Obrađivanje zemlje

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، ح وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَغْرِسُ غَرْسًا، أَوْ يَزْرَعُ زَرْعًا، فَيَأْكُلُ مِنْهُ طَيْرٌ أَوْ إِنْسَانٌ أَوْ بَهِيمَةٌ، إِلاَّ كَانَ لَهُ بِهِ صَدَقَةٌ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ لَنَا مُسْلِمٌ حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

2320. PRIČAO NAM JE Kutejbe ibn Seid, njemu Ebu Avane…, a preko drugog niza prenosilaca, kazao mi je Abdurrahman ibn Mubarek, njemu Ebu Avane, prenoseći od Katade, da je Enes, radijallahu ‘anhu, rekao: – Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kazao je: „Nema nijednog muslimana koji zasadi sadnicu ili posije usjev od koga štogod pojede ptica, čovjek ili životinja, a da mu se to sve ne računa posebnom sadakom.” Muslim je kazao da mu je pričao Eban, njemu Katade, a ovome Enes prenoseći od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَالِمٍ الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ الأَلْهَانِيُّ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ،، قَالَ ـ وَرَأَى سِكَّةً وَشَيْئًا مِنْ آلَةِ الْحَرْثِ، فَقَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لاَ يَدْخُلُ هَذَا بَيْتَ قَوْمٍ إِلاَّ أُدْخِلَهُ الذُّلُّ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَاسْمُ أَبِي أُمَامَةَ صُدَيُّ بْنُ عَجْلَانَ

 

2321. PRIČAO NAM JE Abdullah ibn Jusuf, njemu Abdullah ibn Salim Himsi, a ovome Muhammed ibn Zijad Elhani, prenoseći od Ebu Umame Bahilija, koji je rekao da je vidio crtalo i nešto od oruđa za oranje i izjavio: – Čuo sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, gdje kaže: „Ovo ne ulazi u kuću ljudi, a da ne donese i poniženje.” Muhammed je rekao: „Ime Ebu Umame je Sudajj ibn Adžlan.”


 

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ أَمْسَكَ كَلْبًا فَإِنَّهُ يَنْقُصُ كُلَّ يَوْمٍ مِنْ عَمَلِهِ قِيرَاطٌ، إِلاَّ كَلْبَ حَرْثٍ أَوْ مَاشِيَةٍ ‏”‏‏.‏ قَالَ ابْنُ سِيرِينَ وَأَبُو صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِلاَّ كَلْبَ غَنَمٍ أَوْ حَرْثٍ أَوْ صَيْدٍ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ أَبُو حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ كَلْبَ صَيْدٍ أَوْ مَاشِيَةٍ ‏”‏‏.‏

 

2322. PRIČAO NAM JE Mu‘az ibn Fedale, njemu Hišam prenoseći od Jahjaa ibn Ebi Kesira, on od Ebu Seleme, a ovaj od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, koji je izjavio: – Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao je: „Ko drži psa, smanjuje mu se od njegovog (dobrog) posla svaki dan jedan kirat, izuzimajući psa za usjev i stoku.” Ibn Sirin i Ebu Salih su izjavili prenoseći od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “… izuzimajući psa za stado, usjev i lov”, a Ebu Hazim je prenio od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, on od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem: “… osim psa za lov i stoku.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُصَيْفَةَ، أَنَّ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ سُفْيَانَ بْنَ أَبِي زُهَيْرٍ ـ رَجُلاً مِنْ أَزْدِ شَنُوءَةَ ـ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ مَنِ اقْتَنَى كَلْبًا لاَ يُغْنِي عَنْهُ زَرْعًا وَلاَ ضَرْعًا، نَقَصَ كُلَّ يَوْمٍ مِنْ عَمَلِهِ قِيرَاطٌ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ إِي وَرَبِّ هَذَا الْمَسْجِدِ‏.‏

 

2323. PRIČAO NAM JE Abdullah ibn Jusuf, njega obavijestio Malik prenoseći od Jezida ibn Husajfa, ovome saopćio Saib ibn Jezid, da je čuo Sufjana ibn Ebu Zuhejra, čovjeka iz plemena Ezdišenue, a on od drugova Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, koji je rekao: – Čuo sam Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, gdje kaže: „Ko nabavi psa koji mu ne treba za čuvanje usjeva ili stoke, umanjuje mu se svaki dan kirat od njegovog (dobrog) posla.” „Ti si to čuo od Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem?“ „Da, tako mi Gospodara ove džamije.“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدٍ، سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ بَيْنَمَا رَجُلٌ رَاكِبٌ عَلَى بَقَرَةٍ الْتَفَتَتْ إِلَيْهِ‏.‏ فَقَالَتْ لَمْ أُخْلَقْ لِهَذَا، خُلِقْتُ لِلْحِرَاثَةِ، قَالَ آمَنْتُ بِهِ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ، وَأَخَذَ الذِّئْبُ شَاةً فَتَبِعَهَا الرَّاعِي، فَقَالَ الذِّئْبُ مَنْ لَهَا يَوْمَ السَّبُعِ، يَوْمَ لاَ رَاعِيَ لَهَا غَيْرِي‏.‏ قَالَ آمَنْتُ بِهِ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ مَا هُمَا يَوْمَئِذٍ فِي الْقَوْمِ‏.‏

