا مُعَاذُ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ، ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ ‏”‏ يَا مُعَاذُ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ، ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ ‏”‏ يَا مُعَاذُ بْنَ جَبَلٍ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ‏:‏ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ حَقُّ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ أَنْ يَعْبُدُوهُ، وَلاَ يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ‏”‏‏.‏ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ ‏”‏ يَا مُعَاذُ بْنَ جَبَلٍ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوهُ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ أَنْ لاَ يُعَذِّبَهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hudba b. Halid, njemu Hemmam, ovom Katada, a njemu Enes b. Malik, prenoseći od Muaza b. Džebela, radijallahu anhu, da je kazivao: “Dok sam s Vjerovjesnikom, a.s., jahao (na istoj jahalici), tako da je između mene i njega bio samo zadnji dio sedla, on mi reče: ‘Muaze!‘ – ‘Odazivam ti se, Allahov Poslaniče!‘, odgovorio sam. Jahao je potom neko vrijeme, a onda opet rekao: ‘Muaze!‘ – ‘Odazivam ti se, Allahov Poslaniče!‘, rekoh. Zatim je ponovo jahao neko vrijeme, a onda rekao: ‘Muaze!‘ – ‘Odazivam ti se, Allahov Poslaniče!‘, rekoh. ‘Znaš li‘, upita on, ‘koja prava ima Allah prema Svojim robovima?‘ – ‘Allah i Njegov Poslanik to najbolje znaju‘, odgovorio sam. ‘Pravo je Allahovo prema Njegovim robovima da oni samo Njega obožavaju i da Mu ništa ravnim ne smatraju‘, reče on. Potom je jahao neko vrijeme, a onda rekao: ‘Muaze, sine Džebelov!‘ – ‘Odazivam ti se, Allahov Poslaniče!‘, odgovorio sam. ‘Znaš li‘, upita on, ‘koja prava imaju robovi kod Allaha kada to urade?‘ – ‘Allah i Njegov Poslanik to najbolje znaju‘, odgovorio sam. ‘Pravo je robova kod Allaha da ih On ne kazni‘, reče on.”


 

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَاقَةٌ‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ أَخْبَرَنَا الْفَزَارِيُّ وَأَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كَانَتْ نَاقَةٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تُسَمَّى الْعَضْبَاءَ، وَكَانَتْ لاَ تُسْبَقُ، فَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ عَلَى قَعُودٍ لَهُ فَسَبَقَهَا، فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ وَقَالُوا سُبِقَتِ الْعَضْبَاءُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ لاَ يَرْفَعَ شَيْئًا مِنَ الدُّنْيَا إِلاَّ وَضَعَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Malik b. Ismail, njemu Zuhejr, a ovom Humejd, prenoseći od Enesa, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., imao devu…; a PRIČAO MI JE i Muhammed, njemu Fezari i Ebu-Halid Ahmer, prenoseći od Humejda Tavila, a on od Enesa (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., imao devu po imenu Adba. Bila je najbrža i nepobjediva. Jednom je došao neki beduin sa svojom (mladom) devom pa ju je ona (beduinova deva) pobijedila. Muslimanima je to teško palo te rekoše: ‘Adba je pobijeđena.‘ Na to Allahov Poslanik, a.s., reče: ‘Doista, kad god se što na dunjaluku uzdigne, Allahovo je pravo da ga On spusti.‘”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، حَدَّثَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ قَالَ مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالْحَرْبِ، وَمَا تَقَرَّبَ إِلَىَّ عَبْدِي بِشَىْءٍ أَحَبَّ إِلَىَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَيْهِ، وَمَا يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ إِلَىَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ، فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ، وَيَدَهُ الَّتِي يَبْطُشُ بِهَا وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي بِهَا، وَإِنْ سَأَلَنِي لأُعْطِيَنَّهُ، وَلَئِنِ اسْتَعَاذَنِي لأُعِيذَنَّهُ، وَمَا تَرَدَّدْتُ عَنْ شَىْءٍ أَنَا فَاعِلُهُ تَرَدُّدِي عَنْ نَفْسِ الْمُؤْمِنِ، يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَأَنَا أَكْرَهُ مَسَاءَتَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Osman, njemu Halid b. Mahled, ovom Sulejman b. Bilal, a njemu Šerik b. Abdullah b. Ebu-Nimr, prenoseći od Ataa, a on od Ebu-Hurejre, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Uzvišeni je Allah, doista, rekao: ‘Ko uznemirava kojeg od Mojih evlija – Ja sam mu objavio rat. Najdraže čime Mi se Moj rob može približiti jest ono što sam mu propisao. Moj će Mi se rob ustrajno približavati nafilama pa ću ga zavoljeti, a kada ga zavolim, postat ću sluh njegov, kojim sluša, vid njegov, kojim gleda, ruka njegova, kojom radi, noga njegova, kojom hoda. Ako Me upita, dat ću mu, a ako od Mene zaštitu zatraži, doista ću mu je pružiti. Ni oko čega što radim nisam se više dvoumio kao oko duše vjernikove, koja ne voli smrt, a Ja joj ne volim nažao učiniti.‘”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ هَكَذَا ‏”‏‏.‏ وَيُشِيرُ بِإِصْبَعَيْهِ فَيَمُدُّ بِهِمَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, njemu Ebu-Gassan, a ovom Ebu-Hazim, prenoseći od Sehla (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Poslan sam ja i Kijametski dan ovako‘, pokazujući svoja dva prsta i pružajući ih.”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ ـ هُوَ الْجُعْفِيُّ ـ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، وَأَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdullah b. Muhammed Džu‘fi, ovom Vehb b. Džerir, a njemu Šu’ba, prenoseći od Katade i Ebu-Tejjaha, a oni od Enesa da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Poslan sam ja i Kijametski dan kao ova dva.”


 

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ ‏”‏‏.‏ يَعْنِي إِصْبَعَيْنِ‏.‏ تَابَعَهُ إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي حَصِينٍ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Jahja b. Jusuf, a njemu Ebu-Bekr, prenoseći od Ebu-Hasina, on od Ebu-Saliha, a ovaj od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Poslan sam ja i Kijametski dan kao ova dva‘, znači dva prsta.” Isto prenosi Israil od Ebu-Hasina.


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا، فَإِذَا طَلَعَتْ فَرَآهَا النَّاسُ آمَنُوا أَجْمَعُونَ، فَذَلِكَ حِينَ لاَ يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا، لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ، أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا، وَلَتَقُومَنَّ السَّاعَةُ وَقَدْ نَشَرَ الرَّجُلاَنِ ثَوْبَهُمَا بَيْنَهُمَا فَلاَ يَتَبَايَعَانِهِ وَلاَ يَطْوِيَانِهِ، وَلَتَقُومَنَّ السَّاعَةُ وَقَدِ انْصَرَفَ الرَّجُلُ بِلَبَنِ لِقْحَتِهِ فَلاَ يَطْعَمُهُ، وَلَتَقُومَنَّ السَّاعَةُ وَهْوَ يَلِيطُ حَوْضَهُ فَلاَ يَسْقِي فِيهِ، وَلَتَقُومَنَّ السَّاعَةُ وَقَدْ رَفَعَ أُكْلَتَهُ إِلَى فِيهِ فَلاَ يَطْعَمُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Ebu-Zinad, prenoseći od Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Neće nastupiti Kijametski dan sve dok sunce ne iziđe sa zapada. A kad iziđe i ljudi ga vide, svi će povjerovati. Tada čovjeku neće koristiti to što će uzvjerovati ukoliko nije vjerovao i ranije i vjerujući dobro zaradio. Kijametski će dan nastupiti tako da oni koji budu svoju robu razastrli neće među sobom kupoprodaju dovršiti niti će robu smotati. Kijametski će dan nastupiti tako da će čovjek početi musti devu, ali njega (mlijeka) neće okusiti. Kijametski će dan nastupiti tako da se onaj koji bude pravio korito za vodu neće iz njega napiti. Kijametski će dan nastupiti tako da onaj koji bude ponio zalogaj u svoja usta neće ga pojesti.”


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ، وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ أَوْ بَعْضُ أَزْوَاجِهِ إِنَّا لَنَكْرَهُ الْمَوْتَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ لَيْسَ ذَاكَ، وَلَكِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ بُشِّرَ بِرِضْوَانِ اللَّهِ وَكَرَامَتِهِ، فَلَيْسَ شَىْءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا أَمَامَهُ، فَأَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ وَأَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ، وَإِنَّ الْكَافِرَ إِذَا حُضِرَ بُشِّرَ بِعَذَابِ اللَّهِ وَعُقُوبَتِهِ، فَلَيْسَ شَىْءٌ أَكْرَهَ إِلَيْهِ مِمَّا أَمَامَهُ، كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ وَكَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏”‏‏.‏ اخْتَصَرَهُ أَبُو دَاوُدَ وَعَمْرٌو عَنْ شُعْبَةَ‏.‏ وَقَالَ سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ سَعْدٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hadždžadž, njemu Hemmam, a ovom Katada, prenoseći od Enesa, a on od Ubade b. Samita (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Ko voli susret s Allahom – Allah voli susret s njim, a ko ne voli susret s Allahom – ni Allah ne voli susret s njim.‘ Tada Aiša ili koja druga od njegovih žena reče: ‘Mi, zaista, ne volimo smrt!‘ – ‘Nije to‘, reče on, ‘jer kada vjerniku dođe smrt, on bude obveseljen Allahovim zadovoljstvom i počastima, pa mu ništa ne bude draže od onoga što ga čeka; on voli susret s Allahom a i Allah voli susret s njim. A kada nevjerniku dođe smrt, on, doista, bude obaviješten o Allahovoj kazni i nevoljama, pa mu ne bude ništa mrže od onoga što ga čeka; on ne voli susret s Allahom a ni Allah ne voli susret s njim.‘” Ovaj hadis u skraćenoj verziji prenose Ebu-Davud i Amr od Šu’be. Seid prenosi od Katade, on od Zurare, ovaj od Sa’da, on od Aiše, a ona od Vjerovjesnika, a.s…


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ، وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Ala, a njemu Ebu-Usama, prenoseći od Burejda, on od Ebu-Burde, a ovaj od Ebu-Musaa da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko voli susret s Allahom – Allah voli susret s njim, a ko ne voli susret s Allahom – ni Allah ne voli susret s njim.”


 

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، فِي رِجَالٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ وَهْوَ صَحِيحٌ ‏”‏ إِنَّهُ لَمْ يُقْبَضْ نَبِيٌّ قَطُّ حَتَّى يَرَى مَقْعَدَهُ مِنَ الْجَنَّةِ ثُمَّ يُخَيَّرُ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا نَزَلَ بِهِ، وَرَأْسُهُ عَلَى فَخِذِي، غُشِيَ عَلَيْهِ سَاعَةً، ثُمَّ أَفَاقَ، فَأَشْخَصَ بَصَرَهُ إِلَى السَّقْفِ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ اللَّهُمَّ الرَّفِيقَ الأَعْلَى ‏”‏‏.‏ قُلْتُ إِذًا لاَ يَخْتَارُنَا، وَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَدِيثُ الَّذِي كَانَ يُحَدِّثُنَا بِهِ ـ قَالَتْ ـ فَكَانَتْ تِلْكَ آخِرَ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَوْلُهُ ‏”‏ اللَّهُمَّ الرَّفِيقَ الأَعْلَى ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Jahja b. Bukejr, a njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, a on od Ibn-Šihaba da su Seid b. Musejjeb i Urva b. Zubejr pred skupom učenih ljudi kazivali: “Aiša je, supruga Vjerovjesnikova, a.s., pripovijedala: ‘Allahov je Poslanik, a.s., dok je još bio zdrav, rekao: ‘Nije umro nijedan vjerovjesnik dok nije vidio svoje mjesto u Džennetu, a zatim mu je dato da izabere.‘ – A kada se razbolio‘, veli Aiša, ‘glava mu je bila u mome krilu; bio je u nesvijesti neko vrijeme, a onda je došao sebi, pažljivo podigao svoj pogled uvis i rekao: ‘Allahu, (pridruži me) Najvišem društvu!‘ – ‘Nije, dakle, odabrao nas!‘, rekoh ja sjetivši se onog hadisa što nam ga je on kazivao. ‘Allahu, (pridruži me) Najvišem društvu!‘ – bile su posljednje riječi koje je izrekao Vjerovjesnik, a.s.‘, veli Aiša.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ أَبَا عَمْرٍو، ذَكْوَانَ مَوْلَى عَائِشَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ كَانَتْ تَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهَ صلى الله عليه وسلم كَانَ بَيْنَ يَدَيْهِ رَكْوَةٌ ـ أَوْ عُلْبَةٌ فِيهَا مَاءٌ، يَشُكُّ عُمَرُ ـ فَجَعَلَ يُدْخِلُ يَدَيْهِ فِي الْمَاءِ، فَيَمْسَحُ بِهِمَا وَجْهَهُ وَيَقُولُ ‏”‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، إِنَّ لِلْمَوْتِ سَكَرَاتٍ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ نَصَبَ يَدَهُ فَجَعَلَ يَقُولُ ‏”‏ فِي الرَّفِيقِ الأَعْلَى ‏”‏‏.‏ حَتَّى قُبِضَ وَمَالَتْ يَدُهُ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ الْعُلْبَةُ مِنْ الْخَشَبِ وَالرَّكْوَةُ مِنْ الْأَدَمِ.

