O presudama

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَنْ أَطَاعَنِي فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ، وَمَنْ عَصَانِي فَقَدْ عَصَى اللَّهَ، وَمَنْ أَطَاعَ أَمِيرِي فَقَدْ أَطَاعَنِي، وَمَنْ عَصَى أَمِيرِي فَقَدْ عَصَانِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, njemu Abdullah, a ovom Junus, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ko se pokorava meni — taj se pokorava i Allahu, a ko je neposlušan meni — taj je neposlušan i Allahu. Ko se pokori mome namjesniku — taj se pokorio i meni, a ko nije poslušan mome namjesniku — taj nije poslušan ni meni.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ أَلاَ كُلُّكُمْ رَاعٍ، وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، فَالإِمَامُ الَّذِي عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى أَهْلِ بَيْتِ زَوْجِهَا وَوَلَدِهِ وَهِيَ مَسْئُولَةٌ عَنْهُمْ، وَعَبْدُ الرَّجُلِ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهْوَ مَسْئُولٌ عَنْهُ، أَلاَ فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, a ovom Abdullah b. Dinar, prenoseći od Abdullaha b. Omera da je Allahov Poslanik , a.s., rekao: “Zaista je svako od vas pastir, i svako će biti odgovoran za svoje stado. Vrhovni vođa, koji vodi narod, pastir je tome narodu, i odgovoran je za njega. Čovjek je pastir svojoj porodici, i odgovoran je za nju. Žena je pastir porodici svoga muža, i odgovorna je za nju. Čovjekov je sluga pastir u imetku svoga gospodara, i odgovoran je za njega. Zaista ste svi vi pastiri, i svi ste vi odgovorni za ono što vam je povjereno!”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ يُحَدِّثُ أَنَّهُ بَلَغَ مُعَاوِيَةَ وَهْوَ عِنْدَهُ فِي وَفْدٍ مِنْ قُرَيْشٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَيَكُونُ مَلِكٌ مِنْ قَحْطَانَ فَغَضِبَ، فَقَامَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّ رِجَالاً مِنْكُمْ يُحَدِّثُونَ أَحَادِيثَ لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ، وَلاَ تُؤْثَرُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأُولَئِكَ جُهَّالُكُمْ، فَإِيَّاكُمْ وَالأَمَانِيَّ الَّتِي تُضِلُّ أَهْلَهَا، فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّ هَذَا الأَمْرَ فِي قُرَيْشٍ، لاَ يُعَادِيهِمْ أَحَدٌ إِلاَّ كَبَّهُ اللَّهُ عَلَى وَجْهِهِ مَا أَقَامُوا الدِّينَ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ نُعَيْمٌ عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, a on od Muhammeda b. Džubejra b. Mut‘ima da je kazivao: “Kada je jedno izaslanstvo Kurejša posjetilo Muaviju, on je saznao da je Abdullah b. Amr pričao kako će neki kralj biti iz plemena Kahtan. To ga je rasrdilo, pa je ustao, iskazao zahvalu i pohvalu Uzvišenom Allahu, onako kako to Njemu dolikuje, a zatim rekao: ‘Ja sam čuo da neki vaši ljudi pričaju kojekakve priče, priče koje nemaju osnovu niti u Allahovoj knjizi niti u predanjima od Allahovog Poslanika, a.s. Ti su ljudi neznalice! Čuvajte se lažnih nada, koje odvode u zabludu one što ih gaje. Ja sam čuo Allahovog Poslanika, a.s., kad je rekao: ‘Ovaj hilafet pripada Kurejšu sve dok se oni budu pridržavali vjere. Ko im iskaže neprijateljstvo — Allah će ga sunovratiti licem u vatru!‘“ Isti hadis Nuajm prenosi od Ibn-Mubareka, ovaj od Ma‘mera, on od Zuhrija, a ovaj od Muhammeda b. Džubejra.


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، قَالَ ابْنُ عُمَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ يَزَالُ الأَمْرُ فِي قُرَيْشٍ مَا بَقِيَ مِنْهُمُ اثْنَانِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, njemu Asim b. Muhammed, prenoseći od svoga oca, a on od Ibn-Omera da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ovaj će hilafet ostati pripadnicima Kurejša sve dok ih budu makar dvojica.”


 

حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ حَسَدَ إِلاَّ فِي اثْنَتَيْنِ، رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً فَسَلَّطَهُ عَلَى هَلَكَتِهِ فِي الْحَقِّ، وَآخَرُ آتَاهُ اللَّهُ حِكْمَةً فَهْوَ يَقْضِي بِهَا وَيُعَلِّمُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Šihab b. Abbad, njemu Ibrahim b. Humejd, a ovom Ismail, prenoseći od Kajsa, a on od Abdullaha da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Nikome nije dopušteno zavidjeti osim dvojici: čovjeku kojem je Allah dao imetak pa ga on troši na Njegovu putu, i čovjeku kome je Allah dao Kur‘an (mudrost) pa on na osnovu njega sudi i druge njemu poučava.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ اسْمَعُوا وَأَطِيعُوا وَإِنِ اسْتُعْمِلَ عَلَيْكُمْ عَبْدٌ حَبَشِيٌّ كَأَنَّ رَأْسَهُ زَبِيبَةٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja b. Seid, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Ebu-Tejjaha, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Pokoravajte se vođi makar on bio i abesinski rob čija glava sliči suhom zrnu grožđa!”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنِ الْجَعْدِ، عَنْ أَبِي رَجَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، يَرْوِيهِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَنْ رَأَى مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا فَكَرِهَهُ فَلْيَصْبِرْ، فَإِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ يُفَارِقُ الْجَمَاعَةَ شِبْرًا فَيَمُوتُ إِلاَّ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, njemu Hammad, a ovom Dža‘d, prenoseći od Ebu-Redžaa, a on od Ibn-Abbasa da je Allahov Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko od vas u svoga vođe vidi nešto što mu se ne sviđa, neka se strpi, jer ko se god udalji od zajednice za samo jedan pedalj i umre u tom stanju — umro je kao što umiru neznabošci.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ عَلَى الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ، فِيمَا أَحَبَّ وَكَرِهَ، مَا لَمْ يُؤْمَرْ بِمَعْصِيَةٍ، فَإِذَا أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلاَ سَمْعَ وَلاَ طَاعَةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja b. Seid, a ovom Ubejdullah, prenoseći od Nafija, a on od Abdullaha, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Musliman je dužan pokoravati se kako u onome što mu se sviđa tako i onome što mu se ne sviđa, sve dok mu se ne naredi da čini grijeh. A ako mu se naredi da čini grijeh, tada nema pokornosti!”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ رَجُلاً مِنَ الأَنْصَارِ وَأَمَرَهُمْ أَنْ يُطِيعُوهُ، فَغَضِبَ عَلَيْهِمْ وَقَالَ أَلَيْسَ قَدْ أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ تُطِيعُونِي قَالُوا بَلَى‏.‏ قَالَ عَزَمْتُ عَلَيْكُمْ لَمَا جَمَعْتُمْ حَطَبًا وَأَوْقَدْتُمْ نَارًا، ثُمَّ دَخَلْتُمْ فِيهَا، فَجَمَعُوا حَطَبًا فَأَوْقَدُوا، فَلَمَّا هَمُّوا بِالدُّخُولِ فَقَامَ يَنْظُرُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ، قَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّمَا تَبِعْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِرَارًا مِنَ النَّارِ، أَفَنَدْخُلُهَا، فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ خَمَدَتِ النَّارُ، وَسَكَنَ غَضَبُهُ، فَذُكِرَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ لَوْ دَخَلُوهَا مَا خَرَجُوا مِنْهَا أَبَدًا، إِنَّمَا الطَّاعَةُ فِي الْمَعْرُوفِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs b. Gijas, njemu njegov otac, a ovom A‘meš, prenoseći od Sa‘da b. Ubejda, ovaj od Ebu-Abdur-Rahmana, a on od Alije, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov je Vjerovjesnik, a.s., poslao jednu izvidnicu i na njeno čelo postavio nekog ensariju, naredivši (ostalima) da mu budu pokorni. Ovaj se, međutim, na njih naljutio i rekao im: ‘Zar Vjerovjesnik, a.s., nije naredio da mi se pokoravate?‘ — ‘Svakako!‘, odgovorili su oni. ‘Ja sam odlučio‘, reče on, ‘da vi sakupite drva i zapalite vatru, a zatim da uđete u nju.‘ Oni su sakupili drva i zapalili vatru, ali kad htjedoše ući u nju, pogledaše jedni u druge, a onda jedan od njih reče: ‘Mi smo odlučili slijediti Vjerovjesnika, a.s., kako bismo pobjegli od vatre, pa zar da u nju uđemo?!‘ I dok su oni bili u takvom stanju, vatra je oslabila, a i njegove je srdžbe nestalo. To su (poslije) spomenuli Vjerovjesniku, a.s., pa je on rekao: ‘Da su tada ušli u vatru, nikada iz nje ne bi izišli! Zaista se pokorava samo u onome što je dopušteno.‘”


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ لاَ تَسْأَلِ الإِمَارَةَ، فَإِنَّكَ إِنْ أُعْطِيتَهَا عَنْ مَسْأَلَةٍ وُكِلْتَ إِلَيْهَا، وَإِنْ أُعْطِيتَهَا عَنْ غَيْرِ مَسْأَلَةٍ أُعِنْتَ عَلَيْهَا، وَإِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، فَكَفِّرْ يَمِينَكَ، وَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hadždžadž b. Minhal, njemu Džerir b. Hazim, a ovom Hasan, prenoseći od Abdur-Rahmana b. Semure (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. mi je, rekao: ‘Abdur-Rahmane, ne traži vlast, jer ako je na svoje traženje dobiješ, predat ćeš joj se (i neće ti se pomoći), a ako je dobiješ, ne tražeći je, bit ćeš potpomognut u njoj. Ako se zakuneš, a onda vidiš da je nešto drugo bolje od toga, iskupi se za svoju prekršenu zakletvu i uradi ono u čemu je veće dobro.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ سَمُرَةَ، لاَ تَسْأَلِ الإِمَارَةَ، فَإِنْ أُعْطِيتَهَا عَنْ مَسْأَلَةٍ وُكِلْتَ إِلَيْهَا، وَإِنْ أُعْطِيتَهَا عَنْ غَيْرِ مَسْأَلَةٍ أُعِنْتَ عَلَيْهَا، وَإِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، فَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ، وَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Ma‘mer, njemu Abdul-Varis, a ovom Junus, prenoseći od Hasana, ovaj od Abdur-Rahmana b. Semure (da je kazivao): “Allahov mi je Poslanik, a.s., rekao: ‘Abdur-Rahmane, sine Semurin, ne traži vlast, jer ako je na svoje traženje dobiješ, predat ćeš joj se (i neće ti se pomoći), a ako je dobiješ, ne tražeći je, bit ćeš potpomognut u njoj. Ako se zakuneš, a onda vidiš da je nešto drugo bolje od toga, uradi ono što je bolje, a za svoju se prekršenu zakletvu iskupi.‘“


