Odgoj

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ شُبْرُمَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَحَقُّ بِحُسْنِ صَحَابَتِي قَالَ ‏”‏ أُمُّكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ ‏”‏ أُمُّكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ ‏”‏ أُمُّكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ ‏”‏ ثُمَّ أَبُوكَ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ ابْنُ شُبْرُمَةَ وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا أَبُو زُرْعَةَ مِثْلَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Džerir, a ovome Umara b. Ka‘ka‘ b. Šubruma da je Ebu-Zur‘a čuo Ebu-Hurejru, radijallahu anhu, kad je kazivao: “Jedan čovjek došao je kod Allahova Poslanika, a.s., i upitao ga: ‘Allahov Poslaniče, ko je najpreči da se prema njemu lijepo odnosim?’ – ‘Tvoja majka’, odgovorio je. ‘A ko onda?’, upitao je. ‘Tvoja majka’, odgovorio je. ‘A ko onda?’, upitao je. ‘Tvoja majka’, odgovorio je. ‘A ko onda?’, upitao je. ‘Tvoj otac’, odgovorio je.” Ibn-Šubruma i Jahja b. Ejjub kažu: “Slično nam je pričao i Ebu-Zur‘a.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، وَشُعْبَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَبِيبٌ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أُجَاهِدُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ لَكَ أَبَوَانِ ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَفِيهِمَا فَجَاهِدْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, a ovome Sufjan i Šu‘ba, da su čuli od Habiba… PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, njemu Sufjan, a ovome Habib da je čuo od Ebu-Abbasa, a on od Abdullaha b. Amra da je rekao: “Jedan je čovjek upitao Vjerovjesnika, a.s., da li da se i on bori, pa ga je (Vjerovjesnik) upitao: ‘Imaš li roditelje?’ – ‘Imam’, odgovorio je. ‘Onda ostani s njima i pazi ih! To je tvoja borba’, odgovorio mu je (Vjerovjesnik).”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّ مِنْ أَكْبَرِ الْكَبَائِرِ أَنْ يَلْعَنَ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ ‏”‏‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يَلْعَنُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ قَالَ ‏”‏ يَسُبُّ الرَّجُلُ أَبَا الرَّجُلِ، فَيَسُبُّ أَبَاهُ، وَيَسُبُّ أَمَّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, njemu Ibrahim b. Sa‘d, a ovome njegov otac da je čuo od Humejda b. Abdur-Rahmana, a on od Abdullaha b. Amra da je rekao: “Allahov je Poslanik, a.s., kazao da u najteže grijehe spada proklinjanje svojih roditelja. ‘Allahov Poslaniče’, upitao je neko, ‘kako čovjek može proklinjati svoje roditelje?’ – ‘Tako što izgrdi oca drugom čovjeku, pa i ovaj izgrdi njegova oca, i što mu izgrdi majku, pa i ovaj izgrdi njegovu majku’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَتَمَاشَوْنَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ، فَمَالُوا إِلَى غَارٍ فِي الْجَبَلِ، فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ، فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا لِلَّهِ صَالِحَةً، فَادْعُوا اللَّهَ بِهَا لَعَلَّهُ يَفْرُجُهَا‏.‏ فَقَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَلِي صِبْيَةٌ صِغَارٌ كُنْتُ أَرْعَى عَلَيْهِمْ، فَإِذَا رُحْتُ عَلَيْهِمْ فَحَلَبْتُ بَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ أَسْقِيهِمَا قَبْلَ وَلَدِي، وَإِنَّهُ نَاءَ بِيَ الشَّجَرُ فَمَا أَتَيْتُ حَتَّى أَمْسَيْتُ، فَوَجَدْتُهُمَا قَدْ نَامَا، فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ، فَجِئْتُ بِالْحِلاَبِ فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا، أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا مِنْ نَوْمِهِمَا، وَأَكْرَهُ أَنْ أَبْدَأَ بِالصِّبْيَةِ قَبْلَهُمَا، وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ، فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ دَأْبِي وَدَأْبَهُمْ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ، فَافْرُجْ لَنَا فُرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ، فَفَرَجَ اللَّهُ لَهُمْ فُرْجَةً حَتَّى يَرَوْنَ مِنْهَا السَّمَاءَ‏.‏ وَقَالَ الثَّانِي اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَتْ لِي ابْنَةُ عَمٍّ، أُحِبُّهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ، فَطَلَبْتُ إِلَيْهَا نَفْسَهَا، فَأَبَتْ حَتَّى آتِيَهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَسَعَيْتُ حَتَّى جَمَعْتُ مِائَةَ دِينَارٍ، فَلَقِيتُهَا بِهَا، فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ‏.‏ فَقُمْتُ عَنْهَا، اللَّهُمَّ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي قَدْ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مِنْهَا فَفَرَجَ لَهُمْ فُرْجَةً‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنِّي كُنْتُ اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي‏.‏ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَقَّهُ، فَتَرَكَهُ وَرَغِبَ عَنْهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا، فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَظْلِمْنِي، وَأَعْطِنِي حَقِّي‏.‏ فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا‏.‏ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَهْزَأْ بِي‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَهْزَأُ بِكَ، فَخُذْ ذَلِكَ الْبَقَرَ وَرَاعِيَهَا‏.‏ فَأَخَذَهُ فَانْطَلَقَ بِهَا، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ، فَافْرُجْ مَا بَقِيَ، فَفَرَجَ اللَّهُ عَنْهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, njemu Ismail b. Ibrahim b. Ukba, a ovome Nafi da je čuo od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Dok su trojica (ljudi) putovala, počela je da pada kiša, pa su se sklonili u jednu pećinu u planini. Na ulaz u njihovu pećinu s brda se obrušio jedan kamen i zatvorio ih, pa je jedan od njih (drugoj dvojici) rekao: ‘Prisjetite se (svojih) dobrih djela koja ste u ime Allaha učinili, pa u njihovo ime zamolite Allaha, možda će ga (kamen) ukloniti!’ Jedan je od njih rekao: ‘Bože, imao sam roditelje, oronule, u dubokoj starosti, i sitnu djecu. Izdržavao sam ih čuvajući stoku. Kad bih im se navečer vratio, namuzao bih mlijeka i njime, prije svoga djeteta, počeo napajati roditelje. Jednoga dana potraga za pašnjakom odvela me je daleko, pa sam se kasno vratio kući i njih dvoje zatekao da spavaju. Namuzao sam mlijeka kao i obično, donio ga dok je još bilo svježe i stao pored njihovih glava. Bilo mi je žao da ih iz sna budim, a nisam htio ni da, prije njih, prvo počnem s djecom, koja su se od gladi previjala oko mojih nogu. Tako smo i ja i oni ostali sve dok nije svanula zora. Ako znaš (Bože) da sam to učinio (samo) radi Tvoga zadovoljstva, načini nam otvor da kroz nejga vidimo nebo!’ Tada im je Allah načinio otvor da kroz njega vide nebo. Drugi je rekao: ‘Bože, ja sam imao amidžičnu koju sam jako volio, kako samo muškarac može voljeti ženu. Molio sam je da mi se prepusti, ali je to ona odbila dok joj ne donesem stotinu zlatnika. Radio sam dok nisam skupio stotinu zlatnika i odnio ih njoj, pa mi je, kada sam se namjestio između njenih nogu, rekla: ‘O Allahov robe, boj se Allaha i bespravno ne otvaraj pečat!’ Tada sam s nje ustao. Bože, ako znaš da sam to učinio (samo) radi Tvoga zadovoljstva, proširi nam otvor!’ Tada im je otvor proširen. Posljednji je rekao: ‘Bože, jednom sam bio unajmio radnika za odvajanje riže koji mi je, kad je završio posao, rekao: ‘Daj mi moj dio!’ – pa sam mu ga ponudio, ali ga je on ostavio, ne htijući ga uzeti. Ja sam ga (taj dio) nastavio sijati dok od njega nisam skupio toliko da sam nabavio goveda i čobanina. Zatim mi je (ponovo) došao (taj čovjek) i rekao: ‘Boj se Allaha i ne čini mi nepravdu, već mi daj moj dio!’ – ‘Idi do onih goveda i čobanina!’, odgovorio sam. ‘Boj se Allaha i ne rugaj mi se!’, reče on. ‘Ne rugam ti se’, rekoh, ‘nego (idi i) uzmi ona goveda i čobanina!’ Uzeo ih je i otišao. Ako znaš (Bože) da sam to učinio (samo) radi Tvoga zadovoljstva, oslobodi i preostali dio otvora!’ Tada im je Allah potpuno oslobodio otvor.”


 

حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ وَرَّادٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَيْكُمْ عُقُوقَ الأُمَّهَاتِ، وَمَنْعَ وَهَاتِ، وَوَأْدَ الْبَنَاتِ، وَكَرِهَ لَكُمْ قِيلَ وَقَالَ، وَكَثْرَةَ السُّؤَالِ، وَإِضَاعَةَ الْمَالِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sa‘d b. Hafs, njemu Šejban, a ovome Mensur da je čuo od Musejjeba, on od Verrada, a ovaj od Mugire b. Šu‘be da je kazivao: “Vjerovjesnik je, a.s., rekao: ‘Allah vam je zabranio neposlušnost prema majci, uskraćivanje onoga što je naređeno da se daje i traženje onoga na što se nema pravo te zakopavanje žive ženske djece, a omrznuo vam prepričavanje tuđih riječi, prečesto zapitkivanje i rasipanje imetka.’”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْوَاسِطِيُّ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَلاَ أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ ‏”‏‏.‏ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ الإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ ‏”‏‏.‏ وَكَانَ مُتَّكِئًا فَجَلَسَ فَقَالَ ‏”‏ أَلاَ وَقَوْلُ الزُّورِ وَشَهَادَةُ الزُّورِ، أَلاَ وَقَوْلُ الزُّورِ وَشَهَادَةُ الزُّورِ ‏”‏‏.‏ فَمَا زَالَ يَقُولُهَا حَتَّى قُلْتُ لاَ يَسْكُتُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak, njemu Halid Vasiti, a ovome Džurejri da je čuo od Abdur-Rahmana b. Ebu-Bekrea, a on od svog oca, radijallahu anhu, da je rekao: “Allahov Poslanik, a.s., jednom je prilikom upitao: ‘Hoćete li da vam kažem koji su najveći grijesi?’ – ‘Hoćemo, Allahov Poslaniče!’, rekli smo. Potom je tri puta rekao: ‘Pripisivanje Allahu sudruga i neposlušnost prema roditeljima.’ Bio se naslonio, pa je sjeo i nastavio: ‘Zar ne i laž i lažno svjedočenje?! Zar ne i laž i lažno svjedočenje?!, nastavio je ponavljati da sam pomislio da neće prestati.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْكَبَائِرَ، أَوْ سُئِلَ عَنِ الْكَبَائِرِ فَقَالَ ‏”‏ الشِّرْكُ بِاللَّهِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ أَلاَ أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ ـ قَالَ ـ قَوْلُ الزُّورِ ـ أَوْ قَالَ ـ شَهَادَةُ الزُّورِ ‏”‏‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ وَأَكْثَرُ ظَنِّي أَنَّهُ قَالَ ‏”‏ شَهَادَةُ الزُّورِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Velid, njemu Muhammed b. Džafer, a ovome Šu‘ba, prenoseći da je čuo Ubejdullaha b. Ebu-Bekra kad je kazivao: “Čuo sam kada je Enes b. Malik, radijallahu anhu, rekao: ‘Allahov Poslanik, a.s., spomenuo je velike grijehe – ili je kazao da je upitan o velikim grijesima – pa je rekao: ‘Pripisivanje Allahu sudruga, ubistvo čovjeka i neposlušnost prema roditeljima’, a zatim dodao: ‘Hoćete li da vam kažem šta je najveći grijeh? Laž ili lažno svjedočenje’, rekao je.’” Šu‘ba kaže: “Mislim da je rekao: ‘Lažno svjedočenje.’”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، أَخْبَرَنِي أَبِي، أَخْبَرَتْنِي أَسْمَاءُ ابْنَةُ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَتْ أَتَتْنِي أُمِّي رَاغِبَةً فِي عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم آصِلُهَا قَالَ ‏”‏ نَعَمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِيهَا ‏{‏لاَ يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ‏}‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Sufjan, a ovome Hišam b. Urva da je čuo svoga oca kad je rekao: “Kazivala mi je Esma, kći Ebu-Bekrova, radijallahu anhu: ‘U doba Vjerovjesnika, a.s., došla mi je majka mrzovoljna (prema islamu), pa sam upitala Vjerovjesnika, a.s.: ‘Mogu li se s njom prijateljski družiti?’ – ‘Možeš‘, odgovorio je.’” Ibn-Ujejna kaže: “O tome je Uzvišeni Allah objavio: ‘Allah vam ne zabranjuje da činite dobro i da budete pravedni prema onima koji ne ratuju protiv vas zbog vjere…’”


 

وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي هِشَامٌ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ، قَالَتْ قَدِمَتْ أُمِّي وَهْىَ مُشْرِكَةٌ فِي عَهْدِ قُرَيْشٍ وَمُدَّتِهِمْ، إِذْ عَاهَدُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَعَ أَبِيهَا، فَاسْتَفْتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنَّ أُمِّي قَدِمَتْ وَهْىَ رَاغِبَةٌ ‏{‏أَفَأَصِلُهَا‏}‏ قَالَ ‏ “‏ نَعَمْ صِلِي أُمَّكِ ‏”‏‏.‏

 

Lejs kaže da je čuo od Hišama, on od Urve, a ovaj od Esme da je rekla kako je u doba dok su Kurejševići s njenim ocem progonili Vjerovjesnika, a.s., njoj došla majka višeboškinja, pa je ona upitala Vjerovjesnika, a.s.: “Došla mi je majka mrzovoljna (prema islamu). Mogu li prema njoj biti pažljiva?” – “Možeš, budi pažljiva prema svojoj majci!”, odgovorio je.


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ أَخْبَرَهُ أَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فَقَالَ يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنَا بِالصَّلاَةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja, njemu Lejs, a ovome Ukajl da je čuo od Ibn-Šihaba, a ovaj od Ubejdullaha b. Abdullaha, koji mu je rekao: “Pričao mi je Abdullah b. Abbas da mu je Ebu-Sufjan kazivao kako je po njega poslao Herakle i pitao ga: ‘Šta vam on – tj. Vjerovjesnik, a.s. – naređuje?’ – ‘Naređuje nam da klanjamo, da milostinju dijelimo, da pošteni budemo i da rodbinske veze održavamo’, odgovorio mu je.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ رَأَى عُمَرُ حُلَّةَ سِيَرَاءَ تُبَاعُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْتَعْ هَذِهِ، وَالْبَسْهَا يَوْمَ الْجُمُعَةِ، وَإِذَا جَاءَكَ الْوُفُودُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ إِنَّمَا يَلْبَسُ هَذِهِ مَنْ لاَ خَلاَقَ لَهُ ‏”‏‏.‏ فَأُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْهَا بِحُلَلٍ، فَأَرْسَلَ إِلَى عُمَرَ بِحُلَّةٍ فَقَالَ كَيْفَ أَلْبَسُهَا وَقَدْ قُلْتَ فِيهَا مَا قُلْتَ قَالَ ‏”‏ إِنِّي لَمْ أُعْطِكَهَا لِتَلْبَسَهَا، وَلَكِنْ تَبِيعُهَا أَوْ تَكْسُوهَا ‏”‏‏.‏ فَأَرْسَلَ بِهَا عُمَرُ إِلَى أَخٍ لَهُ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Abdul-Aziz b. Muslim, a ovome Abdullah b. Dinar da je čuo Ibn-Omera, radijallahu anhu, kad je kazivao: “Ugledavši da se prodaje prugasti (zlatom protkani) ogrtač, Omer je rekao: ‘Allahov Poslaniče, kupi ovaj (ogrtač) i oblači ga petkom i kad ti dođu delegacije.’ Tada mu Vjerovjesnik, a.s., reče: “Ovakav (ogrtač) oblači onaj koji nema obraza.’ Kasnije je Vjerovjesnik, a.s., donio ogrtače i jedan poslao Omeru, pa mu je (Omer) rekao: ‘Kako ću ga obući kad si o njemu onako rekao?’ – ‘Nisam ti ga dao da ga oblačiš‘, odgovorio je, ‘nego da ga prodaš ili se njime pokrivaš!’ Potom ga je Omer poslao svome bratu u Meku prije nego što je on primio islam.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ عُثْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ، يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, njemu Šu‘ba, a ovome Ibn-Osman da je čuo od Musaa b. Talhe, a on od Ebu-Ejjuba da je rekao: “Neko je upitao: ‘Allahov Poslaniče, navedi mi djelo koje će me uvesti u Džennet…’”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، وَأَبُوهُ، عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ ـ رضى الله عنه أَنَّ رَجُلاً قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ‏.‏ فَقَالَ الْقَوْمُ مَالَهُ مَالَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَرَبٌ مَالَهُ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ تَعْبُدُ اللَّهَ لاَ تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا، وَتُقِيمُ الصَّلاَةَ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ، وَتَصِلُ الرَّحِمَ، ذَرْهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ كَأَنَّهُ كَانَ عَلَى رَاحِلَتِهِ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdur-Rahman b. Bišr, njemu Behz, a ovome Šu‘ba da je čuo od Ibn-Osmana b. Abdullaha b. Mevheba i njegova oca Osmana b. Abdullaha, a njih dvojica od Musaa b. Talhe da je kazivao: “Od Ebu-Ejjuba Ensarija, radijallahu anhu, čuo sam da je jedan čovjek rekao: ‘Allahov Poslaniče, navedi mi djelo koje će me uvesti u Džennet!’ – pa je svijet povikao: ‘Šta mu je, šta mu je?’ Tada mu je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Obožavaj samo Allaha i nemoj Mu nikoga (i ništa) ravnim smatrati, klanjaj, daji zekat i održavaj rodbinske veze.’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، قَالَ إِنَّ جُبَيْرَ بْنَ مُطْعِمٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَاطِعٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr , njemu Lejs, a ovome Ukajl da je čuo od Ibn-Šihaba da je Muhammed b. Džubejr b. Mut‘im rekao: “Kazivao mi je Džubejr b. Mutim da je čuo Allahova Poslanika, a.s., kad je rekao: ‘U Džennet neće ući onaj koji kida rodbinske veze.’”


 

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْنٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ، وَأَنْ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ، فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ibrahim b. Munzir, njemu Muhammed b. Ma‘n, a ovome njegov otac da je čuo od Seida b. Ebu-Seida da je Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, rekao: “Čuo sam Allahova Poslanika, a.s., kad je rekao: ‘Ko hoće da mu se poveća imetak (nafaka) i produži život neka održava rodbinske veze.’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ، وَيُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ، فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bekr, njemu Lejs, a ovome Ukajl da je čuo od Ibn-Šihaba , a on od Enesa b. Malika da je rekao: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Ko hoće da mu se poveća imetak (nafaka) i produži život neka održava rodbinske veze.’”


 

حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي مُزَرِّدٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَمِّي، سَعِيدَ بْنَ يَسَارٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْخَلْقَ حَتَّى إِذَا فَرَغَ مِنْ خَلْقِهِ، قَالَتِ الرَّحِمُ هَذَا مَقَامُ الْعَائِذِ بِكَ مِنَ الْقَطِيعَةِ‏.‏ قَالَ نَعَمْ أَمَا تَرْضَيْنَ أَنْ أَصِلَ مَنْ وَصَلَكِ‏.‏ وَأَقْطَعَ مَنْ قَطَعَكِ‏.‏ قَالَتْ بَلَى يَا رَبِّ‏.‏ قَالَ فَهْوَ لَكِ ‏”‏‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ ‏{‏فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ‏}‏‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Bišr b. Muhammed, njemu Abdullah, a ovome Muavija b. Ebu-Muzerrid da je čuo od svoga amidže Seida b. Jesara, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allah je stvorio stvorenja (ljude), i kad je završio s njihovim stvaranjem, rodbinska je veza rekla: ‘Ovo je mjesto gdje Ti se utječem od prijekida!’ – ‘Jeste’, rekao je (Allah), ‘hoćeš li biti zadovoljna ako budem ukazivao pažnju onome koji bude na tebe pazio, a da prekinem s onim koji tebe bude prekidao?’ – ‘Hoću, Gospodaru!’, odgovorila je. ‘Neka ti bude!’, rekao je (Allah).” Allahov je Poslanik, a.s., rekao: “Pročitajte, ako želite: ‘Zar i vi ne biste, kad biste se vlasti dočepali, nered na zemlji činili i rodbinske veze kidali?’”


 

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ الرَّحِمَ سُجْنَةٌ مِنَ الرَّحْمَنِ، فَقَالَ اللَّهُ مَنْ وَصَلَكِ وَصَلْتُهُ، وَمَنْ قَطَعَكِ قَطَعْتُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Halid b. Mahled, njemu Sulejman, a ovome Abdullah b. Dinar da je čuo od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Rodbinska veza (er-rahim) ima korijen u imenu Milostivi (Er-Rahman), pa (joj) je Allah rekao: ‘Ko na tebe bude pazio – pazit ću i Ja na njega, a ko te bude prekidao – i Ja ću s njim prekinuti!’”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي مُزَرِّدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الرَّحِمُ شِجْنَةٌ، فَمَنْ وَصَلَهَا وَصَلْتُهُ، وَمَنْ قَطَعَهَا قَطَعْتُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, njemu Sulejman b. Bilal, a ovome Muavija b. Ebu-Muzerrid da je čuo od Jezida b. Rumana, on od Urvea, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, supruge Vjerovjesnikove, a.s., da je on (Vjerovjesnik) rekao: “Rodbinska je veza (er-rahim) korijen: ko na nju bude pazio – i ja ću na njega paziti, a ko je bude prekidao – i ja ću s njim prekinuti!”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جِهَارًا غَيْرَ سِرٍّ يَقُولُ ‏”‏ إِنَّ آلَ أَبِي ‏”‏ ـ قَالَ عَمْرٌو فِي كِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ بَيَاضٌ ـ لَيْسُوا بِأَوْلِيَائِي، إِنَّمَا وَلِيِّيَ اللَّهُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ‏.‏ زَادَ عَنْبَسَةُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ عَنْ بَيَانٍ عَنْ قَيْسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ وَلَكِنْ لَهُمْ رَحِمٌ أَبُلُّهَا بِبَلاَلِهَا ‏”‏‏.‏ يَعْنِي أَصِلُهَا بِصِلَتِهَا‏.‏

 

PRIČAO MI JE Amr b. Abbas, njemu Muhammed b. Džafer, a ovome Šu‘ba da je čuo od Ismaila b. Ebu-Halida, on od Kajsa b. Ebu-Hazima, a ovaj od Amra b. Asa da je rekao: “Čuo sam Allahova Poslanika, a.s., kad je, ne skrivajući, glasno rekao: ‘Porodica Ebu… nije moj zaštitnik! Moji su zaštitnici Allah i čestiti vjernici!”(Amr kaže: “U knjizi Muhammeda b. Džafera poslije riječi Ebu nema ništa.”)Anbesa b. Abdul-Vahid dodaje da je čuo od Bejana, on od Kajsa, a ovaj od Amra b. Asa da je rekao: “Čuo sam Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: ‘… ali sam prema njima pažljiv’ (tj. prema rodbini činim dobročinstvo).”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، وَالْحَسَنِ بْنِ عَمْرٍو، وَفِطْرٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ـ وَقَالَ سُفْيَانُ لَمْ يَرْفَعْهُ الأَعْمَشُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرَفَعَهُ حَسَنٌ وَفِطْرٌ ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيْسَ الْوَاصِلُ بِالْمُكَافِئِ، وَلَكِنِ الْوَاصِلُ الَّذِي إِذَا قَطَعَتْ رَحِمُهُ وَصَلَهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, njemu Sufjan, a ovome A‘meš da je čuo od Hasana b. Amra i Fitra, oni od Mudžahida, a on od Abdullaha b. Amra (Sufjan kaže da A‘meš ne navodi, a Hasan i Fitr navode prenosioca do Vjerovjesnika, a.s.) da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Rodbini pažnju ne ukazuje onaj koji na pažnju uzvraća pažnjom, nego onaj koji na nju pazi i onda kad mu je ona (pažnja) od drugih uskraćena.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صِلَةٍ وَعَتَاقَةٍ وَصَدَقَةٍ، هَلْ لِي فِيهَا مِنْ أَجْرٍ‏.‏ قَالَ حَكِيمٌ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا سَلَفَ مِنْ خَيْرٍ ‏”‏‏.‏ وَيُقَالُ أَيْضًا عَنْ أَبِي الْيَمَانِ أَتَحَنَّثُ‏.‏ وَقَالَ مَعْمَرٌ وَصَالِحٌ وَابْنُ الْمُسَافِرِ أَتَحَنَّثُ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ التَّحَنُّثُ التَّبَرُّرُ، وَتَابَعَهُمْ هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovome Zuhri da je čuo od Urvea b. Zubejra, a ovaj od Hakima b. Hizama, koji mu je kazivao da je upitao (Vjerovjesnika, a.s.): “Allahov Poslaniče, šta misliš hoću li za ono čemu sam vodio računa u doba neznanja (džahilijeta) – pažnju prema rodbini, oslobađanje robova i milostinju – imati nagradu?” Hakim (dalje) kaže da mu je Allahov Poslanik, a.s., odgovorio: “Primajući islam, zadržao si ranije učinjena dobra djela.” Od Ebu-Jemana također se prenosi da je rekao: “Etehannesu” (čuvao sam se). Ma‘mer, Salih i Ibn-Musafir također kažu da je rekao: “Etehannesu” (čuvao sam se), dok Ibn-Ishak kaže da riječ “et-tehannus” znači “et-teberrur” (dobrostivost). Takvo mišljenje prenosi i Hišam od svoga oca.


 

حَدَّثَنَا حِبَّانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ خَالِدِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أُمِّ خَالِدٍ بِنْتِ خَالِدِ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَتْ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ أَبِي وَعَلَىَّ قَمِيصٌ أَصْفَرُ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ سَنَهْ سَنَهْ ‏”‏‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَهْىَ بِالْحَبَشِيَّةِ حَسَنَةٌ‏.‏ قَالَتْ فَذَهَبْتُ أَلْعَبُ بِخَاتَمِ النُّبُوَّةِ، فَزَجَرَنِي أَبِي‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ دَعْهَا ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَبْلِي وَأَخْلِقِي، ثُمَّ أَبْلِي وَأَخْلِقِي، ثُمَّ أَبْلِي وَأَخْلِقِي ‏”‏‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَبَقِيَتْ حَتَّى ذَكَرَ‏.‏ يَعْنِي مِنْ بَقَائِهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hibban, njemu Abdullah, a ovome Halid b. Seid kako je čuo od svoga oca da mu je Umm-Halid bint Halid b. Seid pričala: “Došla sam, u žutoj košulji, sa svojim ocem kod Allahova Poslanika, a.s., pa (mi) je on rekao: ‘Seneh, seneh!’ (Abdullah kaže da to na abesinskom znači “hasene” /ah, što je lijepa!/.) Počela sam se igrati s Vjerovjesnikovim pečatom (prstenom), zbog čega me je otac naružio, ali mu je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Pusti je!’, a zatim se obratio meni: ‘Nosi i deri! Nosi i deri! Nosi i deri!’” Ove su riječi, kaže Abdullah, prešle u izreku.


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي يَعْقُوبَ، عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ، قَالَ كُنْتُ شَاهِدًا لاِبْنِ عُمَرَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ دَمِ الْبَعُوضِ‏.‏ فَقَالَ مِمَّنْ أَنْتَ فَقَالَ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ‏.‏ قَالَ انْظُرُوا إِلَى هَذَا، يَسْأَلُنِي عَنْ دَمِ الْبَعُوضِ وَقَدْ قَتَلُوا ابْنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ هُمَا رَيْحَانَتَاىَ مِنَ الدُّنْيَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Mehdi, a ovome Ibn-Ebu-Jakub da je čuo od Ebu-Nu‘ma, koji je kazivao: “Bio sam (osobno) svjedok kad je Ibn-Omera jedan čovjek pitao za krv komarca, pa ga je (Ibn-Omer) upitao: ‘Odakle si ti?’ – ‘Iz Iraka’, odgovorio je. Tada je (Ibn-Omer) rekao: ‘Pogledajte ovoga! Pita me za krv komarca, a ubili su Vjerovjesnikova, a.s., sina! Svojim sam ušima čuo kad je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Njih su dvojica na ovome svijetu moja dva (cvijeta) bosiljka.’’


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَتْهُ قَالَتْ جَاءَتْنِي امْرَأَةٌ مَعَهَا ابْنَتَانِ تَسْأَلُنِي، فَلَمْ تَجِدْ عِنْدِي غَيْرَ تَمْرَةٍ وَاحِدَةٍ، فَأَعْطَيْتُهَا، فَقَسَمَتْهَا بَيْنَ ابْنَتَيْهَا، ثُمَّ قَامَتْ فَخَرَجَتْ، فَدَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ ‏ “‏ مَنْ يَلِي مِنْ هَذِهِ الْبَنَاتِ شَيْئًا فَأَحْسَنَ إِلَيْهِنَّ كُنَّ لَهُ سِتْرًا مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovome Zuhri da je čuo od Abdullaha b. Ebu-Bekra, on od Urve b. Zubejra, a ovaj od Aiše, supruge Vjerovjesnikove, a.s., koja mu je kazivala: “Došla mi je prosjačeći jedna žena s dvjema djevojčicama. Kod mene se zatekla samo jedna jedina hurma, pa sam joj je dala, ali ju je ona popolovila djevojčicama, a zatim ustala i izišla. Domalo je ušao Vjerovjesnik, a.s., pa sam mu to ispričala, a on reče: ‘Ko bilo čime opskrbi ove djevojčice i prema njima lijepo postupi – one će mu biti zaštita od vatre.’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ سُلَيْمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو قَتَادَةَ، قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأُمَامَةُ بِنْتُ أَبِي الْعَاصِ عَلَى عَاتِقِهِ، فَصَلَّى فَإِذَا رَكَعَ وَضَعَهَا، وَإِذَا رَفَعَ رَفَعَهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, njemu Lejs, a ovome Seid Makburi da je čuo od Amra b. Sulejma, a on od Ebu-Katade da je kazivao: “Izišao je pred nas Allahov Poslanik, a.s., s Umamom bint Ebu-As na ramenima i tako (s njom) klanjao, spuštajući je kad bi bio na rukuu, a dižući je kad bi se on dizao.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَبَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ وَعِنْدَهُ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ التَّمِيمِيُّ جَالِسًا‏.‏ فَقَالَ الأَقْرَعُ إِنَّ لِي عَشَرَةً مِنَ الْوَلَدِ مَا قَبَّلْتُ مِنْهُمْ أَحَدًا‏.‏ فَنَظَرَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ مَنْ لاَ يَرْحَمُ لاَ يُرْحَمُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovome Zuhri da je čuo od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejrea, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov Poslanik, a.s., poljubio je Hasana, sina Alijinog, u prisustvu Akrea b. Habisa Temimija, koji je kod njega sjedio, pa je Akrea rekao: ‘Ja imam desetero djece, ali nikada nijedno nisam poljubio!’ Tada je Allahov Poslanik, a.s., pogledao u njega i rekao mu: ‘Ko prema drugima nije milostiv – neće ni drugi biti (milostivi) prema njemu.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ تُقَبِّلُونَ الصِّبْيَانَ فَمَا نُقَبِّلُهُمْ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَوَ أَمْلِكُ لَكَ أَنْ نَزَعَ اللَّهُ مِنْ قَلْبِكَ الرَّحْمَةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, njemu Sufjan, a ovome Hišam da je čuo od Urvea, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Jedan beduin došao je kod Vjerovjesnika, a.s., i rekao mu: ‘Vi ljubite djecu, a mi ne ljubimo!’ – ‘Ja nisam kriv što ti je Allah iz srca uklonio milost’, rekao mu je Vjerovjesnik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سَبْىٌ، فَإِذَا امْرَأَةٌ مِنَ السَّبْىِ قَدْ تَحْلُبُ ثَدْيَهَا تَسْقِي، إِذَا وَجَدَتْ صَبِيًّا فِي السَّبْىِ أَخَذَتْهُ فَأَلْصَقَتْهُ بِبَطْنِهَا وَأَرْضَعَتْهُ، فَقَالَ لَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَتَرَوْنَ هَذِهِ طَارِحَةً وَلَدَهَا فِي النَّارِ ‏”‏‏.‏ قُلْنَا لاَ وَهْىَ تَقْدِرُ عَلَى أَنْ لاَ تَطْرَحَهُ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ اللَّهُ أَرْحَمُ بِعِبَادِهِ مِنْ هَذِهِ بِوَلَدِهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Ebu-Merjem, njemu Ebu-Gassan, a ovome Zejd b. Eslem da je čuo od svoga oca, a on od Omera b. Hattaba, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahovu Poslaniku, a.s., došli su zarobljenici među kojima je bila i jedna žena. Ona je među robljem tražila i dojila djecu, a kad je pronašla (svoje dijete), priljubila ga je uza stomak i podojila. Tada je Vjerovjesnik, a.s., upitao: ‘Šta mislite da li bi ova svoje dijete bacila u vatru?’ – ‘Ne bi’, odgovorili smo, ‘ako bi mogla (izbjeći) da ga ne baci.’ Potom je (Vjerovjesnik, a.s.) rekao: ‘Allah je milostiviji prema Svojim robovima nego što je ova prema svome djetetu!’”