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Ubejd b. Mejmun, a njemu Isa b. Junus, prenoseći od Omera b. Seida, on od Ibn-Ebu-Mulejke, a ovaj od Ebu-Amra Zekvana, štićenika Aišinog, da je Aiša, radijallahu anhu, govorila: “Pred Allahovim je Poslanikom, a.s., zaista, bila džezvica ili kofa s vodom – dvoumi se Omer (šta je od toga dvoga) – pa je on stavljao ruke u vodu, brisao njima svoje lice i govorio: ‘Nema Boga osim Allaha! Smrt, zaista, ima muke.‘ Ispravio je zatim svoju ruku i stao govoriti: ‘(Pridruži me) Najvišem društvu!…‘ – sve dok nije izdahnuo a ruka mu se spustila.”


 

حَدَّثَنِي صَدَقَةُ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رِجَالٌ مِنَ الأَعْرَابِ جُفَاةً يَأْتُونَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَيَسْأَلُونَهُ مَتَى السَّاعَةُ، فَكَانَ يَنْظُرُ إِلَى أَصْغَرِهِمْ فَيَقُولُ ‏ “‏ إِنْ يَعِشْ هَذَا لاَ يُدْرِكْهُ الْهَرَمُ حَتَّى تَقُومَ عَلَيْكُمْ سَاعَتُكُمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي مَوْتَهُمْ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Sadeka, a njemu Abda, prenoseći od Hišama, on od svog oca, a ovaj od Aiše da je kazivala: “Neki su beduini, osori i grubi (ili bosi), dolazili Vjerovjesniku, a.s., i pitali ga kada će nastupiti Kijametski dan. On bi tada pogledao u najmlađeg među njima i govorio: ‘Ako ovaj poživi, neće doživjeti duboku starost, a vaš će kijametski dan nastupiti.‘” “To je značilo njihova smrt”, objašnjava Hišam.


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ بْنِ رِبْعِيٍّ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُرَّ عَلَيْهِ بِجِنَازَةٍ فَقَالَ ‏”‏ مُسْتَرِيحٌ، وَمُسْتَرَاحٌ مِنْهُ ‏”‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْمُسْتَرِيحُ وَالْمُسْتَرَاحُ مِنْهُ قَالَ ‏”‏ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ يَسْتَرِيحُ مِنْ نَصَبِ الدُّنْيَا وَأَذَاهَا إِلَى رَحْمَةِ اللَّهِ، وَالْعَبْدُ الْفَاجِرُ يَسْتَرِيحُ مِنْهُ الْعِبَادُ وَالْبِلاَدُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَابُّ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Muhammeda b. Amra b. Halhale, on od Ma’beda b. Ka’ba b. Malika, a ovaj od Ebu-Katade b. Rib‘ija Ensarija da je kazivao: “Prošla je (jedne prilike) pored Allahovog Poslanika, a.s., dženaza pa je on rekao: ‘Urahatio se, ili su se urahatili od njega‘ – ‘Šta znači to: ‘Urahatio se‘, a šta znači: ‘Urahatili su se od njega‘?‘, upitali su. ‘Rob (Allahov) vjernik postane rahat od dunjalučkih teškoća i uznemiravanja (sklanjajući se) u okrilje Allahove milosti. A rob prijestupnik – od njega postanu rahat i ljudi i zemlje i drveće i životinje.‘”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ، حَدَّثَنِي ابْنُ كَعْبٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مُسْتَرِيحٌ، وَمُسْتَرَاحٌ مِنْهُ، الْمُؤْمِنُ يَسْتَرِيحُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Abdu-Rabbihi b. Seida, on od Muhammeda b. Amra b. Halhale, ovaj od Ibn-Ka’ba, a on od Ebu-Katade da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Urahatio se, ili su se urahatili od njega. Vjernik se urahati.”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهُ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَتْبَعُ الْمَيِّتَ ثَلاَثَةٌ، فَيَرْجِعُ اثْنَانِ وَيَبْقَى مَعَهُ وَاحِدٌ، يَتْبَعُهُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ وَعَمَلُهُ، فَيَرْجِعُ أَهْلُهُ وَمَالُهُ، وَيَبْقَى عَمَلُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Sufjan, a ovom Abdullah b. Ebu-Bekr b. Amr b. Hazm, prenoseći od Enesa b. Malika da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Umrloga slijedi troje – pa se dvoje vrati, a s njim ostane jedno. Slijede ga njegova porodica, njegov imetak i njegova djela. Njegova se porodica i imetak njegov vrate, a s njim ostanu djela.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِذَا مَاتَ أَحَدُكُمْ عُرِضَ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ غُدْوَةً وَعَشِيًّا، إِمَّا النَّارُ وَإِمَّا الْجَنَّةُ، فَيُقَالُ هَذَا مَقْعَدُكَ حَتَّى تُبْعَثَ ‏إِلَيْهِ”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan, a njemu Hammad b. Zejd, prenoseći od Ejjuba, on od Nafija, a ovaj od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Kad neko od vas umre, bude mu predočeno mjesto njegovo, ujutro i navečer, pa bila to vatra bio to Džennet, i kaže se: ‘Ovo će biti mjesto tvoje kad budeš proživljen.‘”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ تَسُبُّوا الأَمْوَاتَ، فَإِنَّهُمْ قَدْ أَفْضَوْا إِلَى مَا قَدَّمُوا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Dža’d, a njemu Šu’ba, prenoseći od A’meša, on od Mudžahida, a ovaj od Aiše da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Nemojte psovati umrle, oni su, zaista, otišli onome što su (ranije) poslali.”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَالأَعْرَجِ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ اسْتَبَّ رَجُلاَنِ، رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَرَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَ الْمُسْلِمُ وَالَّذِي اصْطَفَى مُحَمَّدًا عَلَى الْعَالَمِينَ‏.‏ فَقَالَ الْيَهُودِيُّ وَالَّذِي اصْطَفَى مُوسَى عَلَى الْعَالَمِينَ، قَالَ فَغَضِبَ الْمُسْلِمُ عِنْدَ ذَلِكَ، فَلَطَمَ وَجْهَ الْيَهُودِيِّ، فَذَهَبَ الْيَهُودِيُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِمَا كَانَ مِنْ أَمْرِهِ وَأَمْرِ الْمُسْلِمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ تُخَيِّرُونِي عَلَى مُوسَى، فَإِنَّ النَّاسَ يَصْعَقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَأَكُونُ فِي أَوَّلِ مَنْ يُفِيقُ، فَإِذَا مُوسَى بَاطِشٌ بِجَانِبِ الْعَرْشِ، فَلاَ أَدْرِي أَكَانَ مُوسَى فِيمَنْ صَعِقَ فَأَفَاقَ قَبْلِي، أَوْ كَانَ مِمَّنِ اسْتَثْنَى اللَّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdul-Aziz b. Abdullah, a njemu Ibrahim b. Sa’d, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana i Abdur-Rahmana A’redža, a oni od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Posvađala su se dvojica ljudi; jedan musliman i jedan jevrej, pa je musliman rekao: ‘Tako mi Onoga koji je odabrao Muhammeda nad svim svjetovima!‘ – ‘Tako mi Onoga‘, odgovorio je jevrej, ‘koji je odabrao Musaa nad svim svjetovima!‘ Tada se musliman rasrdio i ošamario jevreja. Jevrej je otišao Allahovom Poslaniku, a.s., i obavijestio ga o tome šta se desilo između njega i muslimana. ‘Nemojte‘, reče tada Allahov Poslanik, a.s., ‘davati prednost meni nad Musaom. Jer kada nastupi Kijametski dan, ljudi će, zaista, pomrijeti; ja ću biti među prvima koji će biti proživljeni, a Musa će se tada već držati za Arš. Ne znam je li i Musa bio među onima koji su bili umrli pa su proživljeni prije mene, ili je bio među onima koje je Allah izuzeo.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَصْعَقُ النَّاسُ حِينَ يَصْعَقُونَ، فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ قَامَ، فَإِذَا مُوسَى آخِذٌ بِالْعَرْشِ، فَمَا أَدْرِي أَكَانَ فِيمَنْ صَعِقَ ‏”‏‏.‏ رَوَاهُ أَبُو سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Ebu-Zinada, on od A’redža, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ljudi će – kada im smrt dođe – pomrijeti; ja ću biti prvi koji će ustati, a Musa će se tada već držati za Arš. Ne znam je li i on bio među onima koji su pomrli.” Ovaj hadis od Vjerovjesnika, a.s., prenosi i Ebu-Seid.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَقْبِضُ اللَّهُ الأَرْضَ، وَيَطْوِي السَّمَاءَ بِيَمِينِهِ، ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ أَيْنَ مُلُوكُ الأَرْضِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Mukatil, njemu Abdullah, a ovom Junus, prenoseći od Zuhrija, on od Seida b. Musejjeba, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allah će uhvatiti Zemlju i smotati nebesa Svojom desnicom, a zatim reći: ‘Ja sam vladar! Gdje su zemaljski vladari?!‘”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ تَكُونُ الأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خُبْزَةً وَاحِدَةً، يَتَكَفَّؤُهَا الْجَبَّارُ بِيَدِهِ، كَمَا يَكْفَأُ أَحَدُكُمْ خُبْزَتَهُ فِي السَّفَرِ، نُزُلاً لأَهْلِ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ فَأَتَى رَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَ بَارَكَ الرَّحْمَنُ عَلَيْكَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ، أَلاَ أُخْبِرُكَ بِنُزُلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ ‏”‏ بَلَى ‏”‏‏.‏ قَالَ تَكُونُ الأَرْضُ خُبْزَةً وَاحِدَةً كَمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَنَظَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَيْنَا، ثُمَّ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ ثُمَّ قَالَ أَلاَ أُخْبِرُكَ بِإِدَامِهِمْ قَالَ إِدَامُهُمْ بَالاَمٌ وَنُونٌ‏.‏ قَالُوا وَمَا هَذَا قَالَ ثَوْرٌ وَنُونٌ يَأْكُلُ مِنْ زَائِدَةِ كَبِدِهِمَا سَبْعُونَ أَلْفًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, a njemu Lejs, prenoseći od Halida, on od Seida b. Ebu-Hilala, ovaj od Zejda b. Eslema, on od Ataa b. Jesara, a ovaj od Ebu-Seida Hudrija (da je kazivao): “Vjerovjesnik a.s. je, rekao: ‘Kada nastupi Kijametski dan, Zemlja će biti tijesto pripremljeno za dženetlije. Njega će Silni prevrtati Svojom rukom, kao što neko od vas okreće svoje tijesto na putovanju.‘Prišao mu je, nakon toga, neki jevej i upitao: ‘Ebu-Kasime – Milostivi te obdario bereketom – hoćeš li da te obavijestim o opskrbi što će je imati dženetlije na Kijametskom danu?‘ – ‘Hoću‘, odgovori on. ‘Zemlja će biti tijesto…‘, (poče ovaj, govoreći onako) kako je bio rekao Vjerovjesnik, a.s. Tada Vjerovjesnik, a.s., pogleda u nas i nasmiješi se tako da su mu se vidjeli umnjaci. ‘Hoćete li‘, ponovo upita (jevej), ‘da vam kažem šta će im biti umak? Njihov umak‘, reče, ‘bit će balam i kit.‘ – ‘A šta je to?‘, upitali su. ‘To su bik i kit. Od izrasline (ligamenta) sa njihove jetre može se nahraniti sedamdeset hiljada‘, odgovorio je on.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى أَرْضٍ بَيْضَاءَ عَفْرَاءَ كَقُرْصَةِ نَقِيٍّ ‏”‏‏.‏ قَالَ سَهْلٌ أَوْ غَيْرُهُ لَيْسَ فِيهَا مَعْلَمٌ لأَحَدٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, njemu Muhammed b. Džafer, a ovom Ebu-Hazim, prenoseći od Sehla b. Sa’da da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ljudi će na Kijametskom danu biti okupljeni na bijeloj zemlji koja će naličiti čistom brašnu.” Sehl, ili neko drugi, veli: “Na njoj nema ničijih tragova.”