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّكُمْ سَتَحْرِصُونَ عَلَى الإِمَارَةِ، وَسَتَكُونُ نَدَامَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَنِعْمَ الْمُرْضِعَةُ وَبِئْسَتِ الْفَاطِمَةُ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُمْرَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَوْلَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, njemu Ibn-Ebu-Zi‘b, prenoseći od Seida Makburija, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Vi ćete mnogo težiti za vlašću, a ona će na Sudnjem danu biti posljednja. Divna li je dojilja, a ružna li je ona koja odbija dijete od dojenja!” Isti ovakav hadis Muhammed b. Beššar prenosi od Abdullaha b. Humrana, ovaj od Abdul-Hamida b. Džafera, on od Seida Makburija, ovaj od Omera b. Hakema, a on od Ebu-Hurejre.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَرَجُلاَنِ مِنْ قَوْمِي فَقَالَ أَحَدُ الرَّجُلَيْنِ أَمِّرْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ وَقَالَ الآخَرُ مِثْلَهُ‏.‏ فَقَالَ ‏ “‏ إِنَّا لاَ نُوَلِّي هَذَا مَنْ سَأَلَهُ، وَلاَ مَنْ حَرَصَ عَلَيْهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Ala‘, njemu Ebu-Usama, a ovom Burejd, prenoseći od Ebu-Burde, a on od Ebu-Musaa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Ušao sam kod Allahovog Vjerovjesnika, a.s., zajedno s još dvojicom ljudi iz moga plemena, pa je jedan od njih rekao: ‘Allahov Poslaniče, postavi nas za namjesnike!‘, a i drugi je ponovio iste te riječi. ‘Mi ne dajemo vlast onome koji je traži i žudi za njom!‘, odgovori im Poslanik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَشْهَبِ، عَنِ الْحَسَنِ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زِيَادٍ، عَادَ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ إِنِّي مُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ مَا مِنْ عَبْدٍ اسْتَرْعَاهُ اللَّهُ رَعِيَّةً، فَلَمْ يَحُطْهَا بِنَصِيحَةٍ، إِلاَّ لَمْ يَجِدْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, a njemu Ebu-Ešheb, prenoseći od Hasana (da je kazivao): “Ubejdullah b. Zijad obišao je bolesnog Ma‘kila b. Jesara pred njegovu smrt, pa mu je Ma‘kil rekao: ‘Ispričat ću ti jedan hadis što sam ga čuo od Allahovog Poslanika, a.s.: ‘Kojem god robu Allahovom voljom bude data uprava nad nekim, a ne bude savjetovao ljude — taj neće osjetiti dženetskog mirisa‘, rekao je Poslanik, a.s.‘”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ، قَالَ زَائِدَةُ ذَكَرَهُ عَنْ هِشَامٍ، عَنِ الْحَسَنِ، قَالَ أَتَيْنَا مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ نَعُودُهُ فَدَخَلَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ أُحَدِّثُكَ حَدِيثًا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ مَا مِنْ وَالٍ يَلِي رَعِيَّةً مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَيَمُوتُ وَهْوَ غَاشٌّ لَهُمْ، إِلاَّ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak b. Mensur, prenoseći od Husejna Džufija da je Zaida kazivao — a to je spomenuo i Hišam — prenoseći od Hasana da je rekao: “Došli smo obići Ma‘kila b. Jesara u bolesti, pa je došao i Ubejdullah, kome je Ma‘kil rekao: ‘Ispričat ću ti hadis što sam ga čuo od Allahovog Poslanika, a.s.: ‘Kojem se god namjesniku da uprava nad muslimanima, pa umre iznevjerivši ih — Allah mu neće dopustiti ulazak u Džennet‘, rekao je Poslanik, a.s.‘”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنِ طَرِيفٍ أَبِي تَمِيمَةَ، قَالَ شَهِدْتُ صَفْوَانَ وَجُنْدَبًا وَأَصْحَابَهُ وَهْوَ يُوصِيهِمْ فَقَالُوا هَلْ سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏”‏ مَنْ سَمَّعَ سَمَّعَ اللَّهُ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ـ قَالَ ـ وَمَنْ يُشَاقِقْ يَشْقُقِ اللَّهُ عَلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا أَوْصِنَا‏.‏ فَقَالَ‏”‏ إِنَّ أَوَّلَ مَا يُنْتِنُ مِنَ الإِنْسَانِ بَطْنُهُ، فَمَنِ اسْتَطَاعَ أَنْ لاَ يَأْكُلَ إِلاَّ طَيِّبًا فَلْيَفْعَلْ، وَمَنِ اسْتَطَاعَ أَنْ لاَ يُحَالَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجَنَّةِ بِمِلْءِ كَفِّهِ مِنْ دَمٍ أَهْرَاقَهُ فَلْيَفْعَلْ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ لأَبِي عَبْدِ اللَّهِ مَنْ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جُنْدَبٌ قَالَ نَعَمْ جُنْدَبٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak Vasiti, njemu Halid, prenoseći od Džurejrija da je Tarif Ebu-Temima kazivao: “Prisustvovao sam jednom skupu kojem su prisustvovali i Safvan, Džundub te njegovi drugovi. On (Džundub) im je davao neke savjete, pa su oni upitali: ‘Jesi li ti išta o tome čuo od Allahovog Poslanika, a.s.?‘ — ‘Čuo sam ga‘, odgovori on, ‘kad je rekao: ‘Ko god nešto radi da bi se o njemu čulo — Uzvišeni će Allah na Sudnjem danu iznijeti to na vidjelo. Ko drugima otežava — Allah će njemu otežati na Sudnjem danu!‘ — ‘Posavjetuj nas!‘, rekoše oni, a on nastavi: ‘Ko je u stanju jesti samo ono što je dobro neka to i čini, jer prvo što će kod čovjeka istruhnuti jeste stomak. Ko je u stanju spriječiti da se, zbog šake prolivene krvi, između njega i Dženneta postavi pregrada neka to i učini!‘“ Pitao sam Ebu-Abdullaha: “Ko je rekao: ‘Čuo sam Allahovog Poslanika, a.s…‘? Džundub?” — “Da, Džundub”, odgovorio je.