 

2324. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Beššar, njemu Gunder, a ovome Šu‘be, prenoseći od Sa‘da, koji je kazao: – Čuo sam Ebu Selemu kako prenosi od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Jedan je čovjek jahao na govečetu, pa mu se ono okrenulo i reklo: ’Nisam stvoreno za ovo. Stvoreno sam za oranje.’ To vjerujemo ja, Ebu Bekr i Omer. Vuk je ugrabio ovcu, pa je pastir išao za njom. Vuk je rekao: ’Koga će ona imati na dan (kada bude prepuštena) divljači, dan u kome ona neće imati drugog pastira osim mene?’ To vjerujemo ja, Ebu Bekr i Omer.’ A njih dvojica – izjavio je Ebu Seleme – nisu tada bili među tim svijetom (prisutni).“


 

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَتِ الأَنْصَارُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اقْسِمْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ إِخْوَانِنَا النَّخِيلَ‏.‏ قَالَ ‏ “‏ لاَ ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا تَكْفُونَا الْمَئُونَةَ وَنُشْرِكُكُمْ فِي الثَّمَرَةِ‏.‏ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا‏.‏

 

2325. PRIČAO NAM JE Hakem ibn Nafi‘, njega obavijestio Šu‘ajb, a ovoga Ebu Zinad prenoseći od A‘redža, da je Ebu Hurejra, radijallahu ‘anhu, kazao: – Ensarije su Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, rekli: „Podijeli palmovike između nas i naše braće muhadžira!” „Ne!“ – rekao je on. „Onda ćete nam pomagati u obradi i biti ortaci u plodu.“ „Čujemo i pokoravamo se.“ – rekli su doseljenici.


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ حَرَّقَ نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ وَقَطَعَ، وَهْىَ الْبُوَيْرَةُ، وَلَهَا يَقُولُ حَسَّانُ وَهَانَ عَلَى سَرَاةِ بَنِي لُؤَىٍّ حَرِيقٌ بِالْبُوَيْرَةِ مُسْتَطِيرٌ‏.‏

 

2326. PRIČAO NAM JE Musa ibn Isma‘il, njemu Džuvejrije prenoseći od Nafija, on od Abdullaha, radijallahu ‘anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, da je on zapalio palmovik plemena Benu-Nadir i isjekao ga. Palmovik bijaše na Buvejri u vezi s kojim je Hassan ispjevao: „Poniženo je i rastjerano roblje Benu Luejja paljenjem na Buvejri.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ قَيْسٍ الأَنْصَارِيِّ، سَمِعَ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ، قَالَ كُنَّا أَكْثَرَ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مُزْدَرَعًا، كُنَّا نُكْرِي الأَرْضَ بِالنَّاحِيَةِ مِنْهَا مُسَمًّى لِسَيِّدِ الأَرْضِ، قَالَ فَمِمَّا يُصَابُ ذَلِكَ وَتَسْلَمُ الأَرْضُ، وَمِمَّا يُصَابُ الأَرْضُ وَيَسْلَمُ ذَلِكَ، فَنُهِينَا، وَأَمَّا الذَّهَبُ وَالْوَرِقُ فَلَمْ يَكُنْ يَوْمَئِذٍ‏.‏

 

2327. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Mukatil, njega obavijestio Abdullah, a ovoga Jahja ibn Seid, prenoseći od Hanzale ibn Kajsa Ensarije, koji je čuo Rafija ibn Hadidža, kako je rekao: „Od stanovnika Medine najviše smo se mi bavili zemljoradnjom, uzimali smo pod zakup zemlju u dolini Medine koja je bila okružena za gospodara zemlje, i taj dio bi – rekao je Rafi‘ – nekada zadesila nesreća, a bila bi spašena ostala zemlja, a nekada bi pogodila nesreća ovu zemlju (zakupnika), a bila spašena ta (zakupodavca), pa nam je zabranjeno, a zlata i srebra tada nije bilo.”


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَامَلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ، فَكَانَ يُعْطِي أَزْوَاجَهُ مِائَةَ وَسْقٍ ثَمَانُونَ وَسْقَ تَمْرٍ وَعِشْرُونَ وَسْقَ شَعِيرٍ، فَقَسَمَ عُمَرُ خَيْبَرَ، فَخَيَّرَ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقْطِعَ لَهُنَّ مِنَ الْمَاءِ وَالأَرْضِ، أَوْ يُمْضِيَ لَهُنَّ، فَمِنْهُنَّ مَنِ اخْتَارَ الأَرْضَ وَمِنْهُنَّ مَنِ اخْتَارَ الْوَسْقَ، وَكَانَتْ عَائِشَةُ اخْتَارَتِ الأَرْضَ‏.‏

 

2328. PRIČAO NAM JE Ibrahim ibn Munzir, njemu Enes ibn Ijad, prenoseći od Ubejdullaha, a on od Nafija, da mu je Abdullah ibn Omer, radijallahu ‘anhuma, saopćio da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, dao obrađivati Hajber napola; što god bilo od njega od ploda ili usjeva. Svojim suprugama je davao po stotinu veskova: osamdeset veskova datula i dvadeset veskova ječma. Kasnije je Omer razdijelio Hajber i suprugama Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, dao pravo izbora: da im se dodijeli dio vode i zemlje, ili da im se produži (po ranijem). Neke od njih odabrale su zemlju, dok su druge odabrale veskove. Aiša, radijallahu anha, odabrala je zemlju.