 

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ جَعَلَ اللَّهُ الرَّحْمَةَ مِائَةَ جُزْءٍ، فَأَمْسَكَ عِنْدَهُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ جُزْءًا، وَأَنْزَلَ فِي الأَرْضِ جُزْءًا وَاحِدًا، فَمِنْ ذَلِكَ الْجُزْءِ يَتَرَاحَمُ الْخَلْقُ، حَتَّى تَرْفَعَ الْفَرَسُ حَافِرَهَا عَنْ وَلَدِهَا خَشْيَةَ أَنْ تُصِيبَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu Jeman Hakem b. Nafi Behrani, njemu Šuajb, a ovome Zuhri da je čuo od Seida b. Musejjeba, a on od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Čuo sam Allahova Poslanika, a.s., kad je rekao: ‘Allah je milost dao u stotinu dijelova: kod Sebe je zadržao devedeset i devet dijelova, a na Zemlju je spustio (samo) jedan. Od tog je (jednog) dijela samilost stvorenja jednih prema drugima, pa i to što kobila diže svoje kopito sa ždrebeta, bojeći se da ga ne povrijedi.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ قَالَ ‏”‏ أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهْوَ خَلَقَكَ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ أَىُّ قَالَ ‏”‏ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ خَشْيَةَ أَنْ يَأْكُلَ مَعَكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَىُّ قَالَ ‏”‏ أَنْ تُزَانِيَ حَلِيلَةَ جَارِكَ ‏”‏‏.‏ وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَ قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏{‏وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ‏}‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, njemu Sufjan, a ovome Mensur da je čuo od Ebu-Vaila, on od Amra b. Šurahbila, a ovaj od Abdullaha da je kazivao: “Upitao sam (Vjerovjesnika, a.s.): ‘Allahov Poslaniče, koji je grijeh najteži?’, pa mi je rekao: ‘Da Allahu, koji te je stvorio, pripišeš sudruga.’ – ‘A koji onda?’, upitao sam. ‘Da ubiješ svoje dijete iz straha da će jesti s tobom’, odgovorio je. ‘A koji onda?’, upitao sam. ‘Da počiniš blud sa ženom svoga komšije’, odgovorio je. Potom je Allah potvrdio istinitost Vjerovjesnikovih, a.s., riječi objavivši: ‘I oni koji se mimo Allaha drugom bogu ne klanjaju…’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَضَعَ صَبِيًّا فِي حِجْرِهِ يُحَنِّكُهُ، فَبَالَ عَلَيْهِ، فَدَعَا بِمَاءٍ فَأَتْبَعَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Jahja b. Seid, a ovome Hišam da je čuo od svoga oca, a on od Aiše da je Vjerovjesnik, a.s., uzeo u svoje krilo dijete da mu protrlja nepce, pa ga je ono pomokrilo. Tada je on zatražio da mu donesu vode, pa je (pomokreno mjesto) polio vodom.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَارِمٌ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا تَمِيمَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، يُحَدِّثُهُ أَبُو عُثْمَانَ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْخُذُنِي فَيُقْعِدُنِي عَلَى فَخِذِهِ، وَيُقْعِدُ الْحَسَنَ عَلَى فَخِذِهِ الأُخْرَى، ثُمَّ يَضُمُّهُمَا ثُمَّ يَقُولُ ‏ “‏ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُمَا فَإِنِّي أَرْحَمُهُمَا ‏”‏‏.‏ وَعَنْ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ التَّيْمِيُّ فَوَقَعَ فِي قَلْبِي مِنْهُ شَىْءٌ، قُلْتُ حَدَّثْتُ بِهِ كَذَا وَكَذَا، فَلَمْ أَسْمَعْهُ مِنْ أَبِي عُثْمَانَ، فَنَظَرْتُ فَوَجَدْتُهُ عِنْدِي مَكْتُوبًا فِيمَا سَمِعْتُ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdullah b. Muhammed, njemu Arim, a ovome Mu‘temir b. Sulejman da je čuo od svoga oca, on od Ebu-Temime, ovaj od Ebu-Osmana Nehdija, a on od Usame b. Zejda, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov Poslanik, a.s., uzeo me je i stavio da sjedim na jednom njegovom bedru, a Hasana, sina Alijinog, stavio je na drugo. Potom ih sastavio i rekao: ‘Bože, smiluj im se, ja sam im se smilovao!’” Od Alije se prenosi da je kazivao: “Pričao nam je Jahja, a njemu Sulejman, kako je čuo od Ebu-Osmana, da je Tejmi rekao: ‘Nešto me je obuzela sumnja da sam pričao to i to, što od Ebu-Osmana nisam čuo, pa sam pogledao i vidio da imam zapisano to što sam čuo.’”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا غِرْتُ عَلَى امْرَأَةٍ مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ، وَلَقَدْ هَلَكَتْ قَبْلَ أَنْ يَتَزَوَّجَنِي بِثَلاَثِ سِنِينَ، لِمَا كُنْتُ أَسْمَعُهُ يَذْكُرُهَا، وَلَقَدْ أَمَرَهُ رَبُّهُ أَنْ يُبَشِّرَهَا بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ مِنْ قَصَبٍ، وَإِنْ كَانَ لَيَذْبَحُ الشَّاةَ ثُمَّ يُهْدِي فِي خُلَّتِهَا مِنْهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejd b. Ismail, njemu Ebu-Usama, a ovome Hišam da je čuo od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Nisam bila ljubomorna ni na jednu ženu kao što sam bila ljubomorna na Hatidžu, kada sam slušala da je (Vjerovjesnik, a.s.) spominje – a umrla je tri godine prije nego što se on mnome oženio. Njegov Gospodar naredio mu je da je obraduje dvorcem od dragulja u Džennetu. Znao je zaklati ovcu i (meso) od nje podijeliti njenim prijateljicama.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ، فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا ‏”‏‏.‏ وَقَالَ بِإِصْبَعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Abdul-Vehhab, njemu Abdul-Aziz b. Ebu-Hazim, a ovome njegov otac da je čuo od Sehla b. Sa‘da da je kazivao: “Vjerovjesnik je, a.s., rekao: ‘Ja i skrbnik siročeta ovako smo u Džennetu’ – pokazavši svojim kažiprstom i srednjim prstom.’”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، يَرْفَعُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ السَّاعِي عَلَى الأَرْمَلَةِ وَالْمِسْكِينِ كَالْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، أَوْ كَالَّذِي يَصُومُ النَّهَارَ وَيَقُومُ اللَّيْلَ ‏”‏‏.‏ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدِّيلِيِّ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ

 

PRIČAO NAM JE Ismail b. Abdullah, a njemu Malik da je čuo od Safvana b. Sulejma, koji kaže da je čuo Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: “Onaj koji se brine o udovici i siromahu jest kao borac na Allahovu putu, ili kao onaj koji danju posti, a noć provodi u ibadetu.” Pričao nam je Ismail, njemu Malik, a ovome Sevr b. Zejd Dejli da je čuo od Ebu-Gajsa, oslobođenog roba Ibn-Mutiovog, a on od Ebu-Hurejre da je od Vjerovjesnika, a.s., čuo hadis sličan ovome.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ السَّاعِي عَلَى الأَرْمَلَةِ وَالْمِسْكِينِ كَالْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ـ وَأَحْسِبُهُ قَالَ، يَشُكُّ الْقَعْنَبِيُّ ـ كَالْقَائِمِ لاَ يَفْتُرُ، وَكَالصَّائِمِ لاَ يُفْطِرُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, njemu Malik, a ovome Sevr b. Zejd da je čuo od Ebu-Gajsa, a on od Ebu-Hurejrea, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Onaj koji se brine o udovici i siromahu jest kao borac na Allahovu putu’ – a mislim da je rekao – dvoumi se Kanebi – ‘kao onaj koji stalno (noću) bdije u ibadetu i kao postač koji ne mrsi.’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي سُلَيْمَانَ، مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ قَالَ أَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ شَبَبَةٌ مُتَقَارِبُونَ، فَأَقَمْنَا عِنْدَهُ عِشْرِينَ لَيْلَةً، فَظَنَّ أَنَّا اشْتَقْنَا أَهْلَنَا، وَسَأَلَنَا عَمَّنْ تَرَكْنَا فِي أَهْلِنَا، فَأَخْبَرْنَاهُ، وَكَانَ رَفِيقًا رَحِيمًا فَقَالَ ‏ “‏ ارْجِعُوا إِلَى أَهْلِيكُمْ فَعَلِّمُوهُمْ وَمُرُوهُمْ، وَصَلُّوا كَمَا رَأَيْتُمُونِي أُصَلِّي، وَإِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَلْيُؤَذِّنْ لَكُمْ أَحَدُكُمْ، ثُمَّ لِيَؤُمَّكُمْ أَكْبَرُكُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Ismail, a ovome Ejjub da je čuo od Ebu-Kilabe, a on od Ebu-Sulejmana Malika b. Huvejrisa da je kazivao: “Kao mladići približno istih godina došli smo Vjerovjesniku, a.s., i kod njega ostali dvadeset noći, pa je, pomislivši da smo poželjeli svoje najbliže, upitao koga smo sve od svojih ukućana ostavili, te smo mu ispričali. Bio je nježan i milostiv, pa nam je rekao: ‘Vratite se svojima, poučavajte ih (islamu), naređujte im i klanjajte onako kako ste mene vidjeli da klanjam. Kada nastupi vrijeme namaza, neka jedan od vas prouči ezan i neka najstariji među vama bude imam.’”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ سُمَىٍّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ بَيْنَمَا رَجُلٌ يَمْشِي بِطَرِيقٍ اشْتَدَّ عَلَيْهِ الْعَطَشُ، فَوَجَدَ بِئْرًا فَنَزَلَ فِيهَا فَشَرِبَ ثُمَّ خَرَجَ، فَإِذَا كَلْبٌ يَلْهَثُ يَأْكُلُ الثَّرَى مِنَ الْعَطَشِ فَقَالَ الرَّجُلُ لَقَدْ بَلَغَ هَذَا الْكَلْبَ مِنَ الْعَطَشِ مِثْلُ الَّذِي كَانَ بَلَغَ بِي، فَنَزَلَ الْبِئْرَ فَمَلأَ خُفَّهُ، ثُمَّ أَمْسَكَهُ بِفِيهِ، فَسَقَى الْكَلْبَ، فَشَكَرَ اللَّهُ لَهُ فَغَفَرَ لَهُ ‏”‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنَّ لَنَا فِي الْبَهَائِمِ أَجْرًا‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ فِي كُلِّ ذَاتِ كَبِدٍ رَطْبَةٍ أَجْرٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, a ovome Sumejj, oslobođeni rob Ebu-Bekrov, da je čuo od Ebu-Saliha Semmana, a on od Ebu-Hurejrea da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Dok je jedan čovjek bio na putu, obuzela ga je jaka žeđ, pa je pronašao bunar, spustio se u njega i napio se. Zatim je izišao i zatekao psa kako dašće i od žeđi liže zemlju. Čovjek je pomislio: ovaj je pas ožednio kao što sam i ja bio, pa se spustio u bunar, napunio papuču (vodom), uhvatio je ustima i napojio psa, pa ga je Allah pohvalio i oprostio mu.” – “Allahov Poslaniče”, upitali su, “zar ćemo i za životinje imati nagradu?” – “Za sve živo što ima džigericu ima i nagrada”, odgovorio je.


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي صَلاَةٍ وَقُمْنَا مَعَهُ، فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ وَهْوَ فِي الصَّلاَةِ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا، وَلاَ تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا‏.‏ فَلَمَّا سَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِلأَعْرَابِيِّ ‏ “‏ لَقَدْ حَجَّرْتَ وَاسِعًا ‏”‏‏.‏ يُرِيدُ رَحْمَةَ اللَّهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovome Zuhri da je čuo od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejrea da je kazivao: “Allahov Poslanik, a.s., stao je da klanja namaz, a mi za njim, pa je jedan beduin, dok je bio u namazu, zamolio: ‘Bože, smiluj se Ti meni i Muhammedu, a nemoj više nikome osim nas!’ Kada je Allahov Poslanik, a.s., predao selam, rekao je beduinu: ‘Suzio si ono što je široko!’ – misleći na Allahovu milost.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، عَنْ عَامِرٍ، قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ فِي تَرَاحُمِهِمْ وَتَوَادِّهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ كَمَثَلِ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى عُضْوًا تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ جَسَدِهِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Zekerijja, a ovome Amir da je čuo od Numana b. Bešira, a on od Allahova Poslanika, a.s., da je rekao: “Vjernike ćeš, u njihovoj međusobnoj samilosti, ljubavi i suosjećanju, vidjeti da su kao jedno tijelo: kad oboli jedan njegov organ, cijelo tijelo obuzme nesanica i groznica.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَا مِنْ مُسْلِمٍ غَرَسَ غَرْسًا فَأَكَلَ مِنْهُ إِنْسَانٌ أَوْ دَابَّةٌ إِلاَّ كَانَ لَهُ صَدَقَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, njemu Ebu-Avana, a ovome Katada da je čuo od Enesa b. Malika, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Nema muslimana koji posadi voćku (sadnicu), pa njen plod okusi čovjek ili životinja, a da mu to neće biti sadaka.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ لاَ يَرْحَمُ لاَ يُرْحَمُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovome A‘meš da je čuo od Zejda b. Vehba, on od Džerira b. Abdullaha, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Ko nije samilostan prema drugima – neće se ni prema njemu biti samilosno.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَا زَالَ يُوصِينِي جِبْرِيلُ بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail b. Ebu-Uvejs, njemu Malik, a ovome Jahja b. Seid da je čuo od Ebu-Bekra b. Muhammeda, on od Amre, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu. da je kazivala: “Vjerovjesnik je, a.s., rekao: ‘Džibril mi je neprestano preporučivao komšiju (pažnju prema komšiji) da sam pomislio kako će ga učiniti nasljednikom.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Minhal, njemu Jezid b. Zurej, a ovome Omer b. Muhammed da je čuo od svoga oca, on od Ibn-Omera, radijallahu anhu, a ovaj od Allahova Poslanika, a.s., da je rekao: “Džibril mi je neprestano preporučivao komšiju (pažnju prema komšiji) da sam pomislio kako će ga učiniti nasljednikom.”


 

حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ وَاللَّهِ لاَ يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لاَ يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لاَ يُؤْمِنُ ‏”‏‏.‏ قِيلَ وَمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ الَّذِي لاَ يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَايِقَهُ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ شَبَابَةُ وَأَسَدُ بْنُ مُوسَى‏.‏ وَقَالَ حُمَيْدُ بْنُ الأَسْوَدِ وَعُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ وَشُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ،‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Asim b. Ali, njemu Ibn-Ebu-Zi’b, a ovome Seid, prenoseći od Ebu-Šurejha da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Tako mi Allaha, ne vjeruje! Tako mi Allaha, ne vjeruje! Tako mi Allaha, ne vjeruje!” – “A ko to, Allahov Poslaniče?”, upitali su. “Onaj od čijeg zla nije pošteđen njegov komšija”, odgovorio je. Ispred njega (Ibn-Ebu-Zi’ba) kao prenosioci unazad (od Ebu-Šurejha) slijede Šebaba i Esed b. Musa. Humejd b. Esved, Osman b. Omer, Ebu-Bekr b. Ajjaš i Šuajb b. Ishak prenose od Ibn-Ebu-Zi’ba, on od Makburija, a ovaj od Ebu-Hurejrea.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ ـ هُوَ الْمَقْبُرِيُّ ـ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ يَا نِسَاءَ الْمُسْلِمَاتِ لاَ تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ فِرْسِنَ شَاةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Lejs, a ovome Seid (Makburi), prenoseći od svoga oca, a on od Ebu-Hurejrea da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., govorio: ‘O žene muslimanke, neka komšinica nipošto ne potcjenjuje komšinicu, ni za ovčiji papak!’”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلاَ يُؤْذِ جَارَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Ebu-Ahves, a ovome Ebu-Hasin, prenoseći od Ebu-Saliha, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka ne uznemirava svoga komšiju! Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka počasti svoga gosta! Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka govori dobro ili neka šuti!”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْعَدَوِيِّ، قَالَ سَمِعَتْ أُذُنَاىَ، وَأَبْصَرَتْ، عَيْنَاىَ حِينَ تَكَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جَارَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ جَائِزَتَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ وَمَا جَائِزَتُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَالضِّيَافَةُ ثَلاَثَةُ أَيَّامٍ، فَمَا كَانَ وَرَاءَ ذَلِكَ فَهْوَ صَدَقَةٌ عَلَيْهِ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Lejs, a ovome Seid Makburi, prenoseći od Ebu-Šurejha Adevija da je rekao: “Svojim sam ušima čuo i očima vidio Vjerovjesnika, a.s., kada je rekao: ‘Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka počasti svoga komšiju! Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka svome gostu pruži njegovu popudbinu!’ – ‘A šta je njegova popudbina, Allahov Poslaniče?’, upitali su, pa je rekao: ‘(Popudbina je) dan i noć, gostoprimstvo je tri dana, a preko toga je sadaka. Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka govori dobro ili neka šuti!’”


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو عِمْرَانَ، قَالَ سَمِعْتُ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي جَارَيْنِ فَإِلَى أَيِّهِمَا أُهْدِي قَالَ ‏ “‏ إِلَى أَقْرَبِهِمَا مِنْكِ بَابًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hadždžadž b. Minhal, njemu Šu‘ba, a ovome Ebu-Imran, prenoseći od Talhe, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Upitala sam: ‘Allahov Poslaniče, imam dvojicu komšija, pa ne znam kome bih prije nešto poklonila!’ – ‘Onome čija su ti vrata bliže’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Ajjaš, njemu Ibn-Gassan, a ovome Muhammed b. Munkedir da je čuo od Džabira b. Abdullaha, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Svako dobro djelo je sadaka.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏ قَالُوا فَإِنْ لَمْ يَجِدْ قَالَ ‏”‏ فَيَعْمَلُ بِيَدَيْهِ فَيَنْفَعُ نَفْسَهُ وَيَتَصَدَّقُ ‏”‏‏.‏ قَالُوا فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ أَوْ لَمْ يَفْعَلْ قَالَ ‏”‏ فَيُعِينُ ذَا الْحَاجَةِ الْمَلْهُوفَ ‏”‏‏.‏ قَالُوا فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ قَالَ ‏”‏ فَيَأْمُرُ بِالْخَيْرِ ‏”‏‏.‏ أَوْ قَالَ ‏”‏ بِالْمَعْرُوفِ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ قَالَ ‏”‏ فَيُمْسِكُ عَنِ الشَّرِّ، فَإِنَّهُ لَهُ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, a ovome Seid b. Ebu-Burda b. Ebu-Musa Eš‘ari da je čuo od svoga oca, a ovaj od svoga djeda da je kazivao: “Vjerovjesnik je, a.s., rekao: ‘Svakom je muslimanu obaveza sadaka.’ – ‘A šta ako nema (nije imućan)?’, upitali su. ‘Radit će svojim rukama, te će tako pomoći i sebi i drugima’, odgovorio je. ‘A šta ako ne može, ili to ne učini?’, upitali su. ‘Pomoći će onome kome je potrebno’, odgovorio je. ‘A šta ako ni to ne učini?, upitali su. ‘Neka onda naređuje dobro’, odgovorio je. ‘A šta ako ni to ne učini?’, upitali su. ‘Neka se onda suzdrži od zla, i to će mu biti sadaka’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ ذَكَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم النَّارَ، فَتَعَوَّذَ مِنْهَا وَأَشَاحَ بِوَجْهِهِ، ثُمَّ ذَكَرَ النَّارَ، فَتَعَوَّذَ مِنْهَا، وَأَشَاحَ بِوَجْهِهِ ـ قَالَ شُعْبَةُ أَمَّا مَرَّتَيْنِ فَلاَ أَشُكُّ ـ ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ، فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, njemu Šu‘ba, a ovome Amr da je čuo od Hajseme, a on od Adija b. Hatima da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., spomenuo je Vatru, pa je zamolio Allaha da ga od nje sačuva i okrenuo lice. Zatim je (ponovo) spomenuo Vatru, pa je zamolio Allaha da ga od nje sačuva i okrenuo lice.” (Šu‘ba kaže: “Ne sumnjam da je to kazao dva puta.”) “Zatim je rekao: ‘Čuvajte se Vatre, makar i polovicom hurme, a ako ni to nema, onda bar lijepom riječju!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ دَخَلَ رَهْطٌ مِنَ الْيَهُودِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا السَّامُ عَلَيْكُمْ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَفَهِمْتُهَا فَقُلْتُ وَعَلَيْكُمُ السَّامُ وَاللَّعْنَةُ‏.‏ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَهْلاً يَا عَائِشَةُ، إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الأَمْرِ كُلِّهِ ‏”‏‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ قَدْ قُلْتُ وَعَلَيْكُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, njemu Ibrahim b. Sa‘d, a ovome Salih da je čuo od Ibn-Šihaba, on od Urve b. Zubejra, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, supruge Vjerovjesnikove, a.s., da je kazivala: “Jedna grupa Židova ušla je kod Allahova Poslanika, a.s., pa su rekli: ‘Es-samu alejkum!’ (Otrov na vas!).” Aiša dalje kaže: “Razumjela sam šta su kazali, pa sam i ja rekla: ‘Neka je na vas otrov i prokletstvo!’ Tada je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Aiša, polahko! Allah, zaista, u svemu voli blagost!’ – ‘Allahov Poslaniče’, rekla sam, ‘zar nisi čuo šta su rekli?’ – ‘(Jesam i) već sam rekao: ‘I na vas!’, odgovorio je Allahov Poslanik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، بَالَ فِي الْمَسْجِدِ، فَقَامُوا إِلَيْهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لا تُزْرِمُوهُ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ دَعَا بِدَلْوٍ مِنْ مَاءٍ فَصُبَّ عَلَيْهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Abdul-Vehhab, njemu Hammad b. Zejd, a ovome Sabit da je čuo od Enesa b. Malika kako se jedan beduin pomokrio u džamiji, pa su se oni prema njemu uputili, ali je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Nemojte ga prekidati!” Zatim je naredio da se donese kanta vode, pa je poliveno (to mjesto).


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، بُرَيْدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ قَالَ أَخْبَرَنِي جَدِّي أَبُو بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ، يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا ‏”‏‏.‏ ثُمَّ شَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ‏.‏ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا إِذْ جَاءَ رَجُلٌ يَسْأَلُ أَوْ طَالِبُ حَاجَةٍ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ ‏”‏ اشْفَعُوا فَلْتُؤْجَرُوا، وَلْيَقْضِ اللَّهُ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ مَا شَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, njemu Sufjan, a ovome Ebu-Burda Burejd b. Ebu-Burda da je čuo od svoga djeda Ebu-Burde, a ovaj od svoga oca Ebu-Musaa da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Vjernici su kao međusobno čvrsto povezani dijelovi zgrade.” Zatim je isprepleo svoje prste. Vjerovjesnik je, a.s., sjedio kad je došao jedan čovjek da nešto upita ili zatraži, pa se prema nama okrenuo licem i rekao: “Zauzmite se, bit ćete nagrađeni, a Allah će preko jezika Svoga Vjerovjesnika odrediti ono što On hoće!”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَتَاهُ السَّائِلُ أَوْ صَاحِبُ الْحَاجَةِ قَالَ ‏ “‏ اشْفَعُوا فَلْتُؤْجَرُوا، وَلْيَقْضِ اللَّهُ عَلَى لِسَانِ رَسُولِهِ مَا شَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Ala’, njemu Ebu-Usama, a ovome Burejd da je čuo od Ebu-Burde, a ovaj od Ebu-Musaa da bi Vjerovjesnik, a.s., kada bi mu neko došao da ga nešto upita ili nešto od njega zatraži, rekao: “Zauzimajte se, bit ćete nagrađeni, a Allah će preko jezika Svoga Poslanika odrediti ono što On hoće!”


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ، سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، سَمِعْتُ مَسْرُوقًا، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو‏.‏ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو حِينَ قَدِمَ مَعَ مُعَاوِيَةَ إِلَى الْكُوفَةِ فَذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَمْ يَكُنْ فَاحِشًا وَلاَ مُتَفَحِّشًا، وَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ مِنْ أَخْيَرِكُمْ أَحْسَنَكُمْ خُلُقًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, njemu Šu‘ba, a ovome Sulejman da je čuo od Ebu-Vaila, on od Mesruka, a ovaj od Abdullaha b. Amra… (h). PRIČAO NAM JE i Kutejba, njemu Džerir, a ovome A‘meš da je čuo od Šekika b. Seleme, a on od Mesruka da je kazivao: “Ušli smo kod Abdullaha b. Amra kada je s Muavijom došao u Kufu, pa je on, spomenuvši Allahova Poslanika, a.s., rekao: ‘Nije bio ni nepristojan ni bestidan’, dodavši da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘U najbolje od vas spadaju oni koji su najljepšeg vladanja.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ يَهُودَ، أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا السَّامُ عَلَيْكُمْ‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ عَلَيْكُمْ، وَلَعَنَكُمُ اللَّهُ، وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ مَهْلاً يَا عَائِشَةُ، عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ، وَإِيَّاكِ وَالْعُنْفَ وَالْفُحْشَ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ أَوَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالُوا قَالَ ‏”‏ أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قُلْتُ رَدَدْتُ عَلَيْهِمْ، فَيُسْتَجَابُ لِي فِيهِمْ، وَلاَ يُسْتَجَابُ لَهُمْ فِيَّ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Selam, njemu Abdul-Vehhab, a ovome Ejjub da je čuo od Abdullaha b. Ebu-Mulejke, a on od Aiše, radijallahu anhu, da su Židovi došli Allahovu Poslaniku, a.s., i rekli: “Es-samu alejkum!” (Otrov na vas!), pa je Aiša rekla: “Na vas! Allah vas prokleo i rasrdio se na vas!” Tada je (Poslanik) rekao: “Aiša, polahko! Budi blaga i čuvaj se grubosti i nepristojnosti!” – “Zar nisi čuo šta su rekli?”, upitala je. “A zar ti nisi čula šta sam ja rekao? Odgovorio sam im, pa će meni biti uslišano ono što sam im rekao, a njima neće ono što su oni meni (rekli)”, odgovorio je Poslanik).


 

حَدَّثَنَا أَصْبَغُ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو يَحْيَى، هُوَ فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِلاَلِ بْنِ أُسَامَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمْ يَكُنِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَبَّابًا وَلاَ فَحَّاشًا وَلاَ لَعَّانًا، كَانَ يَقُولُ لأَحَدِنَا عِنْدَ الْمَعْتَبَةِ ‏ “‏ مَا لَهُ، تَرِبَ جَبِينُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Asbeg, njemu Ibn-Vehb, a ovome Ebu-Jahja – tj. Fulejh b. Sulejman – da je čuo od Hilala b. Usame, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., nije vrijeđao, nije bio bestidan i nije proklinjao, nego je, kada bi nekog od nas ukoravao, govorio: ‘Šta mu je, čelo mu palo na zemlju!’”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَوَاءٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَجُلاً، اسْتَأْذَنَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَآهُ قَالَ ‏”‏ بِئْسَ أَخُو الْعَشِيرَةِ، وَبِئْسَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا جَلَسَ تَطَلَّقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي وَجْهِهِ وَانْبَسَطَ إِلَيْهِ، فَلَمَّا انْطَلَقَ الرَّجُلُ قَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ حِينَ رَأَيْتَ الرَّجُلَ قُلْتَ لَهُ كَذَا وَكَذَا، ثُمَّ تَطَلَّقْتَ فِي وَجْهِهِ وَانْبَسَطْتَ إِلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يَا عَائِشَةُ مَتَى عَهِدْتِنِي فَحَّاشًا، إِنَّ شَرَّ النَّاسِ عِنْدَ اللَّهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ شَرِّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Isa, njemu Muhammed b. Seva’, a ovome Revh b. Kasim da je čuo od Muhammeda b. Munkedira, on od Urve, a ovaj od Aiše da je jedan čovjek zamolio da ga primi Vjerovjesnik, a.s., pa je (Vjerovjesnik, a.s.), kada ga je ugledao, rekao: “Nevaljala li brata plemena! Nevaljala li sina plemena!” (Ali) kada je ovaj sjeo, Vjerovjesnik, a.s., opustio se (u odnosu) prema njemu i razvedrio. Kada je čovjek otišao, Aiša mu je rekla: “Allahov Poslaniče, kada si čovjeka ugledao, za njega si rekao to i to, a onda si se (u odnosu) prema njemu opustio i razvedrio!” Tada Allahov Poslanik, a.s., reče: “Aiša, jesi li ikada vidjela da sam nepristojan? Kod Allaha će na Sudnjem danu najgori čovjek biti onaj kojeg su ljudi izbjegavali, čuvajući se njegova zla.”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ ـ هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَحْسَنَ النَّاسِ وَأَجْوَدَ النَّاسِ وَأَشْجَعَ النَّاسِ، وَلَقَدْ فَزِعَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَانْطَلَقَ النَّاسُ قِبَلَ الصَّوْتِ، فَاسْتَقْبَلَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَدْ سَبَقَ النَّاسَ إِلَى الصَّوْتِ وَهْوَ يَقُولُ ‏”‏ لَنْ تُرَاعُوا، لَنْ تُرَاعُوا ‏”‏‏.‏ وَهْوَ عَلَى فَرَسٍ لأَبِي طَلْحَةَ عُرْىٍ مَا عَلَيْهِ سَرْجٌ، فِي عُنُقِهِ سَيْفٌ فَقَالَ ‏”‏ لَقَدْ وَجَدْتُهُ بَحْرًا ‏”‏‏.‏ أَوْ ‏”‏ إِنَّهُ لَبَحْرٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Avn, njemu Hammad – tj. Ibn-Zejd – a ovome Sabit kako je čuo od Enesa da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., bio je najbolji, najdarežljiviji i najhrabriji čovjek. Jedne noći Medinelije su se uplašili, pa su ljudi potrčali prema glasu (koji se čuo). Vjerovjesnik, a.s., koji je prije drugih bio otrčao (prema glasu), na golom konju Ebu-Talhinom, bez sedla, i sa sabljom o vratu, dočekao ih je riječima: ‘Što ste se prestrašili? Što ste se prestrašili?’, dodavši: ‘Vidio sam da je brz konj’ (ili je rekao: ‘On je, zaista, brz konj.’).”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ مَا سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَىْءٍ قَطُّ فَقَالَ لاَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, njemu Sufjan, a ovome Ibn-Munkedir da je čuo Džabira, radijallahu anhu, kad je rekao: “Od Vjerovjesnika, a.s., nikada nije zatraženo nešto, pa da je rekao: ‘Ne!’”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو يُحَدِّثُنَا إِذْ قَالَ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاحِشًا وَلاَ مُتَفَحِّشًا، وَإِنَّهُ كَانَ يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّ خِيَارَكُمْ أَحَاسِنُكُمْ أَخْلاَقًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovome A‘meš da je čuo od Šekika, a ovaj od Mesruka da je kazivao: “Sjedili smo kod Abdullaha b. Amra kada je on, dok nam je pričao, (između ostaloga) rekao: ‘Allahov Poslanik, a.s., nije bio ni nepristojan ni bestidan, već je govorio: ‘Među vama je najbolji onaj s najljepšom naravi.’”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِبُرْدَةٍ‏.‏ فَقَالَ سَهْلٌ لِلْقَوْمِ أَتَدْرُونَ مَا الْبُرْدَةُ فَقَالَ الْقَوْمُ هِيَ شَمْلَةٌ‏.‏ فَقَالَ سَهْلٌ هِيَ شَمْلَةٌ مَنْسُوجَةٌ فِيهَا حَاشِيَتُهَا ـ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكْسُوكَ هَذِهِ‏.‏ فَأَخَذَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُحْتَاجًا إِلَيْهَا، فَلَبِسَهَا، فَرَآهَا عَلَيْهِ رَجُلٌ مِنَ الصَّحَابَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَحْسَنَ هَذِهِ فَاكْسُنِيهَا‏.‏ فَقَالَ ‏ “‏ نَعَمْ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لاَمَهُ أَصْحَابُهُ قَالُوا مَا أَحْسَنْتَ حِينَ رَأَيْتَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَخَذَهَا مُحْتَاجًا إِلَيْهَا، ثُمَّ سَأَلْتَهُ إِيَّاهَا، وَقَدْ عَرَفْتَ أَنَّهُ لاَ يُسْأَلُ شَيْئًا فَيَمْنَعَهُ‏.‏ فَقَالَ رَجَوْتُ بَرَكَتَهَا حِينَ لَبِسَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَعَلِّي أُكَفَّنُ فِيهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, njemu Ebu-Gassan, a ovome Ebu-Hazim da je čuo od Sehla b. Sa‘da da je kazivao: “Jedna žena donijela je Vjerovjesniku, a.s., burdu (prugasti ogrtač). (Sehl je upitao /okupljene/ ljude: “Znate li šta je to burda?” – “To je plašt /šemla/”, odgovorili su, pa je on rekao: “To je plašt s protkanim rubovima.”) ‘Allahov Poslaniče’, rekla je, ‘da ti ga dam da ga obučeš?’ Vjerovjesnik ga je, a.s., uzeo, jer mu je trebao, i obukao, pa ga je jedan ashab vidio i rekao mu: ‘Allahov Poslaniče, kako je samo lijep! Kad bi mi dao da ga obučem!’ – ‘Hoću!’, odgovorio je. Kada je Vjerovjesnik, a.s., ustao, ashabi su izružili ovoga, rekavši mu: ‘Nisi lijepo postupio kada si vidio da ga je Vjerovjesnik, a.s., uzeo, zato što mu je trebao, a onda ga ti upitao da ti ga da, prethodno znajući da on neće odbiti ništa što od njeg zatraži!’ – ‘Poželio sam njegov blagoslov kada ga je obukao Vjerovjesnik, a.s. Možda ću u njega biti zamotan (kada umrem)’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يَتَقَارَبُ الزَّمَانُ وَيَنْقُصُ الْعَمَلُ، وَيُلْقَى الشُّحُّ وَيَكْثُرُ الْهَرْجُ ‏”‏‏.‏ قَالُوا وَمَا الْهَرْجُ قَالَ ‏”‏ الْقَتْلُ، الْقَتْلُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovome Zuhri da je čuo od Humejda b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Vrijeme će biti sve kraće, djela će biti sve manje, škrtost će uzimati maha, a nered sve više harati.’ – ‘A šta je nered?’, upitali su. ‘Ubistva, ubistva!’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، سَمِعَ سَلاَّمَ بْنَ مِسْكِينٍ، قَالَ سَمِعْتُ ثَابِتًا، يَقُولُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَدَمْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَشْرَ سِنِينَ، فَمَا قَالَ لِي أُفٍّ‏.‏ وَلاَ لِمَ صَنَعْتَ وَلاَ أَلاَّ صَنَعْتَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Selam b. Miskin, a ovome Sabit, prenoseći od Enesa, radijallahu anhu, da je rekao: “Deset sam godina služio Vjerovjesnika, a.s., i nikada mi nije rekao ni: ‘Uh!’ – ni: ‘Zašto si (to) uradio?’ – ni: ‘Da to nisi uradio!’”


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ مَا كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ فِي أَهْلِهِ قَالَتْ كَانَ فِي مِهْنَةِ أَهْلِهِ، فَإِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, njemu Šu‘ba, a ovome Hakem, prenoseći od Ibrahima, a on od Esveda da je rekao: “Upitao sam Aišu šta je (sve) Vjerovjesnik, a.s., među svojim ukućanima radio, pa mi je rekla: ‘Bio je na usluzi ukućanima, a kada bi nastupilo vrijeme namaza, otišao bi da klanja.’”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْدًا نَادَى جِبْرِيلَ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ فُلاَنًا، فَأَحِبَّهُ‏.‏ فَيُحِبُّهُ جِبْرِيلُ، فَيُنَادِي جِبْرِيلُ فِي أَهْلِ السَّمَاءِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ فُلاَنًا، فَأَحِبُّوهُ‏.‏ فَيُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ، ثُمَّ يُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِي أَهْلِ الأَرْضِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Ali, njemu Ebu-Asim, a ovome Ibn-Džurejdž da je čuo od Musaa b. Ukbea, on od Nafija, a ovaj od Ebu-Hurejrea da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Kada Allah zavoli nekog roba, dovikne Džibrilu: ‘Allah voli toga i toga, pa ga i ti voli!’ – tada ga i Džibril zavoli. Zatim Džibril dovikne onima na nebu: ‘Allah voli toga i toga, pa ga i vi volite!’ – i tada ga zavole stanovnici neba. Zatim se ljubav prema njemu ulije onima što su na Zemlji.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ يَجِدُ أَحَدٌ حَلاَوَةَ الإِيمَانِ حَتَّى يُحِبَّ الْمَرْءَ، لاَ يُحِبُّهُ إِلاَّ لِلَّهِ، وَحَتَّى أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى الْكُفْرِ، بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ، وَحَتَّى يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, a ovome Katada, prenoseći od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je kazivao: “Vjerovjesnik je, a.s., rekao: ‘Niko neće osjetiti slast imana dok samo u ime Allaha ne bude volio drugoga, dok mu ne bude draže da bude bačen u Vatru nego da se ponovo vrati u nevjerstvo nakon što ga je Allah iz njega izbavio, te dok mu Allah i Njegov Poslanik ne budu draži od svakoga drugog.’”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمْعَةَ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَضْحَكَ الرَّجُلُ مِمَّا يَخْرُجُ مِنَ الأَنْفُسِ وَقَالَ ‏”‏ بِمَ يَضْرِبُ أَحَدُكُمُ امْرَأَتَهُ ضَرْبَ الْفَحْلِ، ثُمَّ لَعَلَّهُ يُعَانِقُهَا ‏”‏‏.‏ وَقَالَ الثَّوْرِيُّ وَوُهَيْبٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ هِشَامٍ ‏”‏ جَلْدَ الْعَبْدِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, a ovome Hišam, prenoseći od svoga oca, kojemu je Abdullah b. Zem‘a kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., zabranio je da se čovjek smije puštanju vjetra. On je (također) rekao: ‘Zašto neki od vas svoju ženu udaraju kao pastuha, a možda će je domalo (zatim) privući i zagrliti?!’” Sevri, Vuhejb i Ebu-Muavija od Hišama prenose da je (Vjerovjesnik, a.s.) rekao: “… kao roba”.