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا وَالنَّبِيُّ، صلى الله عليه وسلم خَارِجَانِ مِنَ الْمَسْجِدِ فَلَقِيَنَا رَجُلٌ عِنْدَ سُدَّةِ الْمَسْجِدِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَا أَعْدَدْتَ لَهَا ‏”‏ فَكَأَنَّ الرَّجُلَ اسْتَكَانَ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَعْدَدْتُ لَهَا كَبِيرَ صِيَامٍ وَلاَ صَلاَةٍ وَلاَ صَدَقَةٍ، وَلَكِنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Ebu-Šejba, njemu Džerir, a ovom Mensur, prenoseći od Salima b. Ebu-Dža‘da, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je kazivao: “Jednom dok sam iz džamije izlazio s Allahovim Poslanikom, a.s., zaustavio nas je na vratima neki čovjek i upitao: ‘Allahov Poslaniče, kada će doći Sudnji dan?‘ — ‘A kako si se za njega pripremio?‘, upita ga Vjerovjesnik, a.s. Izgleda da je ovaj čovjek bio zatečen, pa reče: ‘Allahov Poslaniče, ja nisam za njega pripremio mnogo posta, namaza ili milostinje, ali ja volim Uzvišenog Allaha i Njegova Poslanika!‘ — ‘Ti si s onim koga voliš!‘, odgovori mu Poslanik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، يَقُولُ لاِمْرَأَةٍ مِنْ أَهْلِهِ تَعْرِفِينَ فُلاَنَةَ قَالَتْ نَعَمْ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِهَا وَهْىَ تَبْكِي عِنْدَ قَبْرٍ فَقَالَ ‏”‏ اتَّقِي اللَّهَ وَاصْبِرِي ‏”‏‏.‏ فَقَالَتْ إِلَيْكَ عَنِّي، فَإِنَّكَ خِلْوٌ مِنْ مُصِيبَتِي‏.‏ قَالَ فَجَاوَزَهَا وَمَضَى فَمَرَّ بِهَا رَجُلٌ فَقَالَ مَا قَالَ لَكِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَتْ مَا عَرَفْتُهُ قَالَ إِنَّهُ لَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَجَاءَتْ إِلَى بَابِهِ فَلَمْ تَجِدْ عَلَيْهِ بَوَّابًا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا عَرَفْتُكَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّ الصَّبْرَ عِنْدَ أَوَّلِ صَدْمَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak b. Mensur, njemu Abdus-Samed, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Sabita Bunanija da je kazivao: “Enes b. Malik upitao je neku svoju rodicu: ‘Poznaješ li tu i tu ženu?‘ — ‘Da‘, odgovorila je ona. ‘Allahov je Vjerovjesnik, a.s.‘, reče on ‘prošao jednom pored nje, dok je ona kod kabura plakala, i rekao joj: ‘Boj se Allaha i strpi se!‘ — ‘Udalji se od mene‘, reče mu ona, ‘tebe nije zadesilo ono što je zadesilo mene!‘ Poslanik, a.s. je, prošao pored nje i udaljio se. Naišao je potom neki drugi čovjek pored nje i upitao je: ‘Šta ti je rekao Allahov Poslanik, a.s.?‘ — ‘Nisam znala da je to bio on‘, odgovorila je ona. ‘Zaista je to bio Allahov Poslanik, a.s.‘, reče on. Nakon toga ona je otišla do njegovih vrata, ali na njima nije našla vratara, pa je povikala: ‘Allahov Poslaniče, tako mi Allaha, nisam znala da si ono bio ti!‘ — ‘Zaista se strpljivost pokazuje kod prvog udarca!‘, odgovori joj on.‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ الذُّهْلِيُّ، حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ ثُمَامَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ قَيْسَ بْنَ سَعْدٍ، كَانَ يَكُونُ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَنْزِلَةِ صَاحِبِ الشُّرَطِ مِنَ الأَمِيرِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Halid Zuhli, a njemu Muhammed b. Abdullah Ensari, prenoseći od svoga oca, ovaj od Sumame, a on od Enesa b. Malika da je rekao: “Kajs b. Sa‘d bio je u odnosu na Vjerovjesnika, a.s., kao šef policije u odnosu na vladara.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ قُرَّةَ، حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَهُ وَأَتْبَعَهُ بِمُعَاذٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, tj. Kattan, a ovom Kurra b. Halid, prenoseći od Humejda b. Hilala, a on od Ebu-Burde (da je rekao): “Kazivao je Ebu-Musa da ga je Vjerovjesnik, a.s., poslao (u Jemen), a za njim je spremio Muaza.”


 