 

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يُحْشَرُ النَّاسُ عَلَى ثَلاَثِ طَرَائِقَ، رَاغِبِينَ رَاهِبِينَ وَاثْنَانِ عَلَى بَعِيرٍ، وَثَلاَثَةٌ عَلَى بَعِيرٍ، وَأَرْبَعَةٌ عَلَى بَعِيرٍ، وَعَشَرَةٌ عَلَى بَعِيرٍ وَيَحْشُرُ بَقِيَّتَهُمُ النَّارُ، تَقِيلُ مَعَهُمْ حَيْثُ قَالُوا، وَتَبِيتُ مَعَهُمْ حَيْثُ بَاتُوا، وَتُصْبِحُ مَعَهُمْ حَيْثُ أَصْبَحُوا، وَتُمْسِي مَعَهُمْ حَيْثُ أَمْسَوْا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Mualla b. Esed, a njemu Vuhejb, prenoseći od Ibn-Tavusa, on od svog oca, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Svijet će biti sakupljen na tri načina: u nadi i strahu – dva na devi, tri na devi, četiri na devi, deset na devi. Ostatak će sakupiti vatra koja će (ih stalno pratiti i) u snu provoditi podnevni odmor tamo gdje i oni; prespavat će (noć) tamo gdje i oni, osvanuti tamo gdje i oni i zamrknuti tamo gdje i oni.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ رَجُلاً، قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَيْفَ يُحْشَرُ الْكَافِرُ عَلَى وَجْهِهِ قَالَ ‏ “‏ أَلَيْسَ الَّذِي أَمْشَاهُ عَلَى الرِّجْلَيْنِ فِي الدُّنْيَا قَادِرًا عَلَى أَنَّ يُمْشِيَهُ عَلَى وَجْهِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ بَلَى وَعِزَّةِ رَبِّنَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Junus b. Muhammed Bagdadi, a ovom Šejban, prenoseći od Katade, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Neki je čovjek upitao: ‘Allahov Vjerovjesniče, kako će nevjernik doći na svome licu?‘ – ‘Zar nije u stanju Onaj koji mu je na dunjaluku dao da hoda na dvjema nogama dati mu na Kijametskom danu da hoda na svome licu?‘, reče (Vjerovjesnik, a.s.).” “Da”, veli Katada, “tako mi uzvišenosti našeg Gospodara.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّكُمْ مُلاَقُو اللَّهِ حُفَاةً عُرَاةً مُشَاةً غُرْلاً ‏”‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ هَذَا مِمَّا نَعُدُّ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ سَمِعَهُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO nam je Ali, njemu Sufjan, a ovom Amr, prenoseći od Seida b. Džubejra, on od Ibn-Abbasa, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Vi ćete susresti Allaha bosi, goli, hodajući pješice, neosunećeni.” “Smatramo”, veli Sufjan, “da je Ibn-Abbas ovo čuo od Vjerovjesnika, a.s.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّكُمْ مُلاَقُو اللَّهِ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, a njemu Sufjan, prenoseći od Amra, on od Seida b. Džubejra, a ovaj od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Čuo sam Allahovog Poslanika, a.s., kad je, držeći hutbu na minberu, rekao: ‘Vi ćete, zaista, susresti Allaha bosi, goli i neosunećeni.‘


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَامَ فِينَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فَقَالَ ‏”‏ إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ حُفَاةً عُرَاةً ‏{‏كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ‏}‏ الآيَةَ، وَإِنَّ أَوَّلَ الْخَلاَئِقِ يُكْسَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِبْرَاهِيمُ، وَإِنَّهُ سَيُجَاءُ بِرِجَالٍ مِنْ أُمَّتِي، فَيُؤْخَذُ بِهِمْ ذَاتَ الشِّمَالِ‏.‏ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُصَيْحَابِي‏.‏ فَيَقُولُ إِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ‏.‏ فَأَقُولُ كَمَا قَالَ الْعَبْدُ الصَّالِحُ ‏{‏وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏الْحَكِيمُ‏}‏ قَالَ فَيُقَالُ إِنَّهُمْ لَمْ يَزَالُوا مُرْتَدِّينَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu’ba, prenoseći od Mugire b. Numana, on od Seida b. Džubejra, a ovaj od Ibn-Abbasa da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s. je, ustao da nam drži govor i rekao: ‘Vi ćete, zaista, biti sakupljeni bosi, goli i neosunećeni.‘ (Onda je proučio) ajet: ‘Kao što smo počeli prvo stvaranje, ponovit ćemo ga…‘, (i nastavio): ‘Prvo stvorenje koje će biti obučeno na Kijametskom danu bit će Ibrahim. Potom će biti dovedeni ljudi iz moga ummeta i skrenuti na lijevu stranu. ‘Gospodaru‘, reći ću ja, ‘(to su) moji drugovi.‘ – ‘Ne znaš ti kakve su oni novotarije poslije tebe uvodili‘, odgovorit će mi se. Tada ću ja reći onako kako je rekao dobri rob: ‘…I ja sam nad njima bdio dok sam među njima bio…‘ – sve do riječi Njegovih: ‘Silan i Mudar Ti si.‘ – ‘Oni su ostali u odmetništvu‘, bit će rečeno.‘”


 

حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ أَبِي صَغِيرَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ تُحْشَرُونَ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً ‏”‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ يَنْظُرُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ الأَمْرُ أَشَدُّ مِنْ أَنْ يُهِمَّهُمْ ذَاكِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kajs b. Hafs, njemu Halid b. Haris, a ovom Hatim b. Ebu-Sagira, prenoseći od Abdullaha b. Ebu-Mulejke, on od Kasima b. Muhammeda b. Ebu-Bekra (da je kazivao): “Pričala je Aiša, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Bit ćete sakupljeni bosi, goli i neosunećeni.‘ -‘Allahov Poslaniče‘, rekla je Aiša, ‘muškarci i žene gledat će jedni u druge!‘ – ‘Težina stanja u kojem će se oni nalaziti bit će im mnogo važnija od zanimanja koje bi se u njima moglo zbog toga probuditi‘, odgovorio je on.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي قُبَّةٍ فَقَالَ ‏”‏ أَتَرْضَوْنَ أَنْ تَكُونُوا رُبُعَ أَهْلِ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ قُلْنَا نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ تَرْضَوْنَ أَنْ تَكُونُوا ثُلُثَ أَهْلِ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ قُلْنَا نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَتَرْضَوْنَ أَنْ تَكُونُوا شَطْرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ قُلْنَا نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنِّي لأَرْجُو أَنْ تَكُونُوا نِصْفَ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَذَلِكَ أَنَّ الْجَنَّةَ لاَ يَدْخُلُهَا إِلاَّ نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ، وَمَا أَنْتُمْ فِي أَهْلِ الشِّرْكِ إِلاَّ كَالشَّعْرَةِ الْبَيْضَاءِ فِي جِلْدِ الثَّوْرِ الأَسْوَدِ أَوْ كَالشَّعْرَةِ السَّوْدَاءِ فِي جِلْدِ الثَّوْرِ الأَحْمَرِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu’ba, prenoseći od Ebu-Ishaka, on od Amra b. Mejmuna, a ovaj od Abdullaha da je kazivao: “Bili smo s Vjerovjesnikom, a.s., pod šatorom, pa nas je on upitao: ‘Biste li voljeli biti četvrtina stanovnika Dženneta?‘ – ‘Da‘, odgovorili smo. ‘A biste li voljeli biti trećina stanovnika Dženneta?‘, upitao je on. ‘Da‘, odgovorili smo. ‘A biste li voljeli biti polovina stanovnika Dženneta?‘, upitao je on. ‘Da‘, odgovorili smo. ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci Muhammedova duša‘, reče on, ‘ja, zaista, očekujem da ćete biti polovina stanovnika Dženneta, i to zato što u Džennet neće ući nikakva druga, nego samo muslimanska duša. Vi ste u odnosu na mnogobošce tek kao bijela dlaka na koži crnog vola, ili kao crna dlaka na koži crvenog vola.‘”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَوْرٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ أَوَّلُ مَنْ يُدْعَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ آدَمُ، فَتَرَاءَى ذُرِّيَّتُهُ فَيُقَالُ هَذَا أَبُوكُمْ آدَمُ‏.‏ فَيَقُولُ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَخْرِجْ بَعْثَ جَهَنَّمَ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ‏.‏ فَيَقُولُ يَا رَبِّ كَمْ أُخْرِجُ فَيَقُولُ أَخْرِجْ مِنْ كُلِّ مِائَةٍ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا أُخِذَ مِنَّا مِنْ كُلِّ مِائَةٍ تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ، فَمَاذَا يَبْقَى مِنَّا قَالَ ‏”‏ إِنَّ أُمَّتِي فِي الأُمَمِ كَالشَّعَرَةِ الْبَيْضَاءِ فِي الثَّوْرِ الأَسْوَدِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu njegov brat, prenoseći od Sulejmana, on od Sevra, ovaj od Ebu-Gajsa, a on od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Prvi koji će biti prozvan na Kijametskom danu bit će Adem. Njegovo će ga potomstvo nastojati vidjeti. ‘Ovo je vaš otac Adem‘, reći će se, a on će se odazvati: ‘Rado Ti se (Gospodaru) odazivam!‘ – ‘Izvedi džehenemlije od tvoga potomstva!‘, reći će (Allah). ‘A koliko ću ih izvesti, Gospodaru?‘ – ‘Izvedi od svake stotine devedeset i devet‘, reći će On.‘ – ‘Allahov Poslaniče‘, upitali su, ‘ako se od svake stotine nas uzme devedeset i devet, šta će od nas ostati?‘ – ‘Moj je ummet, zaista, u odnosu na druge ummete kao bijela dlaka u crnog vola.‘”


 

حَدَّثَنِي يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يَقُولُ اللَّهُ يَا آدَمُ‏.‏ فَيَقُولُ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ وَالْخَيْرُ فِي يَدَيْكَ‏.‏ قَالَ يَقُولُ أَخْرِجْ بَعْثَ النَّارِ‏.‏ قَالَ وَمَا بَعْثُ النَّارِ قَالَ مِنْ كُلِّ أَلْفٍ تِسْعَمِائَةٍ وَتِسْعَةً وَتِسْعِينَ‏.‏ فَذَاكَ حِينَ يَشِيبُ الصَّغِيرُ، وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا، وَتَرَى النَّاسَ سَكْرَى وَمَا هُمْ بِسَكْرَى وَلَكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ ‏”‏‏.‏ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا يَا رَسُولُ اللَّهِ أَيُّنَا الرَّجُلُ قَالَ ‏”‏ أَبْشِرُوا، فَإِنَّ مِنْ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ أَلْفٌ وَمِنْكُمْ رَجُلٌ ـ ثُمَّ قَالَ ـ وَالَّذِي نَفْسِي فِي يَدِهِ إِنِّي لأَطْمَعُ أَنْ تَكُونُوا ثُلُثَ أَهْلِ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَحَمِدْنَا اللَّهَ وَكَبَّرْنَا، ثُمَّ قَالَ ‏”‏ وَالَّذِي نَفْسِي فِي يَدِهِ إِنِّي لأَطْمَعُ أَنْ تَكُونُوا شَطْرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ، إِنَّ مَثَلَكُمْ فِي الأُمَمِ كَمَثَلِ الشَّعَرَةِ الْبَيْضَاءِ فِي جِلْدِ الثَّوْرِ الأَسْوَدِ أَوِ الرَّقْمَةِ فِي ذِرَاعِ الْحِمَارِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Jusuf b. Musa, a njemu Džerir, prenoseći od A’meša, on od Ebu-Saliha, a ovaj od Ebu-Seida (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Allah će pozvati: ‘O Ademe!‘ – ‘Rado Ti se odazivam – svako je dobro u Tvojim rukama!‘, odazvat će se on. ‘Izvedi skupinu onih koji su za vatru!‘ – ‘A koja je to skupina za vatru?‘, upitat će on. ‘Od svake hiljade devet stotina devedeset i devet‘, reći će (Allah). Tada će mlado osijedjeti, i svaka će trudnica plod svoj pobaciti; tada ćeš vidjeti ljude pijane, ali oni neće biti pijani, nego će kazna Allahova žestoka biti.‘ – To je (njegovim drugovima) teško palo, pa su upitali: ‘Allahov Poslaniče, koji su to među nama?‘ – ‘Razvedrite se‘, reče on, ‘iz Je‘džudža i Me‘džudža bit će hiljadu, a od vas samo jedan. Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša‘, nastavi on, ‘ja želim da vi budete trećina stanovnika Dženneta.‘ Tada smo mi zahvalili Allahu uzvikujući tekbir, a on dodade: ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, ja, zaista, želim


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبَانَ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ ‏{‏يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ‏}‏ قَالَ ‏”‏ يَقُومُ أَحَدُهُمْ فِي رَشْحِهِ إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail b. Eban, njemu Isa b. Junus, a ovom Ibn-Avn, prenoseći od Nafija, a on od Ibn-Omera, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, o ajetu: ‘…na dan kada će se ljudi zbog Gospodara svjetova dići!‘ – rekao: ‘Neki će od njih stajati u znoju (koji će im sezati) do polovine ušiju.‘”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَعْرَقُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يَذْهَبَ عَرَقُهُمْ فِي الأَرْضِ سَبْعِينَ ذِرَاعًا، وَيُلْجِمُهُمْ حَتَّى يَبْلُغَ آذَانَهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdul-Aziz b. Abdullah, a njemu Sulejman, prenoseći od Sevra b. Zejda, on od Ebu-Gajsa, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ljudi će se toliko znojiti na Kijametskom danu da će im znoj odlaziti u zemlju sedamdeset aršina i preplavit će ih do te mjere da će im dosegnuti do ušiju.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ بِالدِّمَاءِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov babo, njemu A’meš, a ovom Šekik, prenoseći od Abdullaha, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Prvo za što će se presuđivati među ljudima jeste (prolivena) krv (na dunjaluku).”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ كَانَتْ عِنْدَهُ مَظْلَمَةٌ لأَخِيهِ فَلْيَتَحَلَّلْهُ مِنْهَا، فَإِنَّهُ لَيْسَ ثَمَّ دِينَارٌ وَلاَ دِرْهَمٌ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُؤْخَذَ لأَخِيهِ مِنْ حَسَنَاتِهِ، فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ حَسَنَاتٌ أُخِذَ مِنْ سَيِّئَاتِ أَخِيهِ، فَطُرِحَتْ عَلَيْهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, a ovom Seid Makburi, prenoseći od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ko učini kakvu nepravdu svome bratu neka od njega zatraži oprost, jer će se za svaki dinar i dirhem uzeti od njegovih dobrih djela i dati njegovom bratu. A ako ne bude imao dobrih djela, onda će se uzeti od loših djela njegova brata i natovariti na njega.”