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمِنًى ‏”‏ أَتَدْرُونَ أَىُّ يَوْمٍ هَذَا ‏”‏‏.‏ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنَّ هَذَا يَوْمٌ حَرَامٌ، أَفَتَدْرُونَ أَىُّ بَلَدٍ هَذَا ‏”‏‏.‏ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ بَلَدٌ حَرَامٌ، أَتَدْرُونَ أَىُّ شَهْرٍ هَذَا ‏”‏‏.‏ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ شَهْرٌ حَرَامٌ ‏”‏‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ عَلَيْكُمْ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Jezid b. Harun, a ovome Asim b. Muhammed b. Zejd, prenoseći od svoga oca, a on od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je kazivao: “Vjerovjesnik je, a.s., na Mini rekao: ‘Znate li vi koji je ovo dan?’ – ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju’, odgovorili su. Tada je on rekao: ‘Ovo je, uistinu, Sveti dan! A znate li vi koji je ovo grad?’ – ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju’, odgovorili su, pa je on rekao: ‘Sveti grad! A znate li vi koji je ovo mjesec?’ – ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju’, odgovorili su. Tada je on rekao: ‘Sveti mjesec!’, i dodao: ‘Allah je, uistinu, vašu krv, vaše imetke i vašu čast učinio nepovredivim kao što je (nepovrediv) ovaj dan u ovom mjesecu i u ovom gradu.’”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ، وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, njemu Šu‘ba, a ovome Mensur, prenoseći od Ebu-Vaila, a on od Abdullaha da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Psovati muslimana je grijeh, a boriti se protiv njega nevjerstvo.’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَعْمَرَ، أَنَّ أَبَا الأَسْوَدِ الدِّيلِيَّ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لاَ يَرْمِي رَجُلٌ رَجُلاً بِالْفُسُوقِ، وَلاَ يَرْمِيهِ بِالْكُفْرِ، إِلاَّ ارْتَدَّتْ عَلَيْهِ، إِنْ لَمْ يَكُنْ صَاحِبُهُ كَذَلِكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Ma‘mer, njemu Abdul-Varis, a ovome Husejn da je čuo od Abdullaha b. Burejde, on od Jahje b. Ja‘mera, a ovaj od Ebu-Esveda Dilija da je rekao: “Pričao mi je Ebu-Zerr, radijallahu anhu, da je čuo Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: ‘Nijedan čovjek drugoga ne potvori za grijeh ili nevjerstvo, a da se to, ako njegov drug nije takav, ne vrati njemu.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاحِشًا وَلاَ لَعَّانًا وَلاَ سَبَّابًا، كَانَ يَقُولُ عِنْدَ الْمَعْتَبَةِ ‏ “‏ مَا لَهُ، تَرِبَ جَبِينُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Sinan, njemu Fulejh b. Sulejman, a ovome Hilal b. Ali, prenoseći od Enesa da je rekao: “Allahov Poslanik, a.s., nije bio nepristojan, nije proklinjao i nije psovao, već je, kad bi korio, govorio: ‘Šta mu je, čelo mu palo na zemlju!’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، أَنَّ ثَابِتَ بْنَ الضَّحَّاكِ، وَكَانَ، مِنْ أَصْحَابِ الشَّجَرَةِ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى مِلَّةٍ غَيْرِ الإِسْلاَمِ فَهْوَ كَمَا قَالَ، وَلَيْسَ عَلَى ابْنِ آدَمَ نَذْرٌ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ، وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَىْءٍ فِي الدُّنْيَا عُذِّبَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَمَنْ لَعَنَ مُؤْمِنًا فَهْوَ كَقَتْلِهِ، وَمَنْ قَذَفَ مُؤْمِنًا بِكُفْرٍ فَهْوَ كَقَتْلِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Osman b. Omer, a ovome Ali b. Mubarek, prenoseći od Jahjaa b. Ebu-Kesira, on od Ebu-Kilabe, a ovaj od Sabita b. Dahhaka, koji je bio sudionik Prisege pod drvetom, da je Allahov Poslanik, a.s.. rekao: “Ko se lažno, mimo islama, zakune drugom vjerom – onakav je kao što je i rekao; čovjek se ne može zavjetovati onim što nema. Ko se nečim ubije na ovome svijetu – njime će biti mučen na Sudnjem danu; ko prokune vjernika – isto je kao da ga je i ubio; ko vjernika potvori za nevjerstvo – isto je kao da ga je i ubio.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ صُرَدٍ، رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ اسْتَبَّ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَغَضِبَ أَحَدُهُمَا، فَاشْتَدَّ غَضَبُهُ حَتَّى انْتَفَخَ وَجْهُهُ وَتَغَيَّرَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنِّي لأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا لَذَهَبَ عَنْهُ الَّذِي يَجِدُ ‏”‏‏.‏ فَانْطَلَقَ إِلَيْهِ الرَّجُلُ فَأَخْبَرَهُ بِقَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ تَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ‏.‏ فَقَالَ أَتُرَى بِي بَأْسٌ أَمَجْنُونٌ أَنَا اذْهَبْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovome A‘meš, prenoseći od Adija b. Sabita, a on od Sulejmana b. Sureda, jednog od Vjerovjesnikovih, a.s., drugova, da je rekao: “Dvojica su se ljudi pred Vjerovjesnikom, a.s., počela vrijeđati, pa se jedan tako žestoko naljutio da mu se lice promijenilo i stalo pucati od bijesa. Tada je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Ja znam riječ od koje bi mu, kada bi je izgovorio, prošlo ono što ga je snašlo.’ Potom mu je jedan čovjek prišao, prenio mu šta je Vjerovjesnik, a.s., kazao i rekao mu: ‘Zatraži utočište kod Allaha od šejtana!’, ali mu je ovaj odgovorio: ‘Misliš da me je nešto snašlo? Da sam lud? Gubi se!’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ قَالَ أَنَسٌ حَدَّثَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُخْبِرَ النَّاسَ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، فَتَلاَحَى رَجُلاَنِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ خَرَجْتُ لأُخْبِرَكُمْ، فَتَلاَحَى فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَإِنَّهَا رُفِعَتْ، وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ، فَالْتَمِسُوهَا فِي التَّاسِعَةِ وَالسَّابِعَةِ وَالْخَامِسَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Bišr b. Mufeddal, a ovome Humejd, prenoseći od Enesa, a on od Ubade b. Samita da je rekao: “Allahov Poslanik, a.s., bio je pošao da ljudima kaže kada je noć Kadr, pa su se dvojica muslimana počela prepirati, na što je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Bio sam pošao da vam kažem, pa su se taj i taj počeli prepirati, te je dignuta. A može biti da je (to) za vas i bolje. Tražite je u (dvadeset) devetoj, (dvadeset) sedmoj i (dvadeset) petoj (noći)!’”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمَعْرُورِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ رَأَيْتُ عَلَيْهِ بُرْدًا وَعَلَى غُلاَمِهِ بُرْدًا فَقُلْتُ لَوْ أَخَذْتَ هَذَا فَلَبِسْتَهُ كَانَتْ حُلَّةً، وَأَعْطَيْتَهُ ثَوْبًا آخَرَ‏.‏ فَقَالَ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ كَلاَمٌ، وَكَانَتْ أُمُّهُ أَعْجَمِيَّةً، فَنِلْتُ مِنْهَا فَذَكَرَنِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي ‏”‏ أَسَابَبْتَ فُلاَنًا ‏”‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَفَنِلْتَ مِنْ أُمِّهِ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ عَلَى حِينِ سَاعَتِي هَذِهِ مِنْ كِبَرِ السِّنِّ قَالَ ‏”‏ نَعَمْ، هُمْ إِخْوَانُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ جَعَلَ اللَّهُ أَخَاهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ يُكَلِّفُهُ مِنَ الْعَمَلِ مَا يَغْلِبُهُ، فَإِنْ كَلَّفَهُ مَا يَغْلِبُهُ فَلْيُعِنْهُ عَلَيْهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovome A‘meš, prenoseći od Marura, tj. Ibn-Suvejda, a ovaj od Ebu-Zerra da je kazivao: “Vidio sam na njemu (čovjeku) prugasti ogrtač i na slugi mu prugasti ogrtač, pa sam rekao: ‘Kada bi uzeo ovaj i obukao ga, pristajao bi ti, a njemu bi mogao dati drugu haljinku.’ Ja sam se s čovjekom sporječkao”, dodao je, “majka mu je bila tuđinka, pa sam je uvrijedio, te se on požalio Vjerovjesniku, a.s., koji me je upitao: ‘Jesi li se sporječkao s tim i tim?’ – ‘Jesam, odgovorio sam. ‘Jesi li mu uvrijedio majku?’, upitao je. ‘Jesam’, odgovorio sam. ‘Ti si čovjek u kome još ima neznanja’, rekao je, pa sam upitao: ‘Zar i sada, u ovako dubokim godinama?’ – ‘Da’, odgovorio je, ‘oni su vaša braća koju je Allah stavio pod vašu vlast, a kome Allah brata stavi pod vlast – neka i njega nahrani od onoga što on jede, neka ga obuče od onoga što on oblači i neka ga ne zadužuje poslom koji ne može obaviti, a ako ga ipak zaduži, neka mu pomogne!’”


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، صَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ، ثُمَّ قَامَ إِلَى خَشَبَةٍ فِي مُقَدَّمِ الْمَسْجِدِ، وَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهَا، وَفِي الْقَوْمِ يَوْمَئِذٍ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ، فَهَابَا أَنْ يُكَلِّمَاهُ، وَخَرَجَ سَرَعَانُ النَّاسِ فَقَالُوا قَصُرَتِ الصَّلاَةُ‏.‏ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدْعُوهُ ذَا الْيَدَيْنِ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَنَسِيتَ أَمْ قَصُرَتْ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ لَمْ أَنْسَ وَلَمْ تَقْصُرْ ‏”‏‏.‏ قَالُوا بَلْ نَسِيتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ صَدَقَ ذُو الْيَدَيْنِ ‏”‏‏.‏ فَقَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ، ثُمَّ كَبَّرَ، فَسَجَدَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَكَبَّرَ، ثُمَّ وَضَعَ مِثْلَ سُجُودِهِ أَوْ أَطْوَلَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَكَبَّرَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, njemu Jezid b. Ibrahim, a ovome Muhammed da je čuo od Ebu-Hurejrea, koji je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., klanjao nam je kao imam podne. Nakon dva rekata predao je selam, a zatim prišao do drvenog stupa u pročelju džamije i na njega stavio ruku. Među prisutnim (ljudima) taj su se dan zatekli Ebu-Bekr i Omer, koji iz poštovanja prema njemu ništa nisu progovorili. Najbrži od prisutnih (ljudi) izišli su i rekli: ‘Kada bi se namaz skratio!’ Među prisutnim (ljudima) bio je i čovjek kojeg je Vjerovjesnik, a.s., zvao “Dvoruki”. On je ustao, klanjao (još) dva rekata i predao selam, a zatim proučio tekbir i pao na sedždu kao i obično, ili duže. Potom je digao glavu i proučio tekbir, pa se opet spustio na sedždu kao i obično, ili duže. Zatim je digao glavu i proučio tekbir.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، قَالَ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا، يُحَدِّثُ عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ ‏”‏ إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ، وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ، أَمَّا هَذَا فَكَانَ لاَ يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ، وَأَمَّا هَذَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ دَعَا بِعَسِيبٍ رَطْبٍ، فَشَقَّهُ بِاثْنَيْنِ، فَغَرَسَ عَلَى هَذَا وَاحِدًا وَعَلَى هَذَا وَاحِدًا ثُمَّ قَالَ ‏”‏ لَعَلَّهُ يُخَفَّفُ عَنْهُمَا، مَا لَمْ يَيْبَسَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja, njemu Veki‘, a ovome A‘meš da je čuo od Mudžahida, on od Tavusa, a ovaj od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, koji je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., naišao je pored dva kabura i rekao: ‘Njih dvojica izložena su mučenju, a ne muče se zbog velikog grijeha. Što se tiče ovoga, nije se čuvao svoje mokraće, a što se tiče ovoga, išao je i prenosio tuđe riječi.’ Zatim je zatražio da mu donesu sirovu granu, pa ju je rascijepio na dva dijela: jedan je zabo na ovaj, a drugi na onaj (kabur) i rekao: ‘Možda će im olakšati, ako se ne osuše.’”


 

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي أُسَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ خَيْرُ دُورِ الأَنْصَارِ بَنُو النَّجَّارِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kabisa, njemu Sufjan, a ovome Ebu-Zinad da je čuo od Ebu-Seleme, a on od Ebu-Usejda Saidija da je rekao: “Vjerovjesnik je, a.s., rekao: ‘Benu-Nedždžar su najbolje kuće ensarija.’”


 

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ قَالَتِ، اسْتَأْذَنَ رَجُلٌ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ ائْذَنُوا لَهُ بِئْسَ، أَخُو الْعَشِيرَةِ أَوِ ابْنُ الْعَشِيرَةِ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا دَخَلَ أَلاَنَ لَهُ الْكَلاَمَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْتَ الَّذِي قُلْتَ، ثُمَّ أَلَنْتَ لَهُ الْكَلاَمَ قَالَ ‏”‏ أَىْ عَائِشَةُ، إِنَّ شَرَّ النَّاسِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ ـ أَوْ وَدَعَهُ النَّاسُ ـ اتِّقَاءَ فُحْشِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sadeka b. Fadl, njemu Ibn-Ujejne, a ovome Ibn-Munkedir da je čuo od Urvea b. Zubejra, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Jedan čovjek zamolio je da ga primi Allahov Poslanik, a.s., pa je (Poslanik) rekao: ‘Dopustite mu! Nevaljala li brata plemena! Nevaljala li sina plemena!’ Kada je (ovaj) ušao, (Poslanik) je prema njemu bio blag na riječima, pa sam rekla: ‘Allahov Poslaniče, rekao si to što si rekao, a onda si prema njemu bio blag na riječima?’ Tada je on rekao: ‘Aiša, zaista je najgori onaj čovjek kojeg drugi (ljudi) napuste – ili je rekao ostave – čuvajući se njegove neuljudnosti.’


 

حَدَّثَنَا ابْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَعْضِ حِيطَانِ الْمَدِينَةِ، فَسَمِعَ صَوْتَ إِنْسَانَيْنِ يُعَذَّبَانِ فِي قُبُورِهِمَا فَقَالَ ‏”‏ يُعَذَّبَانِ، وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرَةٍ، وَإِنَّهُ لَكَبِيرٌ، كَانَ أَحَدُهُمَا لاَ يَسْتَتِرُ مِنَ الْبَوْلِ، وَكَانَ الآخَرُ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ دَعَا بِجَرِيدَةٍ فَكَسَرَهَا بِكِسْرَتَيْنِ أَوْ ثِنْتَيْنِ، فَجَعَلَ كِسْرَةً فِي قَبْرِ هَذَا، وَكِسْرَةً فِي قَبْرِ هَذَا، فَقَالَ ‏”‏ لَعَلَّهُ يُخَفَّفُ عَنْهُمَا مَا لَمْ يَيْبَسَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Selam, njemu Ubejda b. Humejd Ebu-Abdur-Rahman, ovome Mensur da je čuo od Mudžahida, a on od Ibn-Abbasa da je rekao: “Izišavši na jednu medinsku gradinu, Vjerovjesnik, a.s., čuo je glas dvojice ljudi kako se muče u svojim kaburima, pa je rekao: ‘Njih se dvojica muče zbog grijeha koji se ne čini velikim, a veliki je. Jedan od njih nije se čuvao mokraće, a drugi je išao i prenosio tuđe riječi.’ Zatim je zatražio da mu se donese palmina grana, pa ju je prelomio nadvoje – ili na dva dijela: jedan je zabo u ovaj, a drugi u onaj kabur i rekao: ‘Možda će im olakšati, ako se ne osuše.’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هَمَّامٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ حُذَيْفَةَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ رَجُلاً يَرْفَعُ الْحَدِيثَ إِلَى عُثْمَانَ‏.‏ فَقَالَ حُذَيْفَةُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Sufjan, a ovome Mensur da je čuo od Ibrahima, a on od Hemmama da je kazivao: “Bili smo s Huzejfom kada mu je rečeno da jedan čovjek prenosi razgovor Osmanu. Tada je Huzejfa rekao: ‘Čuo sam Vjerovjesnika, a.s., kada je rekao: ‘U Džennet neće ući klevetnik.’’”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ وَالْجَهْلَ فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ أَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ أَفْهَمَنِي رَجُلٌ إِسْنَادَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, njemu Ibn-Ebu-Zi’b, a ovome Makburi da je čuo od svoga oca, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko se ne okani govora neistinita, postupanja po njemu i neznanja – Allahu ne treba ni njegovo ostavljanje jela i pića!” Ahmed kaže: “Jedan mi je čovjek razjasnio lanac njegovih prenosilaca.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ تَجِدُ مِنْ شَرِّ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ اللَّهِ ذَا الْوَجْهَيْنِ، الَّذِي يَأْتِي هَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ وَهَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ ‏”‏‏.‏

 

RIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovome A‘meš da je čuo od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Naći ćeš da je na Sudnjem danu kod Allaha najgori čovjek dvoličnjak, koji ovima dolazi s jednim, a onima s drugim licem.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِسْمَةً، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ وَاللَّهِ مَا أَرَادَ مُحَمَّدٌ بِهَذَا وَجْهَ اللَّهِ‏.‏ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرْتُهُ، فَتَمَعَّرَ وَجْهُهُ وَقَالَ ‏ “‏ رَحِمَ اللَّهُ مُوسَى، لَقَدْ أُوذِيَ بِأَكْثَرَ مِنْ هَذَا فَصَبَرَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, njemu Sufjan, a ovome A‘meš da je čuo od Ebu-Vaila, a on od Ibn-Mesuda, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov Poslanik, a.s., podijelio je ratni plijen, pa je jedan ensarija rekao: ‘Tako mi Allaha, Muhammed ovim nije htio (postići) Allahovo zadovoljstvo!’ Tada sam prišao Allahovu Poslaniku, a.s., i ispričao mu (šta je ovaj rekao); lice mu se od ljutine promijenilo, pa mi je rekao: ‘Allah se smilovao Musau! Učinjeno mu je nažao više od ovoga, pa se strpio!’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ صَبَّاحٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يُثْنِي عَلَى رَجُلٍ وَيُطْرِيهِ فِي الْمِدْحَةِ فَقَالَ ‏ “‏ أَهْلَكْتُمْ ـ أَوْ قَطَعْتُمْ ـ ظَهْرَ الرَّجُلِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Sabbah, njemu Ismail b. Zekerijja, a ovome Burejd b. Abdullah b. Ebu-Burda da je čuo od Ebu-Burde, a on od Ebu-Musaa da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., čuo je kako jedan čovjek hvali drugog čovjeka i u tome pretjeruje, pa je rekao: ‘Satrli ste – ili ( je rekao) slomili ste – leđa čovjeku!’”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، ذُكِرَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَثْنَى عَلَيْهِ رَجُلٌ خَيْرًا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ وَيْحَكَ قَطَعْتَ عُنُقَ صَاحِبِكَ ـ يَقُولُهُ مِرَارًا ـ إِنْ كَانَ أَحَدُكُمْ مَادِحًا لاَ مَحَالَةَ فَلْيَقُلْ أَحْسِبُ كَذَا وَكَذَا‏.‏ إِنْ كَانَ يُرَى أَنَّهُ كَذَلِكَ، وَحَسِيبُهُ اللَّهُ، وَلاَ يُزَكِّي عَلَى اللَّهِ أَحَدًا ‏”‏‏.‏ قَالَ وُهَيْبٌ عَنْ خَالِدٍ ‏”‏ وَيْلَكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, a ovome Halid da je čuo od Abdur-Rahmana b. Ebu-Bekrea, a on od svoga oca da je jedan čovjek spomenut kod Vjerovjesnika, a.s., pa ga je drugi čovjek pohvalio, na što (mu) je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Teško tebi! Posjekao si vrat svome drugu!”, ponovivši to više puta (i dodavši): “Ako već neko od vas mora (drugoga) pohvaliti, neka kaže: ‘Mislim da je takav i takav’ – ako zaista smatra da je takav – ‘pred Allahom će polagati račun, a Allahu se ni za koga ne može tvrditi da je besprijekoran.’” Vuhejb od Halida prenosi da je rečeno “vejleke” (teško tebi!) umjesto “vejhake”.


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ ذَكَرَ فِي الإِزَارِ مَا ذَكَرَ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ إِزَارِي يَسْقُطُ مِنْ أَحَدِ شِقَّيْهِ‏.‏ قَالَ ‏ “‏ إِنَّكَ لَسْتَ مِنْهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, a ovome Musa b. Ukba da je čuo od Salima, a on od svoga oca da je Allahova Poslanika, a.s., kada je o ogrtaču rekao to što je rekao, upitao Ebu-Bekra: “Allahov Poslaniče, meni ogrtač spada s jedne strane?”, pa je odgovorio: “Ti se ne ubrajaš u njih.”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَكَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَذَا وَكَذَا يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَأْتِي أَهْلَهُ وَلاَ يَأْتِي، قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَالَ لِي ذَاتَ يَوْمٍ ‏”‏ يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ أَفْتَانِي فِي أَمْرٍ اسْتَفْتَيْتُهُ فِيهِ، أَتَانِي رَجُلاَنِ، فَجَلَسَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رِجْلَىَّ وَالآخَرُ عِنْدَ رَأْسِي، فَقَالَ الَّذِي عِنْدَ رِجْلَىَّ لِلَّذِي عِنْدَ رَأْسِي مَا بَالُ الرَّجُلِ قَالَ مَطْبُوبٌ‏.‏ يَعْنِي مَسْحُورًا‏.‏ قَالَ وَمَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ أَعْصَمَ‏.‏ قَالَ وَفِيمَ قَالَ فِي جُفِّ طَلْعَةٍ ذَكَرٍ فِي مُشْطٍ وَمُشَاقَةٍ، تَحْتَ رَعُوفَةٍ فِي بِئْرِ ذَرْوَانَ ‏”‏‏.‏ فَجَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ هَذِهِ الْبِئْرُ الَّتِي أُرِيتُهَا كَأَنَّ رُءُوسَ نَخْلِهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ، وَكَأَنَّ مَاءَهَا نُقَاعَةُ الْحِنَّاءِ ‏”‏‏.‏ فَأَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأُخْرِجَ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَهَلاَّ ـ تَعْنِي ـ تَنَشَّرْتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَمَّا اللَّهُ فَقَدْ شَفَانِي، وَأَمَّا أَنَا فَأَكْرَهُ أَنْ أُثِيرَ عَلَى النَّاسِ شَرًّا ‏”‏‏.‏ قَالَتْ وَلَبِيدُ بْنُ أَعْصَمَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي زُرَيْقٍ حَلِيفٌ لِيَهُودَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Sufjan, a ovome Hišam b. Urva da je čuo od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Vjerovjesnik, a.s., ostao je toliko i toliko, a da mu se pričinjavalo da prilazi svojoj supruzi, a nije prilazio.” Aiša (dalje) kaže: “Jednog mi je dana rekao: ‘Aiša, Allah mi je uslišao dovu za ono za što sam Ga molio. Došla su mi dva čovjeka, od kojih je jedan sjeo pored mojih nogu, a drugi pored moje glave, pa je onaj (što je bio) kod nogu upitao onoga (što je bio) kod glave: ‘Šta je čovjeku?’ – ‘Opsihren je’, odgovorio je. ‘A ko ga je opsihrio?’, upitao je. ‘Lebid b. Asam’, odgovorio je. ‘Čime?’, upitao je. ‘Čaškom od muškog cvijeta palme, češljem i dlakama (što su) pod pločom u bunaru Zervan’, odgovorio je.’ Potom je Vjerovjesnik, a.s., došao i rekao: ‘Ovo je bunar koji mi je (u snu) pokazan: kao da su vršci njegovih palmi glave šejtana, a njegova voda rastvor od kne.’ Vjerovjesnik, a.s., naredio je (da se to izvadi), pa je izvađeno.” Aiša kaže: “Rekla sam: ‘Allahov Poslaniče, zar ga nećeš otkloniti?’, pa je Vjerovjesnik, a.s., odgovorio: ‘Allah me je već izliječio, a što se mene tiče, nije mi drago među svijetom potpirivati zlo.’” Ona (tj. Aiša) kaže: “Lebid b. Asam jest čovjek iz (plemena) Benu-Zurejk(a), koje je saveznik Židova.”


 

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلاَ تَحَسَّسُوا، وَلاَ تَجَسَّسُوا، وَلاَ تَحَاسَدُوا، وَلاَ تَدَابَرُوا، وَلاَ تَبَاغَضُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Bišr b. Muhammed, njemu Abdullah, ovome Ma‘mer da je čuo od Hemmama b. Munebbiha, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Čuvajte se sumnjičenja, jer je sumnjičenje, zaista, najlažniji govor! Nemojte prisluškivati i (jedni druge) uhoditi! Nemojte jedni drugima zavidjeti i jedni druge mrziti! Nemojte jedni drugima leđa okretati! Budite braća, o Allahovi robovi!”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ تَبَاغَضُوا، وَلاَ تَحَاسَدُوا، وَلاَ تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا، وَلاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovome Zuhri da je čuo od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Nemojte jedni druge mrziti! Nemojte jedni drugima zavidjeti! Nemojte jedni drugima leđa okretati! Budite braća, o Allahovi robovi! Nijednom muslimanu nije dozvoljeno napustiti svoga brata više od tri dana.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلاَ تَحَسَّسُوا، وَلاَ تَجَسَّسُوا، وَلاَ تَنَاجَشُوا، وَلاَ تَحَاسَدُوا، وَلاَ تَبَاغَضُوا، وَلاَ تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Malik, a ovome Ebu-Zinad da je čuo od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Čuvajte se sumnjičenja, jer je sumnjičenje, zaista, najlažljiviji govor! Nemojte prisluškivati i (jedni druge) uhoditi! Nemojte se (pri kupovini , bez namjere da kupite) jedni drugima nametati! Nemojte jedni drugima zavidjeti i nemojte jedni druge mrziti! Nemojte jedni drugima leđa okretati! Budite braća, o Allahovi robovi!”


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا أَظُنُّ فُلاَنًا وَفُلاَنًا يَعْرِفَانِ مِنْ دِينِنَا شَيْئًا ‏”‏‏.‏ قَالَ اللَّيْثُ كَانَا رَجُلَيْنِ مِنَ الْمُنَافِقِينَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ufejr, njemu Lejs, a ovome Ukajl da je čuo od Ibn-Šihaba, on od Urve, a ovaj od Aiše da je kazivala: “Vjerovjesnik je, a.s., rekao: ‘Ne mislim da taj i taj o našoj vjeri išta znaju.’” Lejs kaže: “Obojica su bili licemjeri.”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، بِهَذَا وَقَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا وَقَالَ ‏ “‏ يَا عَائِشَةُ مَا أَظُنُّ فُلاَنًا وَفُلاَنًا يَعْرِفَانِ دِينَنَا الَّذِي نَحْنُ عَلَيْهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr da im je Lejs rekao i ovo: “I rekla je: ‘Jednoga dana došao mi je Vjerovjesnik, a.s., i rekao: ‘Aiša, mislim da taj i taj ne poznaju vjeru koju mi ispovijedamo.’’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ كُلُّ أُمَّتِي مُعَافًى إِلاَّ الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنَ الْمَجَانَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلاً، ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ، فَيَقُولَ يَا فُلاَنُ عَمِلْتُ الْبَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا، وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, njemu Ibrahim b. Sa‘d, a ovome Ibn-Šihabov bratić da je čuo od Ibn-Šihaba, on od Salima b. Abdullaha, a ovaj od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Čuo sam Allahova Poslanika, a.s., da je rekao: ‘Svim će mojim sljedbenicima biti oprošteno, samo ne onima koji (svoje) grijehe javno čine. U razotkrivanje spada (to) da čovjek preko noći nešto uradi, a ujutro, nakon što mu je to Allah pokrio, nekoga zovne i kaže: ‘Sinoć sam uradio to i to’ – tako da zanoći prekriven zaštitom svoga Gospodara, a osvane skidajući Allahovu zaštitu sa sebe.’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ ابْنَ عُمَرَ كَيْفَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي النَّجْوَى قَالَ ‏ “‏ يَدْنُو أَحَدُكُمْ مِنْ رَبِّهِ حَتَّى يَضَعَ كَنَفَهُ عَلَيْهِ فَيَقُولُ عَمِلْتَ كَذَا وَكَذَا‏.‏ فَيَقُولُ نَعَمْ‏.‏ وَيَقُولُ عَمِلْتَ كَذَا وَكَذَا‏.‏ فَيَقُولُ نَعَمْ‏.‏ فَيُقَرِّرُهُ ثُمَّ يَقُولُ إِنِّي سَتَرْتُ عَلَيْكَ فِي الدُّنْيَا، فَأَنَا أَغْفِرُهَا لَكَ الْيَوْمَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Ebu-Avana, a ovome Katada da je čuo od Safvana b. Muhriza da je jedan čovjek upitao Ibn-Omera: “Šta si čuo da je Allahov Poslanik, a.s., rekao o došaptavanju?”, (pa mu je odgovorio:) “Rekao je: ‘Poneko će se od vas toliko primaknuti svome Gospodaru da će ga On staviti pod svoje okrilje i upitati: ‘Uradio si to i to?’ – ‘Jesam’, odgovorit će. Zatim će ga opet upitati: ‘Uradio si to i to?’, pa će opet odgovoriti: ‘Jesam.’ Potom će to potvrditi i reći: ‘Ja sam ti to na dunjaluku pokrio, a danas ću ti ga oprostiti!’’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ خَالِدٍ الْقَيْسِيُّ، عَنْ حَارِثَةَ بْنِ وَهْبٍ الْخُزَاعِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ الْجَنَّةِ، كُلُّ ضَعِيفٍ مُتَضَاعِفٍ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لأَبَرَّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ النَّارِ كُلُّ عُتُلٍّ جَوَّاظٍ مُسْتَكْبِرٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, njemu Sufjan, a ovome Ma‘bed b. Halid Kajsi da je čuo od Harisa b. Vehba Huzaija, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Hoćete li da vam kažem ko su stanovnici Dženneta? Svaki slabi i obespravljeni koji, kad se Allahom zakune, zakletvu održi. Hoćete li da vam kažem ko su stanovnici Vatre? Svaki nadmeni i uobraženi silnik.”


 

وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ كَانَتِ الأَمَةُ مِنْ إِمَاءِ أَهْلِ الْمَدِينَةِ لَتَأْخُذُ بِيَدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَنْطَلِقُ بِهِ حَيْثُ شَاءَتْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Isa, njemu Hušejm, a ovome Humejd Tavil da je čuo od Enesa b. Malika da je rekao: “Među medinskim robinjama bila je jedna koja je Allahova Poslanika, a.s., uzimala za ruku i vodila ga kud je htjela.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عَوْفُ بْنُ مَالِكِ بْنِ الطُّفَيْلِ ـ هُوَ ابْنُ الْحَارِثِ وَهْوَ ابْنُ أَخِي عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لأُمِّهَا ـ أَنَّ عَائِشَةَ حُدِّثَتْ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ قَالَ فِي بَيْعٍ أَوْ عَطَاءٍ أَعْطَتْهُ عَائِشَةُ وَاللَّهِ لَتَنْتَهِيَنَّ عَائِشَةُ، أَوْ لأَحْجُرَنَّ عَلَيْهَا‏.‏ فَقَالَتْ أَهُوَ قَالَ هَذَا قَالُوا نَعَمْ‏.‏ قَالَتْ هُوَ لِلَّهِ عَلَىَّ نَذْرٌ، أَنْ لاَ أُكَلِّمَ ابْنَ الزُّبَيْرِ أَبَدًا‏.‏ فَاسْتَشْفَعَ ابْنُ الزُّبَيْرِ إِلَيْهَا، حِينَ طَالَتِ الْهِجْرَةُ فَقَالَتْ لاَ وَاللَّهِ لاَ أُشَفِّعُ فِيهِ أَبَدًا، وَلاَ أَتَحَنَّثُ إِلَى نَذْرِي‏.‏ فَلَمَّا طَالَ ذَلِكَ عَلَى ابْنِ الزُّبَيْرِ كَلَّمَ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ، وَهُمَا مِنْ بَنِي زُهْرَةَ، وَقَالَ لَهُمَا أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ لَمَّا أَدْخَلْتُمَانِي عَلَى عَائِشَةَ، فَإِنَّهَا لاَ يَحِلُّ لَهَا أَنْ تَنْذُرَ قَطِيعَتِي‏.‏ فَأَقْبَلَ بِهِ الْمِسْوَرُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ مُشْتَمِلَيْنِ بِأَرْدِيَتِهِمَا حَتَّى اسْتَأْذَنَا عَلَى عَائِشَةَ فَقَالاَ السَّلاَمُ عَلَيْكِ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، أَنَدْخُلُ قَالَتْ عَائِشَةُ ادْخُلُوا‏.‏ قَالُوا كُلُّنَا قَالَتْ نَعَمِ ادْخُلُوا كُلُّكُمْ‏.‏ وَلاَ تَعْلَمُ أَنَّ مَعَهُمَا ابْنَ الزُّبَيْرِ، فَلَمَّا دَخَلُوا دَخَلَ ابْنُ الزُّبَيْرِ الْحِجَابَ، فَاعْتَنَقَ عَائِشَةَ وَطَفِقَ يُنَاشِدُهَا وَيَبْكِي، وَطَفِقَ الْمِسْوَرُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ يُنَاشِدَانِهَا إِلاَّ مَا كَلَّمَتْهُ وَقَبِلَتْ مِنْهُ، وَيَقُولاَنِ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَمَّا قَدْ عَلِمْتِ مِنَ الْهِجْرَةِ، فَإِنَّهُ لاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ‏.‏ فَلَمَّا أَكْثَرُوا عَلَى عَائِشَةَ مِنَ التَّذْكِرَةِ وَالتَّحْرِيجِ طَفِقَتْ تُذَكِّرُهُمَا نَذْرَهَا وَتَبْكِي وَتَقُولُ إِنِّي نَذَرْتُ، وَالنَّذْرُ شَدِيدٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَالاَ بِهَا حَتَّى كَلَّمَتِ ابْنَ الزُّبَيْرِ، وَأَعْتَقَتْ فِي نَذْرِهَا ذَلِكَ أَرْبَعِينَ رَقَبَةً‏.‏ وَكَانَتْ تَذْكُرُ نَذْرَهَا بَعْدَ ذَلِكَ فَتَبْكِي، حَتَّى تَبُلَّ دُمُوعُهَا خِمَارَهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovome Zuhri da je čuo od Avfa b. Malika b. Tufejla, tj. Ibn-Harisa, bratića po majci Vjerovjesnikove, a.s., supruge Aiše, da je kazivao: “Čuvši da je Abdullah b. Zubejr o prodaji ili poklonu koji je Aiša bila dala rekao: ‘Tako mi Allaha, ili će Aiša prestati, ili ću je staviti pod starateljstvo’ – Aiša je upitala: ‘Je li to on zaista rekao?’, pa su joj rekli da jeste, na što je ona rekla: ‘Zavjetujem se Allahu da nikada neću progovoriti s Ibn-Zubejrom!’ Kada se izbjegavanje oduljilo, Ibn-Zubejr je zamolio da se kod nje posreduje, pa je rekla: ‘Tako mi Allaha, nikada mu neću prihvatiti posredovanje niti ću svoj zavjet prekršiti!’ Kada se to Ibn-Zubejru oduljilo, obratio se Misveru b. Mahremeu i Abdur-Rahmanu b. Esvedu b. Abdu Jegusu – a obojica su bili iz porodice Benu-Zuhra – i zamolio ih: ‘Zaklinjem vas Allahom, kad bi me (kako) uveli kod Aiše! Više joj nije dozvoljeno da me pod zavjetom izbjegava!’ Na to su se Misver i Abdur-Rahman, ogrnuti svojim ogrtačima, s njim zaputili do Aiše i riječima: ‘Neka je na tebe Allahov mir, milost i blagoslov, možemo li ući?’ – zamolili da ih primi. ‘Uđite!’, odgovorila je Aiša. ‘Je li svi?’, upitali su. ‘Da, uđite svi!’, rekla je, ne znajući da je s njima dvojicom i Ibn-Zubejr. Kada su ušli unutra, Ibn-Zubejr je ušao u zastrti dio (sobe), zagrlio Aišu i počeo plakati, preklinjući je (da mu oprosti). Misver i Abdur-Rahman također su je počeli preklinjati (i moliti) da se pomire i da ona primi njegovo izvinjenje, govoreći joj da je Vjerovjesnik, a.s., kao što i sama zna, riječima: ‘Muslimanu nije dozvoljeno izbjegavati svoga brata više od tri noći’ – zabranio izbjegavanje. Nakon što su Aiši dugo govorili, savjetovali je i opominjali (o obavezama prema rodbini), i ona je, plačući, počela opominjati i njih dvojicu, govoreći im: ‘Zavjetovala sam se, a zavjet je težak!’ Njih dvojica nisu prestali insisirati sve dok se nije pomirila (dok nije progovorila) s Ibn-Zubejrom. Za prekršaj svoga zavjeta oslobodila je četrdeset robova. Kasnije je svoj zavjet (često) spominjala i toliko plakala da bi joj se vala nakvasila od suza.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ تَبَاغَضُوا، وَلاَ تَحَاسَدُوا، وَلاَ تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا، وَلاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Malik, a ovome Ibn-Šihab da je čuo od Enesa b. Malika da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Nemojte jedni druge mrziti! Nemojte jedni drugima zavidjeti i nemojte jedni drugima leđa okretati! Budite braća, Allahovi robovi! Muslimanu nije dozvoljeno izbjegavati svoga brata više od tri noći.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ يَحِلُّ لِرَجُلٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ، يَلْتَقِيَانِ فَيُعْرِضُ هَذَا وَيُعْرِضُ هَذَا، وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلاَمِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Malik, a ovome Ibn-Šihab da je čuo od Ataa b. Jezida Lejsija, a on od Ebu-Ejjuba Ensarija da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Čovjeku nije dozvoljeno izbjegavati svoga brata više od tri noći: da se sretnu i da se ovaj okreće od onoga, a onaj od ovoga. Od njih dvojice bolji je onaj koji prvi nazove selam.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنِّي لأَعْرِفُ غَضَبَكِ وَرِضَاكِ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ قُلْتُ وَكَيْفَ تَعْرِفُ ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ إِنَّكِ إِذَا كُنْتِ رَاضِيَةً قُلْتِ بَلَى وَرَبِّ مُحَمَّدٍ‏.‏ وَإِذَا كُنْتِ سَاخِطَةً قُلْتِ لاَ وَرَبِّ إِبْرَاهِيمَ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ قُلْتُ أَجَلْ لَسْتُ أُهَاجِرُ إِلاَّ اسْمَكَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed, njemu Abda, a ovome Hišam b. Urva da je čuo od svoga oca, a on od Aiše da joj je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ja zaista znam kada si ljuta, a kada si zadovoljna.” Kaže Aiša: “Upitala sam: ‘Allahov Poslaniče, a kako to znaš?’, pa je rekao: ‘Kada si zadovoljna, kažeš: ‘Jeste, Muhammedova mi Gospodara!’, a kada si ljuta, kažeš: ‘Nije, Ibrahimova mi Gospodara!’’ Aiša (dalje) kaže: “Rekla sam: ‘Da, izbjegavam samo tvoje ime.’”