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا مَحْبُوبُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، أَنَّ رَجُلاً، أَسْلَمَ ثُمَّ تَهَوَّدَ، فَأَتَى مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَهْوَ عِنْدَ أَبِي مُوسَى فَقَالَ مَا هَذَا قَالَ أَسْلَمَ ثُمَّ تَهَوَّدَ‏.‏ قَالَ لاَ أَجْلِسُ حَتَّى أَقْتُلَهُ، قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO MI JE Abdullah b. Sabah, njemu Mahbub b. Hasan, a ovom Halid, prenoseći od Humejda b. Hilala, ovaj od Ebu-Burde, a on od Ebu-Musaa (da je kazivao): “Neki je čovjek primio islam, da bi potom prihvatio židovstvo. Tog je čovjeka, kada je došao Ebu-Musau, vidio Muaz b. Džebel. ‘Šta je s ovim čovjekom?‘, upitao je. ‘Bio je primio islam, ali je potom prihvatio židovstvo‘, odgovorio je Ebu-Musa. ‘Neću sjesti sve dok se ovaj čovjek ne pogubi; takva je Allahova odredba i odredba Njegova Poslanika, a.s.!‘, reče na to Muaz.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ، سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ كَتَبَ أَبُو بَكْرَةَ إِلَى ابْنِهِ وَكَانَ بِسِجِسْتَانَ بِأَنْ لاَ تَقْضِيَ بَيْنَ اثْنَيْنِ وَأَنْتَ غَضْبَانُ، فَإِنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لاَ يَقْضِيَنَّ حَكَمٌ بَيْنَ اثْنَيْنِ وَهْوَ غَضْبَانُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, a ovom Abdul-Melik b. Umejr, prenoseći od Abdur-Rahmana b. Ebu-Bekre da je kazivao: “Ebu-Bekra svome je sinu, koji je bio u Sidžistanu, pisao: ‘Ne donosi presudu dvojici ljudi koji se spore u srdžbi, jer sam ja čuo Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: ‘Neka nijedan vladar ne donosi presudu dvojiici koji se spore dok su u srdžbi‘‘, (stajalo je u pismu).”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنِّي وَاللَّهِ لأَتَأَخَّرُ عَنْ صَلاَةِ الْغَدَاةِ مِنْ أَجْلِ فُلاَنٍ، مِمَّا يُطِيلُ بِنَا فِيهَا‏.‏ قَالَ فَمَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَطُّ أَشَدَّ غَضَبًا فِي مَوْعِظَةٍ مِنْهُ يَوْمَئِذٍ، ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّ مِنْكُمْ مُنَفِّرِينَ، فَأَيُّكُمْ مَا صَلَّى بِالنَّاسِ فَلْيُوجِزْ، فَإِنَّ فِيهِمُ الْكَبِيرَ وَالضَّعِيفَ وَذَا الْحَاجَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Mukatil, njemu Abdullah, a ovom Ismail b. Ebu-Halid, prenoseći od Kajsa b. Ebu-Hazima, a on od Ebu-Mesuda Ensarija da je kazivao: “Neki je čovjek došao Allahovom Poslaniku, a.s., i rekao mu: ‘Allahov Poslaniče, ja ne prisustvujem sabah-namazu zbog tog i tog imama, koji odulji s namazom!‘ Nikada nisam vidio Vjerovjesnika, a.s., da se više naljutio dok je govorio kao toga dana. ‘O ljudi‘, rekao je, ‘zaista neki svojim postupcima odvraćaju ljude od džemata. Ko od vas bude klanjao kao imam neka ne dulji, jer među vama se nalaze stari, nemoćni i oni koji imaju neku potrebu!‘”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي يَعْقُوبَ الْكِرْمَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، قَالَ مُحَمَّدٌ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، طَلَّقَ امْرَأَتَهُ وَهْىَ حَائِضٌ، فَذَكَرَ عُمَرُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَتَغَيَّظَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏ “‏ لِيُرَاجِعْهَا، ثُمَّ لْيُمْسِكْهَا حَتَّى تَطْهُرَ، ثُمَّ تَحِيضَ فَتَطْهُرَ، فَإِنْ بَدَا لَهُ أَنْ يُطَلِّقَهَا فَلْيُطَلِّقْهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Ebu-Jakub Kermani, njemu Hassan b. Ibrahim, a ovom Junus, prenoseći od Muhammeda, a on od Salima da je kazivao: “Pričao mi je Abdullah b. Omer da se od svoje žene razveo u vrijeme dok je ona imala mjesečno pranje. Omer je to kazao Vjerovjesniku, a.s., i to ga je rasrdilo. ‘Neka je vrati i zadrži‘, reče on, ‘dok joj ne prođe mjesečnica, a potom neka je i dalje zadrži dok joj ponovo ne nastupi mjesečnica, a zatim prestane. Ako se nakon toga bude želio razvesti, može to učiniti.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ جَاءَتْ هِنْدٌ بِنْتُ عُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَاللَّهِ مَا كَانَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ أَهْلُ خِبَاءٍ أَحَبَّ إِلَىَّ أَنْ يَذِلُّوا مِنْ أَهْلِ خِبَائِكَ، وَمَا أَصْبَحَ الْيَوْمَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ أَهْلُ خِبَاءٍ أَحَبَّ إِلَىَّ أَنْ يَعِزُّوا مِنْ أَهْلِ خِبَائِكَ‏.‏ ثُمَّ قَالَتْ إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ مِسِّيكٌ، فَهَلْ عَلَىَّ مِنْ حَرَجٍ أَنْ أُطْعِمَ الَّذِي لَهُ عِيَالَنَا قَالَ لَهَا ‏ “‏ لاَ حَرَجَ عَلَيْكِ أَنْ تُطْعِمِيهِمْ مِنْ مَعْرُوفٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Urve, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Hind b. Utba b. Rebia došla je (jednom prilikom) Allahovom Poslaniku, a.s., i rekla: ‘Allahov Poslaniče, tako mi Allaha, na cijeloj zemaljskoj kugli nije postojao niko ko je želio veće poniženje tvojoj rodbini od mene, a danas nema nikoga na cijeloj zemaljskoj kugli ko bi poželio veći ugled tvojoj rodbini od mene! Ebu-Sufjan je škrt čovjek‘, dodala je ona, ‘je li mi grijeh ako iz njegova imetka uzmem za izdržavanje naše djece?‘ — ‘Nije ti grijeh‘, odgovori on, ‘ako uzmeš onoliko koliko je potrebno da ih nahraniš.‘”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا أَرَادَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَكْتُبَ إِلَى الرُّومِ قَالُوا إِنَّهُمْ لاَ يَقْرَءُونَ كِتَابًا إِلاَّ مَخْتُومًا‏.‏ فَاتَّخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ، كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِهِ، وَنَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Katade, a on od Enesa b. Malika da je kazivao: “Kada je Vjerovjesnik, a.s., namjeravao poslati dopis Bizantincima, rekli su mu: ‘Oni ne čitaju dopise koji nisu ovjereni pečatom.‘ Tada je on naredio da se izradi srebreni prsten — kao da i danas vidim njegov sjaj — i da se u njega ugravira: ‘Muhammed, Allahov poslanik‘.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ ابْنُ أُخْتِ، نَمِرٍ أَنَّ حُوَيْطِبَ بْنَ عَبْدِ الْعُزَّى، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ السَّعْدِيِّ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، قَدِمَ عَلَى عُمَرَ فِي خِلاَفَتِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ أَلَمْ أُحَدَّثْ أَنَّكَ تَلِي مِنْ أَعْمَالِ النَّاسِ أَعْمَالاً، فَإِذَا أُعْطِيتَ الْعُمَالَةَ كَرِهْتَهَا‏.‏ فَقُلْتُ بَلَى‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ مَا تُرِيدُ إِلَى ذَلِكَ قُلْتُ إِنَّ لِي أَفْرَاسًا وَأَعْبُدًا، وَأَنَا بِخَيْرٍ، وَأَرِيدُ أَنْ تَكُونَ عُمَالَتِي صَدَقَةً عَلَى الْمُسْلِمِينَ‏.‏ قَالَ عُمَرُ لاَ تَفْعَلْ فَإِنِّي كُنْتُ أَرَدْتُ الَّذِي أَرَدْتَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي‏.‏ حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالاً فَقُلْتُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ، فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلاَ سَائِلٍ فَخُذْهُ، وَإِلاَّ فَلاَ تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ ‏”‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, on od Saiba b. Jezida, sestrića Nemirovog, ovaj od Huvejtiba b. Abdul-Uzzaa, a on od Abdullaha b. Sa‘dija (da je kazivao): “Došao sam (jednom prilikom) Omeru, dok je on bio halifa, pa me je on upitao: ‘Zar nisam obaviješten da si bio zadužen nekim poslovima društvene naravi, ali si odbio uzeti svoju naknadu kada ti je ona davana?‘ — ‘Tako je‘, rekoh ja. ‘A zbog čega si to učinio?‘, upitao je Omer. ‘Ja posjedujem konje i robove i živim u blagostanju‘, odgovorio sam, ‘te stoga želim da moja zarada bude sadaka muslimanima.‘ Tada Omer reče: ‘Ne čini to! I ja sam želio postupiti kao ti kada mi je Allahov Poslanik, a.s., davao moj dio. ‘Daj to nekome ko je siromašniji od mene!‘, rekao sam mu. ‘Ti ovo uzmi, a onda podijeli kao sadaku! Što god od imetka, za kojim nisi žudio niti si ga tražio, dobiješ na ovaj način — uzmi to! A ako te to ne zapadne, nemoj se otimati za njega!‘, odgovorio mi je on.‘”