 

حَدَّثَنِي الصَّلْتُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، ‏{‏وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ‏}‏ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيِّ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يَخْلُصُ الْمُؤْمِنُونَ مِنَ النَّارِ، فَيُحْبَسُونَ عَلَى قَنْطَرَةٍ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، فَيُقَصُّ لِبَعْضِهِمْ مِنْ بَعْضٍ، مَظَالِمُ كَانَتْ بَيْنَهُمْ فِي الدُّنْيَا، حَتَّى إِذَا هُذِّبُوا وَنُقُّوا أُذِنَ لَهُمْ فِي دُخُولِ الْجَنَّةِ، فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لأَحَدُهُمْ أَهْدَى بِمَنْزِلِهِ فِي الْجَنَّةِ مِنْهُ بِمَنْزِلِهِ كَانَ فِي الدُّنْيَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Salt b. Muhammed da mu je Jezid b. Zurej pripovijedao o ajetu: “Iz njihovih ćemo grudi zlobu odstraniti…” i rekao da MU JE PRIČAO Seid, prenoseći od Katade, on od Ebu-Mutevekkila Nadžija, a ovaj od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Izići će vjernici iz vatre i bit će zadržani na mostu između Dženneta i vatre, pa će nekima od njih biti data zadovoljština, a nad drugima će biti izvršena odmazda zbog nepravdi koje su se među njima zbile na dunjaluku. A kada se očiste, dozvolit će im se da uđu u Džennet. Tako mi Onoga u čijoj ruci je Muhammedova duša, oni će bolje poznavati svoja boravišta u Džennetu nego što su poznavali svoje kuće na dunjaluku.”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ عُذِّبَ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ قُلْتُ أَلَيْسَ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا‏}‏‏.‏ قَالَ ‏”‏ ذَلِكِ الْعَرْضُ ‏”‏‏.‏ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الأَسْوَدِ، سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ‏.‏ وَتَابَعَهُ ابْنُ جُرَيْجٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمٍ وَأَيُّوبُ وَصَالِحُ بْنُ رُسْتُمٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejdullah b. Musa, prenoseći od Osmana b. Esveda, on od Ibn-Ebu-Mulejke, a ovaj od Aiše (da je kazivala): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Onaj s kojim se bude raspravljalo (kad bude polagao račun) bit će kažnjen.‘ – ‘A zar Uzvišeni Allah nije rekao: ‘Tad će mu se lahko zbrojiti računi‘?‘, upitala sam. ‘To je‘, reče on, ‘izlaganje djela.‘” Pričao mi je Amr b. Ali, njemu Jahja b. Seid, njemu Osman b. Esved, a ovom Ibn-Ebu-Mulejka, prenoseći od Aiše, radijallahu anhu, da je ona čula Vjerovjesnika kad je rekao to isto. Isto prenose Ibn-Džurejdž, Muhammed b. Sulejm, Ejjub i Salih b. Rustum od Ibn-Ebu-Mulejke, on od Aiše, a ona od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ أَبِي صَغِيرَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ لَيْسَ أَحَدٌ يُحَاسَبُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلاَّ هَلَكَ ‏”‏‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ * فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا‏}‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّمَا ذَلِكِ الْعَرْضُ، وَلَيْسَ أَحَدٌ يُنَاقَشُ الْحِسَابَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلاَّ عُذِّبَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak b. Mensur, njemu Revh b. Ubada, a ovom Hatim b. Ebu-Sagira, prenoseći od Abdullaha b. Ebu-Mulejke, on od Kasima b. Muhammeda, a ovaj od Aiše (da je kazivala): “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Ko god bude (detaljno) polagao račun propast će.‘ – ‘Allahov Poslaniče’, rekoh, ‘zar Uzvišeni Allah nije rekao: ‘…onaj kome bude knjiga njegova u desnu ruku njegovu data lahko će račun položiti…‘?‘ – ‘To je izlaganje (djela)‘, odgovori Allahov Poslanik, a.s, dodavši: ‘S kim god se bude detaljno raspravljalo dok bude polagao račun na Sudnjem danu – bit će kažnjen.‘”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏ “‏ يُجَاءُ بِالْكَافِرِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ لَهُ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ لَكَ مِلْءُ الأَرْضِ ذَهَبًا أَكُنْتَ تَفْتَدِي بِهِ فَيَقُولُ نَعَمْ‏.‏ فَيُقَالُ لَهُ قَدْ كُنْتَ سُئِلْتَ مَا هُوَ أَيْسَرُ مِنْ ذَلِكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Muaz b. Hišam, a ovom njegov otac, prenoseći od Katade, on od Enesa, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s…; a PRIČAO MI JE i Muhammed b. Ma’mer, njemu Revh b. Ubada, a ovom Seid, prenoseći od Katade, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je Allahov Vjerovjesnik, a.s., govorio: “Nevjernik će na Sudnjem danu biti doveden i upitan: ‘Šta veliš: da imaš zlata koliko Zemlja, bi li ga dao za svoj otkup?‘ – ‘Da‘, odgovorit će on. ‘Pa od tebe je već traženo ono što je lakše od toga‘, reći će mu se.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي خَيْثَمَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ وَسَيُكَلِّمُهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، لَيْسَ بَيْنَ اللَّهِ وَبَيْنَهُ تُرْجُمَانٌ، ثُمَّ يَنْظُرُ فَلاَ يَرَى شَيْئًا قُدَّامَهُ، ثُمَّ يَنْظُرُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَتَسْتَقْبِلُهُ النَّارُ، فَمَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَّقِيَ النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Hafs, njemu njegov otac, a ovom A’meš, prenoseći od Hajsame, a ovaj od Adija b. Hatima da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Sa svakim će od vas Allah razgovarati na Sudnjem danu; između Allaha i njega neće biti prevodioca. Zatim će (taj s kojim Allah bude razgovarao) pogledati naprijed i neće vidjeti ništa; onda će pogledati ispred sebe i susrest će ga vatra. Ko se od vas može zaštititi od vatre, pa makar polovicom datule, (neka to uradi).”


 

قَالَ الأَعْمَشُ حَدَّثَنِي عَمْرٌو، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ اتَّقُوا النَّارَ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ أَعْرَضَ وَأَشَاحَ، ثُمَّ قَالَ ‏”‏ اتَّقُوا النَّارَ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ أَعْرَضَ وَأَشَاحَ ثَلاَثًا، حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا، ثُمَّ قَالَ ‏”‏ اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ، فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ ‏”‏‏.‏

 

A’meš veli da MU JE PRIČAO Amr, prenoseći od Hajsame, a on od Adija b. Hatima (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Čuvajte se vatre!‘, a zatim je u strahu ustuknuo. ‘Čuvajte se vatre!‘, ponovio je, a onda opet u strahu ustuknuo, te smo pomislili da on zbilja gleda u nju. ‘Čuvajte se vatre‘, ponovio je opet, ‘pa makar polovicom hurme! A ko ni to nema, (neka se onda čuva) lijepom i ugodnom riječju.‘”


 

حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي أَسِيدُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ حُصَيْنٍ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ فَقَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ عُرِضَتْ عَلَىَّ الأُمَمُ، فَأَخَذَ النَّبِيُّ يَمُرُّ مَعَهُ الأُمَّةُ، وَالنَّبِيُّ يَمُرُّ مَعَهُ النَّفَرُ، وَالنَّبِيُّ يَمُرُّ مَعَهُ الْعَشَرَةُ، وَالنَّبِيُّ يَمُرُّ مَعَهُ الْخَمْسَةُ، وَالنَّبِيُّ يَمُرُّ وَحْدَهُ، فَنَظَرْتُ فَإِذَا سَوَادٌ كَثِيرٌ قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ هَؤُلاَءِ أُمَّتِي قَالَ لاَ وَلَكِنِ انْظُرْ إِلَى الأُفُقِ‏.‏ فَنَظَرْتُ فَإِذَا سَوَادٌ كَثِيرٌ‏.‏ قَالَ هَؤُلاَءِ أُمَّتُكَ، وَهَؤُلاَءِ سَبْعُونَ أَلْفًا قُدَّامَهُمْ، لاَ حِسَابَ عَلَيْهِمْ وَلاَ عَذَابَ‏.‏ قُلْتُ وَلِمَ قَالَ كَانُوا لاَ يَكْتَوُونَ، وَلاَ يَسْتَرْقُونَ، وَلاَ يَتَطَيَّرُونَ، وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ ‏”‏‏.‏ فَقَامَ إِلَيْهِ عُكَّاشَةُ بْنُ مِحْصَنٍ فَقَالَ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ مِنْهُمْ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ آخَرُ قَالَ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ سَبَقَكَ بِهَا عُكَّاشَةُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Imran b. Mejsera, njemu Ibn-Fudajl, a ovom Husajn…; a PRIČAO MI JE i Usejd b. Zejd, a njemu Hušejm, prenoseći od Husajna da je kazivao kako je bio kod Seida b. Džubejra, koji mu je rekao da mu je Ibn-Abbas kazivao: “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Predočeni su mi (prijašnji) narodi; prolazio bi vjerovjesnik i s njim sljedbenici njegovi. S nekim bi vjerovjesnikom prošla skupina, s nekim deset, s nekim pet ljudi, a poneki bi vjerovjesnik prošao sam. Onda sam pogledao i ugledao crnilo. ‘Džibrile‘, upitao sam, ‘jesu li ovo moji sljedbenici?‘ – ‘Nisu‘, odgovorio mi je, ‘pogledaj ka horizontu.‘ Pogledao sam i vidio veliko crnilo. ‘Ono su tvoji sljedbenici, a ovi ispred njih – to je sedamdeset hiljada onih koji neće polagati račun niti će pretrpjeti kaznu.‘ – ‘A zašto?‘, upitao sam. ‘Oni se nisu kauterizirali, nisu tražili odučavanje, niti su vjerovali u loše predznake; oni su se na Gospodara svoga oslanjali.‘‘ – Tada mu je prišao Ukaša b. Mihsan i rekao: ‘Zamoli Allaha da ja budem jedan od njih.‘ – ‘Allahu, učini ga jednim od njih‘, zamolio je on. Onda mu je prišao drugi čovjek i rekao: ‘Zamoli Allaha da i ja budem jedan od njih.‘ – ‘Pretekao te je u tome Ukaša‘, odgovorio mu je on.”


 

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ أَسَدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، حَدَّثَهُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي زُمْرَةٌ هُمْ سَبْعُونَ أَلْفًا، تُضِيءُ وُجُوهُهُمْ إِضَاءَةَ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَامَ عُكَّاشَةُ بْنُ مِحْصَنٍ الأَسَدِيُّ يَرْفَعُ نَمِرَةً عَلَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ مِنْهُمْ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَامَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ سَبَقَكَ عُكَّاشَةُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muaz b. Esed, njemu Abdullah, a ovom Junus, prenoseći od Zuhrija, on od Seida b. Musejjeba, a ovaj od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Ući će u Džennet, od mojih sljedbenika, skupina od sedamdeset hiljada. Lica će im sijati svjetlošću punog mjeseca.‘Tada je ustao Ukaša b. Mihsan Esedi, podižući ogrtač što ga je nosio na sebi, i rekao: ‘Allahov Poslaniče, moli Allaha da me učini jednim od njih.‘ – ‘Allahu, učini ga jednim od njih‘, zamolio je on. Potom je ustao jedan ensarija i rekao: ‘Allahov Poslaniče, moli Allaha da i mene učini jednim od njih.‘ – ‘Pretekao te je Ukaša‘, odgovorio je (Poslanik, a.s.).”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِي سَبْعُونَ أَلْفًا أَوْ سَبْعُمِائَةِ أَلْفٍ ـ شَكَّ فِي أَحَدِهِمَا ـ مُتَمَاسِكِينَ، آخِذٌ بَعْضُهُمْ بِبَعْضٍ، حَتَّى يَدْخُلَ أَوَّلُهُمْ وَآخِرُهُمُ الْجَنَّةَ، وَوُجُوهُهُمْ عَلَى ضَوْءِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, njemu Ebu-Gassan, a ovom Ebu-Hazim, prenoseći od Sehla b. Sa’da (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Od mojih će sljedbenika u Džennet ući sedamdeset hiljada, ili sedam stotina hiljada‘ – dvoumi se (Ebu-Hazim) koje je od toga dvoga rekao (Vjerovjesnik, a.s.) – ‘bit će zbijeni i držat će jedni druge (za ruke). Ući će svi zajedno. Lica će im biti poput mjesečeva svjetla o uštapu.‘”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ، وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ، ثُمَّ يَقُومُ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ يَا أَهْلَ النَّارِ لاَ مَوْتَ، وَيَا أَهْلَ الْجَنَّةِ لاَ مَوْتَ، خُلُودٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Jakub b. Ibrahim, njemu njegov babo, a ovom Ebu-Salih, prenoseći od Nafija, a on od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Kada stanovnici Dženneta uđu u Džennet, a stanovnici Džehennema uđu u Džehennem, stat će glasnik među njima (i reći): ‘O stanovnici vatre, nema više smrti! O stanovnici Dženneta, nema više smrti, ima vječnost!‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يُقَالُ لأَهْلِ الْجَنَّةِ خُلُودٌ لاَ مَوْتَ‏.‏ وَلأَهْلِ النَّارِ يَا أَهْلَ النَّارِ خُلُودٌ لاَ مَوْتَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Ebu-Zinad, prenoseći od A’redža, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Reći će se stanovnicima Dženneta: ‘(Ovo je) vječnost, nema više smrti!, a (također i) stanovnicima Džehennema: ‘O stanovnici Džehennema, (ovo je) vječnost, nema više smrti!‘”


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ الْهَيْثَمِ، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنْ أَبِي رَجَاءٍ، عَنْ عِمْرَانَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ اطَّلَعْتُ فِي الْجَنَّةِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا الْفُقَرَاءَ وَاطَّلَعْتُ فِي النَّارِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Hejsem, a njemu Avf b. Ebu-Redža, prenoseći od Imrana da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Zavirio sam u Džennet i vidio da među njegovim stanovnicima najviše ima siromaha. Zavirio sam potom u vatru i vidio da među njenim stanovnicima najviše ima žena.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أُسَامَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ قُمْتُ عَلَى باب الْجَنَّةِ فَكَانَ عَامَّةُ مَنْ دَخَلَهَا الْمَسَاكِينَ، وَأَصْحَابُ الْجَدِّ مَحْبُوسُونَ، غَيْرَ أَنَّ أَصْحَابَ النَّارِ قَدْ أُمِرَ بِهِمْ إِلَى النَّارِ، وَقُمْتُ عَلَى باب النَّارِ فَإِذَا عَامَّةُ مَنْ دَخَلَهَا النِّسَاءُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Ismail, a ovom Sulejman Tejmi, prenoseći od Ebu-Osmana, a on od Usame da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Stao sam na vrata Dženneta i vidio da su oni koji su ušli u njega većinom bili sirotinja, a da bogatašima nije bilo dopušteno da uđu.Stanovnicima Džehennema bilo je naređeno da uđu u vatru, a ja sam stao na vrata vatre i vidio da su oni koji su ušli u nju većinom bile žene.”