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ مَعْمَرٍ،‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ، وَلَمْ يَمُرَّ عَلَيْهِمَا يَوْمٌ إِلاَّ يَأْتِينَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَفَىِ النَّهَارِ بُكْرَةً وَعَشِيَّةً، فَبَيْنَمَا نَحْنُ جُلُوسٌ فِي بَيْتِ أَبِي بَكْرٍ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ قَالَ قَائِلٌ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَاعَةٍ لَمْ يَكُنْ يَأْتِينَا فِيهَا‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَا جَاءَ بِهِ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ إِلاَّ أَمْرٌ‏.‏ قَالَ ‏ “‏ إِنِّي قَدْ أُذِنَ لِي بِالْخُرُوجِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibrahim b. Musa, njemu Hišam, a ovome Ma‘mer, dok Lejs kaže: “Pričao mi je Ukajl da je čuo od Ibn-Šihaba, on od Urve b. Zubejra, a ovaj od Vjerovjesnikove, a.s., supruge, Aiše da je rekla: ‘Ne pamtim svoje roditelje, a da nisu ispovijedali vjeru. Ne bi im prošao nijedan dan, a da nam ne bi početkom i krajem dana – ujutro i navečer – došao Allahov Poslanik, a.s. Dok smo jednom, na početku popodneva, sjedili u Ebu-Bekrovoj kući, neko je povikao: ‘Ovo je Allahov Poslanik, a.s., (dolazi) u vrijeme u kome nam ranije nije dolazio!’ Ebu-Bekr reče: ‘Mora da je zbog nečega (važnog) došao u ovo vrijeme!’ – ‘Dozvoljeno mi je da iziđem’, rekao je.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَارَ أَهْلَ بَيْتٍ فِي الأَنْصَارِ فَطَعِمَ عِنْدَهُمْ طَعَامًا، فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَمَرَ بِمَكَانٍ مِنَ الْبَيْتِ، فَنُضِحَ لَهُ عَلَى بِسَاطٍ، فَصَلَّى عَلَيْهِ، وَدَعَا لَهُمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Selam, njemu Abdul-Vehhab, a ovome Halid Hazza da je čuo od Enesa b. Sirina, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., posjetio jednu kuću ensarija i kod njih jeo, pa je, kada je htio da izići, naredio da mu se u jednom uglu kuće pospe po prostirci. Potom je klanjao i proučio im dovu.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ قَالَ لِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ مَا الإِسْتَبْرَقُ قُلْتُ مَا غَلُظَ مِنَ الدِّيبَاجِ وَخَشُنَ مِنْهُ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَقُولُ رَأَى عُمَرُ عَلَى رَجُلٍ حُلَّةً مِنْ إِسْتَبْرَقٍ فَأَتَى بِهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اشْتَرِ هَذِهِ فَالْبَسْهَا لِوَفْدِ النَّاسِ إِذَا قَدِمُوا عَلَيْكَ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ إِنَّمَا يَلْبَسُ الْحَرِيرَ مَنْ لاَ خَلاَقَ لَهُ ‏”‏‏.‏ فَمَضَى فِي ذَلِكَ مَا مَضَى، ثُمَّ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ إِلَيْهِ بِحُلَّةٍ فَأَتَى بِهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ بَعَثْتَ إِلَىَّ بِهَذِهِ، وَقَدْ قُلْتَ فِي مِثْلِهَا مَا قُلْتَ قَالَ ‏”‏ إِنَّمَا بَعَثْتُ إِلَيْكَ لِتُصِيبَ بِهَا مَالاً ‏”‏‏.‏ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَكْرَهُ الْعَلَمَ فِي الثَّوْبِ لِهَذَا الْحَدِيثِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Abdus-Samed, a ovome njegov otac da je čuo od Jahje b. Ebu-Ishaka da je pričao: “Salim b. Abdullah upitao me je: ‘Šta je brokat?’, pa sam mu odgovorio: ‘Što je od svile teže i grublje (tj. teška svila).’ Na to je on rekao: ‘Čuo sam Abdulaha da priča kako je Omer na jednom čovjeku vidio ogrtač od brokata, pa ga je donio Vjerovjesniku, a.s., i rekao: ‘Allahov Poslaniče, kupi ovaj (ogrtač) pa ga oblači kad ti budu od ljudi dolazile delegacije!’ – ‘Svilu oblači onaj koji nema obraza!’, reče Poslanik. Zatim mu je, kada je od toga prošlo neko vrijeme, Vjerovjesnik, a.s., poslao jedan ogrtač, pa ga je (Omer) donio Vjerovjesniku, a.s., i rekao mu: ‘Poslao si mi ovaj, a o ovakvome si već rekao što si rekao?!’ – ‘Poslao sam ti ga da na njemu zaradiš’, odgovorio mu je on.’ Zbog ovoga hadisa Ibn-Omer mrzio je borduru na haljini.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمَّا قَدِمَ عَلَيْنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَآخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, a ovome Humejd, prenoseći od Enesa da je kazivao: “Kada nam je došao Abdur-Rahman, Vjerovjesnik, a.s., pobratimio je njega i Sa‘da b. Rebija i rekao mu: ‘Priredi gozbu makar s jednom ovcom!’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ صَبَّاحٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، قَالَ قُلْتُ لأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَبَلَغَكَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ حِلْفَ فِي الإِسْلاَمِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ قَدْ حَالَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ قُرَيْشٍ وَالأَنْصَارِ فِي دَارِي‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Sabbah, njemu Ismail b. Zekerijja, a ovome Asim da je upitao Enesa b. Malika: “Jesi li čuo da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Nema savezništva u islamu’?”, pa (mu) je (Enes) odgovorio: “Vjerovjesnik, a.s., u mojoj je kući zaključio savez između pripadnika Kurejša i ensarija.”


 

حَدَّثَنَا حِبَّانُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رِفَاعَةَ، الْقُرَظِيَّ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ فَبَتَّ طَلاَقَهَا، فَتَزَوَّجَهَا بَعْدَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الزَّبِيرِ، فَجَاءَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا كَانَتْ عِنْدَ رِفَاعَةَ فَطَلَّقَهَا آخِرَ ثَلاَثِ تَطْلِيقَاتٍ، فَتَزَوَّجَهَا بَعْدَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الزَّبِيرِ، وَإِنَّهُ وَاللَّهِ مَا مَعَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلُ هَذِهِ الْهُدْبَةِ، لِهُدْبَةٍ أَخَذَتْهَا مِنْ جِلْبَابِهَا‏.‏ قَالَ وَأَبُو بَكْرٍ جَالِسٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَابْنُ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ جَالِسٌ بِبَابِ الْحُجْرَةِ لِيُؤْذَنَ لَهُ، فَطَفِقَ خَالِدٌ يُنَادِي أَبَا بَكْرٍ، يَا أَبَا بَكْرٍ أَلاَ تَزْجُرُ هَذِهِ عَمَّا تَجْهَرُ بِهِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَا يَزِيدُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى التَّبَسُّمِ ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ لَعَلَّكِ تُرِيدِينَ أَنْ تَرْجِعِي إِلَى رِفَاعَةَ، لاَ، حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ، وَيَذُوقَ عُسَيْلَتَكِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hibban b. Musa, njemu Abdullah, a ovome Ma‘mer da je čuo od Zuhrija, on od Urve, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je Rifaja Kurezi neopozivo pustio svoju ženu, nakon čega se njome oženio Abdur-Rahman b. Zubejr. Potom je ona došla Vjerovjesniku, a.s., i rekla: “Allahov Poslaniče, ona je bila udata za Rifaju, pa ju je on neopozivo pustio tri puta, nakon čega se njome oženio Abdur-Rahman b. Zubejr. Tako mi Allaha, Allahov Poslaniče, on nema ništa do ovakvih rojti”, uhvativši i pokazavši na rojte njene košulje. U to su se vrijeme zatekli da sjede Ebu-Bekr, kod Vjerovjesnika, a.s., a Ibn-Seid b. As, na vratima sobe, čekajući dozvolu da uđe, pa je Halid počeo dozivati Ebu-Bekra i govoriti mu: “Ebu-Bekre, zar nećeš ovu prekinuti da (o tome) naglas govori pred Allahovim Poslanikom, a.s.?!” Na to se Allahov Poslanik, a.s., samo osmjehnuo, a zatim (spomenutoj ženi) rekao: “Možda bi se htjela vratiti Rifaji? Ne, (to ne može) dok ti ne okusiš njegovo, a on tvoje sjeme.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ اسْتَأْذَنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ نِسْوَةٌ مِنْ قُرَيْشٍ يَسْأَلْنَهُ وَيَسْتَكْثِرْنَهُ، عَالِيَةً أَصْوَاتُهُنَّ عَلَى صَوْتِهِ، فَلَمَّا اسْتَأْذَنَ عُمَرُ تَبَادَرْنَ الْحِجَابَ، فَأَذِنَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَضْحَكُ فَقَالَ أَضْحَكَ اللَّهُ سِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي فَقَالَ ‏”‏ عَجِبْتُ مِنْ هَؤُلاَءِ اللاَّتِي كُنَّ عِنْدِي، لَمَّا سَمِعْنَ صَوْتَكَ تَبَادَرْنَ الْحِجَابَ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَنْتَ أَحَقُّ أَنْ يَهَبْنَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْهِنَّ فَقَالَ يَا عَدُوَّاتِ أَنْفُسِهِنَّ أَتَهَبْنَنِي وَلَمْ تَهَبْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْنَ إِنَّكَ أَفَظُّ وَأَغْلَظُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِيهٍ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا لَقِيَكَ الشَّيْطَانُ سَالِكًا فَجًّا إِلاَّ سَلَكَ فَجًّا غَيْرَ فَجِّكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Ibrahim, a ovome Salih b. Kejsan da je čuo od Ibn-Šihaba, on od Abdul-Hamida b. Abdur-Rahmana b. Zejda b. Hattaba, a ovaj od Muhammeda b. Sa‘da, koji je od svoga oca čuo da je kazivao: “Omer b. Hattab, radijallahu anhu, zamolio je da ga primi Allahov Poslanik, a.s., dok su kod njega bile žene iz plemena Kurejš koje su ga pitale i zapitkivale, dižući svoj glas iznad njegova. Kada je Omer zamolio da uđe, nabrzinu su se sklonile iza zastora. Vjerovjesnik, a.s., dopustio mu je, pa je ušao. Vjerovjesnik se, a.s., (potom) nasmijao, pa mu (Omer) reče: ‘Allah ti život učinio veselim, Allahov Poslaniče! Ti si mi preči od oca i majke!’, na što mu on odgovori: ‘Začudio sam se ovima koje su bile kod mene kako su, kada su čule tvoj glas, požurile iza zastora.’ – ‘Ti si, Allahov Poslaniče, preči da te se ustručavaju’, odgovorio je, a zatim se okrenuo prema njima i rekao im: ‘O neprijateljice same sebi, zar se ustručavate mene, a ne ustručavate se Allahova Poslanika, a.s.?!’ – ‘Ti si strožiji i grublji od Allahova Poslanika, a.s.’, rekoše one. Tada Allahov Poslanik, a.s., reče: ‘Čuj, Hattabov sine, tako mi Onoga u čijoj je ruci moj život, nikada te šejtan ne sretne da ideš jednim putem, a da ti se ne skloni i ne krene drugim.’”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ لَمَّا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالطَّائِفِ قَالَ ‏”‏ إِنَّا قَافِلُونَ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ نَبْرَحُ أَوْ نَفْتَحَهَا‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ فَاغْدُوا عَلَى الْقِتَالِ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَغَدَوْا فَقَاتَلُوهُمْ قِتَالاً شَدِيدًا وَكَثُرَ فِيهِمُ الْجِرَاحَاتُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّا قَافِلُونَ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَسَكَتُوا فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ الْحُمَيْدِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بِالْخَبَرِ‏ كُلَّهُ.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Sufjan, a ovome Amr da je čuo od Ebu-Abbasa, a on od Abdullaha b. Amra da je kazivao: “Kada je Allahov Poslanik, a.s., bio u pohodu na Taif, rekao je: ‘Sutra se, ako Bog da, vraćamo.’ Tada neki od drugova Allahova Poslanika, a.s., rekoše: ‘Nećemo odustati dok ga ne osvojimo!’ – ‘Ustanite (onda) i borite se!’, reče Vjerovjesnik, a.s., pa su krenuli, žestoko se protiv njih borili i mnogi zadobili rane. Tada Allahov Poslanik, a.s., reče: ‘Sutra se, ako Bog da, vraćamo.’” On (tj. prenosilac) kaže: “Prešutjeli su, pa se Allahov Poslanik, a.s., nasmijao.” Humejdi veli: “Sufjan nam je ispričao cijelo predanje.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَتَى رَجُلٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ هَلَكْتُ وَقَعْتُ عَلَى أَهْلِي فِي رَمَضَانَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَعْتِقْ رَقَبَةً ‏”‏‏.‏ قَالَ لَيْسَ لِي‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَصُمْ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ ‏”‏‏.‏ قَالَ لاَ أَسْتَطِيعُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَأَطْعِمْ سِتِّينَ مِسْكِينًا ‏”‏‏.‏ قَالَ لاَ أَجِدُ‏.‏ فَأُتِيَ بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ ـ قَالَ إِبْرَاهِيمُ الْعَرَقُ الْمِكْتَلُ فَقَالَ ‏”‏ أَيْنَ السَّائِلُ تَصَدَّقْ بِهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ عَلَى أَفْقَرَ مِنِّي وَاللَّهِ مَا بَيْنَ لاَبَتَيْهَا أَهْلُ بَيْتٍ أَفْقَرُ مِنَّا‏.‏ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَأَنْتُمْ إِذًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa, njemu Ibrahim, a ovome Ibn-Šihab da je čuo od Humejda b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je kazivao: “Jedan čovjek došao je Vjerovjesniku, a.s., i rekao: ‘Propao sam! Spavao sam sa svojom ženom uz ramazan.’ – ‘Oslobodi roba!’, reče mu (Vjerovjesnik, a.s.). ‘Nemam ga’, odgovorio je. ‘Onda posti dva mjeseca uzastopno!’, reče mu. ‘Ne mogu’, odgovorio je. ‘Onda nahrani šezdeset siromaha!’ reče (Vjerovjesnik, a.s.). ‘Nemam čime’, odgovorio je. Potom je (Vjerovjesnik, a.s.) donio korpu hurmi (Ibrahim kaže da “arek” znači isto što i “miktel”) i rekao: ‘Gdje je onaj što je pitao? Podijeli ih!’ Tada (ovaj) upita: ‘Siromašnijim od mene? Tako mi Allaha, u Medini nema siromašnije kuće od naše!’ Vjerovjesnik, a.s., nasmija se tako da su mu se vidjeli i umnjaci i reče: ‘Onda sebi!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعَلَيْهِ بُرْدٌ نَجْرَانِيٌّ غَلِيظُ الْحَاشِيَةِ، فَأَدْرَكَهُ أَعْرَابِيٌّ فَجَبَذَ بِرِدَائِهِ جَبْذَةً شَدِيدَةً ـ قَالَ أَنَسٌ فَنَظَرْتُ إِلَى صَفْحَةِ عَاتِقِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ أَثَّرَتْ بِهَا حَاشِيَةُ الرِّدَاءِ مِنْ شِدَّةِ جَبْذَتِهِ ـ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مُرْ لِي مِنْ مَالِ اللَّهِ الَّذِي عِنْدَكَ‏.‏ فَالْتَفَتَ إِلَيْهِ فَضَحِكَ، ثُمَّ أَمَرَ لَهُ بِعَطَاءٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah Uvejsi, njemu Malik, a ovome Ishak b. Abdullah b. Ebu-Talha, prenoseći od Enesa b. Malika da je rekao: “Išao sam s Allahovim Poslanikom, a.s., a na njemu je bio nedžranski ogrtač s debelim porubom. Tada ga je sustigao jedan beduin, uhvatio ga za ogrtač i snažno potegao. Pogledao sam”, kaže Enes, “i vidio da je, koliko ga je bio snažno potegao, Vjerovjesnikovo, a.s., rame nažuljio porub ogrtača. Zatim je rekao: ‘Muhammede, reci da mi daju nešto od tvoga imetka!’ Vjerovjesnik se okrenuo prema njemu, nasmijao se i naredio da mu daju.”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ مَا حَجَبَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُنْذُ أَسْلَمْتُ، وَلاَ رَآنِي إِلاَّ تَبَسَّمَ فِي وَجْهِي‏.‏ وَلَقَدْ شَكَوْتُ إِلَيْهِ أَنِّي لاَ أَثْبُتُ عَلَى الْخَيْلِ، فَضَرَبَ بِيَدِهِ فِي صَدْرِي وَقَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ ثَبِّتْهُ وَاجْعَلْهُ هَادِيًا مَهْدِيًّا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Numejr, njemu Ibn-Idris, a ovome Ismail da je čuo od Kajsa, a on od Džerira da je rekao: “Otkako sam primio islam, Vjerovjesnik, a.s., nikada me nije odbio, i nije me ugledao, a da mi se u lice nije osmjehnuo. “Požalio sam mu se da nisam čvrst na konju, pa me je rukom potapšao po prsima i zamolio: ‘Bože, učvrsti ga i uputi na pravi put!’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَسْتَحِي مِنَ الْحَقِّ، هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ غُسْلٌ إِذَا احْتَلَمَتْ قَالَ ‏”‏ نَعَمْ إِذَا رَأَتِ الْمَاءَ ‏”‏‏.‏ فَضَحِكَتْ أُمُّ سَلَمَةَ فَقَالَتْ أَتَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ فَبِمَ شَبَهُ الْوَلَدِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Jahja, a ovome Hišam da je čuo od svoga oca, on od Zejnebe bint Umm-Seleme, a ova od Umm-Seleme da je Umm-Sulejm rekla: “Allahov Poslaniče, Allah se ne stidi istine. Da li se žena dužna okupati kada u snu polucira?” – “Jeste ako primijeti tragove tečnosti”, odgovorio je. Tada se Umm-Selema nasmijala i upitala: “Zar i žena polucira?!” Na to Vjerovjesnik, a.s., reče: “Po čemu je onda sličnost djeteta?”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا عَمْرٌو، أَنَّ أَبَا النَّضْرِ، حَدَّثَهُ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مُسْتَجْمِعًا قَطُّ ضَاحِكًا حَتَّى أَرَى مِنْهُ لَهَوَاتِهِ، إِنَّمَا كَانَ يَتَبَسَّمُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Sulejman, njemu Ibn-Vehb, a ovome Amr da je čuo od Ebu-Nadra, on od Sulejmana b. Jesara, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Nikada nisam vidjela Vjerovjesnika, a.s., da se grohotom nasmijao tako da bi mu se vidjela resica; samo se osmjehivao.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَحْبُوبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ،‏.‏ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَهْوَ يَخْطُبُ بِالْمَدِينَةِ فَقَالَ قَحَطَ الْمَطَرُ فَاسْتَسْقِ رَبَّكَ، فَنَظَرَ إِلَى السَّمَاءِ وَمَا نَرَى مِنْ سَحَابٍ، فَاسْتَسْقَى فَنَشَأَ السَّحَابُ بَعْضُهُ إِلَى بَعْضٍ، ثُمَّ مُطِرُوا حَتَّى سَالَتْ مَثَاعِبُ الْمَدِينَةِ، فَمَا زَالَتْ إِلَى الْجُمُعَةِ الْمُقْبِلَةِ مَا تُقْلِعُ، ثُمَّ قَامَ ذَلِكَ الرَّجُلُ أَوْ غَيْرُهُ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ فَقَالَ غَرِقْنَا فَادْعُ رَبَّكَ يَحْبِسْهَا عَنَّا‏.‏ فَضَحِكَ ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ‏”‏‏.‏ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا‏.‏ فَجَعَلَ السَّحَابُ يَتَصَدَّعُ عَنِ الْمَدِينَةِ يَمِينًا وَشِمَالاً، يُمْطَرُ مَا حَوَالَيْنَا، وَلاَ يُمْطِرُ مِنْهَا شَىْءٌ، يُرِيهِمُ اللَّهُ كَرَامَةَ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِجَابَةَ دَعْوَتِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Mahbub, njemu Ebu-Avana, a ovome Katada da je čuo od Enesa, a pričao mi je i Halifa, njemu Jezid b. Zurej, a ovome Seid da je čuo od Katade, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je jedan čovjek prišao Vjerovjesniku, a.s., dok je u petak u Medini držao govor (hutbu) i rekao mu: “Suša je, nema kiše, pa zamoli Gospodara svoga da dâ kišu!” Tada je (Vjerovjesnik, a.s.) pogledao prema nebu na kome nismo vidjeli oblačka i zamolio za kišu, pa su se oblaci počeli uobličavati. Potom je udarila kiša da su Medinom tekli potoci i neprestano lila sve do sljedećeg petka. Tada je onaj, ili neki drugi čovjek, dok je Vjerovjesnik, a.s., govorio, ustao i rekao: “Potopismo se, zamoli Gospodara svoga da nam prestane kiša!”, na što se (Vjerovjesnik) nasmijao i zamolio: “Bože oko nas, a ne na nas!”, izgovorivši to dva ili tri puta, a oblaci se, lijevo i desno, počeše odbijati od Medine i liti kišu okolo, a da u njoj (Medini) nikako nije padala. Tako im je Allah pokazao keramet Svoga Vjerovjesnika, a.s., i uslišavanje njegove dove.


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يَكُونَ صِدِّيقًا، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ، حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Ebu-Šejba, njemu Džerir, a ovome Mensur da je čuo od Ebu-Vaila, a on od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Vjerovjesnik je, a.s., rekao: ‘Istinitost vodi u dobročinstvo, a dobročinstvo u Džennet. Govoreći istinu, čovjek postaje istinoljubivim. Laž vodi u razvrat, a razvrat vodi u Vatru. Lažući, čovjek kod Allaha postaje lažov.’”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ سَلاَمٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ، نَافِعِ بْنِ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلاَثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Selam, njemu Ismail b. Džafer, a ovome Ebu-Suhejl Nafi b. Malik b. Ebu-Amir da je čuo od svoga oca, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Tri su znaka licemjera: kada govori, laže; kada obeća, prevari; kada mu se povjeri, iznevjeri!”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ رَأَيْتُ رَجُلَيْنِ أَتَيَانِي قَالاَ الَّذِي رَأَيْتَهُ يُشَقُّ شِدْقُهُ فَكَذَّابٌ يَكْذِبُ بِالْكَذْبَةِ تُحْمَلُ عَنْهُ حَتَّى تَبْلُغَ الآفَاقَ فَيُصْنَعُ بِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Džerir, a ovome Ebu-Redža, prenoseći od Semure b. Džundeba, radijallahu anhu, da je kazivao kako je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Usnio sam da su mi došla dva čovjeka i rekla: ‘Onaj kojeg si vidio da mu se probada vilica lažov je koji izmisli laž što se od njega prenosi do nakraj svijeta, zbog čega će mu se (ovo) činiti sve do Sudnjeg dana.’”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي أُسَامَةَ حَدَّثَكُمُ الأَعْمَشُ، سَمِعْتُ شَقِيقًا، قَالَ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ، يَقُولُ إِنَّ أَشْبَهَ النَّاسِ دَلاًّ وَسَمْتًا وَهَدْيًا بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَبْنُ أُمِّ عَبْدٍ، مِنْ حِينَ يَخْرُجُ مِنْ بَيْتِهِ إِلَى أَنْ يَرْجِعَ إِلَيْهِ، لاَ نَدْرِي مَا يَصْنَعُ فِي أَهْلِهِ إِذَا خَلاَ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ishak b. Ibrahim da je pitao Ebu-Usamu da li im je A‘meš pričao da je čuo od Šekika, pa je rekao da je čuo od Huzejfe, koji je rekao: “Allahovu je Poslaniku, a.s., po držanju, izgledu i vladanju, otkako iziđe iz svoje kuće dok se ne vrati, najsličniji čovjek Ibn-Umm-Abd. Ne znamo kako se, kada je u kući, prema svojima odnosi.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُخَارِقٍ، سَمِعْتُ طَارِقًا، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِنَّ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ، وَأَحْسَنَ الْهَدْىِ هَدْىُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, njemu Šu‘ba, a ovome Muharik da je čuo od Tarika, a on od Abdullaha da je rekao: “Najbolji je govor Allahova Knjiga, a najbolji je put put Muhammedov, a.s.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي الأَعْمَشُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيْسَ أَحَدٌ ـ أَوْ لَيْسَ شَىْءٌ ـ أَصْبَرَ عَلَى أَذًى سَمِعَهُ مِنَ اللَّهِ، إِنَّهُمْ لَيَدْعُونَ لَهُ وَلَدًا، وَإِنَّهُ لَيُعَافِيهِمْ وَيَرْزُقُهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja b. Seid, a ovome Sufjan da je čuo od A‘meša, on od Seida b. Džubejra, a ovaj od Ebu-Abdur-Rahmana Sulemija da je Ebu-Musa, radijallahu anhu, kazivao: “Vjerovjesnik je, a.s., rekao: ‘Nema niko (ili je rekao – ništa) da je na uvredu koju čuje strpljiviji od Allaha. Oni Mu pripisuju da ima dijete, a On im (i dalje) daje zdravlje i opskrbljuje ih!’”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ سَمِعْتُ شَقِيقًا، يَقُولُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَسَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قِسْمَةً كَبَعْضِ مَا كَانَ يَقْسِمُ، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ وَاللَّهِ إِنَّهَا لَقِسْمَةٌ مَا أُرِيدَ بِهَا وَجْهُ اللَّهِ‏.‏ قُلْتُ أَمَّا أَنَا لأَقُولَنَّ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَيْتُهُ وَهْوَ فِي أَصْحَابِهِ فَسَارَرْتُهُ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَتَغَيَّرَ وَجْهُهُ وَغَضِبَ، حَتَّى وَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَكُنْ أَخْبَرْتُهُ ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ قَدْ أُوذِيَ مُوسَى بِأَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ فَصَبَرَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovome A‘meš, prenoseći od Šekika, a on od Abdullaha da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., podijelio je ratni plijen – kao što je i ranije dijelio – pa je jedan čovjek ensarija rekao: ‘Tako mi Allaha, to je podjela kojom se nije htjelo postići Allahovo zadovoljstvo!’ Rekao sam: ‘Reći ću to Vjerovjesniku, a.s.!’, pa sam mu, dok je sa svojim drugovima bio, prišao i krišom ispričao. To je Vjerovjesnika, a.s., teško pogodilo, pa mu se lice promijenilo i naljutio se da sam zaželio da mu to uopće nisam bio ispričao. Potom je rekao: ‘Musa je uvrijeđen i više od toga, pa se strpio!’”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَتْ عَائِشَةُ صَنَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا فَرَخَّصَ فِيهِ فَتَنَزَّهَ عَنْهُ قَوْمٌ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَ فَحَمِدَ اللَّهَ ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَتَنَزَّهُونَ عَنِ الشَّىْءِ أَصْنَعُهُ، فَوَاللَّهِ إِنِّي لأَعْلَمُهُمْ بِاللَّهِ وَأَشَدُّهُمْ لَهُ خَشْيَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovome A‘meš da je čuo od Muslima, on od Mesruka, a ovaj od Aiše da je rekla: “Vjerovjesnik, a.s., učinio je (jednom prilikom) nešto što je sebi dopustio, a ljudi su se toga ustručavali. Čuvši za to, Vjerovjesnik je, a.s., na hutbi, prethodno se zahvalivši Allahu, rekao: ‘Šta je (nekim) ljudima pa se ustručavaju onoga što sam ja učinio? Tako mi Allaha, ja Allaha poznajem najbolje i više Ga se od njih bojim!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ ـ هُوَ ابْنُ أَبِي عُتْبَةَ مَوْلَى أَنَسٍ ـ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَشَدَّ حَيَاءً مِنَ الْعَذْرَاءِ فِي خِدْرِهَا، فَإِذَا رَأَى شَيْئًا يَكْرَهُهُ عَرَفْنَاهُ فِي وَجْهِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, njemu Abdullah, a ovome Šu‘ba da je čuo od Katade, on od Abdullaha b. Ebu-Utbe, Enesovog oslobođenog roba, a ovaj od Seida Hudrija da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., bio je stidljiviji od djevice u njenoj nosiljci. Kada bi vidio nešto što mu nije drago, prepoznali bismo to po izrazu njegova lica.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا قَالَ الرَّجُلُ لأَخِيهِ يَا كَافِرُ فَقَدْ بَاءَ بِهِ أَحَدُهُمَا ‏”‏‏.‏ وَقَالَ عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، سَمِعَ أَبَا سَلَمَةَ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČALI SU NAM Muhammed i Ahmed b. Seid, njima Osman b. Omer, a ovome Ali b. Mubarek da su čuli od Jahje b. Ebu-Kesira, on od Ebu-Seleme, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Kad čovjek svome bratu kaže: ‘Nevjerniče!’ – jedan je od njih dvojice takav.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ أَيُّمَا رَجُلٍ قَالَ لأَخِيهِ يَا كَافِرُ‏.‏ فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, a ovome Abdullah b. Dinar da je čuo od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Koji god čovjek svome bratu kaže: ‘Nevjerniče!’ – jedan je od njih dvojice takav.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ غَيْرِ الإِسْلاَمِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ، وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَىْءٍ عُذِّبَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ، وَلَعْنُ الْمُؤْمِنِ كَقَتْلِهِ، وَمَنْ رَمَى مُؤْمِنًا بِكُفْرٍ فَهْوَ كَقَتْلِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Vuhejb, a ovome Ejjub da je čuo od Ebu-Kilabe, a on od Sabita b. Dahaka da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko se lažno zakune drugom vjerom mimo islama – takav je kao što je i rekao. Čime se ko ubije – time će biti i mučen u džehenemskoj vatri. Proklinjanje je vjernika kao i ubijanje. Ko vjernika potvori za nevjerstvo – kao da ga je i ubio!”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَادَةَ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ، أَخْبَرَنَا سَلِيمٌ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ ـ رضى الله عنه ـ كَانَ يُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَأْتِي قَوْمَهُ فَيُصَلِّي بِهِمُ الصَّلاَةَ، فَقَرَأَ بِهِمُ الْبَقَرَةَ ـ قَالَ ـ فَتَجَوَّزَ رَجُلٌ فَصَلَّى صَلاَةً خَفِيفَةً، فَبَلَغَ ذَلِكَ مُعَاذًا فَقَالَ إِنَّهُ مُنَافِقٌ‏.‏ فَبَلَغَ ذَلِكَ الرَّجُلَ، فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا قَوْمٌ نَعْمَلُ بِأَيْدِينَا، وَنَسْقِي بِنَوَاضِحِنَا، وَإِنَّ مُعَاذًا صَلَّى بِنَا الْبَارِحَةَ، فَقَرَأَ الْبَقَرَةَ فَتَجَوَّزْتُ، فَزَعَمَ أَنِّي مُنَافِقٌ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ أَنْتَ ـ ثَلاَثًا ـ اقْرَأْ ‏{‏وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا‏}‏ وَ‏{‏سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى‏}‏ وَنَحْوَهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abada, njemu Jezid, a ovome Sulejm da je čuo od Amra b. Dinara, a on od Džabira b. Abdullaha da je Muaz b. Džebel, radijallahu anhu, klanjao za Vjerovjesnikom, a.s., a zatim bi odlazio svojima i klanjao im kao imam. Jednom im je prilikom učio (poglavlje) El-Bekara, pa je jedan čovjek istupio i namaz (sam) klanjao kraće. Za to je saznao Muaz i rekao mu da je licemjer. Čovjek je to čuo, pa je došao Vjerovjesniku, a.s., i rekao: “Allahov Poslaniče, mi smo ljudi koji radimo fizičke poslove i na devama gonimo vodu. Jučer smo klanjali za Muazom, pa je počeo učiti (poglavlje) El-Bekara, nakon čega sam ja istupio, pa je on ustvrdio da sam licemjer.” Tada je Vjerovjesnik, a.s., tri puta rekao: “Muaze, zar ti u iskušenje dovodiš?! Uči (poglavlja) ‘Tako mi Sunca i svjetla njegova’ , ‘Hvali ime Gospodara svoga, Svevišnjeg’ i sl.!”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ حَلَفَ مِنْكُمْ فَقَالَ فِي حَلِفِهِ بِاللاَّتِ وَالْعُزَّى‏.‏ فَلْيَقُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ وَمَنْ قَالَ لِصَاحِبِهِ تَعَالَ أُقَامِرْكَ، فَلْيَتَصَدَّقْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak, njemu Ebu-Mugira, a ovome Evzai da je čuo od Zuhrija, on od Humejda, a ovaj od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Ko se od vas zakune pa u zakletvi kaže: ‘Tako mi Lata i Uzzaa!’ – neka kaže: ‘Nema Boga osim Allaha!’ Ko svome drugu kaže: ‘Hajde da se kockamo!’ – neka podijeli sadaku.’”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّهُ أَدْرَكَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فِي رَكْبٍ وَهْوَ يَحْلِفُ بِأَبِيهِ، فَنَادَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَلاَ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ، فَمَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ، وَإِلاَّ فَلْيَصْمُتْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, njemu Lejs, a ovome Nafi, prenoseći od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Omera b. Hattaba sustigao u grupi jahača kada se zakleo svojim ocem, pa ih je Allahov Poslanik, a.s., dozvao (i rekao im): “Zar vam Allah nije zabranio da se zaklinjete svojim očevima? Ko se zaklinje neka se zakune Allahom ili neka šuti!”