 

وَعَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنْ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْطِينِي الْعَطَاءَ فَأَقُولُ أَعْطِهِ أَفْقَرَ إِلَيْهِ مِنِّي‏.‏ حَتَّى أَعْطَانِي مَرَّةً مَالاً فَقُلْتُ أَعْطِهِ مَنْ هُوَ أَفْقَرُ إِلَيْهِ مِنِّي‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ خُذْهُ فَتَمَوَّلْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ، فَمَا جَاءَكَ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَأَنْتَ غَيْرُ مُشْرِفٍ وَلاَ سَائِلٍ فَخُذْهُ، وَمَا لاَ فَلاَ تُتْبِعْهُ نَفْسَكَ ‏”‏‏.‏

 

Prenosi se od Zuhrija da je kazivao kako MU JE PRIČAO Salim b. Abdullah, a njemu Abdullah b. Omer, prenoseći od Omera da je rekao: “Kada mi je Allahov Poslanik, a.s., davao moj dio, rekao sam mu: ‘Daj to nekome ko je siromašniji od mene!‘ Tako mi je on jednom davao neki imetak, te mu ja rekoh: ‘Daj to nekome ko je potrebniji od mene!‘ — ‘Ti ovo uzmi‘, reče mi on, ‘a onda podijeli kao sadaku! Što god od imetka, za kojim nisi žudio niti si ga tražio, dobiješ na ovaj način — uzmi to! A ako te to ne zapadne, nemoj se otimati za njega!‘“


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ الزُّهْرِيُّ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ شَهِدْتُ الْمُتَلاَعِنَيْنِ وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ، عَشْرَةَ فُرِّقَ بَيْنَهُمَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, a njemu Sufjan, prenoseći od Zuhrija da je Sehl b. Sa‘d rekao: “Bio sam, kao petnaestogodišnjak, prisutan kada se dvoje supružnika rastavljalo lianom. Među njima je obavljena rastava braka.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ سَهْلٍ، أَخِي بَنِي سَاعِدَةَ أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، أَيَقْتُلُهُ فَتَلاَعَنَا فِي الْمَسْجِدِ وَأَنَا شَاهِدٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja, njemu Abdur-Rezzak, ovom Ibn-Džurejdž, a njemu Ibn-Šihab, prenoseći od Sehla iz plemena Benu-Saida (da je kazivao): “Neki je čovjek iz redova ensarija došao Vjerovjesniku, a.s., i rekao: ‘Šta kažeš o slučaju kada čovjek zatekne drugog čovjeka sa svojom ženom? Smije li ga ubiti?‘ Rastavili su se lianom u džamiji, a ja sam bio prisutan.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَتَى رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ فِي الْمَسْجِدِ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي زَنَيْتُ‏.‏ فَأَعْرَضَ عَنْهُ‏.‏ فَلَمَّا شَهِدَ عَلَى نَفْسِهِ أَرْبَعًا قَالَ ‏”‏ أَبِكَ جُنُونٌ ‏”‏‏.‏ قَالَ لاَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ اذْهَبُوا بِهِ فَارْجُمُوهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, a njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, on od Ibn-Šihaba, ovaj od Ebu-Seleme i Seida b. Musejjeba, a oni od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Došao je neki čovjek Allahovom Poslaniku, a.s., u džamiju i pozvao ga, a zatim mu rekao: ‘Allahov Poslaniče , ja sam počinio blud!‘ On se okrenuo od njega, ali kada je ovaj posvjedočio protiv sebe četiri puta, upitao ga je: ‘Jesi li ti lud?‘ — ‘Nisam‘, odgovorio je on. ‘Izvedite ga i kamenujte!‘, reče Poslanik, a.s.”


 

قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي مَنْ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنْتُ فِيمَنْ رَجَمَهُ بِالْمُصَلَّى‏.‏ رَوَاهُ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ وَابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الرَّجْمِ‏.‏

 