 

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ أَسَدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِذَا صَارَ أَهْلُ الْجَنَّةِ إِلَى الْجَنَّةِ، وَأَهْلُ النَّارِ إِلَى النَّارِ، جِيءَ بِالْمَوْتِ حَتَّى يُجْعَلَ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، ثُمَّ يُذْبَحُ، ثُمَّ يُنَادِي مُنَادٍ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ لاَ مَوْتَ، يَا أَهْلَ النَّارِ لاَ مَوْتَ، فَيَزْدَادُ أَهْلُ الْجَنَّةِ فَرَحًا إِلَى فَرَحِهِمْ‏.‏ وَيَزْدَادُ أَهْلُ النَّارِ حُزْنًا إِلَى حُزْنِهِمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muaz b. Esed, njemu Abdullah, a ovom Omer b. Muhammed b. Zejd, prenoseći od svoga oca, a on od Ibn-Omera da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Kada stanovnici Dženneta uđu u Džennet, a stanovnici vatre u vatru, dovest će se smrt, postaviti između Dženneta i vatre i tu se zaklati. Onda će glasnik objaviti: ‘O stanovnici Dženneta, nema više smrti! O stanovnici vatre, nema više smrti!‘ Tako će se stanovnici Dženneta još više obradovati, a stanovnici vatre još više rastužiti.”


 

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ أَسَدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ يَقُولُ لأَهْلِ الْجَنَّةِ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ‏.‏ يَقُولُونَ لَبَّيْكَ رَبَّنَا وَسَعْدَيْكَ‏.‏ فَيَقُولُ هَلْ رَضِيتُمْ فَيَقُولُونَ وَمَا لَنَا لاَ نَرْضَى وَقَدْ أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ خَلْقِكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَنَا أُعْطِيكُمْ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ قَالُوا يَا رَبِّ وَأَىُّ شَىْءٍ أَفْضَلُ مِنْ ذَلِكَ فَيَقُولُ أُحِلُّ عَلَيْكُمْ رِضْوَانِي فَلاَ أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muaz b. Esed, njemu Abdullah, a ovom Malik b. Enes, prenoseći od Zejda b. Eslema, on od Ataa b. Jesara, a ovaj od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allah će, zaista, pozvati dženetlije: ‘O stanovnici Dženneta!‘, i oni će Mu se odazvati: ‘Odazivamo Ti se, Gospodaru naš, i stojimo Ti na usluzi.‘ – ‘Jeste li zadovoljni?‘, upitat će ih On, a oni će odgovoriti: ‘Kako ne bismo bili zadovoljni kad Si nam dao ono što nisi nijednom drugom od Svojih stvorenja?‘ – ‘Ja ću vam‘, reći će On, ‘dati nešto još bolje od toga.‘ – ‘A šta ima bolje od ovoga, Gospodaru?‘, upitat će oni. ‘Ima‘, reći će On, ‘važnije vam je od toga Moje zadovoljstvo: nikada se više na vas neću naljutiti.‘“


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ أُصِيبَ حَارِثَةُ يَوْمَ بَدْرٍ وَهْوَ غُلاَمٌ، فَجَاءَتْ أُمُّهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَرَفْتَ مَنْزِلَةَ حَارِثَةَ مِنِّي، فَإِنْ يَكُ فِي الْجَنَّةِ أَصْبِرْ وَأَحْتَسِبْ، وَإِنْ تَكُنِ الأُخْرَى تَرَى مَا أَصْنَعُ‏.‏ فَقَالَ ‏ “‏ وَيْحَكِ ـ أَوَهَبِلْتِ ـ أَوَجَنَّةٌ وَاحِدَةٌ هِيَ جِنَانٌ كَثِيرَةٌ، وَإِنَّهُ لَفِي جَنَّةِ الْفِرْدَوْسِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdullah b. Muhammed, njemu Muavija b. Amr, a ovom Ebu-Ishak, prenoseći od Humejda, a on od Enesa da je kazivao: “Poginuo je u Bici na Bedru Harisa, a bijaše još dječak, pa je njegova majka došla Vjerovjesniku, a.s., i upitala: ‘Allahov Poslaniče, ti znaš šta mi je značio Harisa: ako je u Džennetu, ja ću se strpjeti i nadati nagradi, a ako je nešto drugo, šta misliš šta da radim?‘ – ‘Teško tebi‘, reče joj on, ‘jesi li izgubila sina?! Zar ima samo jedan Džennet?! Dženneta ima mnogo, a on je, zaista, u Džennetu Firdevsu.‘”


 

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ أَسَدٍ، أَخْبَرَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا الْفُضَيْلُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏مَا بَيْنَ مَنْكِبَىِ الْكَافِرِ مَسِيرَةُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ لِلرَّاكِبِ الْمُسْرِعِ‏”‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muaz b. Esed, njemu Fadl b. Musa, a ovom Fudajl, prenoseći od Ebu-Hazima, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Između plećki nevjernika je razmak koliko je trodnevno putovanje za brzog jahača.”


 

وَقَالَ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَشَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا مِائَةَ عَامٍ، لاَ يَقْطَعُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO JE Ishak b. Ibrahim da mu je kazivao Mugira b. Selema, a njemu Vuhejb, prenoseći od Ebu-Hazima, a on od Sehla b. Sa’da da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “U Džennetu, zaista, ima jedno drvo; jahač putuje u njegovu hladu stotinu godina i ne može ga proći.”


 

قَالَ أَبُو حَازِمٍ فَحَدَّثْتُ بِهِ النُّعْمَانَ بْنَ أَبِي عَيَّاشٍ، فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَشَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكِبُ الْجَوَادَ الْمُضَمَّرَ السَّرِيعَ مِائَةَ عَامٍ، مَا يَقْطَعُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO JE Ebu-Hazim da je ovaj hadis kazao Numanu b. Ebu-Ajjašu, pa mu je on rekao kako mu je kazivao Ebu-Seid da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “U Džennetu, zaista, ima jedno drvo; jahač na dobru i brzu konju plemenite rase putuje sto godina i ne može ga proći.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِي سَبْعُونَ أَوْ سَبْعُمِائَةِ أَلْفٍ ـ لاَ يَدْرِي أَبُو حَازِمٍ أَيُّهُمَا قَالَ ـ مُتَمَاسِكُونَ، آخِذٌ بَعْضُهُمْ بَعْضًا، لاَ يَدْخُلُ أَوَّلُهُمْ حَتَّى يَدْخُلَ آخِرُهُمْ، وُجُوهُهُمْ عَلَى صُورَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, a njemu Abdul-Aziz, prenoseći od Ebu-Hazima, a on od Sehla b. Sa’da (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Od mojih će sljedbenika, zaista, ući u Džennet sedamdeset hiljada, ili sedam stotina hiljada‘ – dvoumi se Ebu-Hazim šta je od toga dvoga rekao (Poslanik, a.s.) – ‘bit će zbijeni i držat će jedni druge (za ruke). Ući će svi zajedno. Lica će im biti poput mjesečeva svjetla o uštapu.‘”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَهْلٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ لَيَتَرَاءَوْنَ الْغُرَفَ فِي الْجَنَّةِ كَمَا تَتَرَاءَوْنَ الْكَوْكَبَ فِي السَّمَاءِ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, a njemu Abdul-Aziz, prenoseći od svoga oca, on od Sehla, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Stanovnici Dženneta gledat će sobe u Džennetu kao što vi gledate zvijezde na nebu.”


 

قَالَ أَبِي فَحَدَّثْتُ النُّعْمَانَ بْنَ أَبِي عَيَّاشٍ، فَقَالَ أَشْهَدُ لَسَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ يُحَدِّثُ وَيَزِيدُ فِيهِ ‏ “‏ كَمَا تَرَاءَوْنَ الْكَوْكَبَ الْغَارِبَ فِي الأُفُقِ الشَّرْقِيِّ وَالْغَرْبِيِّ ‏”‏‏.‏

 

Moj otac veli: “Ispričao sam ovaj hadis Numanu b. Ebu-Ajjašu, pa mi je on rekao: ‘Svjedočim da sam, zaista, čuo Ebu-Saida kako ga pripovijeda i još dodaje (da je Poslanik, a.s., rekao): ‘…kao što gledate svijetlu zvijezdu na istočnom i zapadnom horizontu.‘”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى لأَهْوَنِ أَهْلِ النَّارِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَوْ أَنَّ لَكَ مَا فِي الأَرْضِ مِنْ شَىْءٍ أَكُنْتَ تَفْتَدِي بِهِ فَيَقُولُ نَعَمْ‏.‏ فَيَقُولُ أَرَدْتُ مِنْكَ أَهْوَنَ مِنْ هَذَا وَأَنْتَ فِي صُلْبِ آدَمَ أَنْ لاَ تُشْرِكَ بِي شَيْئًا فَأَبَيْتَ إِلاَّ أَنْ تُشْرِكَ بِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu’ba, prenoseći od Ebu-Imrana, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Na Sudnjem će danu Uzvišeni Allah stanovniku vatre koji bude najmanje patio reći: ‘Da je u tvom vlasništvu sve što je na Zemlji, bi li to dao da se iskupiš?‘ – ‘Da‘, odgovorit će on. ‘Pa od tebe sam već tražio manje od toga‘, reći će (Allah), ‘dok si još bio u kičmi Ademovoj, a to je da Mi ništa ne smatraš ravnim, ali ti to nisi htio, nego si Mi pridruživao druge.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ بِالشَّفَاعَةِ كَأَنَّهُمُ الثَّعَارِيرُ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ مَا الثَّعَارِيرُ قَالَ الضَّغَابِيسُ‏.‏ وَكَانَ قَدْ سَقَطَ فَمُهُ فَقُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَبَا مُحَمَّدٍ سَمِعْتَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ يَخْرُجُ بِالشَّفَاعَةِ مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan, a njemu Hammad, prenoseći od Amra, a on od Džabira, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Uz moj će zagovor izići (ljudi) iz vatre kao da su es-searir.‘ – ‘A šta je to es-searir?‘, upitao sam. ‘To su sitni krastavci‘, odgovorio je on, a zubi mu bijahu popadali.” Kazao sam Amru b. Dinaru: “Ebu-Muhammede, čuo sam Džabira b. Abdullaha kad je rekao da je čuo Vjerovjesnika, a.s., kako govori: ‘Uz moj će zagovor izići iz vatre…‘” – “Da”, odgovorio je.