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ عَامَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ‏.‏

 

2329. PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja ibn Seid prenoseći od Ubejdullaha, ovome je kazao Nafi‘ od ibn Omera, radijallahu ‘anhuma, koji je rekao: „Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, dao je obrađivati Hajber napola; što je god od njega bilo, bilo od ploda ili usjeva.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَمْرٌو قُلْتُ لِطَاوُسٍ لَوْ تَرَكْتَ الْمُخَابَرَةَ فَإِنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهُ‏.‏ قَالَ أَىْ عَمْرُو، إِنِّي أُعْطِيهِمْ وَأُغْنِيهِمْ، وَإِنَّ أَعْلَمَهُمْ أَخْبَرَنِي ـ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَنْهَ عَنْهُ، وَلَكِنْ قَالَ ‏ “‏ أَنْ يَمْنَحَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ عَلَيْهِ خَرْجًا مَعْلُومًا ‏”‏‏.‏

 

2330. PRIČAO NAM JE Ali ibn Abdullah, njemu Sufjan, da je Amr rekao: – Rekao sam Tavusu: „Da si ostavio davanje zemlje pod zakup, jer ima ih koji tvrde da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, to zabranio.” „O Amre, ja im je dajem i time im pomažem, a ja to uistinu znam od njih bolje. Saopćio mi je – mišljaše on na ibn Abbasa, radijallahu ‘anhuma – da Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, nije to zabranio, nego je rekao: ’Da neko od vas podari zemlju svome bratu, bolje mu je nego da za nju uzme zakupninu.’”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْطَى خَيْبَرَ الْيَهُودَ عَلَى أَنْ يَعْمَلُوهَا وَيَزْرَعُوهَا، وَلَهُمْ شَطْرُ مَا خَرَجَ مِنْهَا‏.‏

 

2331. PRIČAO NAM JE ibn Mukatil, njega obavijestio Abdullah, a ovoga Ubejdullah prenoseći od Nafija, da je Ibn Omer, radijallahu ‘anhuma, rekao: „Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, dao je Hajber Jevrejima da ga obrađuju i siju, a da oni od prinosa imaju polovinu.”


 

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ يَحْيَى، سَمِعَ حَنْظَلَةَ الزُّرَقِيَّ، عَنْ رَافِعٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا أَكْثَرَ أَهْلِ الْمَدِينَةِ حَقْلاً، وَكَانَ أَحَدُنَا يُكْرِي أَرْضَهُ، فَيَقُولُ هَذِهِ الْقِطْعَةُ لِي وَهَذِهِ لَكَ، فَرُبَّمَا أَخْرَجَتْ ذِهِ وَلَمْ تُخْرِجْ ذِهِ، فَنَهَاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

2332. PRIČAO NAM JE Sadeka ibn Fadl, da ga je obavijestio ibn Ujejne prenoseći od Jahjaa, koji je čuo Hanzalu Zurekija kako prenosi da je Rafi‘, radijallahu ‘anhu, rekao: „Mi smo se od stanovnika Medine najviše bavili zemljoradnjom. Neki od nas uzimali su njihovu zemlju pod zakup ugovarajući: ’Ovaj komad je moj, a onaj je tvoj!’, i ponekad bi ovaj rodio, a onaj ne bi, pa im je Vjerovjesnik sallallahu alejhi ve sellem, to zabranio.“


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَمْشُونَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ، فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ فِي جَبَلٍ، فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ فَانْطَبَقَتْ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا صَالِحَةً لِلَّهِ فَادْعُوا اللَّهَ بِهَا لَعَلَّهُ يُفَرِّجُهَا عَنْكُمْ‏.‏ قَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَلِي صِبْيَةٌ صِغَارٌ كُنْتُ أَرْعَى عَلَيْهِمْ، فَإِذَا رُحْتُ عَلَيْهِمْ حَلَبْتُ، فَبَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ أَسْقِيهِمَا قَبْلَ بَنِيَّ، وَإِنِّي اسْتَأْخَرْتُ ذَاتَ يَوْمٍ فَلَمْ آتِ حَتَّى أَمْسَيْتُ، فَوَجَدْتُهُمَا نَامَا، فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ، فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا، أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا، وَأَكْرَهُ أَنْ أَسْقِيَ الصِّبْيَةَ، وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ، حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا فَرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ‏.‏ فَفَرَجَ اللَّهُ فَرَأَوُا السَّمَاءَ‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنَّهَا كَانَتْ لِي بِنْتُ عَمٍّ أَحْبَبْتُهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ، فَطَلَبْتُ مِنْهَا فَأَبَتْ حَتَّى أَتَيْتُهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَبَغَيْتُ حَتَّى جَمَعْتُهَا، فَلَمَّا وَقَعْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ، فَقُمْتُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا فَرْجَةً‏.‏ فَفَرَجَ‏.‏ وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنِّي اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ، فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي‏.‏ فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ، فَرَغِبَ عَنْهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيهَا فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ‏.‏ فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرُعَاتِهَا فَخُذْ‏.‏ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَسْتَهْزِئْ بِي‏.‏ فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ بِكَ فَخُذْ‏.‏ فَأَخَذَهُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ مَا بَقِيَ، فَفَرَجَ اللَّهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ ابْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ فَسَعَيْتُ‏.‏