 

حَدَّثَنَا يَسَرَةُ بْنُ صَفْوَانَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَفِي الْبَيْتِ قِرَامٌ فِيهِ صُوَرٌ، فَتَلَوَّنَ وَجْهُهُ، ثُمَّ تَنَاوَلَ السِّتْرَ فَهَتَكَهُ، وَقَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مِنْ أَشَدِّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُصَوِّرُونَ هَذِهِ الصُّوَرَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jesera b. Safvan, njemu Ibrahim, a ovome Zuhri da je čuo od Kasima, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Vjerovjesnik, a.s., ušao je kod mene, a u sobi je bila zavjesa sa slikama, pa mu se lice (od ljutnje) promijenilo; uzeo je zavjesu i poderao je. Vjerovjesnik je, a.s.”, kaže ona, “rekao: ‘Među onima koji će na Sudnjem danu biti najstrožije kažnjeni jesu i ljudi koji slikaju ovakve slike!’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَتَى رَجُلٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي لأَتَأَخَّرُ عَنْ صَلاَةِ الْغَدَاةِ مِنْ أَجْلِ فُلاَنٍ مِمَّا يُطِيلُ بِنَا قَالَ فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَطُّ أَشَدَّ غَضَبًا فِي مَوْعِظَةٍ مِنْهُ يَوْمَئِذٍ قَالَ فَقَالَ ‏ “‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ مِنْكُمْ مُنَفِّرِينَ، فَأَيُّكُمْ مَا صَلَّى بِالنَّاسِ فَلْيَتَجَوَّزْ، فَإِنَّ فِيهِمُ الْمَرِيضَ وَالْكَبِيرَ وَذَا الْحَاجَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, a ovome Ismail b. Ebu-Halid da je čuo od Kajsa b. Ebu-Hazima, a on od Ebu-Mesuda, radijallahu anhu, da je kazivao: “Jedan je čovjek došao i Vjerovjesniku, a.s., rekao: ‘Ja na sabah kasnim zbog toga i toga (čovjeka), zato što nam previše oduljuje!’ Nikada”, kaže on (Ebu-Mesud), “Allahova Poslanika, a.s., kada je savjetovao, nisam vidio ljućeg nego što je bio tada”, dodavši da je (tom prilikom) rekao: “O ljudi, među vama ima onih koji (druge) ljude odbijaju! Zato, ko god od vas prolazi pred džemat neka klanja kraće, jer među njima ima bolesnih, starih i onih koji imaju nekakvu potrebu.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي رَأَى فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ نُخَامَةً، فَحَكَّهَا بِيَدِهِ، فَتَغَيَّظَ ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا كَانَ فِي الصَّلاَةِ فَإِنَّ اللَّهَ حِيَالَ وَجْهِهِ، فَلاَ يَتَنَخَّمَنَّ حِيَالَ وَجْهِهِ فِي الصَّلاَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Džuvejrija, a ovome Nafi, prenoseći od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, da je kazivao: “Dok je Vjerovjesnik, a.s., klanjao, u mihrabu džamije vidio je slinu, pa ju je sastrugao svojom rukom, naljutio se i rekao: ‘Kada je neko od vas u namazu, neka zna da je pred Allahom, pa neka se u namazu, pred Njim, ne oseče!’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنَا رَبِيعَةُ بْنُ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى الْمُنْبَعِثِ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ اللُّقَطَةِ فَقَالَ ‏”‏ عَرِّفْهَا سَنَةً، ثُمَّ اعْرِفْ وِكَاءَهَا وَعِفَاصَهَا، ثُمَّ اسْتَنْفِقْ بِهَا، فَإِنْ جَاءَ رَبُّهَا فَأَدِّهَا إِلَيْهِ ‏”‏‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الْغَنَمِ قَالَ ‏”‏ خُذْهَا، فَإِنَّمَا هِيَ لَكَ، أَوْ لأَخِيكَ، أَوْ لِلذِّئْبِ ‏”‏‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَضَالَّةُ الإِبِلِ قَالَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى احْمَرَّتْ وَجْنَتَاهُ ـ أَوِ احْمَرَّ وَجْهُهُ ـ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ مَالَكَ وَلَهَا، مَعَهَا حِذَاؤُهَا وَسِقَاؤُهَا، حَتَّى يَلْقَاهَا رَبُّهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed, njemu Ismail b. Džafer, a ovome Rebia b. Ebu-Abdur-Rahman da je čuo od Jezida, Munbeisovog oslobođenog roba, a on od Zejda b. Halida Džuhenija da je jedan čovjek upitao Allahova Poslanika, a.s., o (tuđoj) nađenoj stvari, pa mu je rekao: “Obznanjuj je godinu dana, zatim pokazuj njenu uzicu i torbu, pa je tek onda koristi! Ako se pojavi njen vlasnik, vrati mu je!” Ovaj je, zatim, upitao: “Allahov Poslaniče, a šta je s izgubljenim (odlutalim) bravčetom?”, pa mu je odgovorio: “Uzmi ga, jer je ono ili tvoje ili tvoga brata ili vukovo.” – “Allahov Poslaniče, a šta je s izgubljenom (odlutalom) devom?”, upitao je. Tada se Allahov Poslanik, a.s., toliko naljutio da su mu se zacrvenjeli obrazi (ili je rekao: da mu se zacrvenjelo lice), upitavši ga: “Šta ti imaš s njom?! Ona ima svoje papke i mješinu dok ne dođe svome vlasniku!”


 

وَقَالَ الْمَكِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ أَبُو النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ احْتَجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُجَيْرَةً مُخَصَّفَةً أَوْ حَصِيرًا، فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي فِيهَا، فَتَتَبَّعَ إِلَيْهِ رِجَالٌ وَجَاءُوا يُصَلُّونَ بِصَلاَتِهِ، ثُمَّ جَاءُوا لَيْلَةً فَحَضَرُوا وَأَبْطَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْهُمْ، فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ فَرَفَعُوا أَصْوَاتَهُمْ وَحَصَبُوا الْبَابَ، فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ مُغْضَبًا فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا زَالَ بِكُمْ صَنِيعُكُمْ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُكْتَبُ عَلَيْكُمْ، فَعَلَيْكُمْ بِالصَّلاَةِ فِي بُيُوتِكُمْ، فَإِنَّ خَيْرَ صَلاَةِ الْمَرْءِ فِي بَيْتِهِ، إِلاَّ الصَّلاَةَ الْمَكْتُوبَةَ ‏”‏‏.‏

 

A Mekki kaže da MU JE PRIČAO Abdullah b. Seid, njemu Muhammed b. Zijad, a ovome Muhammed b. Džafer da je čuo od Abdullaha b. Seida, on od Salima Ebu-Nadra, oslobođenog roba Omera b. Ubejdullaha b. Busra b. Seida, a ovaj od Zejda b. Sabita, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov Poslanik, a.s., napravio je (sebi) sobicu od palminog granja i lišća (ili je rekao: hasura), pa je pošao da u njoj klanja. Krenuli su potom i neki ljudi da za njim klanjaju. Tako su se jedne večeri okupili i došli, ali se Allahov Poslanik, a.s., zadržao i nije odmah izišao, na što su oni počeli dizati glasove i bacati kamenčiće na vrata, pa je Allahov Poslanik, a.s., pred njih ljut izišao i rekao im: ‘Toliko ste u svome postupku bili uporni da sam pomislio da će vam biti propisan kao obaveza! Držite se namaza u svojim kućama, jer je, izuzimajući obavezni (farz) namaz, najbolji namaz koji neko obavi u svojoj kući!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ، إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الْغَضَبِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Malik, a ovome Ibn-Šihab da je čuo od Seida b. Musejjeba, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Nije snažan onaj koji (u hrvanju) sve obara, već je snažan onaj koji se u srdžbi zna savladati.


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ صُرَدٍ، قَالَ اسْتَبَّ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ عِنْدَهُ جُلُوسٌ، وَأَحَدُهُمَا يَسُبُّ صَاحِبَهُ مُغْضَبًا قَدِ احْمَرَّ وَجْهُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنِّي لأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا لَذَهَبَ عَنْهُ مَا يَجِدُ لَوْ قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا لِلرَّجُلِ أَلاَ تَسْمَعُ مَا يَقُولُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ إِنِّي لَسْتُ بِمَجْنُونٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Ebu-Šejba, njemu Džerir, a ovome A‘meš da je čuo od Adija b. Sabita, a ovaj od Sulejmana b. Sureda da je rekao: “Pred Vjerovjesnikom, a.s., gdje smo i mi sjedili, posvađala su se dva čovjeka, pa je jedan od njih, sav ljutit, počeo vrijeđati drugoga, tako da mu se sve lice zacrvenjelo. Tada Vjerovjesnik, a.s., reče: ‘Ja znam riječi od kojih bi ga, kada bi ih izgovorio, prošla srdžba – kada bi proučio: ‘Utječem se Allahu od prokletog šejtana!’’ Potom su čovjeku rekli: ‘Zar nisi čuo šta je rekao Vjerovjesnik, a.s.?!’, pa je odgovorio: ‘Ja nisam budala!’”


 

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ ـ هُوَ ابْنُ عَيَّاشٍ ـ عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَوْصِنِي‏.‏ قَالَ ‏”‏ لاَ تَغْضَبْ ‏”‏‏.‏ فَرَدَّدَ مِرَارًا، قَالَ ‏”‏ لاَ تَغْضَبْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Jusuf, njemu Ebu-Bekr, tj. Ibn-Ajjaš, a ovome Ebu-Hasin da je čuo od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je jedan čovjek rekao Vjerovjesniku, a.s.: “Posavjetuj me!”, pa mu je rekao: “Nemoj se ljutiti!”, više mu puta ponovivši: “Nemoj se ljutiti!”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي السَّوَّارِ الْعَدَوِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ الْحَيَاءُ لاَ يَأْتِي إِلاَّ بِخَيْرٍ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ مَكْتُوبٌ فِي الْحِكْمَةِ إِنَّ مِنَ الْحَيَاءِ وَقَارًا، وَإِنَّ مِنَ الْحَيَاءِ سَكِينَةً‏.‏ فَقَالَ لَهُ عِمْرَانُ أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتُحَدِّثُنِي عَنْ صَحِيفَتِكَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, a ovome Katada da je čuo od Ebu-Sevara Adevija da je kazivao: “Od Imrana b. Hasina čuo sam da je Vjerovjesnik, a.s., kazao: ‘Stid donosi samo dobro!’” Tada (mu) je Bušejr b. Ka‘b rekao: “U mudrim izrekama stoji zapisano: ‘Dostojanstvenost je od stida, i smirenost je od stida!’”, pa mu je Imran odgovorio: “Ja ti pričam ono što sam čuo da je rekao Allahov Poslanik, a.s., a ti meni pričaš šta u tvojoj knjizi piše!”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما مَرَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَجُلٍ وَهْوَ يُعَاتَبُ فِي الْحَيَاءِ يَقُولُ إِنَّكَ لَتَسْتَحْيِي‏.‏ حَتَّى كَأَنَّهُ يَقُولُ قَدْ أَضَرَّ بِكَ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ دَعْهُ فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنَ الإِيمَانِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, njemu Abdul-Aziz b. Ebu-Selema, a ovome Ibn-Šihab da je čuo od Salima, a on od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., naišao je pored jednog čovjeka koji je zbog stida ružio svoga brata, govoreći mu: ‘Ti si stidljiv!’ – tako da je ispalo da je htio kazati: ‘Stid ti šteti!’ – pa mu je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Pusti ga, stid je dio imana!’”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مَوْلَى، أَنَسٍ ـ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي عُتْبَةَ ـ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَشَدَّ حَيَاءً مِنَ الْعَذْرَاءِ فِي خِدْرِهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Dža‘d, njmu Šu‘ba, a ovome Katada da je čuo od Enesova oslobođenog roba za kojeg Abdullah kaže da se zvao Abdullah b. Ebu-Utba, a on od Ebu-Seida da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., bio je stidljiviji od djevice u nosiljci.”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ مِمَّا أَدْرَكَ النَّاسُ مِنْ كَلاَمِ النُّبُوَّةِ الأُولَى إِذَا لَمْ تَسْتَحِي فَاصْنَعْ مَا شِئْتَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, njemu Zuhejr, a ovome Mensur da je čuo od Rib ‘ija b. Hiraša, a on od Ebu-Mesuda da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “U ono što je svijet od ranijeg vjerovjesništva zapamtio spadaju i riječi: ‘Ako te nije stid, čini šta želiš!’”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ جَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَسْتَحِي مِنَ الْحَقِّ، فَهَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ غُسْلٌ إِذَا احْتَلَمَتْ فَقَالَ ‏ “‏ نَعَمْ إِذَا رَأَتِ الْمَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, a ovome Hišam b. Urva da je čuo od svoga oca, on od Zejnebe, Ebu-Selemine kćeri, a ona od Umm-Seleme, radijallahu anhu, da je kazivala: “Umm-Sulejm došla je Allahovu Poslaniku, a.s., i rekla: ‘Allahov Poslaniče, Allah se ne stidi istine, (pa mi reci) da li se žena dužna okupati nakon polucije u snu?’ – ‘Jeste, ako primijeti tragove tečnosti’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَارِبُ بْنُ دِثَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ كَمَثَلِ شَجَرَةٍ خَضْرَاءَ، لاَ يَسْقُطُ وَرَقُهَا، وَلاَ يَتَحَاتُّ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ الْقَوْمُ هِيَ شَجَرَةُ كَذَا‏.‏ هِيَ شَجَرَةُ كَذَا، فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ هِيَ النَّخْلَةُ‏.‏ وَأَنَا غُلاَمٌ شَابٌّ فَاسْتَحْيَيْتُ، فَقَالَ ‏”‏ هِيَ النَّخْلَةُ ‏”‏‏.‏ وَعَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا خُبَيْبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ مِثْلَهُ وَزَادَ فَحَدَّثْتُ بِهِ عُمَرَ فَقَالَ لَوْ كُنْتَ قُلْتَهَا لَكَانَ أَحَبَّ إِلَىَّ مِنْ كَذَا وَكَذَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, a ovome Muharib b. Disar, prenoseći od Ibn-Omera da je rekao: “Vjerovjesnik je, a.s., kazao: ‘Vjernik je poput zelena drveta s kojeg niti spada lišće niti ogolijeva’, pa su ljudi počeli pogađati: ‘To je to i to drvo, to je to i to drvo’, a ja sam htio kazati: ‘To je palma’, ali sam bio dječak, pa sam se postidio. ‘To je palma’, rekao je.” A od Šu‘be se prenosi da je rekao: “Pričao nam je Hubejb b. Abdur-Rahman, njemu Hafs b. Asim, a ovome Ibn-Omer da je čuo slično ovome, s tim što on (tj. Ibn-Omer) ovdje dodaje: ‘Ispričao sam to Omeru, pa je rekao: ‘Da si rekao (koje je to drvo), bilo bi mi draže nego to i to.’’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا مَرْحُومٌ، سَمِعْتُ ثَابِتًا، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَعْرِضُ عَلَيْهِ نَفْسَهَا فَقَالَتْ هَلْ لَكَ حَاجَةٌ فِيَّ فَقَالَتِ ابْنَتُهُ مَا أَقَلَّ حَيَاءَهَا‏.‏ فَقَالَ هِيَ خَيْرٌ مِنْكِ، عَرَضَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَفْسَهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Merhum, a ovome Sabit, prenoseći od Enesa, radijallahu anhu, da je rekao: “Jedna je žena došla Vjerovjesniku, a.s., da mu se ponudi, pa ga je upitala: ‘Imaš li kakve potrebe za mnom?’ Na to joj je njegova kćerka rekla: ‘Kako si samo neobrazli!’ Tada joj je (Poslanik) rekao: ‘Ona je bolja od tebe; ponudila se Allahovu Poslaniku, a.s.’”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ لَمَّا بَعَثَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قَالَ لَهُمَا ‏”‏ يَسِّرَا وَلاَ تُعَسِّرَا، وَبَشِّرَا وَلاَ تُنَفِّرَا، وَتَطَاوَعَا ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو مُوسَى يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا بِأَرْضٍ يُصْنَعُ فِيهَا شَرَابٌ مِنَ الْعَسَلِ، يُقَالُ لَهُ الْبِتْعُ، وَشَرَابٌ مِنَ الشَّعِيرِ، يُقَالُ لَهُ الْمِزْرُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ishak, njemu Nadr, a ovome Šu‘ba da je čuo od Seida b. Ebu-Burde, on od svoga oca, a ovaj od djeda da je Allahov Poslanik, a.s., kada ih je poslao, njemu i Muazu b. Džebelu rekao: “Olakšavajte, a ne otežavajte! Obveseljujte, a ne odbijajte! Posvetite se zadatku!” Tada je Ebu-Musa rekao: “Allahov Poslaniče, mi idemo u zemlju u kojoj se od meda pravi vino zvano ‘el-bit’ i pivo od ječma zvano ‘el-mizr’?”, pa je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Sve što opija zabranjeno je.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَسِّرُوا وَلاَ تُعَسِّرُوا، وَسَكِّنُوا وَلاَ تُنَفِّرُوا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, a ovome Ebu-Tejjah kako je od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, čuo da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Olakšavajte, a ne otežavajte! Ublažujte, a ne odbijajte!”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ مَا خُيِّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَمْرَيْنِ قَطُّ إِلاَّ أَخَذَ أَيْسَرَهُمَا، مَا لَمْ يَكُنْ إِثْمًا، فَإِنْ كَانَ إِثْمًا كَانَ أَبْعَدَ النَّاسِ مِنْهُ، وَمَا انْتَقَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِنَفْسِهِ فِي شَىْءٍ قَطُّ، إِلاَّ أَنْ تُنْتَهَكَ حُرْمَةُ اللَّهِ، فَيَنْتَقِمَ بِهَا لِلَّهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, njemu Malik, a ovome Ibn-Šihab da je čuo od Urve, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Allahov Poslanik, a.s., nikada nije birao između dvije stvari, a da nije odabrao lakšu, osim ako je to bio grijeh: ako je bio grijeh, on ga se najviše od svih klonio. Allahov Poslanik, a.s., nikada nije izvršio kaznu zbog sebe, osim ako je bila povrijeđena (neka od) Allahovih svetinja, pa ju je Allaha radi izvršio.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنِ الأَزْرَقِ بْنِ قَيْسٍ، قَالَ كُنَّا عَلَى شَاطِئِ نَهْرٍ بِالأَهْوَازِ قَدْ نَضَبَ عَنْهُ الْمَاءُ، فَجَاءَ أَبُو بَرْزَةَ الأَسْلَمِيُّ عَلَى فَرَسٍ، فَصَلَّى وَخَلَّى فَرَسَهُ، فَانْطَلَقَتِ الْفَرَسُ، فَتَرَكَ صَلاَتَهُ وَتَبِعَهَا حَتَّى أَدْرَكَهَا، فَأَخَذَهَا ثُمَّ جَاءَ فَقَضَى صَلاَتَهُ، وَفِينَا رَجُلٌ لَهُ رَأْىٌ، فَأَقْبَلَ يَقُولُ انْظُرُوا إِلَى هَذَا الشَّيْخِ تَرَكَ صَلاَتَهُ مِنْ أَجْلِ فَرَسٍ‏.‏ فَأَقْبَلَ فَقَالَ مَا عَنَّفَنِي أَحَدٌ مُنْذُ فَارَقْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ إِنَّ مَنْزِلِي مُتَرَاخٍ فَلَوْ صَلَّيْتُ وَتَرَكْتُ لَمْ آتِ أَهْلِي إِلَى اللَّيْلِ‏.‏ وَذَكَرَ أَنَّهُ صَحِبَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَرَأَى مِنْ تَيْسِيرِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan, a njemu Hammad b. Zejd, prenoseći od Ezreka b. Kajsa da je rekao: “Bili smo u Ahvazu na obali jedne presahle rijeke, kamo je na kobili dojahao Ebu-Bereza Eslemi. Ostavivši je nesvezanu, počeo je klanjati, pa je kobila krenula da bježi, na što je on prekinuo namaz i potrčao za njom dok je nije stigao i uhvatio; zatim je ponovo klanjao. Jedan čovjek među nama koji je držao do svoga mišljenja reče: ‘Pogledajte ovog starca! Zbog kobile je prekinuo namaz!’ Tada je ovaj prišao i rekao: ‘Otkako sam se rastao s Vjerovjesnikom, a.s., niko me nije (ovako) oštro prekorio’, dodavši: ‘Kuća mi je daleko: da sam klanjao, a nju (kobilu) pustio da pobjegne, svojima se ne bih vratio do noći.’ Zatim je kazao da se družio s Vjerovjesnikom, a.s., te da je on uvijek birao što je lakše.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَعْرَابِيًّا بَالَ فِي الْمَسْجِدِ، فَثَارَ إِلَيْهِ النَّاسُ لِيَقَعُوا بِهِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ دَعُوهُ، وَأَهْرِيقُوا عَلَى بَوْلِهِ ذَنُوبًا مِنْ مَاءٍ ـ أَوْ سَجْلاً مِنْ مَاءٍ ـ فَإِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ، وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovome Zuhri; a, po drugom predanju, PRIČAO MI JE Junus, njemu Ibn-Šihab, a ovome Abdullah b. Abdullah b. Utba da je čuo od Ebu-Hurejre kako se jedan beduin pomokrio u džamiji, pa su se ljudi pobunili i digli se da ga napadnu, na što je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Pustite ga, a na mjesto gdje se pomokrio prolijte kofu vode (ili je rekao: veliku kofu vode), jer ste poslani da olakšavate, a ne da otežavate!”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو التَّيَّاحِ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ إِنْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيُخَالِطُنَا حَتَّى يَقُولَ لأَخٍ لِي صَغِيرٍ ‏ “‏ يَا أَبَا عُمَيْرٍ مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, a ovome Ebu-Tejjah, prenoseći od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., toliko se s nama igrao i zabavljao da je mome malom bratu govorio: ‘O Ebu-Umejre, šta je bilo sa slavujčićem?’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كُنْتُ أَلْعَبُ بِالْبَنَاتِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ لِي صَوَاحِبُ يَلْعَبْنَ مَعِي، فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ يَتَقَمَّعْنَ مِنْهُ، فَيُسَرِّبُهُنَّ إِلَىَّ فَيَلْعَبْنَ مَعِي‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed, njemu Ebu-Muavija, a ovome Hišam da je čuo od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Pred Vjerovjesnikom, a.s., igrala sam se lutkama. Imala sam i drugarice koje su se sa mnom igrale. Kada bi ušao Allahov Poslanik, a.s., one bi se posakrivale iza zastora, pa mi ih je slao da se sa mnom igraju.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، حَدَّثَهُ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ‏.‏ أَنَّهُ، اسْتَأْذَنَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ فَقَالَ ‏”‏ ائْذَنُوا لَهُ فَبِئْسَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ ‏”‏‏.‏ أَوْ ‏”‏ بِئْسَ أَخُو الْعَشِيرَةِ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا دَخَلَ أَلاَنَ لَهُ الْكَلاَمَ‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْتَ مَا قُلْتَ، ثُمَّ أَلَنْتَ لَهُ فِي الْقَوْلِ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ أَىْ عَائِشَةُ، إِنَّ شَرَّ النَّاسِ مَنْزِلَةً عِنْدَ اللَّهِ مَنْ تَرَكَهُ ـ أَوْ وَدَعَهُ ـ النَّاسُ اتِّقَاءَ فُحْشِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Sufjan, ovome Ibn-Munkedir da je čuo od Urve b. Zubejra, a on od Aiše da je kazivala: “Jedan je čovjek zamolio da ga primi Vjerovjesnik, a.s., pa je (Vjerovjesnik) rekao: ‘Pustite ga neka uđe. Nevaljala li sina plemena! Nevaljala li brata plemena!’ Kada je ušao, govorio mu je blagim riječima, pa sam rekla: ‘Allahov Poslaniče, rekao si što si rekao, a onda si mu govorio blagim riječima. ‘Aiša’, reče on, ‘kod Allaha je najgori onaj čovjek kojeg drugi napuste, ili ga drugi napuste čuvajući se njegove nepristojnosti.’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُهْدِيَتْ لَهُ أَقْبِيَةٌ مِنْ دِيبَاجٍ مُزَرَّرَةٌ بِالذَّهَبِ، فَقَسَمَهَا فِي نَاسٍ مِنْ أَصْحَابِهِ وَعَزَلَ مِنْهَا وَاحِدًا لِمَخْرَمَةَ، فَلَمَّا جَاءَ قَالَ ‏ “‏ خَبَأْتُ هَذَا لَكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَيُّوبُ بِثَوْبِهِ أَنَّهُ يُرِيهِ إِيَّاهُ، وَكَانَ فِي خُلُقِهِ شَىْءٌ‏.‏ رَوَاهُ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ وَقَالَ حَاتِمُ بْنُ وَرْدَانَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ الْمِسْوَرِ، قَدِمَتْ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَقْبِيَةٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Abdul-Vehhab, njemu Ibn-Ulejja, a ovome Ejjub, prenoseći od Abdullaha b. Ebu-Mulejke da je rekao: “Vjerovjesniku, a.s., poklonjeni su ogrtači od svilenog brokata sa zlatnim kopčama, pa ih je podijelio svojim drugovima, a jedan ostavio za Mahremu. Kada je (Mahrema) došao, reče mu (Vjerovjesnik): ‘Ovo sam ostavio za tebe.’ Ejjub je (prisutnima) svojom haljinom pokazao kako mu ga je dao i kako je bio grube naravi.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏ “‏ لاَ يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ وَاحِدٍ مَرَّتَيْنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, njemu Lejs, a ovome Ukajl da je čuo od Zuhrija, on od Ibn-Musejjeba, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Vjernik ne smije dozvoliti da dva puta bude ujeden iz iste rupe.”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ تَقُومُ اللَّيْلَ وَتَصُومُ النَّهَارَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ بَلَى‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَلاَ تَفْعَلْ، قُمْ وَنَمْ، وَصُمْ وَأَفْطِرْ، فَإِنَّ لِجَسَدِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَإِنَّ لِعَيْنِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَإِنَّ لِزَوْرِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَإِنَّ لِزَوْجِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَإِنَّكَ عَسَى أَنْ يَطُولَ بِكَ عُمُرٌ، وَإِنَّ مِنْ حَسْبِكَ أَنْ تَصُومَ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، فَإِنَّ بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أَمْثَالِهَا فَذَلِكَ الدَّهْرُ كُلُّهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَشَدَّدْتُ فَشُدِّدَ عَلَىَّ فَقُلْتُ فَإِنِّي أُطِيقُ غَيْرَ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَصُمْ مِنْ كُلِّ جُمُعَةٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ ‏”‏‏.‏ قَالَ فَشَدَّدْتُ فَشُدِّدَ عَلَىَّ قُلْتُ أُطِيقُ غَيْرَ ذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَصُمْ صَوْمَ نَبِيِّ اللَّهِ دَاوُدَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ وَمَا صَوْمُ نَبِيِّ اللَّهِ دَاوُدَ قَالَ ‏”‏ نِصْفُ الدَّهْرِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak b. Mensur, njemu Revh b. Ubada, a ovome Husejn da je čuo od Jahje b. Ebu-Kesira, on od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a ovaj od Abdullaha b. Amra da je kazivao: “Došao mi je Allahov Poslanik, a.s., i upitao me da li je tačno što je čuo: da noć(i) provodim u ibadetu, a dan(e) u postu, pa sam rekao da jeste. Tada je on rekao: ‘Nemoj to više činiti, nego i ustaj i spavaj, i posti i mrsi, jer ti imaš obaveze i prema svome tijelu, i prema svojim očima, i prema svojim gostima, i prema svojoj ženi! Ti ćeš, nadam se, dugo poživjeti i dovoljno ti je da od svakog mjeseca postiš po tri dana – a svako dobro djelo nagrađuje se deseterostruko – pa je to kao da postiš sve vrijeme.’ Bio sam uporan”, kaže (Abdullah b. Amr), “a i on uporan, pa rekoh: ‘Ja mogu više.’ – ‘Onda od svake sedmice posti tri dana’, reče on. Opet sam bio uporan, a i on uporan, pa rekoh: ‘Ja mogu više.’ – ‘Onda posti kao što je postio Allahov vjerovjesnik Davud’, reče on. ‘A kako je postio Allahov vjerovjesnik Davud?’, upitah. ‘Pola vremena’, odgovorio je.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْكَعْبِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ، جَائِزَتُهُ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ، وَالضِّيَافَةُ ثَلاَثَةُ أَيَّامٍ، فَمَا بَعْدَ ذَلِكَ فَهْوَ صَدَقَةٌ، وَلاَ يَحِلُّ لَهُ أَنْ يَثْوِيَ عِنْدَهُ حَتَّى يُحْرِجَهُ ‏”‏‏.‏ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، مِثْلَهُ وَزَادَ ‏”‏ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Malik, a ovome Seid b. Ebu- Seid Makburi, prenoseći od Ebu-Šurejha Ka‘bija da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka počasti svoga gosta. Njegova je popudbina dan i noć, a gostoprimstvo tri dana. Sve što je preko toga jest sadaka. Nije dozvoljeno da se kod njega ostaje toliko da bi se uznemiravao.” Ismail nam je pričao da je od Malika čuo verziju sličnu ovoj, s tim što se u njegovoj verziji dodaje: “Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka govori samo dobro ili neka šuti!”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلاَ يُؤْذِ جَارَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Ibn-Mehdi, a ovome Sufjan da je čuo od Ebu-Hasina, on od Ebu-Saliha, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka ne uznemirava svoga komšiju! Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka počasti svoga gosta! Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka govori samo istinu ili neka šuti!”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تَبْعَثُنَا فَنَنْزِلُ بِقَوْمٍ فَلاَ يَقْرُونَنَا فَمَا تَرَى، فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنْ نَزَلْتُمْ بِقَوْمٍ فَأَمَرُوا لَكُمْ بِمَا يَنْبَغِي لِلضَّيْفِ فَاقْبَلُوا، فَإِنْ لَمْ يَفْعَلُوا فَخُذُوا مِنْهُمْ حَقَّ الضَّيْفِ الَّذِي يَنْبَغِي لَهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, njemu Lejs, a ovome Jezid b. Ebu-Habib, prenoseći od Ebu-Hajra, a on od Ukbe b. Amira, radijallahu anhu, da je kazivao: “Rekli smo: ‘Allahov Poslaniče, ti nas pošalješ nekim ljudima, pa im mi dođemo, a oni neće da nam pruže gostoprimstvo. Šta ti o tome misliš?’ Allahov Poslanik, a.s., reče nam: ‘Ako kod koga dođete, pa narede da vam se pruži što je potrebno gostu, prihvatite, a ako to ne učine, uzmite od njih ono što gostu pripada!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Hišam, a ovome Ma‘mer da je čuo od Zuhrija, on od Ebu-Seleme, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka počasti svoga gosta! Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka pazi na svoju rodbinu! Ko vjeruje u Allaha i Sudnji dan neka govori samo dobro ili neka šuti!”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ، عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ آخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ سَلْمَانَ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ‏.‏ فَزَارَ سَلْمَانُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَرَأَى أُمَّ الدَّرْدَاءِ مُتَبَذِّلَةً فَقَالَ لَهَا مَا شَأْنُكِ قَالَتْ أَخُوكَ أَبُو الدَّرْدَاءِ لَيْسَ لَهُ حَاجَةٌ فِي الدُّنْيَا‏.‏ فَجَاءَ أَبُو الدَّرْدَاءِ فَصَنَعَ لَهُ طَعَامًا فَقَالَ كُلْ فَإِنِّي صَائِمٌ‏.‏ قَالَ مَا أَنَا بِآكِلٍ حَتَّى تَأْكُلَ‏.‏ فَأَكَلَ، فَلَمَّا كَانَ اللَّيْلُ ذَهَبَ أَبُو الدَّرْدَاءِ يَقُومُ فَقَالَ نَمْ‏.‏ فَنَامَ، ثُمَّ ذَهَبَ يَقُومُ فَقَالَ نَمْ‏.‏ فَلَمَّا كَانَ آخِرُ اللَّيْلِ قَالَ سَلْمَانُ قُمِ الآنَ‏.‏ قَالَ فَصَلَّيَا فَقَالَ لَهُ سَلْمَانُ إِنَّ لِرَبِّكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَلِنَفْسِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، وَلأَهْلِكَ عَلَيْكَ حَقًّا، فَأَعْطِ كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ‏.‏ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ صَدَقَ سَلْمَانُ ‏”‏‏.‏ أَبُو جُحَيْفَةَ وَهْبٌ السُّوَائِيُّ، يُقَالُ وَهْبُ الْخَيْرِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Džafer b. Avn, a ovome Ebu-Umejs da je čuo od Avna b. Ebu-Džuhajfe, a ovaj od svoga oca da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., pobratimio je Selmana i Ebu-Derdaa, pa je Selman došao u goste kod Ebu-Derdaa i vidio da je Umm-Derda neuredna, te ju je upitao: ‘Šta ti je?’, na što mu je ona odgovorila: ‘Tvoj brat Ebu-Derda nema potrebe za dunjalučkim stvarima!’ Zatim je došao Ebu-Derda, spravio mu jelo i rekao: ‘Ti jedi, ja postim!’ – ‘Neću, dok i ti sa mnom ne budeš jeo!’, odgovorio mu je, pa je (Ebu-Derda) jeo. Kada je došla noć, Ebu-Derda pošao je da klanja, ali mu je (Selman) rekao: ‘Lezi i spavaj!, pa je legao. Zatim je (Ebu-Derda) ustao i pošao da klanja, ali mu je (Selman) opet rekao: ‘Lezi i spavaj!’ Kada je bilo pred kraj noći, Selman mu reče: ‘Ustani i sada klanjaj!’, pa su klanjali. Potom mu Selman reče: ‘Ti imaš obaveze prema svome Gospodaru, prema sebi i prema svojoj porodici, pa gledaj da prema svakome ispuniš svoje obaveze.’ Zatim je (Ebu-Derda) otišao Vjerovjesniku, a.s., i ispričao mu šta mu je ovaj rekao, te mu Vjerovjesnik, a.s., reče: ‘Selman je rekao istinu.’” Ebu-Džuhajfa Vehb Suvani, kojeg su još zvali i Vehb el-Hajr.