 

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَخْرُجُ قَوْمٌ مِنَ النَّارِ بَعْدَ مَا مَسَّهُمْ مِنْهَا سَفْعٌ، فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ، فَيُسَمِّيهِمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَهَنَّمِيِّينَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hudba b. Halid, a njemu Hemmam, prenoseći od Katade, a on od Enesa b. Malika da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Neki će izići iz vatre nakon što ih njen zapah bude zahvatio, pa će ući u Džennet. Zbog toga će ih dženetlije zvati džehenemlijama.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ، وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ يَقُولُ اللَّهُ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ‏.‏ فَيُخْرَجُونَ قَدِ امْتُحِشُوا وَعَادُوا حُمَمًا، فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ـ أَوْ قَالَ ـ حَمِيَّةِ السَّيْلِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَلَمْ تَرَوْا أَنَّهَا تَنْبُتُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa, njemu Vuhejb, a ovom Amr b. Jahja, prenoseći od svog oca, a on od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Kada stanovnici Dženneta uđu u Džennet, a stanovnici Džehennema u vatru, Allah će reći: ‘Izvadite onoga u čijem srcu ima koliko trun imana.‘ Oni će tada izići, a bit će već spaljeni i pretvoreni u pepeo, pa će biti bačeni u rijeku života, a potom će iz nje iznići kao što iznikne sjemenka iz mulja bujice‘ – ili je rekao: iz užarenosti bujice (dvoumi se prenosilac). ‘Zar niste vidjeli da ona niče žuta i uvijena?‘, dodao je Vjerovjesnik, a.s.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ، سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏إِنَّ أَهْوَنَ أَهْلِ النَّارِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَرَجُلٌ تُوضَعُ فِي أَخْمَصِ قَدَمَيْهِ جَمْرَةٌ يَغْلِي مِنْهَا دِمَاغُهُ‏”‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu’ba, prenoseći od Ebu-Ishaka, on od Numana, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Zaista će na Sudnjem danu najblažom kaznom biti kažnjen onaj stanovnik Džehennema kojem pod stopala bude stavljena žeravica od koje će mu mozak proključati.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّ أَهْوَنَ أَهْلِ النَّارِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ عَلَى أَخْمَصِ قَدَمَيْهِ جَمْرَتَانِ يَغْلِي مِنْهُمَا دِمَاغُهُ، كَمَا يَغْلِي الْمِرْجَلُ وَالْقُمْقُمُ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Redža, a njemu Israil, prenoseći od Ebu-Ishaka, a on od Numana b. Bešira da je čuo Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: “Zaista će na Sudnjem danu najblažom kaznom biti kažnjen onaj stanovnik Džehennema kojem pod stopala budu stavljene dvije žeravice od kojih će mu mozak proključati kao što ključaju kazan i vrč.”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ النَّارَ فَأَشَاحَ بِوَجْهِهِ فَتَعَوَّذَ مِنْهَا، ثُمَّ ذَكَرَ النَّارَ فَأَشَاحَ بِوَجْهِهِ فَتَعَوَّذَ مِنْهَا، ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ، فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, a njemu Šu’ba, prenoseći od Amra, on od Hajsame, a ovaj od Adija b. Hatima (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, zabrinuta lica, spomenuo vatru i zatražio zaštitu od nje. Zatim je ponovo, zabrinuta lica, spomenuo vatru i zatražio zaštitu od nje, a onda rekao: ‘Tražite zaštitu od vatre, pa makar s pola datule, a ko ni to nema, onda lijepom riječju.‘”


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، وَالدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذُكِرَ عِنْدَهُ عَمُّهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ ‏ “‏ لَعَلَّهُ تَنْفَعُهُ شَفَاعَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُجْعَلُ فِي ضَحْضَاحٍ مِنَ النَّارِ، يَبْلُغُ كَعْبَيْهِ، يَغْلِي مِنْهُ أُمُّ دِمَاغِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibrahim b. Hamza, a njemu Ibn-Ebu-Hazim i Deraverdi, prenoseći od Jezida, on od Abdullaha b. Habbaba, a ovaj od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Čuo sam kad su Allahovom Poslaniku, a.s., spomenuli njegova amidžu Ebu-Taliba (pa je on rekao): ‘Možda će mu pomoći moj zagovor na Sudnjem danu, te će biti stavljen u plitku vatru koja će mu dosezati do peta, ali će mu od nje vreti moždana srž.‘”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا عَلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا‏.‏ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ الَّذِي خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ، وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ، وَأَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ، فَاشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّنَا‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ وَيَقُولُ ـ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ‏.‏ فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ ـ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ الَّذِي اتَّخَذَهُ اللَّهُ خَلِيلاً‏.‏ فَيَأْتُونَهُ، فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ ـ ائْتُوا مُوسَى الَّذِي كَلَّمَهُ اللَّهُ فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ، فَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ ـ ائْتُوا عِيسَى فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ، ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَقَدْ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا، فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، سَلْ تُعْطَهْ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ‏.‏ فَأَرْفَعُ رَأْسِي، فَأَحْمَدُ رَبِّي بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِي، ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا، ثُمَّ أُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ، وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ فَأَقَعُ سَاجِدًا مِثْلَهُ فِي الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ حَتَّى مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ ‏”‏‏.‏ وَكَانَ قَتَادَةُ يَقُولُ عِنْدَ هَذَا أَىْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Ebu-Avana, prenoseći od Katade, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., kazivao: “Allah će okupiti ljude na Sudnjem danu, pa će oni reći: ‘Kad bismo samo našli nekog da se zauzme za nas kod našeg Gospodara pa da nas On izbavi iz ovog našeg teškog stanja.‘ Potom će otići Ademu i reći: ‘Tebe je Allah stvorio Svojom rukom, u tebe udahnuo od Svoga duha i naredio melecima te su ti se poklonili – zauzmi se za nas kod našeg Gospodara!‘ – ‘Nisam vam ja za to‘, reći će on i spomenuti svoj grijeh, ‘nego idite vi Nuhu, prvom poslaniku što ga je Allah poslao.‘ Oni će mu tada otići, ali će im on, spominjući svoj grijeh, reći: ‘Nisam vam ja za to, nego idite vi Ibrahimu, kojeg je Allah uzeo za prijatelja.‘ Oni će tada otići Ibrahimu. ‘Nisam vam ja za to‘, reći će im on i spomenuti svoj grijeh, ‘nego idite vi Musau, koji je razgovarao s Allahom.‘ Oni će mu tada otići, ali će im on, spominjujući svoj grijeh, reći da ni on nije za to i uputiti ih: ‘Idite vi Isau.‘ Oni će mu tada otići, ali će im i on reći: ‘Nisam vam ja za to, nego idite vi Muhammedu, njemu su oprošteni svi grijesi.‘ Tada će oni doći meni, pa ću ja zatražiti dopuštenje od svoga Gospodara (da Mu se obratim). Kada Ga budem vidio, past ću na sedždu. On će me tako ostaviti koliko bude htio, a onda reći: ‘Podigni svoju glavu i traži – dat će ti se; reci – bit će uslišeno; zauzmi se – bit će prihvaćeno!‘ Tada ću ja podići svoju glavu i – zahvaljujući se svome Gospodaru onako kako me On bude podučio – zauzeti se, a On će mi odrediti granicu. Onda ću ih izvesti iz vatre i uvesti u Džennet, pa se opet vratiti i pasti na sedždu… Tako ću uraditi i treći i četvrti put…, i u vatri će ostati samo oni koje bude spriječio Kur‘an.” Katada bi, kad bi o ovom govorio, rekao: “…(osim onog) kome je određena vječnost.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ذَكْوَانَ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْن ٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَخْرُجُ قَوْمٌ مِنَ النَّارِ بِشَفَاعَةِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ، يُسَمَّوْنَ الْجَهَنَّمِيِّينَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Hasana b. Zekvana, on od Ebu-Redžaa, a ovaj od Imrana b. Husajna, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Zagovorom Muhammedovim ljudi će izići iz vatre i ući u Džennet. Zvat će ih džehenemlijama.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أُمَّ حَارِثَةَ، أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ هَلَكَ حَارِثَةُ يَوْمَ بَدْرٍ، أَصَابَهُ غَرْبُ سَهْمٍ‏.‏ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْتَ مَوْقِعَ حَارِثَةَ مِنْ قَلْبِي، فَإِنْ كَانَ فِي الْجَنَّةِ لَمْ أَبْكِ عَلَيْهِ، وَإِلاَّ سَوْفَ تَرَى مَا أَصْنَعُ‏.‏ فَقَالَ لَهَا ‏ “‏ هَبِلْتِ، أَجَنَّةٌ وَاحِدَةٌ هِيَ إِنَّهَا جِنَانٌ كَثِيرَةٌ، وَإِنَّهُ فِي الْفِرْدَوْسِ الأَعْلَى ‏”‏‏.‏ (وَقَالَ ‏:‏غَدْوَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ رَوْحَةٌ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا، وَلَقَابُ قَوْسِ أَحَدِكُمْ أَوْ مَوْضِعُ قَدَمٍ مِنَ الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا، وَلَوْ أَنَّ امْرَأَةً مِنْ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ اطَّلَعَتْ إِلَى الأَرْضِ، لأَضَاءَتْ مَا بَيْنَهُمَا، وَلَمَلأَتْ مَا بَيْنَهُمَا رِيحًا، وَلَنَصِيفُهَا ـ يَعْنِي الْخِمَارَ ـ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا‏)‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, a njemu Ismail b. Džafer, prenoseći od Humejda, a on od Enesa (da je kazivao): “Allahovom je Poslaniku, a.s., došla Umm-Harisa – a Harisa bijaše poginuo na Bedru, gdje ga je bio pogodio vrh strijele – i rekla: ‘Allahov Poslaniče, ti znaš koliko ja volim Harisu: ako je u Džennetu, neću plakati za njim, a ako nije, vidjet ćeš šta ću uraditi.‘ – ‘Sina si izgubila‘, reče joj on, ‘pa zar ima samo jedan Džennet?! Ima ih, zaista, mnogo, a on je, zbilja, u najvišem – u Firdevsu. Jutarnji ili večernji izlazak (u borbu) na Allahovu putu, nastavi on, ‘vredniji je od dunjaluka i svega što je na njemu. Dužina vašeg luka ili stopala u Džennetu vrednija je od dunjaluka i svega što je na njemu. Kada bi se jedna od stanovnica Dženneta pojavila na Zemlji, osvijetlila bi cijeli taj prostor i napunila ga mirisom. Njezin nasif, veo, vredniji je od dunjaluka i svega što je na njemu.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ يَدْخُلُ أَحَدٌ الْجَنَّةَ إِلاَّ أُرِيَ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ، لَوْ أَسَاءَ، لِيَزْدَادَ شُكْرًا، وَلاَ يَدْخُلُ النَّارَ أَحَدٌ إِلاَّ أُرِيَ مَقْعَدَهُ مِنَ الْجَنَّةِ، لَوْ أَحْسَنَ، لِيَكُونَ عَلَيْهِ حَسْرَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Ebu-Zinad, prenoseći od A’redža, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Niko neće ući u Džennet a da mu – kako bi bio još zahvalniji – (prije toga) neće biti pokazano mjesto u vatri (na kojem bi bio) da je zlo radio, i niko neće ući u vatru a da mu – kako bi bio još tužniji – (prije toga) neće biti pokazano mjesto u Džennetu (na kojem bi bio) da je dobro radio.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَسْعَدُ النَّاسِ بِشَفَاعَتِكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ ‏ “‏ لَقَدْ ظَنَنْتُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ أَنْ لاَ يَسْأَلَنِي عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ أَحَدٌ أَوَّلُ مِنْكَ، لِمَا رَأَيْتُ مِنْ حِرْصِكَ عَلَى الْحَدِيثِ، أَسْعَدُ النَّاسِ بِشَفَاعَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ خَالِصًا مِنْ قِبَلِ نَفْسِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, a njemu Ismail b. Džafer, prenoseći od Amra, on od Seida b. Ebu-Seida Makburija (da je kazivao): “Pričao je Ebu-Hurejra, radijallahu anhu, da je (jedne prilike) upitao (Vjerovjesnika, a.s.): ‘Allahov Poslaniče, ko će se najviše usrećiti tvojim zagovorom na Sudnjem danu?‘ – ‘I mislio sam, o Ebu-Hurejra‘, reče on, ‘da me o tome niko prije tebe neće pitati, jer sam vidio koliko ljubavi i pažnje poklanjaš hadisu. Najviše će se mojim zagovorom usrećiti ljudi koji su iskreno, iz srca, rekli da nema Boga osim Allaha.‘”