 

2333. PRIČAO NAM JE Ibrahim ibn Munzir, njemu Ebu Damre, a ovome Musa ibn Ukbe, prenoseći od Nafija, on od Abdullaha ibn Omera, radijallahu ‘anhuma, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Putovala su tri čovjeka pa ih je zadesila kiša i oni su se sklonili u pećinu u jednom brdu. Potom se na otvor njihove pećine sručila s brda velika stijena i zatvorila ih. Neko od njih je rekao: ’Razmotrite svoja dobra djela koja ste uradili u ime Allaha i u ime njih zamolite Allaha, možda će vam je on otkloniti.’ Tada je jedan od njih rekao: ’Bože moj, imao sam stare oronule roditelje i dosta male djece, a bio sam uz stoku i kada sam god s njom uvečer došao, pomuzao sam je i počeo napajanjem svojih roditelja prije svoje djece. Jednog dana zakasnio sam i nisam došao dok nisam omrknuo i našao sam ih da spavaju. Ja sam potom stoku pomuzao kao što sam to činio i ranije, stao više njihovih glava i bilo mi je žao da ih budim, a niti sam htio da napojim djecu koja su se kmezila oko mojih nogu sve dok se nije zora pojavila. Ako Ti smatraš da sam ja to radio samo radi Tebe, raspukni nam je malo da kroz nju vidimo nebo!’ I tako je Allah dao pa se ona razmakla, te su vidjeli nebo. Drugi je rekao: ’Bože moj, imao sam amidžičnu i volio je kako najviše mogu ljudi voljeti žene, pa sam od nje tražio (intimnost) i ona nije htjela dok joj ne dadnem stotinu zlatnika, pa sam ih tražio i sakupio, i kada sam pao među njene noge, ona je rekla: ’Božiji robe, boj se Allaha! Ne raskidaj opnu nevinosti (himen) osim s legalnim pravom na to!’ Ja sam odmah odustao, pa ako Ti smatraš da sam ja to učinio samo radi Tebe, otvori nam otvor!’ I otvor se još malo više proširio. Treći je rekao: ’Bože moj, ja sam unajmio radnika za ferek žita, pa kada je završio posao rekao je: ’Daj mi moje pravo (potraživanje)!’ Ja sam mu odmah ponudio, ali on ga nije htio primiti. Ja sam to kasnije stalno zasijavao i od toga nabavio dosta goveda i dao im pastire. Kasnije mi je on došao i rekao: ’Boj se Allaha!’ ’Idi do onih goveda i njihovih pastira i uzmi ih!’ ’Boj se Allaha i ne izigravaj me!’ – rekao je on. ’Ja te ne izigravam. Uzmi ih!’ On ih je tada uzeo, pa ako Ti smatraš da sam ja to činio samo radi Tebe, otvori nam otvor!’ Tada je Allah učinio da je otvor bio potpuno slobodan.“ Ebu Abdullah (Buharija) kaže: „Ibn Ukbe prenio je od Nafija (da je onaj drugi čovjek rekao): “… trudio sam se (umjesto) ‘tražio sam…’).”


 

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ لَوْلاَ آخِرُ الْمُسْلِمِينَ مَا فَتَحْتُ قَرْيَةً إِلاَّ قَسَمْتُهَا بَيْنَ أَهْلِهَا كَمَا قَسَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ‏.‏

 

2334. PRIČAO NAM JE Sadeka, njega obavijestio Abdurrahman prenoseći od Malika, on od Zejda ibn Esleme, a ovaj od svoga oca: „Omer, radijallahu ‘anhu, kazao je: ’Da nije kasnijih muslimana podijelio bih odmah svako osvojeno naselje onim koji imaju pravo na ratnu dobit, kao što je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, podijelio Hajber.’”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ أَعْمَرَ أَرْضًا لَيْسَتْ لأَحَدٍ فَهْوَ أَحَقُّ ‏”‏‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ قَضَى بِهِ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ فِي خِلاَفَتِهِ‏.‏

 