Ibn-Šihab veli da ga je obavijestio onaj koji je čuo Džabira b. Abdullaha kad je rekao: “Bio sam s onima koji su ga kamenovali na musalli.” Ovaj hadis, u kojem se spominje kamenovanje, prenose i Junus, Ma‘mer i Ibn-Džurejdž od Zuhrija, on od Ebu-Seleme, ovaj od Džabira, a on od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ، وَإِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَىَّ، وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِي نَحْوَ مَا أَسْمَعُ، فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ بِحَقِّ أَخِيهِ شَيْئًا فَلاَ يَأْخُذْهُ، فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ قِطْعَةً مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, prenoseći od Malika, on od Hišama, ovaj od svog oca, on od Zejnebe b. Ebu-Seleme, a ona od Umm-Seleme, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik , a.s., rekao: “Zaista sam ja samo čovjek, a vi dolazite da se parničite kod mene. Vjerovatno su neki od vas jači u iznošenju dokaza od drugih, a ja sudim na osnovu onoga što čujem. Pa kome ja presudim na štetu njegova brata — neka on to ne uzima, jer je to komad džehenemske vatre što mu ga ja otkidam.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ حُنَيْنٍ ‏”‏ مَنْ لَهُ بَيِّنَةٌ عَلَى قَتِيلٍ قَتَلَهُ، فَلَهُ سَلَبُهُ ‏”‏‏.‏ فَقُمْتُ لأَلْتَمِسَ بَيِّنَةً عَلَى قَتِيلٍ، فَلَمْ أَرَ أَحَدًا يَشْهَدُ لِي، فَجَلَسْتُ، ثُمَّ بَدَا لِي فَذَكَرْتُ أَمْرَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ سِلاَحُ هَذَا الْقَتِيلِ الَّذِي يَذْكُرُ عِنْدِي‏.‏ قَالَ فَأَرْضِهِ مِنْهُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ كَلاَّ لاَ يُعْطِهِ أُصَيْبِغَ مِنْ قُرَيْشٍ وَيَدَعَ أَسَدًا مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ‏.‏ قَالَ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ فَاشْتَرَيْتُ مِنْهُ خِرَافًا فَكَانَ أَوَّلَ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ‏.‏ قَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ عَنِ اللَّيْثِ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ‏.‏ وَقَالَ أَهْلُ الْحِجَازِ الْحَاكِمُ لاَ يَقْضِي بِعِلْمِهِ، شَهِدَ بِذَلِكَ فِي وِلاَيَتِهِ أَوْ قَبْلَهَا‏.‏ وَلَوْ أَقَرَّ خَصْمٌ عِنْدَهُ لآخَرَ بِحَقٍّ فِي مَجْلِسِ الْقَضَاءِ، فَإِنَّهُ لاَ يَقْضِي عَلَيْهِ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ، حَتَّى يَدْعُوَ بِشَاهِدَيْنِ فَيُحْضِرَهُمَا إِقْرَارَهُ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِرَاقِ مَا سَمِعَ أَوْ رَآهُ فِي مَجْلِسِ الْقَضَاءِ قَضَى بِهِ، وَمَا كَانَ فِي غَيْرِهِ لَمْ يَقْضِ إِلاَّ بِشَاهِدَيْنِ‏.‏ وَقَالَ آخَرُونَ مِنْهُمْ بَلْ يَقْضِي بِهِ، لأَنَّهُ مُؤْتَمَنٌ، وَإِنَّمَا يُرَادُ مِنَ الشَّهَادَةِ مَعْرِفَةُ الْحَقِّ، فَعِلْمُهُ أَكْثَرُ مِنَ الشَّهَادَةِ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ يَقْضِي بِعِلْمِهِ فِي الأَمْوَالِ، وَلاَ يَقْضِي فِي غَيْرِهَا‏.‏ وَقَالَ الْقَاسِمُ لاَ يَنْبَغِي لِلْحَاكِمِ أَنْ يُمْضِيَ قَضَاءً بِعِلْمِهِ دُونَ عِلْمِ غَيْرِهِ، مَعَ أَنَّ عِلْمَهُ أَكْثَرُ مِنْ شَهَادَةِ غَيْرِهِ، وَلَكِنَّ فِيهِ تَعَرُّضًا لِتُهَمَةِ نَفْسِهِ عِنْدَ الْمُسْلِمِينَ، وَإِيقَاعًا لَهُمْ فِي الظُّنُونِ، وَقَدْ كَرِهَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظَّنَّ فَقَالَ ‏”‏ إِنَّمَا هَذِهِ صَفِيَّةُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, a njemu Lejs, prenoseći od Jahjaa, on od Omera b. Kesira, ovaj od Ebu-Muhammeda, roba Ebu-Katadinog, a on od Ebu-Katade da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., na dan Hunejna rekao: ‘Ko ima jasan dokaz da je ubio neprijateljskog vojnika — njemu pripada plijen koji je s njim!‘ Dao sam se u potragu za dokazom da sam ubio vojnika, ali nisam našao nikoga ko bi mi posvjedočio. Sjeo sam, nakon toga, i tek se tada sjetio (dokaza), te sam o tome obavijestio Allahovog Poslanika, a.s. Jedan čovjek koji je sjedio kod njega reče: ‘Oružje ubijenog o kojem je riječ nalazi se kod mene, pa mu daj zadovoljštinu na ime toga!‘ — ‘Nikako! Neće dati zadovoljštinu ptičici iz Kurejša, a zapostaviti jednog Allahovog lava koji se bori za Allaha i Njegova Poslanika, a.s.!‘, reče Ebu-Bekr. Allahov je Poslanik, a.s., tada naredio, pa mi ga je on dao. Za njega sam kupio jednu bašču, i to je bila prva imovina koju sam dobio.” Abdullah, prenoseći od Lejsa, veli (da je Ebu-Katada rekao): “Vjerovjesnik, a.s., ustao je i dodijelio ga meni.”Učenjaci iz Hidžaza kažu: “Sudija ne sudi prema svome znanju, svejedno da li je on to znanje stekao prije negoli je postavljen ili prije negoli je predložen za sudiju. Prema stavu nekih, ako bi stranka priznala da ima obaveza prema drugoj strani u trenutku kada presuda treba biti donesena, sudija neće na osnovu toga presuditi, sve dok ne pozove i dvojicu svjedoka koji će posvjedočiti tu njenu izjavu.” Neki učenjaci iz Iraka vele: “Sudija će donijeti presudu na osnovu onoga što čuje ili vidi u trenutku kada treba donijeti presudu. Ako pak u trenutku donošenja presude ne bude dokaza, sudija neće presuditi prema tom priznanju, izuzev uz svjedočenje dvojice svjedoka koji će biti dovedeni kako bi prisustvovali priznanju.” Neki od njih vele: “Sudija će donijeti presudu i prema ovakvom priznanju, jer je on taj kome je ukazano povjerenje, a cilj je svjedočenja dolazak do istine. Saznanje koje posjeduje sudija jače je od svjedočenja.” Neki drugi vele: “Sudija će presuditi prema svome saznanju u parnicama koje su u vezi s imovinom, ali ne i u drugim parnicama.” Kasim veli: “Sudija ne treba suditi prema svome saznanju, a da pritom ne uzme u obzir i saznanja drugih, iako je njegovo saznanje jače od svjedočenja drugih. Pa, ipak, postoji bojazan od izlaganja njegove ličnosti sumnji muslimana i davanja povoda za to, a Vjerovjesnik, a.s., je, prezirao bilo kakvu sumnju. “Doista je ovo Safijja!”, rekao je on.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَتَتْهُ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ فَلَمَّا رَجَعَتِ انْطَلَقَ مَعَهَا، فَمَرَّ بِهِ رَجُلاَنِ مِنَ الأَنْصَارِ فَدَعَاهُمَا فَقَالَ ‏”‏ إِنَّمَا هِيَ صَفِيَّةُ ‏”‏‏.