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنِّي لأَعْلَمُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْهَا، وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً رَجُلٌ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ كَبْوًا، فَيَقُولُ اللَّهُ اذْهَبْ فَادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلأَى، فَيَرْجِعُ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلأَى، فَيَقُولُ اذْهَبْ فَادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَأْتِيهَا فَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهَا مَلأَى‏.‏ فَيَقُولُ يَا رَبِّ وَجَدْتُهَا مَلأَى، فَيَقُولُ اذْهَبْ فَادْخُلِ الْجَنَّةَ، فَإِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهَا‏.‏ أَوْ إِنَّ لَكَ مِثْلَ عَشَرَةِ أَمْثَالِ الدُّنْيَا‏.‏ فَيَقُولُ تَسْخَرُ مِنِّي، أَوْ تَضْحَكُ مِنِّي وَأَنْتَ الْمَلِكُ ‏”‏‏.‏ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ، وَكَانَ يُقَالُ ذَلِكَ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Ebu-Šejba, a njemu Džerir, prenoseći od Mensura, on od Ibrahima, ovaj od Ubejde, a on od Abdullaha, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Ja, zaista, znam ko će posljednji izići iz vatre i ko će posljednji ući u Džennet. To je onaj čovjek koji će iz vatre izići pužući, pa će mu Allah reći: ‘Idi i uđi u Džennet.‘ On će tada doći do njega, ali će mu se učiniti da je pun, te će se vratiti i reći: ‘Gospodaru, zatekao sam ga puna.‘ On će mu ponovo reći: ‘Idi i uđi u Džennet.‘ On će opet doći do njega, ali će mu se učiniti da je pun, te će se vratiti i reći: ‘Gospodaru, zatekao sam ga puna.‘ On će mu ponovo reći: ‘Idi i uđi u Džennet, tebi (u njemu), zaista, pripada koliko dunjaluk i deset puta više‘ (ili je rekao: tebi, zaista, pripada koliko deset dunjaluka). ‘Ti se‘, reći će čovjek (Allahu), ‘sa mnom šališ i ismijavaš me, a ti si Vladar!‘‘ – Vidio sam Allahovog Poslanika, a.s., kako se smije da su mu se vidjeli umnjaci. Govorilo se da je to dženetlija na najnižem stupnju.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنِ الْعَبَّاسِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَلْ نَفَعْتَ أَبَا طَالِبٍ بِشَىْءٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Ebu-Avana, prenoseći od Abdul-Melika, on od Abdullaha b. Harisa b. Nevfela, a ovaj od Abbasa, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Upitao sam Vjerovjesnika, a.s.: ‘Jesi li Ebu-Talibu imalo pomogao?‘…”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَعِيدٌ، وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُمَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَحَدَّثَنِي مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ أُنَاسٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ ‏”‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ، لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏”‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، لَيْسَ دُونَهُ سَحَابٌ ‏”‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ، فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا، فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي غَيْرِ الصُّورَةِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ، هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا، فَإِذَا أَتَانَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي الصُّورَةِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا، فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ جِسْرُ جَهَنَّمَ ‏”‏‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ، وَدُعَاءُ الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ، وَبِهِ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، أَمَا رَأَيْتُمْ شَوْكَ السَّعْدَانِ ‏”‏‏.‏ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهَا لاَ يَعْلَمُ قَدْرَ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، فَتَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، مِنْهُمُ الْمُوبَقُ، بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ، ثُمَّ يَنْجُو، حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ عِبَادِهِ، وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ مِنَ النَّارِ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ، مِمَّنْ كَانَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوهُمْ، فَيَعْرِفُونَهُمْ بِعَلاَمَةِ آثَارِ السُّجُودِ، وَحَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ مِنِ ابْنِ آدَمَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيُخْرِجُونَهُمْ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءٌ يُقَالُ لَهُ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ فَيَقُولُ يَا رَبِّ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا، فَاصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ‏.‏ فَيَقُولُ لَعَلَّكَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَصْرِفُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، ثُمَّ يَقُولُ بَعْدَ ذَلِكَ يَا رَبِّ قَرِّبْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ أَلَيْسَ قَدْ زَعَمْتَ أَنْ لاَ تَسْأَلْنِي غَيْرَهُ، وَيْلَكَ ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو‏.‏ فَيَقُولُ لَعَلِّي إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيُعْطِي اللَّهَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ أَنْ لاَ يَسْأَلَهُ غَيْرَهُ، فَيُقَرِّبُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا رَأَى مَا فِيهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ، ثُمَّ يَقُولُ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ ثُمَّ يَقُولُ أَوَلَيْسَ قَدْ زَعَمْتَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لاَ تَجْعَلْنِي أَشْقَى خَلْقِكَ‏.‏ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ، فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ أَذِنَ لَهُ بِالدُّخُولِ فِيهَا، فَإِذَا دَخَلَ فِيهَا قِيلَ تَمَنَّ مِنْ كَذَا‏.‏ فَيَتَمَنَّى، ثُمَّ يُقَالُ لَهُ تَمَنَّ مِنْ كَذَا‏.‏ فَيَتَمَنَّى حَتَّى تَنْقَطِعَ بِهِ الأَمَانِيُّ فَيَقُولُ لَهُ هَذَا لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, on od Seida i Ataa b. Jezida, oni od Ebu-Hurejre, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s…; a PRIČAO MI JE i Mahmud, njemu Abdur-Rezzak, a ovom Ma’mer, prenoseći od Zuhrija, on od Ataa b. Jezida Lejsija, a ovaj od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Neki su ljudi upitali: ‘Allahov Poslaniče, hoćemo li mi vidjeti svoga Gospodara na Sudnjem danu?‘ – ‘Je li vam teško vidjeti Sunce kad ga ne prekrivaju oblaci?‘, upitao ih je on. ‘Nije, Allahov Poslaniče‘, odgovorili su. ‘A je li vam teško vidjeti Mjesec o uštapu kad ga ne prekrivaju oblaci?‘ – ‘Nije, Allahov Poslaniče‘, odgovorili su. ‘Vi ćete Ga, zaista, tako vidjeti na Sudnjem danu. Allah će sakupiti ljude i reći ko je šta obožavao neka to i slijedi. Onaj koji je obožavao Sunce slijedit će ga, onaj koji je obožavao Mjesec slijedit će ga, a onaj koji je obožavao tagute slijedit će ih. Ostat će ovaj ummet i u njemu njegovi licemjeri. Tada će im se Allah ukazati u liku drukčijem od onog koji oni poznaju i reći im: ‘Ja sam vaš Gospodar.‘ – ‘Utječemo se Allahu od tebe‘, reći će oni, ‘mi ćemo ostati na svome mjestu dok ne dođe naš Gospodar, a kada dođe naš Gospodar, mi ćemo Njega prepoznati.‘ Tada će im se Allah ukazati u liku koji oni poznaju i reći im: ‘Ja sam vaš Gospodar.‘ – ‘Ti si naš Gospodar‘, reći će oni i početi Ga slijediti. Tada će se postaviti džehenemski most, a ja ću‘, reče Allahov Poslanik, a.s., ‘biti prvi koji će proći. Poslanici će toga dana u dovama moliti: ‘Allahu, spasi, spasi!‘ Na njemu će biti kuke kao sa‘danove bodlje. Jeste li vidjeli sa‘danove bodlje?‘ – ‘Jesmo, Allahov Poslaniče‘, odgovoriše oni. ‘One su, zaista, kao sa‘danove bodlje‘, nastavi on, ‘ali im veličinu ne zna niko osim Allaha. One će hvatati ljude zbog njihovih djela. Među njima će (ljudima) biti onih koji će propasti zbog svojih djela i onih koji će posrtati, ali će se spasiti. Kad Allah okonča suđenje Svojim robovima i kad htjedne izvesti iz vatre koga zaželi od onih koji su svjedočili da nema drugog Boga osim Allaha, naredit će melecima da ih izvedu, a oni će ih poznati po tragovima sedžde, jer je Allah zabranio vatri da sprži tragove sedžde na sinovima Ademovim. Izvest će ih, a oni će biti već spaljeni. Tada će ih politi vodom koja se zove voda života, pa će oni izniknuti kao sjemenka u mulju bujice. Neki će čovjek, okrenut licem prema vatri, ostati i zamoliti: ‘Gospodaru, zagušio me njezin smrad i spalila njezina vrućina, pa okreni moje lice od vatre!‘ On će ustrajati u svojoj molitvi, pa će Allah reći: ‘Ako ti to dam, možda ćeš me moliti za nešto drugo?‘ – ‘Ne, tako mi Uzvišenosti Tvoje, neću Te ni za šta drugo moliti‘, reći će on. Tada će mu (Allah) okrenuti lice od vatre. ‘Gospodaru‘, opet će reći ovaj, ‘približi me dženetskim vratima!‘ – ‘Zar ne reče ti da me nećeš ni za šta drugo moliti? Teško tebi, sine Ademov, koliko si samo sklon prijevari!‘, reći će (Allah). Ovaj će, međutim, i dalje nastaviti tražiti, pa će mu (Allah) reći: ‘Ako ti to dam, možda ćeš me moliti za nešto drugo?‘ – ‘Ne, tako mi Uzvišenosti Tvoje‘, reći će on, ‘neću Te ni za šta drugo moliti.‘ Tako će on davati Allahu obećanja i zavjetovati se da ništa više neće tražiti, i On će ga približiti dženetskim vratima. A kada bude vidio šta ima u njemu, šutjet će koliko Allah bude htio, a onda reći: ‘Gospodaru, uvedi me u Džennet!‘ – ‘Zar ne reče ti da me nećeš ni za šta drugo moliti? Teško tebi, sine Ademov, koliko si samo sklon prijevari!‘, reći će (Allah). ‘Gospodaru, nemoj me učiniti najnesretnijim Svojim stvorenjem!‘, reći će čovjek i nastaviti toliko moliti da će se On (Allah) nasmijati. A kad se nasmije, dopustit će mu da u njega uđe. Kad u njega uđe, reći će mu se: ‘Zaželi šta hoćeš.‘ On će izreći svoju želju. ‘Zaželi šta hoćeš‘, reći će mu se opet. On će tada toliko toga zaželjeti da više neće imati nikakvih želja. ‘Sve ovo pripada tebi i još toliko‘, bit će mu rečeno.‘” Ebu-Hurejra veli: “To je posljednji čovjek koji će ući u Džennet.”


 

قَالَ عَطَاءٌ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ جَالِسٌ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ، لاَ يُغَيِّرُ عَلَيْهِ شَيْئًا مِنْ حَدِيثِهِ حَتَّى انْتَهَى إِلَى قَوْلِهِ ‏”‏ هَذَا لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ هَذَا لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ حَفِظْتُ ‏”‏ مِثْلُهُ مَعَهُ ‏”‏‏.‏

 

Rekao je Ata: Ebu-Seid Hudri sjedio je s Ebu-Hurejrom i ništa nije mijenjao od njegova govora dok nije došao do riječi: “Sve ovo pripada tebi i još toliko.” Tada je Ebu-Seid rekao: “Čuo sam Allahovog Poslanika, a.s., kad je rekao: ‘Sve ovo pripada tebi i još deset puta toliko.‘” – “I ja sam zapamtio isto što i on”, kazao je Ebu-Hurejra.


 

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَنَا فَرَطُكُمْ، عَلَى الْحَوْضِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Jahja b. Hammad, a njemu Ebu-Avana, prenoseći od Sulejmana, on od Šekika, a ovaj od Abdullaha da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ja ću prvi među vama stići do Havda.”


 

وَحَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏أَنَا فَرَطُكُمْ، عَلَى الْحَوْضِ، وَلَيُرْفَعَنَّ رِجَالٌ مِنْكُمْ ثُمَّ لَيُخْتَلَجُنَّ دُونِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ أَصْحَابِي‏.‏ فَيُقَالُ إِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ‏”‏.‏ تَابَعَهُ عَاصِمٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ‏.‏ وَقَالَ حُصَيْنٌ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO MI JE Amr b. Ali, njemu Muhammed b. Džafer, a ovom Šu’ba, prenoseći od Mugire, on od Ebu-Vaila, a ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ja ću prvi među vama stići do Havda. (Onda će mi Allah pokazati) neke od vas, a zatim će oni biti odvedeni. ‘Gospodaru‘, reći ću ja, ‘to su moji drugovi!‘ – ‘Ne znaš ti‘, bit će mi rečeno, ‘kakve su oni novotarije poslije tebe uvodili.‘” Isto prenosi Asim od Ebu-Vaila. Ovaj hadis prenosi i Husajn od Ebu-Vaila, on od Huzejfe, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ أَمَامَكُمْ حَوْضٌ كَمَا بَيْنَ جَرْبَاءَ وَأَذْرُحَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Ubejdullaha, on od Nafija, a ovaj od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Pred vama je Havd kao između Džerba‘a i Ezruha.”


 

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ، وَعَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ الْكَوْثَرُ الْخَيْرُ الْكَثِيرُ الَّذِي أَعْطَاهُ اللَّهُ إِيَّاهُ‏.‏ قَالَ أَبُو بِشْرٍ قُلْتُ لِسَعِيدٍ إِنَّ أُنَاسًا يَزْعُمُونَ أَنَّهُ نَهَرٌ فِي الْجَنَّةِ‏.‏ فَقَالَ سَعِيدٌ النَّهَرُ الَّذِي فِي الْجَنَّةِ مِنَ الْخَيْرِ الَّذِي أَعْطَاهُ اللَّهُ إِيَّاهُ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Amr b. Muhammed, njemu Hušejm, a ovom Ebu-Bišr i Ata b. Saib, prenoseći od Seida b. Džubejra (da je kazivao): “Ibn-Abbas je, radijallahu anhu, rekao: ‘Kevser je mnogo dobro koje mu je Allah dao.‘” Ebu-Bišr veli: “Rekao sam Seidu: ‘Svijet misli da je to rijeka u Džennetu?‘ – ‘I rijeka u Džennetu spada u dobro koje mu je Allah dao‘, odgovorio je on.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ حَوْضِي مَسِيرَةُ شَهْرٍ، مَاؤُهُ أَبْيَضُ مِنَ اللَّبَنِ، وَرِيحُهُ أَطْيَبُ مِنَ الْمِسْكِ، وَكِيزَانُهُ كَنُجُومِ السَّمَاءِ، مَنْ شَرِبَ مِنْهَا فَلاَ يَظْمَأُ أَبَدًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, a njemu Nafi b. Omer, prenoseći od Ibn-Ebu-Mulejke, a on od Abdullaha b. Amra da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Moj je Havd velik kao mjesec putovanja; voda mu je bjelja od mlijeka, miris mu je ljepši od miska, a ibrika ima kao zvijezda na nebu. Ko se njega napije nikada neće ožednjeti.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏(‏إِنَّ قَدْرَ حَوْضِي كَمَا بَيْنَ أَيْلَةَ وَصَنْعَاءَ مِنَ الْيَمَنِ، وَإِنَّ فِيهِ مِنَ الأَبَارِيقِ كَعَدَدِ نُجُومِ السَّمَاءِ‏)‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ufejr, a njemu Ibn-Vehb, prenoseći od Junusa, on od Ibn-Šihaba, a ovaj od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Zaista je moj Havd velik kao prostor između Ejle i Sana‘a u Jemenu. U njemu, zaista, ima toliko ibrika koliko ima zvijezda na nebu.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَحَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ بَيْنَمَا أَنَا أَسِيرُ فِي الْجَنَّةِ إِذَا أَنَا بِنَهَرٍ حَافَتَاهُ قِبَابُ الدُّرِّ الْمُجَوَّفِ قُلْتُ مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي أَعْطَاكَ رَبُّكَ‏.‏ فَإِذَا طِينُهُ ـ أَوْ طِيبُهُ ـ مِسْكٌ أَذْفَرُ ‏”‏‏.‏ شَكَّ هُدْبَةُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, a njemu Hemmam, prenoseći od Katade, on od Enesa, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s…; a PRIČAO NAM JE i Hudba b. Halid, njemu Hemmam, ovom Katada, a njemu Enes b. Malik (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao: ‘Dok budem išao kroz Džennet, naići ću na rijeku kojoj su obale od šupljeg bisera. ‘Džibrile, šta je ovo?‘, upitat ću. ‘Ovo je Kevser, koji ti je dao Gospodar tvoj‘, odgovorit će on. Njegova je zemlja, ili miris‘ – dvoumi se Hudba koji je od ta dva izraza (Vjerovjesnik, a.s.) upotrijebio – ‘mirišljivi misk.‘”