2335. PRIČAO NAM JE Jahja ibn Bukejr, njemu Lejs prenoseći od Ubejdullaha ibn Ebu Dža‘fera, on od Muhammeda ibn Abdurrahmana, ovaj od Urve, a on opet od Aiše, radijallahu anha, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Ko oživi zemlju koja ne pripada nikom, ona je njegova.” Urve je kazao: „Po ovom je sudio Omer u svom hilafetu.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُرِيَ وَهْوَ فِي مُعَرَّسِهِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ فِي بَطْنِ الْوَادِي، فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ بِبَطْحَاءَ مُبَارَكَةٍ‏.‏ فَقَالَ مُوسَى وَقَدْ أَنَاخَ بِنَا سَالِمٌ بِالْمُنَاخِ الَّذِي كَانَ عَبْدُ اللَّهِ يُنِيخُ بِهِ، يَتَحَرَّى مُعَرَّسَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ أَسْفَلُ مِنَ الْمَسْجِدِ الَّذِي بِبَطْنِ الْوَادِي، بَيْنَهُ وَبَيْنَ الطَّرِيقِ وَسَطٌ مِنْ ذَلِكَ‏.‏

 

2336. PRIČAO NAM JE Kutejbe, njemu Isma‘il ibn Dža‘fer, prenoseći od Musaa ibn Ukbe, on od Salima ibn Abdullaha ibn Omera, ovaj od svoga oca, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, viđen u svom odmaralištu u Zul-Hulejfi u dolini “Batnul-Vadi”, pa mu je rečeno: „Ti si u blagoslovenoj mekkanskoj dolini.” Musa je rekao: „Salim je s nama odsjeo i ostavio svoju devu na mjestu gdje je Abdullah ostavljao svoju devu, tražeći mjesto odmaranja Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, koje je bilo niže džamije koja se nalazila u sredini doline. Ono je bilo nekako na sredini između džamije i puta.”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ اللَّيْلَةَ أَتَانِي آتٍ مِنْ رَبِّي وَهْوَ بِالْعَقِيقِ أَنْ صَلِّ فِي هَذَا الْوَادِي الْمُبَارَكِ وَقُلْ عُمْرَةٌ فِي حَجَّةٍ ‏”‏‏.‏

 

2337. PRIČAO NAM JE Ishak ibn Ibrahim, njega obavijestio Šu‘ajb ibn Ishak, prenoseći od Evza‘ija, kojem je saopćio Jahja, koji je čuo od Ikrime, on od ibn Abbasa, ovaj od Omera, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Noćas mi je od Allaha došao posjetilac – a on bijaše tada u (dolini) Akiku – i naredio: ’Klanjaj u ovoj blagoslovnoj dolini i odluči: umru zajedno s hadžom.’”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ، حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُوسَى، أَخْبَرَنَا نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنهما ـ أَجْلَى الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ أَرْضِ الْحِجَازِ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا ظَهَرَ عَلَى خَيْبَرَ أَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ مِنْهَا، وَكَانَتِ الأَرْضُ حِينَ ظَهَرَ عَلَيْهَا لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم وَلِلْمُسْلِمِينَ، وَأَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ، مِنْهَا فَسَأَلَتِ الْيَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيُقِرَّهُمْ بِهَا أَنْ يَكْفُوا عَمَلَهَا وَلَهُمْ نِصْفُ الثَّمَرِ، فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ نُقِرُّكُمْ بِهَا عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا ‏”‏‏.‏ فَقَرُّوا بِهَا حَتَّى أَجْلاَهُمْ عُمَرُ إِلَى تَيْمَاءَ وَأَرِيحَاءَ‏.‏

 

2338. PRIČAO NAM JE Ahmed ibn Mikdam, njemu Fudajl ibn Sulejman, ovome Musa, a njega je obavijestio Nafi‘, prenoseći od ibn Omera, radijallahu ‘anhuma, koji je rekao: – Allahov je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem…, a Abdur-Rezzak je izjavio da ga je obavijestio ibn Džurejdž, kojem je pričao Musa ibn Ukbe, prenoseći od Nafija, on od ibn Omera, da je Omer ibn Hattab, radijallahu ‘anhu, raselio Jevreje i kršćane iz hidžaske zemlje, a Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kada je zavladao Hajberom htio je iz njega iseliti Jevreje, jer svaka zemlja u koju je on ušao pripada Allahu i Njegovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, i muslimanima. I kada je odlučio iseliti Jevreje iz Hajbera, Jevreji su tražili da ih zadrži u njemu da mu ga obrađuju i da imaju polovinu ploda. Tada im je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Zadržavam vas na toj zemlji koliko budemo htjeli.” Tako su se oni u njemu zadržali dok ih nije raselio u Tejmu i Erihu.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ أَبِي النَّجَاشِيِّ، مَوْلَى رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ سَمِعْتُ رَافِعَ بْنَ خَدِيجِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ عَمِّهِ، ظُهَيْرِ بْنِ رَافِعٍ قَالَ ظُهَيْرٌ لَقَدْ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَمْرٍ كَانَ بِنَا رَافِقًا‏.‏ قُلْتُ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَهْوَ حَقٌّ‏.‏ قَالَ دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ مَا تَصْنَعُونَ بِمَحَاقِلِكُمْ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ نُؤَاجِرُهَا عَلَى الرُّبُعِ وَعَلَى الأَوْسُقِ مِنَ التَّمْرِ وَالشَّعِيرِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ لا تَفْعَلُوا ازْرَعُوهَا أَوْ أَزْرِعُوهَا أَوْ أَمْسِكُوهَا ‏”‏‏.‏ قَالَ رَافِعٌ قُلْتُ سَمْعًا وَطَاعَةً‏.‏