 

حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، تَضَيَّفَ رَهْطًا فَقَالَ لِعَبْدِ الرَّحْمَنِ دُونَكَ أَضْيَافَكَ فَإِنِّي مُنْطَلِقٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَافْرُغْ مِنْ قِرَاهُمْ قَبْلَ أَنْ أَجِيءَ‏.‏ فَانْطَلَقَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَأَتَاهُمْ بِمَا عِنْدَهُ فَقَالَ اطْعَمُوا‏.‏ فَقَالُوا أَيْنَ رَبُّ مَنْزِلِنَا قَالَ اطْعَمُوا‏.‏ قَالُوا مَا نَحْنُ بِآكِلِينَ حَتَّى يَجِيءَ رَبُّ مَنْزِلِنَا‏.‏ قَالَ اقْبَلُوا عَنَّا قِرَاكُمْ، فَإِنَّهُ إِنْ جَاءَ وَلَمْ تَطْعَمُوا لَنَلْقَيَنَّ مِنْهُ‏.‏ فَأَبَوْا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ يَجِدُ عَلَىَّ، فَلَمَّا جَاءَ تَنَحَّيْتُ عَنْهُ فَقَالَ مَا صَنَعْتُمْ فَأَخْبَرُوهُ فَقَالَ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ‏.‏ فَسَكَتُّ ثُمَّ قَالَ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ‏.‏ فَسَكَتُّ فَقَالَ يَا غُنْثَرُ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ إِنْ كُنْتَ تَسْمَعُ صَوْتِي لَمَّا جِئْتَ‏.‏ فَخَرَجْتُ فَقُلْتُ سَلْ أَضْيَافَكَ‏.‏ فَقَالُوا صَدَقَ أَتَانَا بِهِ‏.‏ قَالَ فَإِنَّمَا انْتَظَرْتُمُونِي، وَاللَّهِ لاَ أَطْعَمُهُ اللَّيْلَةَ‏.‏ فَقَالَ الآخَرُونَ وَاللَّهِ لاَ نَطْعَمُهُ حَتَّى تَطْعَمَهُ‏.‏ قَالَ لَمْ أَرَ فِي الشَّرِّ كَاللَّيْلَةِ، وَيْلَكُمْ مَا أَنْتُمْ لِمَ لاَ تَقْبَلُونَ عَنَّا قِرَاكُمْ هَاتِ طَعَامَكَ‏.‏ فَجَاءَهُ فَوَضَعَ يَدَهُ فَقَالَ بِاسْمِ اللَّهِ، الأُولَى لِلشَّيْطَانِ‏.‏ فَأَكَلَ وَأَكَلُوا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ajjaš b. Velid, njemu Abdul-A‘la, a ovome Seid Džurejri da je čuo od Ebu-Osmana, a on od Abdur-Rahmana b. Ebu-Bekra, radijallahu anhu, da je Ebu-Bekr primio u goste jednu grupu ljudi i Abdur-Rahmanu rekao: “Ti se pobrini o gostima, a ja idem kod Vjerovjesnika, a.s., pa gledaj da ih ugostiš prije nego što se ja vratim.” Abdur-Rahman je požurio, iznio im što je imao i rekao: “Jedite!” – “Gdje je domaćin kuće?”, upitali su, ali im je on opet rekao: “Jedite!” Tada su rekli da neće jesti dok ne dođe domaćin kuće. Na to im (Abdur-Rahman) reče: “Prihvatite gostoprimstvo, jer ako se vrati prije nego što jedete, zapamtit ćemo od njega”, ali su opet odbili. “Znao sam da će se na mene naljutiti”, (kaže Abdur-Rahman), “pa sam se, kada je došao, od njega sklonio. ‘Šta ste učinili?’, upitao je, pa su mu ispričali. Zatim me je počeo dozivati: ‘O Abdur-Rahmane!’ Ja sam šutio i nisam se odazivao, pa je opet zovnuo: ‘O Abdur-Rahmane!’ Ja sam opet šutio, pa je ponovo zovnuo: ‘O nevaljalče, ako čuješ moj glas, kunem ti se da ćeš vidjeti kad dođeš!’ Tada sam izišao i rekao: ‘Pitaj svoje goste (kako je bilo)!’, pa su rekli: ‘Istinu govori, donosio nam je.’ Na to (Ebu-Bekr) reče: ‘Znači čekali ste mene. Tako mi Allaha, noćas ga (jela) neću okusiti!’, ali i ovi rekoše: ‘Tako nam Allaha, nećemo ni mi jesti dok ti ne jedeš!’ – ‘Nisam zapamtio goru noć od ove’, reče (Ebu-Bekr), ‘teško vama, kakvi ste vi (ljudi)? Zašto nećete da prihvatite gostoprimstvo?’, dodavši: ‘Iznesi jelo!’ Tada je jelo izneseno, te je on (prvi) pružio svoju ruku i rekao: ‘U ime Allaha – ono je prvo šejtanovo!’, pa je počeo jesti, a i oni za njim.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما جَاءَ أَبُو بَكْرٍ بِضَيْفٍ لَهُ أَوْ بِأَضْيَافٍ لَهُ، فَأَمْسَى عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا جَاءَ قَالَتْ أُمِّي احْتَبَسْتَ عَنْ ضَيْفِكَ ـ أَوْ أَضْيَافِكَ ـ اللَّيْلَةَ‏.‏ قَالَ مَا عَشَّيْتِهِمْ فَقَالَتْ عَرَضْنَا عَلَيْهِ ـ أَوْ عَلَيْهِمْ فَأَبَوْا أَوْ ـ فَأَبَى، فَغَضِبَ أَبُو بَكْرٍ فَسَبَّ وَجَدَّعَ وَحَلَفَ لاَ يَطْعَمُهُ، فَاخْتَبَأْتُ أَنَا فَقَالَ يَا غُنْثَرُ‏.‏ فَحَلَفَتِ الْمَرْأَةُ لاَ تَطْعَمُهُ حَتَّى يَطْعَمَهُ، فَحَلَفَ الضَّيْفُ ـ أَوِ الأَضْيَافُ ـ أَنْ لاَ يَطْعَمَهُ أَوْ يَطْعَمُوهُ حَتَّى يَطْعَمَهُ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ كَأَنَّ هَذِهِ مِنَ الشَّيْطَانِ فَدَعَا بِالطَّعَامِ فَأَكَلَ وَأَكَلُوا فَجَعَلُوا لاَ يَرْفَعُونَ لُقْمَةً إِلاَّ رَبَا مِنْ أَسْفَلِهَا أَكْثَرُ مِنْهَا، فَقَالَ يَا أُخْتَ بَنِي فِرَاسٍ مَا هَذَا فَقَالَتْ وَقُرَّةِ عَيْنِي إِنَّهَا الآنَ لأَكْثَرُ قَبْلَ أَنْ نَأْكُلَ فَأَكَلُوا وَبَعَثَ بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ أَنَّهُ أَكَلَ مِنْهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Ibn-Adi, a ovome Sulejman da je čuo od Ebu-Osmana, a ovaj od Abdur-Rahmana b. Ebu-Bekra, radijallahu anhu, da je kazivao: “Ebu-Bekr je doveo svoga gosta (ili svoje goste), pa je (otišao i) zanoćio kod Vjerovjesnika, a.s. Kada je došao, moja mu majka reče: ‘Sinoć si napustio svoga gosta (ili svoje goste)!’ – ‘Šta je? Zar niste večerali?’, upita on. ‘Ponudili smo ga (ili njih), pa je odbio (ili su odbili).’ Tada se Ebu-Bekr naljutio, počeo se ružiti, grditi i zaklinjati se da ni on neće jesti. Ja sam se sakrio, a on me stao (tražiti i) dozivati: ‘O nevaljalče!’ Žena se zaklela da neće jesti dok on ne jede, pa se i gost (ili gosti) zakleo (ili zakleli) da ni oni neće jesti dok on ne počne jesti. Tada je Ebu-Bekr – rekavši: ‘Ovo je bilo od šejtana!’ – naredio da se iznese jelo i počeo jesti, a i on (ili oni) za njim, tako da bi, kad god bi neko od njih digao zalogaj, iza njega ostalo više nego što je bilo, pa je (Ebu-Bekr) upitao: ‘Šta je ovo, sestro Benu-Firasa?’ – ‘Na moju radost, sada ga je (jela) više nego što je bilo kada smo počeli jesti’, reče ona. Jeli su i od njega je (potom) poslao (dio) Vjerovjesniku, a.s., pa je”, kaže, “i on od njega jeo.”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، هُوَ ابْنُ زَيْدٍ ـ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، مَوْلَى الأَنْصَارِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَسَهْلَ بْنَ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ أَتَيَا خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ، فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ، فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَحُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ ابْنَا مَسْعُودٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَبَدَأَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَكَانَ أَصْغَرَ الْقَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ كَبِّرِ الْكُبْرَ ‏”‏‏.‏ ـ قَالَ يَحْيَى لِيَلِيَ الْكَلاَمَ الأَكْبَرُ ـ فَتَكَلَّمُوا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَتَسْتَحِقُّونَ قَتِيلَكُمْ ـ أَوْ قَالَ صَاحِبَكُمْ ـ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْكُمْ ‏”‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْرٌ لَمْ نَرَهُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَتُبْرِئُكُمْ يَهُودُ فِي أَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ ‏”‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ‏.‏ فَوَدَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ قِبَلِهِ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ فَأَدْرَكْتُ نَاقَةً مِنْ تِلْكَ الإِبِلِ، فَدَخَلَتْ مِرْبَدًا لَهُمْ فَرَكَضَتْنِي بِرِجْلِهَا‏.‏ قَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ بُشَيْرٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ يَحْيَى حَسِبْتُ أَنَّهُ قَالَ مَعَ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ بُشَيْرٍ عَنْ سَهْلٍ وَحْدَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, njemu Hammad, tj. Ibn-Zejd, a ovome Jahja b. Seid da je čuo od Bušejra b. Jesara, ensarijskog oslobođenog roba, a on od Rafija b. Hadidža i Sehla b. Ebu-Hasme da su Abdullah b. Sehl i Muhajjisa b. Mesud otišli na Hajber i tamo se razišli po palmiku, gdje je Abdullah b. Sehl poginuo. Potom su Abdur-Rahman b. Sehl i Mesudovi sinovi Huvejjisa i Muhajjisa došli Vjerovjesniku, a.s., i počeli pričati šta je bilo s njihovim drugom. Abdur-Rahman, najmlađi među njima, prvi je počeo govoriti, ali Vjerovjesnik, a.s., reče: “Neka prvo govori najstariji!” (Jahja kaže /da je rekao/: “Neka nastavi najstariji!”) Ispričali su šta je bilo s njihovim drugom, a onda Vjerovjesnik, a.s., reče: “Može li se za vašeg ubijenog (ili je rekao: druga) zakleti vas pedeset da ga vi niste ubili?” – “Allahov Poslaniče”, rekoše, “takvo što nismo vidjeli.” – “Onda će vas židovi osloboditi zakletvom pedeset njihovih”, reče on. “Allahov Poslaniče, oni su nevjernici”, rekli su, pa je Vjerovjesnik, a.s., od sebe za njih dao krvarinu. Sehl kaže: “Stigao sam jednu od tih deva i ušao u njihov tor, pa me je udarila svojom nogom.”Lejs kaže: “Pričao mi je Jahja, njemu Bušejr, a ovome Sehl.”Jahja kaže: “Mislio sam da je rekao s Rafijem b. Hadidžom.”Ibn-Ujejna kaže: “Pričao nam je Jahja, a njemu Bušejr da je čuo samo od Sehla.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَخْبِرُونِي بِشَجَرَةٍ مَثَلُهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ، تُؤْتِي أُكُلَهَا كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّهَا، وَلاَ تَحُتُّ وَرَقَهَا ‏”‏‏.‏ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ، فَكَرِهْتُ أَنْ أَتَكَلَّمَ وَثَمَّ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ، فَلَمَّا لَمْ يَتَكَلَّمَا قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هِيَ النَّخْلَةُ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا خَرَجْتُ مَعَ أَبِي قُلْتُ يَا أَبَتَاهْ وَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ‏.‏ قَالَ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَقُولَهَا لَوْ كُنْتَ قُلْتَهَا كَانَ أَحَبَّ إِلَىَّ مِنْ كَذَا وَكَذَا‏.‏ قَالَ مَا مَنَعَنِي إِلاَّ أَنِّي لَمْ أَرَكَ وَلاَ أَبَا بَكْرٍ تَكَلَّمْتُمَا، فَكَرِهْتُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, a ovome Ubejdullah da je čuo od Nafija, a ovaj od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Recite mi koje je drvo poput muslimana: s dozvolom Gospodara svoga ono daje plodove u svako doba i ne opada mu lišće!” – “Pomislio sam da je to palma”, (kaže Ibn-Omer), “ali nisam volio govoriti pred Ebu-Bekrom i Omerom. Kada njih dvojica nisu ništa rekli, Vjerovjesnik, a.s., reče: ‘To je palma.’ Kada sam izišao sa svojim ocem, rekoh mu: ‘Oče, pomislio sam da je to palma.’ – ‘Šta te je omelo da to ne kažeš?’, upitao me je (i dodao): ‘Da si rekao, bilo bi mi draže nego to i to.’ – ‘Omelo me je samo to što sam vidio da ni ti ni Ebu-Bekr ne progovarate, pa nisam htio ni ja’, odgovorih.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ أَخْبَرَهُ أَنَّ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovome Zuhri da je čuo od Ebu-Bekra b. Abdur-Rahmana, on od Mervana b. Hakema, a ovaj od Abdur-Rahmana b. Esveda b. Abda Jegusa da mu je Ubejj b. Ka‘b pričao da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “U poeziji ima i mudrosti.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، سَمِعْتُ جُنْدَبًا، يَقُولُ بَيْنَمَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَمْشِي إِذْ أَصَابَهُ حَجَرٌ فَعَثَرَ فَدَمِيَتْ إِصْبَعُهُ فَقَالَ ‏ “‏ هَلْ أَنْتِ إِلاَّ إِصْبَعٌ دَمِيتِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا لَقِيتِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Sufjan, a ovome Esved b. Kajs, prenoseći od Džundeba da je rekao: “Dok je Vjerovjesnik, a.s., putovao, zapeo je za kamen i spotakao se, pa mu je prokrvario prst. Tada je (u stihu) rekao: ‘Jesi li ti išta do prst što je prokrvario, a na Allahovu se putu nisi borio?’”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَصْدَقُ كَلِمَةٍ قَالَهَا الشَّاعِرُ كَلِمَةُ لَبِيدٍ أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مَا خَلاَ اللَّهَ بَاطِلُ ‏”‏‏.‏ وَكَادَ أُمَيَّةُ بْنُ أَبِي الصَّلْتِ أَنْ يُسْلِمَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Ibn-Mehdi, a ovome Sufjan da je čuo od Abdul-Melika, on od Ebu-Seleme, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Najistinitije što je pjesnik kazao jesu Lebidove riječi: ‘Zar nije sve što je mimo Allaha neistina?!’ Umejji b. Ebu-Saltu malo je nedostajalo da primi islam.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ فَسِرْنَا لَيْلاً، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لِعَامِرِ بْنِ الأَكْوَعِ أَلاَ تُسْمِعُنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ، قَالَ وَكَانَ عَامِرٌ رَجُلاً شَاعِرًا، فَنَزَلَ يَحْدُو بِالْقَوْمِ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَاغْفِرْ فِدَاءٌ لَكَ مَا اقْتَفَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَتَيْنَا وَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ هَذَا السَّائِقُ ‏”‏‏.‏ قَالُوا عَامِرُ بْنُ الأَكْوَعِ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَجَبَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، لَوْ أَمْتَعْتَنَا بِهِ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْنَا خَيْبَرَ فَحَاصَرْنَاهُمْ حَتَّى أَصَابَتْنَا مَخْمَصَةٌ شَدِيدَةٌ، ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ فَتَحَهَا عَلَيْهِمْ، فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ الْيَوْمَ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا نِيرَانًا كَثِيرَةً‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَا هَذِهِ النِّيرَانُ، عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ ‏”‏‏.‏ قَالُوا عَلَى لَحْمٍ‏.‏ قَالَ ‏”‏ عَلَى أَىِّ لَحْمٍ ‏”‏‏.‏ قَالُوا عَلَى لَحْمِ حُمُرٍ إِنْسِيَّةٍ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَهْرِقُوهَا وَاكْسِرُوهَا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ نُهَرِيقُهَا وَنَغْسِلُهَا قَالَ ‏”‏ أَوْ ذَاكَ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا تَصَافَّ الْقَوْمُ كَانَ سَيْفُ عَامِرٍ فِيهِ قِصَرٌ، فَتَنَاوَلَ بِهِ يَهُودِيًّا لِيَضْرِبَهُ، وَيَرْجِعُ ذُبَابُ سَيْفِهِ فَأَصَابَ رُكْبَةَ عَامِرٍ فَمَاتَ مِنْهُ، فَلَمَّا قَفَلُوا قَالَ سَلَمَةُ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَاحِبًا‏.‏ فَقَالَ لِي ‏”‏ مَا لَكَ ‏”‏‏.‏ فَقُلْتُ فِدًى لَكَ أَبِي وَأُمِّي زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ مَنْ قَالَهُ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ قَالَهُ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَأُسَيْدُ بْنُ الْحُضَيْرِ الأَنْصَارِيُّ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ كَذَبَ مَنْ قَالَهُ، إِنَّ لَهُ لأَجْرَيْنِ ـ وَجَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ ـ إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ، قَلَّ عَرَبِيٌّ نَشَأَ بِهَا مِثْلَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Hatim b. Ismail, a ovome Jezid b. Ebu-Ubejd, prenoseći od Seleme b. Ekvea da je kazivao: “Krenuli smo s Allahovim Poslanikom, a.s., na Hajber. Putovali smo noću, pa je neko od družine rekao Amiru b. Ekveu (za koga on, tj. Selema b. Ekvea, kaže da je bio pjesnik): ‘Hajde nam otpjevaj neku od svojih pjesama!’ Tada je on družini počeo pjevati: Bože, da nije Tebe, mi ne bismo bili na pravom putu Niti bismo davali milostinju niti klanjali Oprosti, mi Ti se iskupljujemo za ono što smo slijedili Učvrsti (naše) noge, ako se sukobimo i ulij (nam) pouzdanje Mi se, kad se pozovemo, odazovemo i dođemo A ujutro za nama lelekaju Potom je Allahov Poslanik, a.s., upitao: ‘Ko je ovaj gonič?’, pa su mu rekli: ‘Amir b. Ekvea.’ – ‘Allah mu se smilovao!’, reče on. Tada jedan čovjek iz družine reče: ‘Jeste, Allahov Poslaniče, kada bi nas samo i ti počastio!’ Zatim smo došli do Hajbera”, kaže on (Selema b. Ekvea), “i nametnuli im opsadu. Tu nas je pogodila teška nestašica (glad), ali je Allah pomogao da ga osvojimo. Kada su, nakon osvajanja zanoćili prvu noć, ljudi su potpalili mnogo vatri, pa je Allahov Poslanik, a.s., upitao: ‘Kakve su ovo vatre? Zašto se potpaljuju?’ – ‘Radi mesa’, odgovorili su. ‘Kakva mesa?’, upitao je. ‘Mesa domaćih magaraca’, rekli su. Tada je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Prolijte ih (kazane) i polupajte!’ – ‘Allahov Poslaniče, ili da ih prolijemo i operemo?’, reče jedan čovjek. ‘Može i tako’, odgovori (Poslanik). Kada su ljudi stali u borbeni raspored, Amirova sablja bila je kratka, pa se, kada je zamahnuo da udari jednog židova, vršak njegove sablje odbio i povrijedio Amirovo koljeno, od čega je umro. Kada su se vratili, Selema je rekao: ‘Allahov Poslanik, a.s., vidio je da sam blijed, pa me je upitao: ‘Šta ti je?’ – ‘Za tebe bih dao oca i majku! – oni tvrde da je Amir poništio svoje djelo’, rekoh mu. ‘Ko kaže?’, upitao je. ‘Taj i taj i taj i taj te Usejd b. Hudajr Ensari’, rekao sam, a Allahov Poslanik, a.s., reče: ‘Laže ko to kaže! On će imati dvostruku nagradu’ – pokazavši to s dva prsta – ‘bio je marljiv borac kakav je rijetko koji Arap bio!’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَعْضِ نِسَائِهِ وَمَعَهُنَّ أُمُّ سُلَيْمٍ فَقَالَ ‏”‏ وَيْحَكَ يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقًا بِالْقَوَارِيرِ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ فَتَكَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَلِمَةٍ، لَوْ تَكَلَّمَ بَعْضُكُمْ لَعِبْتُمُوهَا عَلَيْهِ قَوْلُهُ ‏”‏ سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Ismail, a ovome Ejjub da je čuo od Ebu-Kilabe, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., došao je nekim od svojih žena, kod kojih se zatekla Umm-Sulejm, i rekao: ‘Endžeša – teško tebi! – polahko tjeraj te boce!’” Ebu-Kilaba kaže: “Vjerovjesnik, a.s., izgovorio je riječi za koje biste, da ih je neko od vas rekao, rekli da su neprimjerene. To su riječi: ‘Kako tjeraš boce?’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اسْتَأْذَنَ حَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي هِجَاءِ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ فَكَيْفَ بِنَسَبِي ‏”‏‏.‏ فَقَالَ حَسَّانُ لأَسُلَّنَّكَ مِنْهُمْ كَمَا تُسَلُّ الشَّعَرَةُ مِنَ الْعَجِينِ‏.‏ وَعَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ ذَهَبْتُ أَسُبُّ حَسَّانَ عِنْدَ عَائِشَةَ فَقَالَتْ لاَ تَسُبُّهُ فَإِنَّهُ كَانَ يُنَافِحُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed, njemu Abda, a ovome Hišam b. Urva da je čuo od svoga oca, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Hassan b. Sabit zamolio je Allahova Poslanika, a.s., da mu dozvoli da ismijava višebošce, pa mu je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘A šta ćeš s mojim porijeklom?’ Na to je Hassan odgovorio: ‘Izvući ću te iz njih kao što se dlaka izvlači iz tijesta.’”Hišam b. Urva od svoga oca prenosi da je rekao: “Pošao sam kod Aiše da izružim Hassana, ali mi je ona rekla: ‘Nemoj ga ružiti! On brani Allahova Poslanika, a.s.’”


 

حَدَّثَنَا أَصْبَغُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ الْهَيْثَمَ بْنَ أَبِي سِنَانٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، فِي قَصَصِهِ يَذْكُرُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّ أَخًا لَكُمْ لاَ يَقُولُ الرَّفَثَ ‏”‏‏.‏ يَعْنِي بِذَاكَ ابْنَ رَوَاحَةَ قَالَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ يَتْلُو كِتَابَهُ إِذَا انْشَقَّ مَعْرُوفٌ مِنَ الْفَجْرِ سَاطِعُ أَرَانَا الْهُدَى بَعْدَ الْعَمَى فَقُلُوبُنَا بِهِ مُوقِنَاتٌ أَنَّ مَا قَالَ وَاقِعُ يَبِيتُ يُجَافِي جَنْبَهُ عَنْ فِرَاشِهِ إِذَا اسْتَثْقَلَتْ بِالْكَافِرِينَ الْمَضَاجِعُ تَابَعَهُ عُقَيْلٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ‏.‏ وَقَالَ الزُّبَيْدِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدٍ وَالأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Asbag, njemu Abdullah b. Vehb, a ovome Junus da je čuo od Ibn-Šihaba, on od Hejseme b. Ebu-Sinana, a ovaj od Ebu-Hurejre da je u svome kazivanju spomenuo da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Vaš brat ne govori ništa nepristojno”, misleći time na Ibn-Revahu, koji je izrekao stihove: Među nama je Allahov Poslanik, koji čita Negovu Knjigu Kad se od blistave zore pojavi dobro On nam je poslije sljepila pokazao pravi put Naša su srca sigurna da će se što on kaže desiti On noći provodi prevrćući se u postelji Dok se višebošci ne mogu razdvojiti od ležaja Njega unazad od Zuhrija (u predanju) slijedi Ukajl. Zubejdi prenosi od Zuhrija, on od Seida i A‘redža, a oni od Ebu-Hurejre.


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،‏.‏ وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَنَّهُ سَمِعَ حَسَّانَ بْنَ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيَّ، يَسْتَشْهِدُ أَبَا هُرَيْرَةَ فَيَقُولُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ نَشَدْتُكَ بِاللَّهِ هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ يَا حَسَّانُ أَجِبْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ أَيِّدْهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ نَعَمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovome Zuhri; s druge strane, PRIČAO NAM JE Ismail, njemu njegov brat, a ovome Sulejman da je čuo od Muhammeda b. Ebu-Atika, on od Ibn-Šihaba, a ovaj od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana b. Avfa da je čuo Hassana b. Sabita Ensarija kada je upitao Ebu-Hurejru: “Ebu-Hurejra, zaklinjem te Allahom, reci mi jesi li čuo Allahova Poslanika, a.s., kada je rekao: ‘Hassane, odgovori (za) Allahova Poslanika, a.s.! Bože, pomozi ga Džibrilom!’?” Ebu-Hurejra rekao mu je da jeste.


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِحَسَّانَ ‏ “‏ اهْجُهُمْ ـ أَوْ قَالَ هَاجِهِمْ ـ وَجِبْرِيلُ مَعَكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, njemu Šu‘ba, a ovome Adi b. Sabit da je čuo od Beraa, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao Hassanu: “Ismij ih!” (ili je rekao: “Ismijavaj ih, Džibril je s tobom!”)


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ أَحَدِكُمْ قَيْحًا خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejdullah b. Musa da ga je obavijestio Hanzala, prenoseći od Salima, on od Ibn-Omera, r.a, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s, da je rekao: “Da se srce (utroba) nekoga od vas napuni gnojem, bolje mu je nego da se napuni poezijom.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ رَجُلٍ قَيْحًا يَرِيهِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovome A‘meš, koji kaže da je čuo od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Da se srce (utroba) nekog čovjeka napuni gnojem tako da ga razori, bolje je nego da se napuni poezijom.’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّ أَفْلَحَ أَخَا أَبِي الْقُعَيْسِ اسْتَأْذَنَ عَلَىَّ بَعْدَ مَا نَزَلَ الْحِجَابُ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ آذَنُ لَهُ حَتَّى أَسْتَأْذِنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ أَخَا أَبِي الْقُعَيْسِ لَيْسَ هُوَ أَرْضَعَنِي، وَلَكِنْ أَرْضَعَتْنِي امْرَأَةُ أَبِي الْقُعَيْسِ‏.‏ فَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الرَّجُلَ لَيْسَ هُوَ أَرْضَعَنِي، وَلَكِنْ أَرْضَعَتْنِي امْرَأَتُهُ‏.‏ قَالَ ‏ “‏ ائْذَنِي لَهُ، فَإِنَّهُ عَمُّكِ، تَرِبَتْ يَمِينُكِ ‏”‏‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ فَبِذَلِكَ كَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ حَرِّمُوا مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ النَّسَبِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, on od Ibn-Šihaba, ovaj od Urve, a on od Aiše da je kazivala: “Efleh, brat Ebu-Kuajsa, zatražio je dopuštenje da uđe kod mene nakon što je stupio na snagu (objavljeni) propis o hidžabu, pa sam rekla: ‘Tako mi Allaha, neću mu dopustiti da uđe sve dok ne zatraži dopuštenje od Allahovog Poslanika, a.s, jer brat Ebu-Kuajsa nije taj koji me je zadojio, već me zadojila žena Ebu-Kuajsa.’ Zatim je kod mene ušao Allahov Poslanik, a.s., i ja rekoh: ‘Allahov Poslaniče, ovaj čovjek nije taj koji me je zadojio, već me je zadojila njegova žena (žena Ebu-Kuajsa)!’, a on mi reče: ‘Dopusti mu da uđe kod tebe jer je on doista tvoj amidža po mlijeku, teribet jeminuki!’”Urva priča: “Zbog toga je Aiša govorila: ‘Smatrajte (držite) zabranjenim po mlijeku ono što je zabranjeno po srodstvu!’”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أَرَادَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَنْفِرَ فَرَأَى صَفِيَّةَ عَلَى باب خِبَائِهَا كَئِيبَةً حَزِينَةً لأَنَّهَا حَاضَتْ فَقَالَ ‏”‏ عَقْرَى حَلْقَى ـ لُغَةُ قُرَيْشٍ ـ إِنَّكِ لَحَابِسَتُنَا ‏”‏ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ أَكُنْتِ أَفَضْتِ يَوْمَ النَّحْرِ ‏”‏‏.‏ يَعْنِي الطَّوَافَ قَالَتْ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَانْفِرِي إِذًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, ovome Hakem, prenoseći od Ibrahima, on od Esveda, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Vjerovjesnik, a.s., htio se s hadža vratiti kući, pa je vidio Safijju na vratima njenog šatora tužnu i snuždenu jer je imala mjesečnicu, te joj je rekao: ‘Ti ćeš nas zadržati, akra halka!”(uzrečica na dijalektu plemena Kurejš). Potom ju je upitao: ‘Jesi li učinila ifadu?’, misleći na tavaful-ifadu. ‘Jesam’, odgovori ona, a on joj na to reče: ‘U tom slučaju, idi (kući)!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، مَوْلَى عُمَرَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ أَنَّ أَبَا مُرَّةَ، مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَمَّ هَانِئٍ بِنْتَ أَبِي طَالِبٍ، تَقُولُ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ فَوَجَدْتُهُ يَغْتَسِلُ، وَفَاطِمَةُ ابْنَتُهُ تَسْتُرُهُ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ ‏”‏ مَنْ هَذِهِ ‏”‏‏.‏ فَقُلْتُ أَنَا أُمُّ هَانِئٍ بِنْتُ أَبِي طَالِبٍ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ مَرْحَبًا بِأُمِّ هَانِئٍ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ غَسْلِهِ قَامَ فَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ، مُلْتَحِفًا فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ، فَلَمَّا انْصَرَفَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ زَعَمَ ابْنُ أُمِّي أَنَّهُ قَاتِلٌ رَجُلاً قَدْ أَجَرْتُهُ فُلاَنُ بْنُ هُبَيْرَةَ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ قَدْ أَجَرْنَا مَنْ أَجَرْتِ يَا أُمَّ هَانِئٍ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ أُمُّ هَانِئٍ وَذَاكَ ضُحًى‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, prenoseći od Malika, on od Ebu-Nadra, roba Omera b. Ubejdullaha, da ga je Ebu-Murra, rob Umm-Hani, kćeri Ebu-Talibove, obavijestio da je čuo Umm-Hani, kći Ebu-Talibovu, kako kaže: “U godini oslobođenja Meke otišla sam kod Allahovog Poslanika, a.s., i zatekla ga da se kupa, a njegova kći Fatima zaklanjala ga je. Nazvala sam mu selam, a on je upitao: ‘Ko je ova?’ – ‘Ja sam Umm-Hani’, odgovorila sam, a on na to reče: ‘Dobro došla, Umm-Hani!’ Nakon što je završio s kupanjem, stao je da klanja, pa je klanjao osam rekata zaogrnut u jedno odijelo. Kada je završio, rekla sam: ‘Allahov Poslaniče, sin moje majke (brat po majci) misli da će ubiti čovjeka – a on je Ibn-Hubejra, kojeg sam ja stavila pod svoju zaštitu.’ Na to je Allahov Poslanik, a.s., odgovorio: ‘Mi stavljamo pod zaštitu onoga koga si ti stavila pod (svoju) zaštitu, o Umm-Hani!’”Umm-Hani kaže: “To je bilo u vrijeme ručanice (ujutro).”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً فَقَالَ ‏”‏ ارْكَبْهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ‏.‏ قَالَ ‏”‏ ارْكَبْهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ‏.‏ قَالَ ‏”‏ ارْكَبْهَا وَيْلَكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, a njemu Hemmam, prenoseći od Katade, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., vidio nekog čovjeka da vodi devu, pa mu je rekao: “Uzjaši je!” – “Ovo je deva!”, odgovori mu on. “Uzjaši je, teško tebi!”, ponovo mu reče Vjerovjesnik, a.s., a on opet odgovori: “Ovo je deva!” Tada Vjerovjesnik, a.s., reče: “Uzjaši je, teško tebi!”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً فَقَالَ لَهُ ‏”‏ ارْكَبْهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا بَدَنَةٌ‏.‏ قَالَ ‏”‏ ارْكَبْهَا وَيْلَكَ ‏”‏‏.‏ فِي الثَّانِيَةِ أَوْ فِي الثَّالِثَةِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, prenoseći od Malika, on od Ebu-Zinada, ovaj A‘redža, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., vidio čovjeka da vodi devu, pa mu je rekao: “Uzjaši je!” – “Ovo je deva, Allahov Poslaniče!”, odgovori mu čovjek. “Uzjaši je, teško tebi!”, reče Allahov Poslanik, a.s., kod druge ili treće zapovijedi.