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيَرِدَنَّ عَلَىَّ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِي الْحَوْضَ، حَتَّى عَرَفْتُهُمُ اخْتُلِجُوا دُونِي، فَأَقُولُ أَصْحَابِي‏.‏ فَيَقُولُ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muslim b. Ibrahim, njemu Vuhejb, a ovom Abdul-Aziz, prenoseći od Enesa, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Doći će mi na Havd neki moji drugovi, i kada ih prepoznam, bit će odvedeni od mene. ‘To su moji drugovi!‘, reći ću ja. ‘Ne znaš ti kakve su oni novotarije poslije tebe uvodili‘, bit će mi rečeno.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُطَرِّفٍ، حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنِّي فَرَطُكُمْ عَلَى الْحَوْضِ، مَنْ مَرَّ عَلَىَّ شَرِبَ، وَمَنْ شَرِبَ لَمْ يَظْمَأْ أَبَدًا، لَيَرِدَنَّ عَلَىَّ أَقْوَامٌ أَعْرِفُهُمْ وَيَعْرِفُونِي، ثُمَّ يُحَالُ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, njemu Muhammed b. Mutarrif, a ovom Ebu-Hazim, prenoseći od Sehla b. Sa’da da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ja ću, doista, prvi doći na Havd. Ko mi dođe – on će se napiti, a ko se napije – taj nikada neće ožednjeti. Doći će mi ljudi koje ću poznavati, a i oni će mene poznavati, ali će potom biti odvedeni od mene…”


 

قَالَ أَبُو حَازِمٍ فَسَمِعَنِي النُّعْمَانُ بْنُ أَبِي عَيَّاشٍ، فَقَالَ هَكَذَا سَمِعْتَ مِنْ، سَهْلٍ فَقُلْتُ نَعَمْ‏.‏ فَقَالَ أَشْهَدُ عَلَى أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ لَسَمِعْتُهُ وَهْوَ يَزِيدُ فِيهَا ‏ “‏ فَأَقُولُ إِنَّهُمْ مِنِّي‏.‏ فَيُقَالُ إِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ‏.‏ فَأَقُولُ سُحْقًا سُحْقًا لِمَنْ غَيَّرَ بَعْدِي ‏”‏‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ سُحْقًا بُعْدًا، يُقَالُ سَحِيقٌ بَعِيدٌ، وَأَسْحَقَهُ أَبْعَدَهُ‏.‏

 

Ebu-Hazim veli da je ovaj hadis čuo Numan b. Ebu-Ajjaš i upitao ga da li ga je on ovako čuo od Sehla, pa je on potvrdio da jeste. Tada (Numan b. Ebu-Ajjaš) reče kako svjedoči da je čuo Ebu-Seida Hudrija kako dodaje (da je Vjerovjesnik, a.s.) u njemu (još rekao): “…pa ću ja reći: ‘Oni su, zaista, moji!‘ – ‘Ti, zaista, ne znaš kakve su oni novotarije poslije tebe uvodili‘, bit će mi rečeno. ‘Daleko, daleko bio onaj koji je poslije mene (bilo šta u vjeri) mijenjao‘, reći ću ja.” Ibn-Abbas veli da znači (daleko bio). znači (dalek). znači (udaljio ga je).


 

وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبِ بْنِ سَعِيدٍ الْحَبَطِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَرِدُ عَلَىَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَهْطٌ مِنْ أَصْحَابِي فَيُحَلَّئُونَ عَنِ الْحَوْضِ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أَصْحَابِي‏.‏ فَيَقُولُ إِنَّكَ لاَ عِلْمَ لَكَ بِمَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ، إِنَّهُمُ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمُ الْقَهْقَرَى ‏”‏‏.‏

 

Ahmed b. Šebib b. Seid Habati veli da IM JE PRIČAO njegov otac, prenoseći od Junusa, on od Ibn-Šihaba, ovaj od Seid b. Musejjeba, on od Ebu-Hurejre, a ovaj od Allahova Poslanika, a.s., da je rekao: “Doći će mi na Sudnjem danu skupina mojih drugova, ali će biti spriječeni da dođu do Havda. ‘Gospodaru‘, reći ću ja, ‘to su moji drugovi.‘ – ‘Ti, zaista, ne znaš‘, reći će On, ‘kakve su oni novotarije poslije tebe uvodili. Oni su se, zaista, odmetnuli natraške.‘”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُ عَنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَرِدُ عَلَى الْحَوْضِ رِجَالٌ مِنْ أَصْحَابِي فَيُحَلَّئُونَ عَنْهُ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أَصْحَابِي‏.‏ فَيَقُولُ إِنَّكَ لاَ عِلْمَ لَكَ بِمَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ، إِنَّهُمُ ارْتَدُّوا عَلَى أَدْبَارِهِمُ الْقَهْقَرَى ‏”‏‏.‏ وَقَالَ شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ كَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيُجْلَوْنَ‏.‏ وَقَالَ عُقَيْلٌ فَيُحَلَّئُونَ‏.‏ وَقَالَ الزُّبَيْدِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Salih, njemu Ibn-Vehb, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Ibn-Musejjeba, a ovaj od drugova Vjerovjesnikovih, a.s., da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Doći će mi na Havd neki moji drugovi, ali će biti spriječeni da dođu do njega. ‘Gospodaru‘, reći ću ja, ‘to su moji drugovi.‘ – ‘Ti, zaista, ne znaš‘, reći će On, ‘kakve su oni novotarije poslije tebe uvodili. Oni su se, zaista, odmetnuli natraške.‘” Šuajb prenosi od Zuhrija da je Ebu-Hurejra pripovijedao, prenoseći od Vjerovjesnika, a.s., i govorio (pa će biti udaljeni). Ukajl veli: (pa će biti spriječeni). Zubejdi prenosi od Zuhrija, on od Muhammeda b. Alija, ovaj od Ubejdullaha b. Ebu-Rafija, on od Ebu-Hurejre, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s…


 

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي هِلاَلٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ بَيْنَا أَنَا قَائِمٌ إِذَا زُمْرَةٌ، حَتَّى إِذَا عَرَفْتُهُمْ خَرَجَ رَجُلٌ مِنْ بَيْنِي وَبَيْنِهِمْ فَقَالَ هَلُمَّ‏.‏ فَقُلْتُ أَيْنَ قَالَ إِلَى النَّارِ وَاللَّهِ‏.‏ قُلْتُ وَمَا شَأْنُهُمْ قَالَ إِنَّهُمُ ارْتَدُّوا بَعْدَكَ عَلَى أَدْبَارِهِمُ الْقَهْقَرَى‏.‏ ثُمَّ إِذَا زُمْرَةٌ حَتَّى إِذَا عَرَفْتُهُمْ خَرَجَ رَجُلٌ مِنْ بَيْنِي وَبَيْنِهِمْ فَقَالَ هَلُمَّ‏.‏ قُلْتُ أَيْنَ قَالَ إِلَى النَّارِ وَاللَّهِ‏.‏ قُلْتُ مَا شَأْنُهُمْ قَالَ إِنَّهُمُ ارْتَدُّوا بَعْدَكَ عَلَى أَدْبَارِهِمُ الْقَهْقَرَى‏.‏ فَلاَ أُرَاهُ يَخْلُصُ مِنْهُمْ إِلاَّ مِثْلُ هَمَلِ النَّعَمِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ibrahim b. Munzir, njemu Muhammed b. Fulejh, ovom njegov otac, a njemu Hilal, prenoseći od Ataa b. Jesara, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Dok ja budem stajao, naići će skupina (ljudi). Kada ih prepoznam, između nas će se ispriječiti neki čovjek i reći (im): ‘Hajdemo!‘ – ‘Gdje?‘, upitat ću ja. ‘Allaha mi, u vatru!‘, odgovorit će on. ‘A šta su skrivili?‘, upitat ću ja. ‘Oni su se poslije tebe odmetnuli natraške.‘ Zatim će naići (druga) skupina (ljudi). Kada ih prepoznam, između nas će se ispriječiti neki čovjek i reći (im): ‘Hajdemo!‘ – ‘Kamo?‘, upitat ću ja. ‘Allaha mi, u vatru!‘, odgovorit će on. ‘A šta su skrivili?‘, upitat ću ja. ‘Oni su se poslije tebe odmetnuli natraške.‘ Vidio sam da se od njih (koji su se bili približili Havdu) spasio samo poneko.”


 

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ خُبَيْبٍ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ، وَمِنْبَرِي عَلَى حَوْضِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ibrahim b. Munzir, a njemu Enes b. Ijad, prenoseći od Ubejdullaha, on od Hubejba, ovaj od Hafsa b. Asima, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Između moje kuće i minbera jedna je dženetska bašča, a moj je minber na Havdu.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكَ، قَالَ سَمِعْتُ جُنْدَبًا، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ أَنَا فَرَطُكُمْ، عَلَى الْحَوْضِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, a njemu njegov otac, prenoseći od Šu’be, on od Abdul-Melika, ovaj od Džunduba, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Ja ću prvi među vama doći do Havda.”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَوْمًا فَصَلَّى عَلَى أَهْلِ أُحُدٍ صَلاَتَهُ عَلَى الْمَيِّتِ، ثُمَّ انْصَرَفَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ ‏ “‏ إِنِّي فَرَطٌ لَكُمْ، وَأَنَا شَهِيدٌ عَلَيْكُمْ، وَإِنِّي وَاللَّهِ لأَنْظُرُ إِلَى حَوْضِي الآنَ، وَإِنِّي أُعْطِيتُ مَفَاتِيحَ خَزَائِنِ الأَرْضِ ـ أَوْ مَفَاتِيحَ الأَرْضِ ـ وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ أَنْ تُشْرِكُوا بَعْدِي، وَلَكِنْ أَخَافُ عَلَيْكُمْ أَنْ تَنَافَسُوا فِيهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Halid, a njemu Lejs, prenoseći od Jezida, on od Ebu-Hajra, a ovaj od Ukbe, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, otišao jednog dana i klanjao dženazu poginulima na Uhudu. Potom se uspeo na minber i rekao: ‘Ja ću biti vaša prethodnica (na Havdu), i ja ću vam svjedočiti. Ja, tako mi Allaha, u ovom trenutku gledam u svoj Havd. Meni su, uistinu, dati ključevi zemaljskih riznica ili ključevi Zemlje. Ja se, tako mi Allaha, ne bojim da ćete se vi poslije mene odati mnogoboštvu, ali se bojim da ćete se za njih (te riznice) natjecati.‘”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ خَالِدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ حَارِثَةَ بْنَ وَهْبٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَذَكَرَ الْحَوْضَ فَقَالَ ‏ “‏ كَمَا بَيْنَ الْمَدِينَةِ وَصَنْعَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Haremi b. Umara, a ovom Šu’ba, prenoseći od Ma’beda b. Halida, on od Harise b. Vehba (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, spomenuo Havd i rekao da je (velik) kao prostor između Medine i Sana‘a.”


 

وَزَادَ ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ حَارِثَةَ، سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ حَوْضُهُ مَا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَالْمَدِينَةِ‏.‏ فَقَالَ لَهُ الْمُسْتَوْرِدُ أَلَمْ تَسْمَعْهُ قَالَ الأَوَانِي‏.‏ قَالَ لاَ‏.‏ قَالَ الْمُسْتَوْرِدُ تُرَى فِيهِ الآنِيَةُ مِثْلَ الْكَوَاكِبِ‏.‏

 

Ibn-Ebu-Adi prenosi od Šu’be, on od Ma’beda b. Halida, a ovaj od Harise (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. je, rekao da je njegov Havd (velik) kao prostor između Sana‘a i Medine.” Mustevrid ga je upitao: “Jesi li čuo da je spomenuo posude?” – “Nisam”, odgovorio je. Tada je Mustevrid rekao (da je Vjerovjesnik, a.s., dodao): “Vidjet će se u njemu toliko posuda koliko ima zvijezda.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ نَافِعِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنِّي عَلَى الْحَوْضِ حَتَّى أَنْظُرُ مَنْ يَرِدُ عَلَىَّ مِنْكُمْ، وَسَيُؤْخَذُ نَاسٌ دُونِي فَأَقُولُ يَا رَبِّ مِنِّي وَمِنْ أُمَّتِي‏.‏ فَيُقَالُ هَلْ شَعَرْتَ مَا عَمِلُوا بَعْدَكَ وَاللَّهِ مَا بَرِحُوا يَرْجِعُونَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ ‏”‏‏.‏ فَكَانَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ أَنْ نَرْجِعَ عَلَى أَعْقَابِنَا أَوْ نُفْتَنَ عَنْ دِينِنَا‏.‏ ‏{‏أَعْقَابِكُمْ تَنْكِصُونَ‏}‏ تَرْجِعُونَ عَلَى الْعَقِبِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, prenoseći od Nafija b. Omera, on od Ibn-Ebu-Mulejke, a ovaj od Esme bint Ebu-Bekr, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ja ću biti na Havdu i gledat ću ko će mi od vas doći. Neki će ljudi biti odvedeni od mene, pa ću ja reći: ‘Gospodaru, oni su moji, od moga ummeta!‘ – ‘Zar ti nisi obaviješten o tome‘, bit će mi rečeno, ‘šta su oni uradili poslije tebe? Tako mi Allaha, nastavili su se odmetati.‘” Ibn-Ebu-Mulejka bi govorio: “Allahu, Tebi se utječemo da u odmetništvo ne odemo, ili da u kušnju u vjeri svojoj ne padnemo!” znači (vraćate se nazad).