 

2339. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Mukatil, njemu Abdullah, ovom Evza‘ija prenoseći od Ebu Nedžaša, oslobođenog roba Rafija ibn Hadidža, da je rekao: – Čuo sam Rafija ibn Hadidža ibn Rafija, on svoga strica Zuhejra ibn Rafija, da je Zuhejr kazao: „Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, zabranio nam je nešto i u tome je bio blag.” Rekao sam (kaže Rafi‘): „Ono što je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao, jeste sušta istina.” Rekao je Zuhejr: „Pozvao me je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, i rekao: ‘Šta radite s vašim njivama?’” „Dajemo ih.“ – rekao je on. „Obrađujte je sami, ili je dajite (besplatno) na obradu, ili je zadržite za sebe.“ „Rekao sam“ – kazao je Rafi‘: „’Čuo sam i pokoravam se!’”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانُوا يَزْرَعُونَهَا بِالثُّلُثِ وَالرُّبُعِ وَالنِّصْفِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا، فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو تَوْبَةَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا أَخَاهُ، فَإِنْ أَبَى فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ ‏”‏‏.‏

 

2340. PRIČAO NAM JE Ubejdullah ibn Musa, njega obavijestio Evza‘i prenoseći od Ataa, on od Džabira, radijallahu ‘anhu, da je rekao: … obrađivali su je na trećinu, četvrtinu i polovinu, pa je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Ko ima zemlju, neka je sobom obrađuje ili neka pokloni drugom (besplatno), ako on to neće uraditi (prihvatiti), pa neka je zadrži (za druge potrebe) kao svoju zemlju!” 2341. REKAO JE Rebi‘ ibn Nafi‘ Ebu Tevbe, da mu je pričao Mu‘avija prenoseći od Jahjaa, on od Ebu Seleme, ovaj od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, koji je rekao: – Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, izjavio je: „Ko ima zemlju, neka je sobom obrađuje ili neka je pokloni svome bratu, pa ako ne prihvati, neka zadrži svoju zemlju (za druge potrebe)!”


 

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ ذَكَرْتُهُ لِطَاوُسٍ فَقَالَ يُزْرِعُ، قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَنْهَ عَنْهُ وَلَكِنْ قَالَ ‏ “‏ أَنْ يَمْنَحَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ شَيْئًا مَعْلُومًا ‏”‏‏.‏

 

2342. PRIČAO NAM JE Kabise, njemu Sufjan, prenoseći od Amra: – Spomenuo sam gornje Tavusu, pa reče: „Može pod zakup, jer je ibn Abbas, radijallahu ‘anhuma, kazao: Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, to nije zabranio, već je rekao: ‘Da je neko od vas pokloni svome bratu, bolje mu je nego da uzme što određeno (od prihoda).’”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ يُكْرِي مَزَارِعَهُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَصَدْرًا مِنْ إِمَارَةِ مُعَاوِيَةَ‏.‏ ثُمَّ حُدِّثَ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ، فَذَهَبَ ابْنُ عُمَرَ إِلَى رَافِعٍ فَذَهَبْتُ مَعَهُ، فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ‏.‏ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّا كُنَّا نُكْرِي مَزَارِعَنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَا عَلَى الأَرْبِعَاءِ وَبِشَىْءٍ مِنَ التِّبْنِ‏.‏

 

2343. PRIČAO NAM JE Sulejman ibn Harb, njemu Hammad, prenoseći od Ejjuba, a on od Nafija, da je ibn Omer, radijallahu ‘anhuma, davao pod zakup svoje obradive parcele u doba Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, Ebu Bekra, Omera, Osmana i početkom uprave Mu‘avije. 2344. Kasnije je preneseno od Rafija ibn Hadidža, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, zabranio zakup njiva, pa je ibn Omer otišao do Rafija, a s njim otišao sam i ja, upitao ga i on mu je odgovorio: „Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, zabranio je zakup obradive zemlje.” „Pa ti dobro znaš – rekao je ibn Omer – da smo mi davali pod zakup nad potocima našu zemlju u doba Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, za ono što izrasta i za još nešto slame.“


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنْتُ أَعْلَمُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الأَرْضَ تُكْرَى‏.‏ ثُمَّ خَشِيَ عَبْدُ اللَّهِ أَنْ يَكُونَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَحْدَثَ فِي ذَلِكَ شَيْئًا لَمْ يَكُنْ يَعْلَمُهُ، فَتَرَكَ كِرَاءَ الأَرْضِ‏.‏

 

2345. PRIČAO NAM JE Jahja ibn Bukejr, njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, a on od ibn Šihaba: – Salim me je obavijestio da je Abdullah ibn Omer, radijallahu ‘anhuma, rekao: „Znam dobro da se zemlja u doba Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, davala pod zakup.” Kasnije se Abdullah bojao da Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, nije o tome rekao još nešto, što on nije znao, pa je napustio davati zemlju pod zakup.