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ،‏.‏ وَأَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ، وَكَانَ مَعَهُ غُلاَمٌ لَهُ أَسْوَدُ، يُقَالُ لَهُ أَنْجَشَةُ، يَحْدُو، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ وَيْحَكَ يَا أَنْجَشَةُ رُوَيْدَكَ بِالْقَوَارِيرِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Hammad, prenoseći od Sabita Bunanija, on od Enesa b. Malika, a PRIČAO NAM JE i Ejjub, prenoseći od Ebu-Kilabe, a ovaj od Enesa b. Malika, koji je rekao: “Allahov Poslanik, a.s., bio je na nekom putovanju, a s njim je bio i njegov sluga – mladić crne puti zvani Endžeša, koji je tjerao deve pjevajući. Allahov mu Poslanik, a.s., (na to) reče: “Polahko s tim bocama, Endžeša, Allah ti se smilovao!”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَثْنَى رَجُلٌ عَلَى رَجُلٍ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ وَيْلَكَ قَطَعْتَ عُنُقَ أَخِيكَ ـ ثَلاَثًا ـ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَادِحًا لاَ مَحَالَةَ فَلْيَقُلْ أَحْسِبُ فُلاَنًا ـ وَاللَّهُ حَسِيبُهُ ـ وَلاَ أُزَكِّي عَلَى اللَّهِ أَحَدًا‏.‏ إِنْ كَانَ يَعْلَمُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Vuhejb, prenoseći od Halida, on od Abdur-Rahmana b. Ebu-Bekre, a ovaj od svoga oca, koji je kazivao: “Neki je čovjek pred Allahovim Poslanikom, a.s., pohvalio drugog čovjeka, pa mu Poslanik, a.s., reče: ‘Teško tebi, prerezao si vrat svoga brata!’, ponovivši to tri puta (i dodavši): ‘Ako je nužno da neko od vas pohvali nekoga, neka kaže: ‘Smatram ga takvim i takvim’ – ako ga zna kao takvog – ‘Allah će s njim svesti račune, a ni za koga pred Allahom ne garantiram.’’”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَالضَّحَّاكِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْسِمُ ذَاتَ يَوْمٍ قِسْمًا فَقَالَ ذُو الْخُوَيْصِرَةِ ـ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ ـ يَا رَسُولَ اللَّهِ اعْدِلْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ وَيْلَكَ مَنْ يَعْدِلُ إِذَا لَمْ أَعْدِلْ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ ائْذَنْ لِي فَلأَضْرِبْ عُنُقَهُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ لاَ، إِنَّ لَهُ أَصْحَابًا يَحْقِرُ أَحَدُكُمْ صَلاَتَهُ مَعَ صَلاَتِهِمْ، وَصِيَامَهُ مَعَ صِيَامِهِمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمُرُوقِ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ، يُنْظَرُ إِلَى نَصْلِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى رِصَافِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى نَضِيِّهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى قُذَذِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، سَبَقَ الْفَرْثَ وَالدَّمَ، يَخْرُجُونَ عَلَى حِينِ فُرْقَةٍ مِنَ النَّاسِ، آيَتُهُمْ رَجُلٌ إِحْدَى يَدَيْهِ مِثْلُ ثَدْىِ الْمَرْأَةِ، أَوْ مِثْلُ الْبَضْعَةِ تَدَرْدَرُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ لَسَمِعْتُهُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَشْهَدُ أَنِّي كُنْتُ مَعَ عَلِيٍّ حِينَ قَاتَلَهُمْ، فَالْتُمِسَ فِي الْقَتْلَى، فَأُتِيَ بِهِ عَلَى النَّعْتِ الَّذِي نَعَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdur-Rahman b. Ibrahim, njemu Velid, prenoseći od Evzaija, on od Zuhrija, ovaj od Ebu-Seleme i Dahaka, a oni od Ebu-Seida Hudrija da je rekao: “Jednog dana, dok je Vjerovjesnik, a.s., dijelio (ratni plijen), Zul-Huvejsira, čovjek tankog struka iz plemena Benu-Temim, reče: “Budi pravičan, Allahov Poslaniče!” – “Teško tebi, a ko će biti pravičan ako neću ja?!”, odgovori mu Poslanik, a.s. Tada Omer reče: “Dopusti mi da mu odsiječem glavu!”, ali mu Poslanik, a.s., odgovori: “On ima takve prijatelje da bi neko od vas omalovažio svoj namaz i post u poređenju s njihovim. Izlaze iz vjere poput strijele koja prođe kroz metu (ili lovinu). Ako se pogleda u njen šiljak, neće se na njemu ništa naći, a ako se pogleda i u tetivu kojom je pričvršćen vrh strijele, neće se ništa naći. Ako se pogleda u dio strijele između vrška i perja, neće se ništa naći i ako se pogleda u perje na strijeli, neće se ništa naći. Brzo prođe kroz krv i burag i ne umrlja se. Oni će se odvojiti od najbolje skupine (muslimana). Znak po kojem će biti raspoznavani jest čovjek čija će se jedna ruka tresti poput ženine dojke ili poput komada mesa.” Ebu-Seid kaže: “Svjedočim da sam ovo čuo od Vjerovjesnika, a.s., i svjedočim da sam bio s Alijom kada se borio protiv njih. Taj je čovjek tražen među poginulima, pa su ga našli onakvog kako ga je opisao Vjerovjesnik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه أَنَّ رَجُلاً، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْتُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ وَيْحَكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ وَقَعْتُ عَلَى أَهْلِي فِي رَمَضَانَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَعْتِقْ رَقَبَةً ‏”‏‏.‏ قَالَ مَا أَجِدُهَا‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَصُمْ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ ‏”‏‏.‏ قَالَ لاَ أَسْتَطِيعُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَأَطْعِمْ سِتِّينَ مِسْكِينًا ‏”‏‏.‏ قَالَ مَا أَجِدُ‏.‏ فَأُتِيَ بِعَرَقٍ فَقَالَ ‏”‏ خُذْهُ فَتَصَدَّقْ بِهِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَلَى غَيْرِ أَهْلِي فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا بَيْنَ طُنُبَىِ الْمَدِينَةِ أَحْوَجُ مِنِّي‏.‏ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ أَنْيَابُهُ قَالَ ‏”‏ خُذْهُ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَيْلَكَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Mukatil Ebu-Hasan, kojeg je obavijestio Abdullah, prenoseći od Evzaija, koji je kazivao: “PRIČAO MI JE Ibn-Šihab, prenoseći od Humejda b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je neki čovjek došao Allahovom Poslaniku, a.s., i rekao: ‘Propao sam, Allahov Poslaniče!’ – ‘Zašto, Allah ti se smilovao?!, upita ga Poslanik, a.s. ‘Imao sam snošaj sa svojom ženom (za vrijeme posta) u ramazanu!’, odgovori on. ‘Oslobodi roba!’, reče mu Poslanik, a.s. ‘Nisam to u stanju!’, odgovori on. ‘Onda posti dva mjeseca uzastopno!’, reče Poslanik. ‘Nisam to u stanju!’, odgovori on. ‘Onda nahrani šezdeset siromaha’, reče Poslanik, a.s. ‘Nisam to u stanju!’, odgovori čovjek. Potom je donesena korpa s datulama, pa Poslanik, a.s., reče čovjeku: ‘Uzmi je i podijeli!’. Tada čovjek upita: ‘Da to podijelim nekome drugom mimo svoje porodice? Tako mi Onog u čijoj je ruci moja duša, nema nikog siromašnijeg od mene u cijeloj Medini!’ Na to se Vjerovjesnik, a.s., nasmijao tako da su mu se ukazali očnjaci i rekao: ‘Uzmi je!’.” Evzaija u ovom predanju slijedi Junus, prenoseći od Zuhrija, dok Abdur-Rahman prenosi od Zuhrija da je (u hadisu) rečeno “vejleke” umjesto “vejhake”.


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه أَنَّ أَعْرَابِيًّا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنِ الْهِجْرَةِ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ وَيْحَكَ إِنَّ شَأْنَ الْهِجْرَةِ شَدِيدٌ، فَهَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَهَلْ تُؤَدِّي صَدَقَتَهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَاعْمَلْ مِنْ وَرَاءِ الْبِحَارِ، فَإِنَّ اللَّهَ لَنْ يَتِرَكَ مِنْ عَمَلِكَ شَيْئًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Abdur-Rahman, njemu Velid, a ovome Ebu-Amr Evzai, koji kaže da mu je pričao Ibn-Šihab Zuhri, prenoseći od Ataa b. Jezida Lejsija, a on od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, da je neki beduin rekao: “Allahov Poslaniče, obavijesti me o Hidžri!” – “Allah ti se smilovao, Hidžra je teška!”, odgovori Allahov Poslanik, a.s., a zatim upita: “Imaš li ti deva?” – “Da”, reče čovjek, a Poslanik, a.s., opet upita: “Da li od njih izdvajaš za zekat?” – “Da”, odgovori on. “Idi i radi to izvan selâ, a Allah ti zaista neće umanjiti djela”, reče Poslanik, a.s.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ، سَمِعْتُ أَبِي، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ وَيْلَكُمْ ـ أَوْ وَيْحَكُمْ قَالَ شُعْبَةُ شَكَّ هُوَ ـ لاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا، يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ النَّضْرُ عَنْ شُعْبَةَ وَيْحَكُمْ‏.‏ وَقَالَ عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ وَيْلَكُمْ أَوْ وَيْحَكُمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Abdul-Vehhab, ovome Halid b. Haris, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Vakida b. Muhammeda b. Zejda, koji je čuo svoga oca kako prenosi od Ibn-Omera, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Vejlekum!” (ili: “Vejhakum!” – Šu‘ba kaže da njegov učitelj Vakid b. Muhammed nije siguran u jednu od ove dvije riječi.) “Nemojte poslije mene ponovo postati nevjernici, sijekući jedni drugima glave!” U Nadrovu predanju od Šu‘be stoji: “Vejhakum!”, a Omer b. Muhammed prenosi od svoga oca: “Vejlekum ili vejhakum!”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَائِمَةٌ قَالَ ‏”‏ وَيْلَكَ وَمَا أَعْدَدْتَ لَهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ مَا أَعْدَدْتُ لَهَا إِلاَّ أَنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ إِنَّكَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ ‏”‏‏.‏ فَقُلْنَا وَنَحْنُ كَذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ نَعَمْ ‏”‏‏.‏ فَفَرِحْنَا يَوْمَئِذٍ فَرَحًا شَدِيدًا، فَمَرَّ غُلاَمٌ لِلْمُغِيرَةِ وَكَانَ مِنْ أَقْرَانِي فَقَالَ ‏”‏ إِنْ أُخِّرَ هَذَا فَلَنْ يُدْرِكَهُ الْهَرَمُ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ ‏”‏‏.‏ وَاخْتَصَرَهُ شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ سَمِعْتُ أَنَسًا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Asim, njemu Hemmam, prenoseći od Katade, a on od Enesa da je neki čovjek iz pustinje (beduin) došao kod Vjerovjesnika, a.s., i rekao: “Allahov Poslaniče, kada će smak svijeta?” – “Teško tebi (vejleke!), a šta si pripremio za njega?!”, upita ga Poslanik, a.s. “Za njega sam pripremio samo to što volim Allaha i Njegova Poslanika”, odgovori čovjek. “Ti ćeš biti s onim koga voliš”, reče na to Poslanik, a.s. “A također i mi?”, rekosmo mi. “Da”, reče Poslanik, a.s., te se silno obradovasmo toga dana. Potom je prošao rob koji je pripadao Mugri, a bio je moj vršnjak, pa je Poslanik, a.s., rekao: “Ako ovaj (rob) poživi dugo, neće ga zahvatiti oronulost, a da ne nastupi Čas.” Šu‘ba navodi, prenoseći od Katade u skraćenom obliku, pa kaže: “Čuo sam Enesa da prenosi od Vjerovjesnika, a.s…”


 

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏ “‏ الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Bišr b. Halid, njemu Muhammed b. Džafer, prenoseći od Šu‘be, on od Sulejmana, ovaj od Ebu-Vaila, on od Abdullaha, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Čovjek će biti s onim koga je volio.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَقُولُ فِي رَجُلٍ أَحَبَّ قَوْمًا وَلَمْ يَلْحَقْ بِهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ وَأَبُو عَوَانَةَ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Džerir, prenoseći od A‘meša, a on od Ebu-Vaila, koji kaže: “Kazivao je Abdullah b. Mesud, radijallahu anhu: ‘Došao je neki čovjek kod Allahovog Poslanika, a.s., i rekao: ‘Allahov Poslaniče, šta kažeš za čovjeka koji voli neke ljude, ali ih ne može dostići (po svojim djelima)?’ – ‘Čovjek će biti s onim koga je volio’, odgovori Allahov Poslanik, a.s.’” Džerira u ovom predanju slijede drugim senedom Džerir b. Hazim, Sulejman b. Karm i Ebu-Avana, prenoseći od A‘meša, on od Ebu-Vaila, ovaj od Abdullaha, a on od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قِيلَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الرَّجُلُ يُحِبُّ الْقَوْمَ وَلَمَّا يَلْحَقْ بِهِمْ قَالَ ‏ “‏ الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ أَبُو مُعَاوِيَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Sufjan, prenoseći od A‘meša, on od Ebu-Vaila, a ovaj od Ebu-Musaa, koji je kazivao: “Rečeno je Vjerovjesniku, a.s.: ‘Čovjek voli neke ljude, ali ih ne može dostići djelima.’ On odgovori: ‘Čovjek će biti s onim koga je volio.’” Sufjana u ovom predanju od A‘meša drugim senedom slijede Ebu-Muavija i Muhammed b. Ubejd.


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا أَبِي، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَتَّى السَّاعَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ مَا أَعْدَدْتَ لَهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ مَا أَعْدَدْتُ لَهَا مِنْ كَثِيرِ صَلاَةٍ وَلاَ صَوْمٍ وَلاَ صَدَقَةٍ، وَلَكِنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, koji kaže da ga je obavijestio njegov otac, prenoseći od Šu‘be, on od Amra b. Murre, ovaj od Salima b. Ebu-Dža‘da, a on od Enesa b. Malika da je neki čovjek upitao Vjerovjesnika, a.s.: “Kada će nastupiti smak svijeta, Allahov Poslaniče?” – “A šta si za njega pripremio?”, priupita ga on. “Nisam za njega pripremio mnogo ni namaza ni posta, a niti milostinje, ali ja volim Allaha i Njegova Poslanika”, odgovori čovjek. “Ti ćeš biti s onim koga si volio”, reče na to


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ زَرِيرٍ، سَمِعْتُ أَبَا رَجَاءٍ، سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاِبْنِ صَائِدٍ ‏”‏ قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا فَمَا هُوَ ‏”‏‏.‏ قَالَ الدُّخُّ‏.‏ قَالَ ‏”‏ اخْسَأْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, njemu Selm b. Zerir, koji je čuo od Ebu-Redžaa, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao Ibn-Saidu: “Ja sam za tebe nešto sakrio! Šta misliš šta je to?” – “Dim”, odgovori Ibn-Said, a Poslanik, a.s., reče: “Prezren bio!”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ انْطَلَقَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ مِنْ أَصْحَابِهِ قِبَلَ ابْنِ صَيَّادٍ، حَتَّى وَجَدَهُ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فِي أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ، وَقَدْ قَارَبَ ابْنُ صَيَّادٍ يَوْمَئِذٍ الْحُلُمَ، فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ظَهْرَهُ بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏”‏‏.‏ فَنَظَرَ إِلَيْهِ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الأُمِّيِّينَ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَرَضَّهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏”‏ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لاِبْنِ صَيَّادٍ ‏”‏ مَاذَا تَرَى ‏”‏‏.‏ قَالَ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ خُلِّطَ عَلَيْكَ الأَمْرُ ‏”‏‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنِّي خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا ‏”‏‏.‏ قَالَ هُوَ الدُّخُّ‏.‏ قَالَ ‏”‏ اخْسَأْ، فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَأْذَنُ لِي فِيهِ أَضْرِبْ عُنُقَهُ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنْ يَكُنْ هُوَ لاَ تُسَلَّطُ عَلَيْهِ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْ هُوَ فَلاَ خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِ ‏”‏‏.‏ قَالَ سَالِمٌ فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ الأَنْصَارِيُّ يَؤُمَّانِ النَّخْلَ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ، حَتَّى إِذَا دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ، وَهْوَ يَخْتِلُ أَنْ يَسْمَعَ مِنِ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ، وَابْنُ صَيَّادٍ مُضْطَجِعٌ عَلَى فِرَاشِهِ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا رَمْرَمَةٌ أَوْ زَمْزَمَةٌ، فَرَأَتْ أُمُّ ابْنِ صَيَّادٍ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ، فَقَالَتْ لاِبْنِ صَيَّادٍ أَىْ صَافِ ـ وَهْوَ اسْمُهُ ـ هَذَا مُحَمَّدٌ‏.‏ فَتَنَاهَى ابْنُ صَيَّادٍ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَ ‏”‏‏.‏ قَالَ سَالِمٌ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّاسِ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ ذَكَرَ الدَّجَّالَ فَقَالَ ‏”‏ إِنِّي أُنْذِرُكُمُوهُ، وَمَا مِنْ نَبِيٍّ إِلاَّ وَقَدْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ، لَقَدْ أَنْذَرَهُ نُوحٌ قَوْمَهُ، وَلَكِنِّي سَأَقُولُ لَكُمْ فِيهِ قَوْلاً لَمْ يَقُلْهُ نَبِيٌّ لِقَوْمِهِ، تَعْلَمُونَ أَنَّهُ أَعْوَرُ، وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِأَعْوَرَ ‏”‏‏. قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ خَسَأْتُ الْكَلْبَ بَعَّدْتُهُ خَاسِئِينَ مُبْعَدِينَ

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, kojeg je obavijestio Šuajb, prenoseći od Zuhrija, koji kaže da ga je obavijestio Salim b. Abdullah, a njega Abdullah b. Omer da se Omer b. Hattab, radijallahu anhu, zaputio s Allahovm Poslanikom, a.s., u grupi njegovih ashaba ka Ibn-Sajjadu. Našli su ga kako se igra s dječacima na tvrđavi (ili blizu brežuljka) Benu-Megale, a bio je tada u dobi pred pubertet. Nije osjetio da mu se Allahov Poslanik, a.s., približio sve dok ga nije udario rukom po leđima, a zatim rekao: “Svjedočiš li da sam ja Allahov poslanik?” On ga je pogledao i rekao: “Svjedočim da si ti poslanik nepismenih (Arapa)!”, priupitavši ga zatim: “Svjedočiš li ti da sam ja Allahov poslanik?” Tada ga je Vjerovjesnik, a.s., odgurnuo i rekao: “Ja vjerujem u Allaha i Njegove poslanike!”, a potom ga upitao: “Šta ti misliš?” – “Meni dolaze i iskreni i lažljivci”, odgovori mu on. Allahov poslanik, a.s., reče: “Tebi su se pobrkale stvari”, i nastavi: “Ja sam za tebe sakrio jednu stvar!” Ibn-Sajjad reče: “To je dim!”, a Poslanik, a.s., na to reče: “Prezren bio! Ti nećeš prijeći svoju granicu!” Omer tada reče: “Allahov Poslaniče, dopuštaš li mi da mu odsiječem glavu?” – “Ako je on Dedžal, nećeš ga moći svladati, a ako nije, nemaš koristi da ga ubiješ!”, reče Allahov Poslanik, a.s. Salim PRIČA: “Čuo sam Abdullaha b. Omera da kaže: ‘Poslije toga zaputili su se Allahov Poslanik, a.s., i Ubejj b. Ka‘b Ensari prema palmiku u kojem je bio Ibn-Sajjad. Kada je Allahov Poslanik, a.s., ušao u palmik, počeo se kriti iza debala palmi namjeravajući da čuje nešto od Ibn-Sajjada prije nego što ga ovaj spazi. Ibn-Sajjad ležao je u svom ležaju na prekrivaču od kadife i u njemu mrmljao. Ibn-Sajjadova majka spazila je Vjerovjesnika, a.s., kako se krije iza palminih debala, pa je rekla Ibn-Sajjadu: ‘O Saff’ – a to mu je bilo ime – ‘evo Muhammeda!’ Ibn-Sajjad prestao je mrmljati. ‘Da ga je pustila, saznao bih više o njemu’, reče Allahov Poslanik, a.s.’” Salim PRIČA: “Kazivao je Abdullah: ‘Allahov Poslanik, a.s., ustao je među ljudima držeći govor, pa se zahvalio Allahu, dž.š., onako kako Mu to dolikuje, a potom je spomenuo Dedžala: ‘Ja vas upozoravam na njega, a nije bilo nijednog poslanika da nije svoj narod upozoravao na njega. I Nuh je upozoravao svoj narod na njega, ali ću vam ja o njemu reći ono što nijedan poslanik nije rekao svome narodu. Znajte da je on slijep, a, zaista, Allah nije slijep!’, reče.’”


 

حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَبُو التَّيَّاحِ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ مَرْحَبًا بِالْوَفْدِ الَّذِينَ جَاءُوا غَيْرَ خَزَايَا وَلاَ نَدَامَى ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا حَىٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ مُضَرُ، وَإِنَّا لاَ نَصِلُ إِلَيْكَ إِلاَّ فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ، فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ، وَنَدْعُو بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ أَرْبَعٌ وَأَرْبَعٌ أَقِيمُوا الصَّلاَةَ، وَآتُوا الزَّكَاةَ، وَصَوْمُ رَمَضَانَ، وَأَعْطُوا خُمُسَ مَا غَنِمْتُمْ، وَلاَ تَشْرَبُوا فِي الدُّبَّاءِ، وَالْحَنْتَمِ، وَالنَّقِيرِ، وَالْمُزَفَّتِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Imran b. Mejsera, njemu Abdul-Varis, a ovome Ebu-Tejjah, prenoseći od Ebu-Džemre, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je rekao: “Kada je izaslanstvo Abdul-Kajsa došlo Vjerovjesniku, a.s., on im je rekao: ‘Dobro došli, izaslanici koji su došli neosramoćeni i neožalošćeni!’ – ‘Allahov Poslaniče’, rekli su, ‘mi smo rod iz plemena Rebia, a između tebe i nas pleme je Mudar, i mi ti ne možemo doći osim u svetom mjesecu. Zato nam naredi nešto jasno, nešto pomoću čega ćemo ući u Džennet i u što ćemo pozivati one koji su ostali iza nas kod kuće.’ Poslanik, a.s., odgovori im: ‘Naređujem vam četiri, a zabranjujem četiri stvari: obavljajte namaz, dajite zekat, postite ramazan i dajite petinu iz svoga ratnog plijena; nemojte piti iz tikve za vodu (susaka), testije, kadnja i bukare podmazane smolom.’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ الْغَادِرُ يُرْفَعُ لَهُ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، يُقَالُ هَذِهِ غَدْرَةُ فُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, prenoseći od Ubejdullaha, on od Nafija, ovaj od Ibn-Omera, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Zaista će se izdajniku (prevarantu) na Sudnjem danu podići zastava i reći će se: ‘Ovo je izdaja sina toga i toga!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ الْغَادِرَ يُنْصَبُ لَهُ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَيُقَالُ هَذِهِ غَدْرَةُ فُلاَنِ بْنِ فُلاَنٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, prenoseći od Malika, on od Abdullaha b. Dinara, a ovaj od Ibn-Omera da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Zaista će prevarantu (izdajniku) biti postavljena zastava na Sudnjem danu, pa će se reći: ‘Ovo je izdaja sina toga i toga!’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ خَبُثَتْ نَفْسِي‏.‏ وَلَكِنْ لِيَقُلْ لَقِسَتْ نَفْسِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, njemu Sufjan, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, a ona od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Neka niko od vas ne kaže: ‘Zlo mi je!’ (habuset nefsi!), već neka kaže: ‘Muka mi je!’ (lekiset nefsi!).”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ خَبُثَتْ نَفْسِي، وَلَكِنْ لِيَقُلْ لَقِسَتْ نَفْسِي ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ عُقَيْلٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan da ga je obavijestio Abdullah, prenoseći od Junusa, on od Zuhrija, ovaj od Ebu-Umame b. Sehla, on od svoga oca, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Neka niko od vas ne kaže: ‘Zlo mi je!’, već neka kaže: ‘Muka mi je!’.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ قَالَ اللَّهُ يَسُبُّ بَنُو آدَمَ الدَّهْرَ، وَأَنَا الدَّهْرُ، بِيَدِي اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, prenoseći od Junusa, a on od Ibn-Šihaba, kojeg je obavijestio Ebu-Selema, prenoseći od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je rekao kako je Allahov Poslanik, a.s., kazao: “Uzvišeni Allah kaže: ‘Ljudi psuju vrijeme, a Ja sam vrijeme! U Mojoj su ruci dan i noć!’”


 

حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ تُسَمُّوا الْعِنَبَ الْكَرْمَ، وَلاَ تَقُولُوا خَيْبَةَ الدَّهْرِ‏.‏ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الدَّهْرُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ajjaš b. Velid, njemu Abdul-A‘la, ovome Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, on od Ebu-Seleme, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Ne zovite grožđe imenom ‘el-kerm’ i ne govorite: ‘Propalo vrijeme!’, jer je Allaha, zaista, vrijeme.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ وَيَقُولُونَ الْكَرْمُ، إِنَّمَا الْكَرْمُ قَلْبُ الْمُؤْمِنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, prenoseći od Zuhrija, on od Seida b. Musejjeba, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, koji kaže: “Rekao je Allahov Poslanik, a.s.: ‘Oni govore ‘el-kerm’, a zaista je plemenito srce vjernika.’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ مَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُفَدِّي أَحَدًا غَيْرَ سَعْدٍ، سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏ “‏ ارْمِ فَدَاكَ أَبِي وَأُمِّي ‏”‏‏.‏ أَظُنُّهُ يَوْمَ أُحُدٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Sufjana, kome je pričao Sa‘d b. Ibrahim, prenoseći od Abdullaha b. Šeddada, a on od Alije, radijallahu anhu, koji kaže: “Nisam čuo Allahovog Poslanika, a.s., da nekome kaže kako bi za njega žrtvovao svoga oca i majku, osim Sa‘du. Čuo sam ga da kaže: ‘Gađaj, žrtvovao bih svoga oca i majku za tebe!’, a mislim da je to bilo na dan Bitke na Uhudu.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ أَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو طَلْحَةَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَمَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم صَفِيَّةُ، مُرْدِفَهَا عَلَى رَاحِلَتِهِ، فَلَمَّا كَانُوا بِبَعْضِ الطَّرِيقِ عَثَرَتِ النَّاقَةُ، فَصُرِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَالْمَرْأَةُ، وَأَنَّ أَبَا طَلْحَةَ ـ قَالَ أَحْسِبُ ـ اقْتَحَمَ عَنْ بَعِيرِهِ، فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاكَ، هَلْ أَصَابَكَ مِنْ شَىْءٍ‏.‏ قَالَ ‏”‏ لاَ وَلَكِنْ عَلَيْكَ بِالْمَرْأَةِ ‏”‏‏.‏ فَأَلْقَى أَبُو طَلْحَةَ ثَوْبَهُ عَلَى وَجْهِهِ فَقَصَدَ قَصْدَهَا، فَأَلْقَى ثَوْبَهُ عَلَيْهَا فَقَامَتِ الْمَرْأَةُ، فَشَدَّ لَهُمَا عَلَى رَاحِلَتِهِمَا فَرَكِبَا، فَسَارُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِظَهْرِ الْمَدِينَةِ ـ أَوْ قَالَ أَشْرَفُوا عَلَى الْمَدِينَةِ ـ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ آيِبُونَ تَائِبُونَ، عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ ‏”‏‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ يَقُولُهَا حَتَّى دَخَلَ الْمَدِينَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Bišr b. Mufeddal, a ovome Jahja b. Ebu-Ishak, prenoseći od Enesa b. Malika da su se on i Ebu-Talha s Vjerovjesnikom, a.s., vraćali (s puta), a s njim je bila i Safijja, koja je sjedila iza njega na devi. Kada su bili na jednoj dionici puta, deva je posrnula, pa su Vjerovjesnik, a.s., i njegova žena pali s nje. Ebu-Talha je priskočio – mislim da je sletio sa svoje deve – došao do Allahovog Poslanika, a.s., i rekao: “Allahov Vjerovjesniče – Allah me učinio otkupom za tebe! – je li ti se išta desilo?” (Jesi li se povrijedio?) – “Ne, ali se pobrini za (moju) ženu!”, odgovori mu on. Tada je Ebu-Talha pokrio svoje lice dijelom svoje odjeće, uputio se prema ženi i bacio svoju odjeću na nju. Žena je ustala, a Ebu-Talha njima je dvoma (njoj i Poslaniku, a.s.) pritegao sedlo na njihovoj devi, pa su uzjahali. Potom su krenuli i kada su bili u blizini Medine (ili je rekao: kada su se približili Medini), Vjerovjesnik, a.s., reče: “Vratili smo se! Kajem se! Robujemo i zahvaljujemo svome Gospodaru!”, i to je ponavljao sve dok nije ušao u Medinu.


 

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلاَمٌ فَسَمَّاهُ الْقَاسِمَ فَقُلْنَا لاَ نَكْنِيكَ أَبَا الْقَاسِمِ وَلاَ كَرَامَةَ‏.‏ فَأَخْبَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ سَمِّ ابْنَكَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sadeka b. Fadl, njemu Ibn-Ujejna, a ovom Ibn-Munkedir, prenoseći od Džabira, radijallahu anhu, koji je rekao: “Jednom od nas rodio se dječak, pa mu je dao ime Kasim. Mi smo mu rekli: ‘Nećemo te zvati Ebu-Kasim, niti ćemo te poštovati zbog toga!’ On je o tome obavijestio Allahovog Poslanika, a.s., pa mu je on rekao: ‘Daj svome sinu ime Abdur-Rahman!’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلاَمٌ فَسَمَّاهُ الْقَاسِمَ فَقَالُوا لاَ نَكْنِيهِ حَتَّى نَسْأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Halid, a ovom Husajn, prenoseći od Salima, a on od Džabira, radijallahu anhu, koji kaže: “Jednom od nas rodio se dječak, pa mu je dao ime Kasim. Ljudi su rekli: ‘Nećemo ga zvati po djetetu (tj. Ebu-Kasim) dok o tome ne upitamo Vjerovjesnika, a.s.!’ Vjerovjesnik, a.s., rekao im je: ‘Nadijevajte moje ime, a ne nadijevajte sebi moju ‘kun’ju’!’”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, prenoseći od Ejjuba, a on od Ibn-Sirina, koji je čuo Ebu-Hurejru da kaže: “Rekao je Ebu-Kasim, a.s.: ‘Nadijevajte moje ime, a ne nadijevajte sebi moju ‘kun’ju’!’”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما وُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلاَمٌ فَسَمَّاهُ الْقَاسِمَ فَقَالُوا لاَ نَكْنِيكَ بِأَبِي الْقَاسِمِ، وَلاَ نُنْعِمُكَ عَيْنًا‏.‏ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏ “‏ أَسْمِ ابْنَكَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, a njemu Sufjan, koji kaže da je čuo Ibn-Munkedira kako pripovijeda: “Čuo sam Džabira b. Abdullaha da kaže: ‘Jednom čovjeku među nama rodio se sin, pa mu je dao ime Kasim. Ljudi su rekli: ‘Nećemo te zvati Ebu-Kasim, niti ćemo ti pružiti to zadovoljstvo!’ Čovjek je potom otišao kod Vjerovjesnika, a.s., i to mu spomenuo. ‘Daj svome sinu ime Abdur-Rahman!’, rekao (mu) je on.’”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ أَبَاهُ، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ مَا اسْمُكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ حَزْنٌ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَنْتَ سَهْلٌ ‏”‏‏.‏ قَالَ لاَ أُغَيِّرُ اسْمًا سَمَّانِيهِ أَبِي‏.‏ قَالَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ فَمَا زَالَتِ الْحُزُونَةُ فِينَا بَعْدُ‏.‏ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَمَحْمُودٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، بِهَذَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak b. Nasr, a njemu Abdur-Rezzak, kojeg je obavijestio Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Ibn-Musejjeba, a on od svoga oca da je došao kod Vjerovjesnika, a.s., te ga je on upitao: “Kako ti je ime?” Čovjek odgovori: “Hazn”, a Vjerovjesnik, a.s., reče: “Ti si Sehl.” Na to čovjek reče: “Neću promijeniti ime kojim me je nazvao moj otac!”Ibn-Musejjeb kaže: “Još uvijek je u našem ahlaku osorost nakon što je ovo rekao.”Pričali su nam Ali b. Abdullah i Mahmud b. Gajlan, njima Abdur-Razzak, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, on od Ibn-Musejjeba, ovaj od svoga oca, a on od svoga djeda ovaj hadis.


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلٍ، قَالَ أُتِيَ بِالْمُنْذِرِ بْنِ أَبِي أُسَيْدٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ وُلِدَ، فَوَضَعَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَأَبُو أُسَيْدٍ جَالِسٌ، فَلَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِشَىْءٍ بَيْنَ يَدَيْهِ، فَأَمَرَ أَبُو أُسَيْدٍ بِابْنِهِ فَاحْتُمِلَ مِنْ فَخِذِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَفَاقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ أَيْنَ الصَّبِيُّ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو أُسَيْدٍ قَلَبْنَاهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ مَا اسْمُهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ فُلاَنٌ‏.‏ قَالَ ‏”‏ وَلَكِنْ أَسْمِهِ الْمُنْذِرَ ‏”‏‏.‏ فَسَمَّاهُ يَوْمَئِذٍ الْمُنْذِرَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, njemu Ebu-Gassan, a ovom Ebu-Hazim, prenoseći od Sehla, koji kaže: “Kada je rođen Munzir b. Ebu-Usejd, donesen je Vjerovjesniku, a.s., pa ga je stavio na svoje bedro, a otac je Usejdov (Ebu-Usejd) sjedio. Zatim su Vjerovjesnikove, a.s., ruke nečim bile zauzete, pa je naredio Ebu-Usejdu da uzme svoga sina, te je dijete uzeto s Vjerovjesnikova, a.s., bedra. Kada je Vjerovjesnik, a.s., završio s onim čime je bio zauzet, upitao je: ‘Gdje je dijete?’ Ebu-Usejd reče: ‘Odnijeli smo ga kući.’ – ‘Kako mu je ime?’, upita Vjerovjesnik, a.s. ‘Ime mu je tako i tako’, odgovori Ebu-Usejd. ‘Ne! Njegovo je ime Munzir’, reče Vjerovjesnik, a.s., i tada mu dade ime Munzir.”


 

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ زَيْنَبَ، كَانَ اسْمُهَا بَرَّةَ، فَقِيلَ تُزَكِّي نَفْسَهَا‏.‏ فَسَمَّاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَيْنَبَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sadeka b. Fadl, kojeg je obavijestio Muhammed b. Džafer, prenoseći od Šu‘be, on od Ataa b. Ebu-Mejmune, ovaj od Ebu-Rafija, a on od Ebu-Hurejre da je Zejnebi bilo ime Berra, pa je rečeno: “Ona hvali sebe!”, te joj je Allahov Poslanik, a.s, dao ime Zejneb.


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ شَيْبَةَ، قَالَ جَلَسْتُ إِلَى سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ فَحَدَّثَنِي أَنَّ جَدَّهُ حَزْنًا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ مَا اسْمُكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ اسْمِي حَزْنٌ‏.‏ قَالَ ‏”‏ بَلْ أَنْتَ سَهْلٌ ‏”‏‏.‏ قَالَ مَا أَنَا بِمُغَيِّرٍ اسْمًا سَمَّانِيهِ أَبِي‏.‏ قَالَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ فَمَا زَالَتْ فِينَا الْحُزُونَةُ بَعْدُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibrahim b. Musa, a njemu Hišam da je Ibn-Džurejdža obavijestio Abdul-Hamid b. Džubejr b. Šejba, koji kaže: “Sjedio sam sa Seidom b. Musejjebom, pa mi je pričao da je njegov djed Hazn došao Vjerovjesniku, a.s., te ga je on upitao: ‘Kako ti je ime?’ On mu je odgovorio: ‘Moje je ime Hazn.’ – ‘Ne, nego si ti Sehl’, uzvrati mu Poslanik, a.s., a Hazn reče: ‘Ja neću promijeniti ime koje mi je dao moj otac!’”Ibn-Musejjeb kaže: “Još uvijek je u našem ahlaku osorost nakon što je ovo rekao.”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قُلْتُ لاِبْنِ أَبِي أَوْفَى رَأَيْتَ إِبْرَاهِيمَ ابْنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ مَاتَ صَغِيرًا، وَلَوْ قُضِيَ أَنْ يَكُونَ بَعْدَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم نَبِيٌّ عَاشَ ابْنُهُ، وَلَكِنْ لاَ نَبِيَّ بَعْدَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Numejr, njemu Muhammed b. Bišr, a ovom Ismail, koji je pitao Ibn-Ebu-Evfaa:“Jesi li vidio Ibrahima, sina Vjerovjesnikova, a.s.?” On mu odgovori: “Umro je u ranom djetinjstvu, a da je određeno da poslije Muhammeda, a.s., bude vjerovjesnik, poživio bi njegov sin, ali nema vjerovjesnika poslije njega.”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ، قَالَ لَمَّا مَاتَ إِبْرَاهِيمُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ لَهُ مُرْضِعًا فِي الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb da ga je obavijesto Šu‘ba, prenoseći od Adija b. Sabita, koji je rekao kako je čuo Beraa da kaže: “Kada je umro Ibrahim – neka je mir s njim! – Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘On zaista ima dojilju u Džennetu!’”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ سَمُّوا بِاسْمِي، وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي، فَإِنَّمَا أَنَا قَاسِمٌ أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ ‏”‏‏.‏ وَرَوَاهُ أَنَسٌ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, prenoseći od Husajna b. Abdur-Rahamana, on od Salima b. Ebu-Dža‘da, a ovaj od Džabira b. Abdullaha Ensarija, koji kaže: “Rekao je Allahov Poslanik, a.s.: ‘Dajite (djeci) moje ime, a nemojte sebi davati moju ‘kun’ju’! Ja sam Kasim (onaj koji dijeli), dijelim među vama!’”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو حَصِينٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ سَمُّوا بِاسْمِي وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي، وَمَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَتَمَثَّلُ صُورَتِي، وَمَنْ كَذَبَ عَلَىَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Ebu-Avana, ovom Ebu-Husajn, prenoseći od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s. rekao: “Nadijevajte moje ime, a ne dajite sebi moju ‘kun’ju’! Onaj koji me vidi u snu doista me je vidio, jer se šejtan ne može prikazati u mome liku. Ko slaže na mene namjerno neka pripremi sebi mjesto u Vatri!”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ وُلِدَ لِي غُلاَمٌ، فَأَتَيْتُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَمَّاهُ إِبْرَاهِيمَ، فَحَنَّكَهُ بِتَمْرَةٍ، وَدَعَا لَهُ بِالْبَرَكَةِ، وَدَفَعَهُ إِلَىَّ، وَكَانَ أَكْبَرَ وَلَدِ أَبِي مُوسَى‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. A‘la, njemu Ebu-Usama, prenoseći od Burejda b. Abdullaha b. Ebu-Burde, on od Ebu-Burde, a ovaj od Ebu-Musaa, koji kaže: “Rodio mi se dječak, pa sam ga odnio Vjerovjesniku, a.s., te mu je on dao ime Ibrahim. Natrljao je njegove desni datulom, blagoslovio ga i dao mi ga.” Ibrahim je bio Ebu-Musaovo najstarije dijete.