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمَّاىَ، أَنَّهُمْ كَانُوا يُكْرُونَ الأَرْضَ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَا يَنْبُتُ عَلَى الأَرْبِعَاءِ أَوْ شَىْءٍ يَسْتَثْنِيهِ صَاحِبُ الأَرْضِ فَنَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَقُلْتُ لِرَافِعٍ فَكَيْفَ هِيَ بِالدِّينَارِ وَالدِّرْهَمِ فَقَالَ رَافِعٌ لَيْسَ بِهَا بَأْسٌ بِالدِّينَارِ وَالدِّرْهَمِ‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ وَكَانَ الَّذِي نُهِيَ عَنْ ذَلِكَ مَا لَوْ نَظَرَ فِيهِ ذَوُو الْفَهْمِ بِالْحَلاَلِ وَالْحَرَامِ لَمْ يُجِيزُوهُ، لِمَا فِيهِ مِنَ الْمُخَاطَرَةِ‏.‏

 

2346, 2347. PRIČAO NAM JE Amr ibn Halid, njemu Lejs prenoseći od Rebija ibn Ebu Abdurrahmana, on od Hanzale ibn Kajsa, ovaj od Rafija ibn Hadidža: „Pričao mi je moj otac da su ashabi davali pod zakup zemlju u doba Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, za ono što izrasta nad potocima (baricama) ili za još nešto što bi izuzeo sebi gospodar zemlje, pa je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, to zabranio.” Potom sam (kaže Hanzale) rekao Rafiju: „A kako je zakup za zlatnike i srebrenjake?” „Nije zabranjeno – rekao je Rafi‘ – ni za zlatnik ni za srebrenjak. Lejs je kazao: “Ono što je bilo zabranjeno, jeste to kada bi ga promotrili razumno učeni ljudi da li je dozvoljeno ili zabranjeno i ne bi ga dozvolili, jer u njemu ima rizika (opasnosti).”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، حَدَّثَنَا هِلاَلٌ، وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَوْمًا يُحَدِّثُ وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ ‏ “‏ أَنَّ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ فِي الزَّرْعِ فَقَالَ لَهُ أَلَسْتَ فِيمَا شِئْتَ قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَزْرَعَ‏.‏ قَالَ فَبَذَرَ فَبَادَرَ الطَّرْفَ نَبَاتُهُ وَاسْتِوَاؤُهُ وَاسْتِحْصَادُهُ، فَكَانَ أَمْثَالَ الْجِبَالِ فَيَقُولُ اللَّهُ دُونَكَ يَا ابْنَ آدَمَ، فَإِنَّهُ لاَ يُشْبِعُكَ شَىْءٌ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ الأَعْرَابِيُّ وَاللَّهِ لاَ تَجِدُهُ إِلاَّ قُرَشِيًّا أَوْ أَنْصَارِيًّا، فَإِنَّهُمْ أَصْحَابُ زَرْعٍ، وَأَمَّا نَحْنُ فَلَسْنَا بِأَصْحَابِ زَرْعٍ‏.‏ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

2348. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Sinan, njemu Fulejh, a ovome Hilal…, a preko drugog niza prenosilaca, kazao nam je Abdullah ibn Muhammed, njemu Ebu Amir, ovome Fulejh, prenoseći od Hilala ibn Alije, on od Ataa ibn Jesara, ovaj od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, pričao jednog dana, a kod njega je bio i jedan beduin: – Jedan čovjek dženetlija molio je od svog Gospodara odobrenje za sjetvu, pa mu je on rekao: „Zar nisi dobio ono što si htio?” „Svakako, ali ja volim – odgovorio je on – da obrađujem zemlju.“ „Potom je on – rekao je Alejhisselam – posijao usjev i njegovo rastinje umače migu oka: izraste, pokosi ga i bi poput brda.“ Tada Uzvišeni Allah reče: „Čovječe, uzmi ga! Samo tebe neće ništa zasititi.” Tom prilikom beduin reče: „Bogami, takvog imaš samo Kurejšiju ili ensariju, jer su oni poljoprivrednici, a što se tiče nas, mi se ne bavimo poljoprivredom.”, na što se Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, nasmija.


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ إِنَّا كُنَّا نَفْرَحُ بِيَوْمِ الْجُمُعَةِ، كَانَتْ لَنَا عَجُوزٌ تَأْخُذُ مِنْ أُصُولِ سِلْقٍ لَنَا كُنَّا نَغْرِسُهُ فِي أَرْبِعَائِنَا فَتَجْعَلُهُ فِي قِدْرٍ لَهَا فَتَجْعَلُ فِيهِ حَبَّاتٍ مِنْ شَعِيرٍ لاَ أَعْلَمُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ لَيْسَ فِيهِ شَحْمٌ وَلاَ وَدَكٌ، فَإِذَا صَلَّيْنَا الْجُمُعَةَ زُرْنَاهَا فَقَرَّبَتْهُ، إِلَيْنَا فَكُنَّا نَفْرَحُ بِيَوْمِ الْجُمُعَةِ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ وَمَا كُنَّا نَتَغَدَّى وَلاَ نَقِيلُ إِلاَّ بَعْدَ الْجُمُعَةَ‏.‏

 

2349. PRIČAO NAM JE Kutejbe ibn Seid, njemu Ja‘kub, prenoseći od Ebu Hazima, on od Sehla ibn Sa‘da, radijallahu ‘anhu, koji je rekao: „Mi smo se stvarno veselili u petak. Imali smo jednu staricu koja nam je uzimala korijenje pazije koju smo sadili po našim baricama. Ona ih je stavljala u lonac i potom bi u njega stavila još nekoliko zrna ječma. Ne znam (kaže Ja‘kub) da je Sehl išta rekao, osim da u njemu nije bilo ni loja niti mesne vode. Pa kada smo god klanjali džuma-namaz, posjetili smo je; ona bi ga nama primakla i mi smo se zbog toga radovali petku, a nismo ručavali niti spavali nego samo poslije džuma-namaza.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ يَقُولُونَ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ يُكْثِرُ الْحَدِيثَ‏.‏ وَاللَّهُ الْمَوْعِدُ، وَيَقُولُونَ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ لاَ يُحَدِّثُونَ مِثْلَ أَحَادِيثِهِ وَإِنَّ إِخْوَتِي مِنَ الْمُهَاجِرِينَ كَانَ يَشْغَلُهُمُ الصَّفْقُ بِالأَسْوَاقِ، وَإِنَّ إِخْوَتِي مِنَ الأَنْصَارِ كَانَ يَشْغَلُهُمْ عَمَلُ أَمْوَالِهِمْ، وَكُنْتُ امْرَأً مِسْكِينًا أَلْزَمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مِلْءِ بَطْنِي، فَأَحْضُرُ حِينَ يَغِيبُونَ وَأَعِي حِينَ يَنْسَوْنَ، وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا ‏”‏ لَنْ يَبْسُطَ أَحَدٌ مِنْكُمْ ثَوْبَهُ حَتَّى أَقْضِيَ مَقَالَتِي هَذِهِ، ثُمَّ يَجْمَعَهُ إِلَى صَدْرِهِ، فَيَنْسَى مِنْ مَقَالَتِي شَيْئًا أَبَدًا ‏”‏‏.‏ فَبَسَطْتُ نَمِرَةً لَيْسَ عَلَىَّ ثَوْبٌ غَيْرَهَا، حَتَّى قَضَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ، ثُمَّ جَمَعْتُهَا إِلَى صَدْرِي، فَوَالَّذِي بَعَثَهُ بِالْحَقِّ مَا نَسِيتُ مِنْ مَقَالَتِهِ تِلْكَ إِلَى يَوْمِي هَذَا، وَاللَّهِ لَوْلاَ آيَتَانِ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَا حَدَّثْتُكُمْ شَيْئًا أَبَدًا ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏الرَّحِيمُ‏}‏

 

2350. PRIČAO NAM JE Musa ibn Isma‘il, njemu Ibrahim ibn Sa‘d, prenoseći od ibn Šihaba, on od A‘redža, a ovaj od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, koji je rekao: – Ashabi govore: „Ebu Hurejra prenosi mnoge hadise.”, a Allah je odredio mjesto svačijeg dolaska. Oni govore: „Ni muhadždžiri ni ensarije ne prenose onoliko hadisa koliko ih on prenosi.” Međutim, moju braću muhadžire zabavilo je mahanje ruku po trgovima, a moju braću ensarije zabavio je posao oko njihovih dobara, a ja sam bio čovjek siromah, držao se Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, uz ono što mi je dovoljno od hrane. Tako sam bio uz njega kada su oni bili odsutni i upamtio sam što oni ne znaju. A Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, jednog je dana rekao: „Neće biti nijednog od vas koji zadrži prostrtu svoju odjeću sve dok ja ne završim ovaj svoj govor i tek tada je privije na svoja prsa, a da će išta zaboraviti od moga predavanja.” Tada sam prostro svoj vuneni prugasti ogrtač, a na meni nije bilo druge (gornje) odjeće osim njega, i kada je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, završio svoje predavanje, privio sam ga svojim grudima i tako mi Onoga koji ga je poslao sa Istinom, nisam od toga njegova govora do danas ništa zaboravio. Bogami, ne bih vam nikad ništa ispričao, da u Allahovoj Knjizi nemaju ova dva ajeta: “Zaista oni koji skrivaju što im je objavljeno od jasnih dokaza…” pa do Njegovih riječi: “… Milostiv”.