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عِلاَقَةَ، سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ‏.‏ رَوَاهُ أَبُو بَكْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Velid, njemu Zaida, a ovom Zijad b. Ilaka, koji je čuo Mugiru b. Šu‘bu da je rekao: “Na dan kada je umro Ibrahim pomračilo se sunce.”To prenosi i Ebu-Bekra od Vjerovjesnika, a.s.


 

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا رَفَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَأْسَهُ مِنَ الرَّكْعَةِ قَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ أَنْجِ الْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ، وَسَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ، وَعَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ، وَالْمُسْتَضْعَفِينَ بِمَكَّةَ، اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ، اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا عَلَيْهِمْ سِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm Fadl b. Dukejn, njemu Ibn-Ujejna, prenoseći od Zuhrija, on od Seida, a ovaj od Ebu-Hurejre, koji kaže: “Kada je Vjerovjesnik, a.s., podigao glavu sa rukua, rekao je: ‘Allahu, spasi Velida b. Velida, Selemu b. Hišama, Ajjaša b. Ebu-Rebiju i bespomoćne (muslimane) u Meki! Allahu, žestoko kazni pleme Mudar! Allahu, učini da budu u oskudici kao što su bile gladne godine u vrijeme Jusufa, a.s!’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَا عَائِشَ هَذَا جِبْرِيلُ يُقْرِئُكِ السَّلاَمَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ وَعَلَيْهِ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ‏.‏ قَالَتْ وَهْوَ يَرَى مَا لاَ نَرَى‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman da ga je obavijestio Šuajb, prenoseći od Zuhrija, a on od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana da je Aiša, radijallahu anhu, supruga Vjerovjesnikova, a.s., , rekla: “Kazao mi je Allahov Poslanik, a.s.: ‘O Aiš, ovo je Džibril! Šalje ti selam!’ – ‘Neka je i na njega selam i Allahova milost!’, rekoh.” Aiša kaže: “A Poslanik, a.s., vidi ono što mi ne vidimo.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ فِي الثَّقَلِ وَأَنْجَشَةُ غُلاَمُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسُوقُ بِهِنَّ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَا أَنْجَشَ، رُوَيْدَكَ، سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Vuhejb, a ovom Ejjub, prenoseći od Ebu-Kilabe, a on od Enesa, radijallahu anhu, koji kaže: “Umm-Sulejm bila je u prtljagu (na devi), dok je Endžeša tjerao deve. Vjerovjesnik, a.s., reče mu: ‘O Endžeš, polahko tjeraj te boce!’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَحْسَنَ النَّاسِ خُلُقًا، وَكَانَ لِي أَخٌ يُقَالُ لَهُ أَبُو عُمَيْرٍ ـ قَالَ أَحْسِبُهُ فَطِيمٌ ـ وَكَانَ إِذَا جَاءَ قَالَ ‏ “‏ يَا أَبَا عُمَيْرٍ مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ ‏”‏‏.‏ نُغَرٌ كَانَ يَلْعَبُ بِهِ، فَرُبَّمَا حَضَرَ الصَّلاَةَ وَهُوَ فِي بَيْتِنَا، فَيَأْمُرُ بِالْبِسَاطِ الَّذِي تَحْتَهُ فَيُكْنَسُ وَيُنْضَحُ، ثُمَّ يَقُومُ وَنَقُومُ خَلْفَهُ فَيُصَلِّي بِنَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Abdul-Varis, prenoseći od Ebu-Tejjaha, a on od Enesa, koji kaže: “Vjerovjesnik, a.s., bio je najćudoredniji čovjek. Ja sam imao brata kojeg su zvali Ebu-Umejr; mislim da je bio prestao s dojenjem. Poslanik, a.s., kada bi dolazio, govorio bi: ‘O Ebu-Umejre, šta je uradio Nugajr, slavuj s kojim si se igrao?’ Može biti da bi nastupilo i vrijeme namaza, a Poslanik, a.s., bio bi u našoj kući. Tada bi naredio da se prostirka (hasura) ispod njega pomete i otrese, zatim bi ustao – a mi bismo stali iza njega – pa bi nas predvodio u namazu.”


 

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ إِنْ كَانَتْ أَحَبَّ أَسْمَاءِ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ إِلَيْهِ لأَبُو تُرَابٍ، وَإِنْ كَانَ لَيَفْرَحُ أَنْ يُدْعَى بِهَا، وَمَا سَمَّاهُ أَبُو تُرَابٍ إِلاَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم غَاضَبَ يَوْمًا فَاطِمَةَ فَخَرَجَ فَاضْطَجَعَ إِلَى الْجِدَارِ إِلَى الْمَسْجِدِ، فَجَاءَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتْبَعُهُ، فَقَالَ هُوَ ذَا مُضْطَجِعٌ فِي الْجِدَارِ فَجَاءَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَامْتَلأَ ظَهْرُهُ تُرَابًا، فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَمْسَحُ التُّرَابَ عَنْ ظَهْرِهِ يَقُولُ ‏ “‏ اجْلِسْ يَا أَبَا تُرَابٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Halid b. Mahled, njemu Sulejman, a ovom Ebu-Hazim, prenoseći od Sehla b. Sa‘da, koji kaže: “Najdraže ime Aliji, radijallahu anhu, bilo je Ebu-Turab, i radovao se da ga zovu tim imenom. Vjerovjesnik, a.s., bio je taj koji ga je nazvao Ebu-Turab. Jednog dana naljutio se na (svoju ženu) Fatimu, pa je izišao iz kuće i legao uza zid džamije. Vjerovjesnik, a.s., došao je njegovoj kući tražeći ga, pa mu je neko rekao: ‘On leži uza zid džamije.’ Vjerovjesnik, a.s., otišao je potom kod njega, a leđa su mu bila prekrivena prašinom. Vjerovjesnik, a.s., brisao mu je prašinu s leđa govoreći: ‘Ustani, o Ebu-Turabe!’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَخْنَى الأَسْمَاءِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ اللَّهِ رَجُلٌ تَسَمَّى مَلِكَ الأَمْلاَكِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Ebu-Zinad, prenoseći od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre, koji kaže: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Allahu će na Sudnjem danu najmrže ime biti ime čovjeka koji se nazove ‘Melikul-Emlak’ (Kralj Kraljeva).’”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رِوَايَةً قَالَ ‏ “‏ أَخْنَعُ اسْمٍ عِنْدَ اللَّهِ ـ وَقَالَ سُفْيَانُ غَيْرَ مَرَّةٍ أَخْنَعُ الأَسْمَاءِ عِنْدَ اللَّهِ ـ رَجُلٌ تَسَمَّى بِمَلِكِ الأَمْلاَكِ ‏”‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ يَقُولُ غَيْرُهُ تَفْسِيرُهُ شَاهَانْ شَاهْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, prenoseći od Ebu-Zinada, on od A‘redža, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allahu najprezrenije ime” – a Sufjan je to više puta ponovio – “Allahu najprezrenije ime jest ime čovjeka koji sebe nazove ‘Kralj kraljeva’.”Sufjan kaže: “Drugi, osim Ebu-Zinada, kažu: ‘Značenje je tog naziva kao ‘Šahan-Šah’.’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَيْهِ قَطِيفَةٌ فَدَكِيَّةٌ وَأُسَامَةُ وَرَاءَهُ، يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ فِي بَنِي حَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ، فَسَارَا حَتَّى مَرَّا بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، فَإِذَا فِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ، وَفِي الْمُسْلِمِينَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ ابْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ وَقَالَ لاَ تُغَبِّرُوا عَلَيْنَا‏.‏ فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ، ثُمَّ وَقَفَ فَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ وَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ أَيُّهَا الْمَرْءُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا، فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاغْشَنَا فِي مَجَالِسِنَا فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ‏.‏ فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْفِضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا، ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ فَسَارَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَىْ سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ـ يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ـ قَالَ كَذَا وَكَذَا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ، اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ، فَوَالَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ لَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ، وَلَقَدِ اصْطَلَحَ أَهْلُ هَذِهِ الْبَحْرَةِ عَلَى أَنْ يُتَوِّجُوهُ وَيُعَصِّبُوهُ بِالْعِصَابَةِ، فَلَمَّا رَدَّ اللَّهُ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ شَرِقَ بِذَلِكَ فَذَلِكَ فَعَلَ بِهِ مَا رَأَيْتَ‏.‏ فَعَفَا عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ يَعْفُونَ عَنِ الْمُشْرِكِينَ وَأَهْلِ الْكِتَابِ كَمَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ، وَيَصْبِرُونَ عَلَى الأَذَى، قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ‏}‏ الآيَةَ، وَقَالَ ‏{‏وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ‏}‏ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَأَوَّلُ فِي الْعَفْوِ عَنْهُمْ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ حَتَّى أَذِنَ لَهُ فِيهِمْ، فَلَمَّا غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدْرًا، فَقَتَلَ اللَّهُ بِهَا مَنْ قَتَلَ مِنْ صَنَادِيدِ الْكُفَّارِ، وَسَادَةِ قُرَيْشٍ، فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ مَنْصُورِينَ غَانِمِينَ مَعَهُمْ أُسَارَى مِنْ صَنَادِيدِ الْكُفَّارِ وَسَادَةِ قُرَيْشٍ قَالَ ابْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ هَذَا أَمْرٌ قَدْ تَوَجَّهَ فَبَايِعُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَسْلَمُوا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, on od Ismaila, ovaj od svoga brata, on od Sulejmana, ovaj od Muhammeda b. Ebi-Atika, on od Ibn-Šihaba, a ovaj od Urve b. Zubejra da mu je Usama b. Zejd, radijallahu anhu, pričao kako je Allahov Poslanik, a.s., jahao na magarcu na kojem je bio prekrivač iz Fedeka, a iza njega je bio Usama. Htio je obići Sa‘da b. Ubadu u mjestu gdje je stanovalo pleme Benu-Haris b. Hazredž – a to je bilo prije Bitke na Bedru. Njih dvojica išli su sve dok nisu naišli na skupinu ljudi među kojima je bio i Abdullah b. Ubejj b. Selul – a bilo je to prije nego što je Abdullah b. Ubejj izjavio pripadnost islamu. U skupu su zajedno bili muslimani, mušrici (idolopoklonici) i židovi, a među muslimanima bio je Abdullah b. Revaha. Kada je oblak prašine koji je podigla životinja prekrio skup, Ibn-Ubejj pokrio je nos svojim ogrtačem i rekao: “Ne podižite prašinu na nas!” Allahov Poslanik, a.s., nazva im selam, zaustavi se, siđe s magarca, pozva ih da vjeruju u Allaha i prouči im nešto iz Kur’ana. Abdullah b. Ubejj b. Selul reče mu: “Čovječe, nema ništa bolje od toga što kažeš, samo ako je istina! Zato nas time ne uznemiravaj na našim skupovima! Ko tebi dođe – njemu to kazuj!” Abdullah b. Revaha reče: “Naprotiv, Allahov Poslaniče! Posjećuj nas na našim skupovima, jer mi to volimo!” Tada su se muslimani, mušrici i židovi počeli međusobno grditi, tako da su umalo skočili jedni na druge. Allahov Poslanik, a.s., umirivao ih je sve dok se nisu smirili. Potom je Allahov Poslanik, a.s., uzjahao svoju životinju i išao dok nije došao kod Sa‘da b. Ubade. “Sa‘de”, reče, “nisi li čuo šta je rekao Ebu-Hubab?”, misleći na Abdullaha b. Ubejja (i dodade): “Rekao je to i to.” – “Allahov Poslaniče – i oca bih svoga žrtvovao za tebe!”, reče Sa‘d b. Ubada, “prijeđi preko toga i oprosti mu! Tako mi Onoga koji ti je objavio Knjigu, Allah je poslao Istinu, koju je objavio tebi. Stanovnici ovoga grada bili su se složili da ga učine prvakom i da ga krunišu. Kada je to Allah spriječio Istinom, on se gušio od zavisti, i to je s njim učinilo ono što si vidio.” Allahov mu je Poslanik, a.s., oprostio, a on i njegovi ashabi praštali su mušricima i sljedbenicima Knjige onako kako im je naredio Allah i strpljivo su podnosili njihova uznemiravanja. Uzvišeni Allah kaže: “… i slušat ćete, doista, mnoge uvrede od onih kojima je data Knjiga prije vas, a i od mnogobožaca” (Ali-Imran, 186), a također i: “Mnogi sjedbenici Knjige jedva bi dočekali da vas, pošto ste postali vjernici, vrate u nevjernike…” (El-Bekara, 109) Allahov Poslanik, a.s., tražio je od Allaha da im oprosti onoliko dugo koliko je Allah bio naredio, sve dok mu nije dopustio da se bori protiv njih. Kada je Allahov Poslanik, a.s., vodio Bitku na Bedru, Allah je usmrtio glavešine nevjerstva (kufra) i plemiće Kurejša, te su se Allahov Poslanik, a.s. i njegovi ashabi vratili kao pobjednici s ratnim plijenom. S njima su bili zarobljenici, glavešine kufra i plemići Kurejša. Ibn-Ubejj b. Selul i oni mušrici (idolopoklonici) koji su bili s njim rekli su: “Ova je stvar (islam) ojačala, i zato dajte prisegu Allahovu Poslaniku, a.s.”, te su primili islam.


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَفَعْتَ أَبَا طَالِبٍ بِشَىْءٍ، فَإِنَّهُ كَانَ يَحُوطُكَ وَيَغْضَبُ لَكَ قَالَ ‏ “‏ نَعَمْ هُوَ فِي ضَحْضَاحٍ مِنْ نَارٍ، لَوْلاَ أَنَا لَكَانَ فِي الدَّرَكِ الأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Ebu-Avane, ovom Abdul-Melik, prenoseći od Abdullaha b. Harisa b. Nevfela, a on od Abbasa b. Abdul-Muttaliba da je rekao: “Allahov Poslaniče, jesi li čime pomogao Ebu-Talibu? On te je branio, pazio i srdio se (na druge) zbog tebe!” – “Da, on je u plićaku Džehennema, a da nije bilo mene, bio bi u najvećim dubinama Džehennema”, odgovori on.


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي مَسِيرٍ لَهُ فَحَدَا الْحَادِي، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ ارْفُقْ يَا أَنْجَشَةُ، وَيْحَكَ، بِالْقَوَارِيرِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, prenoseći od Sabita Bunanija, a on od Enesa b. Malika da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., bio je na putu. Gonič deva pjevao je (kako bi deve išle brže), a Vjerovjesnik, a.s., reče mu: ‘Pažljivo s bocama, o Endžeša, Allah ti se smilovao!’”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، وَأَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ فِي سَفَرٍ، وَكَانَ غُلاَمٌ يَحْدُو بِهِنَّ يُقَالُ لَهُ أَنْجَشَةُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ رُوَيْدَكَ يَا أَنْجَشَةُ، سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو قِلاَبَةَ يَعْنِي النِّسَاءَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, njemu Hammad, prenoseći od Sabita, on od Enesa i od Ejjuba, oni od Ebu-Kilabe, a ovaj od Enesa, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., bio na putu, a dječak zvani Endžeša pjevao je tjerajući deve na kojima su jahale žene. Vjerovjesnik, a.s., reče: “Polahko tjeraj te boce, o Endžeša!”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَادٍ يُقَالُ لَهُ أَنْجَشَةُ، وَكَانَ حَسَنَ الصَّوْتِ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ رُوَيْدَكَ يَا أَنْجَشَةُ، لاَ تَكْسِرِ الْقَوَارِيرَ ‏”‏‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ يَعْنِي ضَعَفَةَ النِّسَاءِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak, njemu Habban, ovom Hemman, njemu Katade, a ovom Enes b. Malik, koji kaže: “Vjerovjesnik, a.s., imao je goniča deva zvanog Endžeša, koji je imao lijep glas, pa mu je rekao: ‘Lakše, o Endžeša, nemoj razbiti boce!’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ بِالْمَدِينَةِ فَزَعٌ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا لأَبِي طَلْحَةَ فَقَالَ ‏ “‏ مَا رَأَيْنَا مِنْ شَىْءٍ، وَإِنْ وَجَدْنَاهُ لَبَحْرًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, prenoseći od Šu‘be, on od Katade, a ovaj od Enesa b. Malika, koji kaže: “U Medini je nastalo stanje straha, te je Allahov Poslanik, a.s., uzjahao Ebu-Talhinog konja (i uputio se ka mjestu odakle je dolazio poziv). Potom je rekao: ‘Nismo vidjeli ništa, a vidjeli smo da je ovaj konj more.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ عُرْوَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ، يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ سَأَلَ أُنَاسٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْكُهَّانِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لَيْسُوا بِشَىْءٍ ‏”‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّهُمْ يُحَدِّثُونَ أَحْيَانًا بِالشَّىْءِ يَكُونُ حَقًّا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ تِلْكَ الْكَلِمَةُ مِنَ الْحَقِّ يَخْطَفُهَا الْجِنِّيُّ، فَيَقُرُّهَا فِي أُذُنِ وَلِيِّهِ قَرَّ الدَّجَاجَةِ، فَيَخْلِطُونَ فِيهَا أَكْثَرَ مِنْ مِائَةِ كَذْبَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Selam da ga je obavijestio Mahled b. Jezid, a njega Ibn-Džurejdž, kojem je Ibn-Šihab rekao da ga je obavijestio Jahja b. Urva da je čuo Urvu kako kazuje: “Pričala je Aiša: ‘Neki su ljudi pitali Allahovog Poslanika, a.s., o prorocima (vračevima), pa im je Allahov Poslanik, a.s., odgovorio: ‘Oni nisu ništa!’ – ‘Ali, Allahov poslaniče’, rekoše ljudi, ‘oni ponekad govore nešto što se uistinu desi!’ – ‘Tu riječ koja je istina ukrade džin i šapne je u uho svoga prijatelja (čovjeka) kao što kvoče kokoš, i ti proroci s tom istinom pomiješaju više od stotinu laži!’, reče Allahov Poslanik, a.s.’”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ ثُمَّ فَتَرَ عَنِّي الْوَحْىُ، فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنَ السَّمَاءِ، فَرَفَعْتُ بَصَرِي إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ قَاعِدٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Bukejr, njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, a on od Ibn-Šihaba, koji kaže: “Čuo sam od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana da ga je obavijestio Džabir b. Abdullah kako je čuo Allahovog Poslanika, a.s., (da kaže): ‘… zatim mi je prestala dolaziti objava. I dok sam jednom išao, čuo sam glas s neba, pa sam podigao svoj pogled ka nebu, kad ono melek koji mi je dolazio u pećinu Hira sjedi na stolici između neba i zemlje!’”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي شَرِيكٌ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بِتُّ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَهَا، فَلَمَّا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ أَوْ بَعْضُهُ قَعَدَ فَنَظَرَ إِلَى السَّمَاءِ فَقَرَأَ ‏{‏إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لآيَاتٍ لأُولِي الأَلْبَابِ‏}‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Ebu-Merjem, njemu Muhammed b. Džafer, kojeg je obavijestio Šurejk, prenoseći od Kurejba, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, koji kaže: “Jedne noći spavao sam u kući Mejmuninoj, a Vjerovjesnik, a.s., bio je tada kod nje. Kada je nastupila posljednja trećina noći (ili jedan dio noći), Vjerovjesnik je, a.s., ustao, gledao u nebo i učio: ‘U stvaranju nebesa i zemlje i u izmjeni noći i dana zaista su znamenja za razumom obdarene!’”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي حَائِطٍ مِنْ حِيطَانِ الْمَدِينَةِ، وَفِي يَدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عُودٌ يَضْرِبُ بِهِ بَيْنَ الْمَاءِ وَالطِّينِ، فَجَاءَ رَجُلٌ يَسْتَفْتِحُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ افْتَحْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ فَذَهَبْتُ فَإِذَا أَبُو بَكْرٍ، فَفَتَحْتُ لَهُ وَبَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ، ثُمَّ اسْتَفْتَحَ رَجُلٌ آخَرُ فَقَالَ ‏”‏ افْتَحْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ فَإِذَا عُمَرُ، فَفَتَحْتُ لَهُ وَبَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ، ثُمَّ اسْتَفْتَحَ رَجُلٌ آخَرُ، وَكَانَ مُتَّكِئًا فَجَلَسَ فَقَالَ ‏”‏ افْتَحْ ‏{‏لَهُ‏}‏ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ، عَلَى بَلْوَى تُصِيبُهُ أَوْ تَكُونُ ‏”‏‏.‏ فَذَهَبْتُ فَإِذَا عُثْمَانُ، فَفَتَحْتُ لَهُ، وَبَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ، فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي قَالَ‏.‏ قَالَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, prenoseći od Osmana b. Gijasa, on od Ebu-Osmana, a ovaj od Ebu-Musaa, (koji kaže): “Bio sam s Vjerovjesnikom, a.s., u jednoj od medinskih bašči. U Vjerovjesnikovoj, a.s., ruci bio je štap kojim je čeprkao po vodi i blatu. Potom je na kapiju bašče došao neki čovjek tražeći da mu se otvori. Vjerovjesnik, a.s., reče: ‘Otvori mu i obraduj ga Džennetom!’ Otišao sam da otvorim, a na kapiji je bio Ebu-Bekr. Otvorio sam mu i obradovao ga Džennetom. Zatim je drugi čovjek zatražio da mu se otvori, i Vjerovjesnik, a.s., reče: ‘Otvori mu i obraduj ga Džennetom!’ Na kapiji je sada bio Omer. Otvorio sam mu i obradovao ga Džennetom. Zatim je i treći čovjek zatražio da mu se otvori. Vjerovjesnik, a.s., bio se naslonio, pa je sjeo i rekao: ‘Otvori mu i obraduj ga Džennetom, uz nesreću koja će ga zadesiti (ili koja će biti)!’ Otišao sam do kapije, a tamo je bio Osman. Otvorio sam mu, obradovao ga Džennetom i obavijestio ga o onome što je Vjerovjesnik, a.s., rekao. On na to reče: ‘Allah je Onaj od kojeg se pomoć traži!’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، وَمَنْصُورٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي جَنَازَةٍ فَجَعَلَ يَنْكُتُ الأَرْضَ بِعُودٍ، فَقَالَ ‏”‏ لَيْسَ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ وَقَدْ فُرِغَ مِنْ مَقْعَدِهِ مِنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا أَفَلاَ نَتَّكِلُ قَالَ ‏”‏ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ ‏”‏‏.‏ ‏{‏فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى‏}‏ الآيَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Ibn-Ebu-Adi, prenoseći od Šu‘be, on od Sulejmana i Mensura, oni od Sa‘da b. Ubade, on od Ebu-Abdur-Rahmana Sulemija, a ovaj od Alije, radijallahu anhu, koji kaže: “Bili smo s Vjerovjesnikom, a.s., na dženazi, pa je parao po zemlji štapom i rekao: ‘Nema nikog od vas, a da mu nije određeno mjesto u Džennetu ili u Džehennemu.’ Prisutni upitaše: ‘Hoćemo li se osloniti na to?’, a on reče: ‘Radite, a svakome je olakšano (da čini) ono što mu je određeno: ‘… onome koji udjeljuje i ne griješi i ono najljepše smatra istinitim – njemu ćemo Džennet pripremiti!’


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَتْنِي هِنْدُ بِنْتُ الْحَارِثِ، أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ سُبْحَانَ اللَّهِ مَاذَا أُنْزِلَ مِنَ الْخَزَائِنِ، وَمَاذَا أُنْزِلَ مِنَ الْفِتَنِ، مَنْ يُوقِظُ صَوَاحِبَ الْحُجَرِ ـ يُرِيدُ بِهِ أَزْوَاجَهُ ـ حَتَّى يُصَلِّينَ، رُبَّ كَاسِيَةٍ فِي الدُّنْيَا، عَارِيَةٍ فِي الآخِرَةِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ ابْنُ أَبِي ثَوْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عُمَرَ، قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم طَلَّقْتَ نِسَاءَكَ قَالَ ‏”‏ لاَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman da ga je obavijestio Šuajb, prenoseći od Zuhrija, kojem je pričala Hind b. Haris da je Umm-Selema, radijallahu anhu, kazivala: “Vjerovjesnik, a.s., ustao je (jedne noći) iz sna i rekao: ‘Subhanallah! Koliko je spušteno riznica! Koliko je spušteno smutnji! Ko će probuditi žene iz soba?!’ – misleći na svoje supruge, kako bi klanjale – (dodavši): ‘Možda će one koje oblače prozirnu odjeću na ovom svijetu biti gole na onom svijetu!’” Ibn-Ebu-Sevr prenosi od Ibn-Abbasa, a on od Omera da je pričao: “Rekao sam Vjerovjesniku, a.s.: ‘Jesi li se razveo od svojih žena?’ – ‘Ne’, odgovori mi on, a ja rekoh: ‘Allahu ekber!’”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،‏.‏ وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، أَنَّ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا جَاءَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَزُورُهُ وَهْوَ مُعْتَكِفٌ فِي الْمَسْجِدِ فِي الْعَشْرِ الْغَوَابِرِ مِنْ رَمَضَانَ، فَتَحَدَّثَتْ عِنْدَهُ سَاعَةً مِنَ الْعِشَاءِ ثُمَّ قَامَتْ تَنْقَلِبُ، فَقَامَ مَعَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْلِبُهَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ باب الْمَسْجِدِ الَّذِي عِنْدَ مَسْكَنِ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِهِمَا رَجُلاَنِ مِنَ الأَنْصَارِ فَسَلَّمَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ نَفَذَا، فَقَالَ لَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ عَلَى رِسْلِكُمَا، إِنَّمَا هِيَ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ ‏”‏‏.‏ قَالاَ سُبْحَانَ اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ وَكَبُرَ عَلَيْهِمَا‏.‏ قَالَ ‏”‏ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنِ ابْنِ آدَمَ مَبْلَغَ الدَّمِ، وَإِنِّي خَشِيتُ أَنْ يَقْذِفَ فِي قُلُوبِكُمَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman da ga je obavijestio Šuajb, prenoseći od Zuhrija; a PRIČAO NAM JE i Ismail, njemu njegov brat, prenoseći od Sulejmana, on od Muhammeda b. Ebu-Atika, ovaj od Ibn-Šihaba, a on od Alija b. Husejna da ga je Safijja b. Hujejj, supruga Vjerovjesnikova, a.s., obavijestila kako je otišla da obiđe Vjerovjesnika, a.s., koji je posljednjih deset dana ramazana bio u itikafu u džamiji. Razgovarala je s njim jedan kraći dio noći, a zatim je ustala da se vrati kući. S njom je ustao i Vjerovjesnik, a.s., da je isprati. Kada je došla do džamijskih vrata, koja su bila u blizini stana Umm-Seleme, supruge Vjerovjesnikove, a.s., pored njih su prošla dvojica ljudi ensarija. Nazvali su selam Allahovom Poslaniku, a.s., i nastavili žureći. Allahov Poslanik, a.s., reče im: “Ne žurite! Ovo je Safijja b. Hujejj!” – “Subhanallah! Allahov poslaniče!”, rekoše oni, a to im je teško palo. Poslanik, a.s., reče: “Zaista šejtan kola po ljudskom tijelu na mjestima krvotoka, a ja sam se plašio da u vaša srca ne ubaci zlo.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ صُهْبَانَ الأَزْدِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ الْمُزَنِيِّ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْخَذْفِ وَقَالَ ‏ “‏ إِنَّهُ لاَ يَقْتُلُ الصَّيْدَ، وَلاَ يَنْكَأُ الْعَدُوَّ، وَإِنَّهُ يَفْقَأُ الْعَيْنَ، وَيَكْسِرُ السِّنَّ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, prenoseći od Katade, koji je čuo Ukbu b. Suhbana Ezdija kako priča, prenoseći od Abdullaha b. Mugaffela Muzenija da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s., zabranio je gađanje kamenčićima i rekao: ‘To ne ubija lovinu niti (teže) može raniti neprijatelja; to samo izbija oči i razbija zube.’”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ عَطَسَ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَشَمَّتَ أَحَدَهُمَا وَلَمْ يُشَمِّتِ الآخَرَ، فَقِيلَ لَهُ فَقَالَ ‏ “‏ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ، وَهَذَا لَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, njemu Sufjan, a ovom Sulejman, prenoseći od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je rekao: “Neka su dva čovjeka kihnula u prisustvu Vjerovjesnikovu, a.s., pa je jednom od njih rekao: ‘Allah ti se smilovao!’ (jerhamukellah!), a drugome to nije rekao. To mu je spomenuto, pa je rekao: ‘Ovaj je zahvalio Allahu (kada je kihnuo), a ovaj drugi nije!’”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ بْنَ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ، وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ، أَمَرَنَا بِعِيَادَةِ الْمَرِيضِ، وَاتِّبَاعِ الْجِنَازَةِ، وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ، وَإِجَابَةِ الدَّاعِي، وَرَدِّ السَّلاَمِ، وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ، وَإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ، وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ، عَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ ـ أَوْ قَالَ حَلْقَةِ الذَّهَبِ ـ وَعَنْ لُبْسِ الْحَرِيرِ، وَالدِّيبَاجِ، وَالسُّنْدُسِ، وَالْمَيَاثِرِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, njemu Šu‘ba, prenoseći od Eš‘asa b. Sulejma, koji kaže da je čuo Muaviju b. Suvejda b. Mukarrina kako prenosi od Beraa, radijallahu anhu, da je rekao: “Vjerovjesnik, a.s. naredio nam je sedmero, a zabranio sedmero. Naredio nam je: posjećivanje bolesnika, slijeđenje dženaze, nazdravljanje onome koji kihne riječima: ‘Allah ti se smilovao!’ (jerhamukellah!), odazivanje onome koji pozove u posjetu, uzvraćanje na selam, pomaganje onome kome je nepravda učinjena te pomaganje drugome u ispunjenju njegove zakletve. Zabranio nam je sedmero: nošenje zlatnog prstena (ili je rekao zlatne burme), nošenje svile, brokata (dibadža), dibe (sundusa) te svilene jastuke napunjene pamukom.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْعُطَاسَ، وَيَكْرَهُ التَّثَاؤُبَ، فَإِذَا عَطَسَ فَحَمِدَ اللَّهَ، فَحَقٌّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ سَمِعَهُ أَنْ يُشَمِّتَهُ، وَأَمَّا التَّثَاوُبُ فَإِنَّمَا هُوَ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَلْيَرُدَّهُ مَا اسْتَطَاعَ، فَإِذَا قَالَ هَا‏.‏ ضَحِكَ مِنْهُ الشَّيْطَانُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem b. Ebu-Ijas, njemu Ibn-Ebu-Zi’b, ovom Seid Makburi, prenoseći od svoga oca, on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Zaista Allah voli kihanje, a ne voli zijevanje. Pa ako neko kihne i zahvali Allahu, dužnost je svakog muslimana koji je to čuo da mu nazdravi riječima: ‘Allah ti se smilovao!’ (jerhamukellah!). Zijevanje je, pak, od šejtana, pa neka ga (onaj koji zijeva) zaustavi koliko može! A ako kaže: ‘Aaah!’, šejtan mu se smije.”


 

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ‏.‏ وَلْيَقُلْ لَهُ أَخُوهُ أَوْ صَاحِبُهُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ‏.‏ فَإِذَا قَالَ لَهُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ‏.‏ فَلْيَقُلْ يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Malik b. Ismail, njemu Abdul-Aziz b. Ebu-Selema, kojeg je obavijestio Abdullah b. Dinar, prenoseći od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Kada neko od vas kihne, neka kaže: ‘Elhamdulillah!’ (hvala Allahu!), a neka mu brat njegov ili drug kaže: ‘Jerhamukellah!’ (Allah ti se smilovao!). A kada mu kaže: ‘Allah ti se smilovao!’, neka mu uzvrati: ‘Allah vas uputio i popravio vaše stanje!’ (jehdikumullah ve juslihu balekum!).”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ عَطَسَ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَشَمَّتَ أَحَدَهُمَا وَلَمْ يُشَمِّتِ الآخَرَ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ شَمَّتَّ هَذَا وَلَمْ تُشَمِّتْنِي‏.‏ قَالَ ‏ “‏ إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ، وَلَمْ تَحْمَدِ اللَّهَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem b. Ebu-Ijas, njemu Šu‘ba, a ovom Sulejman Tejmi, koji kaže da je čuo Enesa, radijallahu anhu, kako kazuje: “Neka su dva čovjeka kihnula u prisustvu Vjerovjesnikovu, a.s., pa je jednome nazdravio riječima: ‘Allah ti se smilovao!’ (jerhamukellah!), a drugome nije. Ovaj (drugi) čovjek reče: ‘Allahov Poslaniče, ovome si rekao: ‘Allah ti se smilovao!’, a meni nisi?’ – ‘On je zahvalio Allahu, a ti nisi!’, odgovori mu on.”


 

حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْعُطَاسَ وَيَكْرَهُ التَّثَاؤُبَ، فَإِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ وَحَمِدَ اللَّهَ كَانَ حَقًّا عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ سَمِعَهُ أَنْ يَقُولَ لَهُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ‏.‏ وَأَمَّا التَّثَاؤُبُ فَإِنَّمَا هُوَ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَإِذَا تَثَاوَبَ أَحَدُكُمْ فَلْيَرُدَّهُ مَا اسْتَطَاعَ، فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا تَثَاءَبَ ضَحِكَ مِنْهُ الشَّيْطَانُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Asim b. Ali, njemu Ibn-Ebu-Zi’b, prenoseći od Seida Makburija, on od svoga oca, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allah zaista voli kihanje, a ne voli zijevanje. Pa kada neko od vas kihne i zahvali Allahu, svaki musliman koji ga je čuo dužan je kazati: ‘Allah ti se smilovao!’ Zijevanje je, pak, od šejtana, pa kada neko od vas zijeva, neka to zaustavi koliko može, jer kad zijeva, šejtan mu se smije.”