‏ قَالاَ سُبْحَانَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنِ ابْنِ آدَمَ مَجْرَى الدَّمِ ‏”‏‏.‏ رَوَاهُ شُعَيْبٌ وَابْنُ مُسَافِرٍ وَابْنُ أَبِي عَتِيقٍ وَإِسْحَاقُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ ـ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ ـ عَنْ صَفِيَّةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah Uvejsi, njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od Ibn-Šihaba, a on od Alija b. Husejna (da je kazivao): “Vjerovjesnika, a.s., posjetila je (jednom prilikom) Safijja b. Hujejj. Kada se htjela vratiti, on je pošao s njom da je isprati. Uto pored njega naiđoše dvojica ensarija. On ih pozva i reče im: ‘Doista je ovo Safijja!‘ — ‘Slavljen neka je Allah!‘, rekoše oni, a on im odgovori: ‘Doista šejtan kola kroz čovječije tijelo kao što kroz njega kola krv!‘” Ovaj hadis prenose i Šuajb, Ibn-Musafir, Ibn-Ebu-Atik i Ishak b. Jahja od Zuhrija, on od Alija b. Husejna, a ovaj od Safijje i Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا الْعَقَدِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَبِي وَمُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ عَلَى الْيَمَنِ فَقَالَ ‏”‏ يَسِّرَا وَلاَ تُعَسِّرَا، وَبَشِّرَا وَلاَ تُنَفِّرَا، وَتَطَاوَعَا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى إِنَّهُ يُصْنَعُ بِأَرْضِنَا الْبِتْعُ‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ النَّضْرُ وَأَبُو دَاوُدَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَوَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Akadi, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Seida b. Ebu-Burde, a on od svog oca da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., poslao je moga oca i Muaza b. Džebela u Jemen i rekao im: ‘Olakšavajte, a ne otežavajte; obveseljujte, a nemojte izazivati ničiju mržnju, i međusobno se uvažavajte!‘ — ‘U našem se kraju‘, reče mu Ebu-Musa, ‘spravlja alkohol od meda.‘ — ‘Sve što opija zabranjeno je‘, odgovori on.” Isto prenose Nadr, Ebu-Davud, Jezid b. Harun i Veki‘ od Šu‘be, on od Seida, ovaj od svog oca, on od svog djeda, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ فُكُّوا الْعَانِيَ وَأَجِيبُوا الدَّاعِيَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja b. Seid, prenoseći od Sufjana, on od Mensura, ovaj od Ebu-Vaila, a on od Ebu-Musaa da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Oslobodite zarobljenika (kad ga nevjernici zarobe) i prihvatite poziv onoga koji vas pozove (na gozbu i slično).”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ، أَخْبَرَنَا أَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ، قَالَ اسْتَعْمَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ بَنِي أَسَدٍ يُقَالُ لَهُ ابْنُ الأُتَبِيَّةِ عَلَى صَدَقَةٍ فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ هَذَا لَكُمْ وَهَذَا أُهْدِيَ لِي‏.‏ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ ـ قَالَ سُفْيَانُ أَيْضًا فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ ـ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ مَا بَالُ الْعَامِلِ نَبْعَثُهُ، فَيَأْتِي يَقُولُ هَذَا لَكَ وَهَذَا لِي‏.‏ فَهَلاَّ جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ فَيَنْظُرُ أَيُهْدَى لَهُ أَمْ لاَ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يَأْتِي بِشَىْءٍ إِلاَّ جَاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى رَقَبَتِهِ، إِنْ كَانَ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءٌ، أَوْ بَقَرَةً لَهَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةً تَيْعَرُ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْنَا عُفْرَتَىْ إِبْطَيْهِ ‏”‏ أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ ‏”‏ ثَلاَثًا‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ قَصَّهُ عَلَيْنَا الزُّهْرِيُّ‏.‏ وَزَادَ هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ قَالَ سَمِعَ أُذُنَاىَ وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنِي، وَسَلُوا زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَإِنَّهُ سَمِعَهُ مَعِي‏.‏ وَلَمْ يَقُلِ الزُّهْرِيُّ سَمِعَ أُذُنِي‏.‏ ‏{‏خُوَارٌ‏}‏ صَوْتٌ، وَالْجُؤَارُ مِنْ تَجْأَرُونَ كَصَوْتِ الْبَقَرَةِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, a njemu Sufjan, prenoseći od Zuhrija, on od Urve, a ovaj od Ebu-Humejda Saidija (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., odredio je nekog čovjeka iz plemena Benu-Esed zvanog Ibn-Utebijja da prikuplja zekat. Kada se vratio (završivši posao), ovaj je čovjek rekao: ‘Ovo je vaše, a ovo je meni darovano!‘ Tada je ustao Vjerovjesnik, a.s., i popeo se na minber. (Sufjan također kaže da se on popeo na minber.) Zahvalio se Uzvišenom Allahu i izrekao Mu pohvale kakve Njemu dolikuju, a onda rekao: ‘Šta je s čovjekom kojeg mi pošaljemo (da nešto uradi), a on, kada se vrati, kaže: ‘Ovo je tebi, a ovo meni! Zašto on nije sjedio u kući svoga oca i majke, pa neka vidi hoće li mu išta biti darovano! Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, što god ko uzme — nosit će to na Sudnjem danu o svome vratu, pa bila to deva što riče, ili krava što muče, ili ovca što bleči.‘ Podigao je zatim svoje ruke, tako da smo vidjeli bjelinu ispod njegovih pazuha, i rekao: ‘Zar vam nisam dostavio?!‘, ponovivši to tri puta.” Sufjan veli: “Pričao nam je to Zuhri, a Hišam je još dodao, prenoseći od svog oca, a ovaj od Ebu-Humejda da je rekao: ‘Moje su uši to čule, i moje oko vidjelo, a pitajte i Zejda b. Sabita — i on je to čuo zajedno sa mnom.‘ Zuhri nije rekao da je to čulo njegovo uho.”


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، أَنَّ نَافِعًا، أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ قَالَ كَانَ سَالِمٌ مَوْلَى أَبِي حُذَيْفَةَ يَؤُمُّ الْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ وَأَصْحَابَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَسْجِدِ قُبَاءٍ، فِيهِمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَأَبُو سَلَمَةَ وَزَيْدٌ وَعَامِرُ بْنُ رَبِيعَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Salih, njemu Abdullah b. Vehb, a ovom Ibn-Džurejdž, prenoseći od Nafija da je Ibn-Omer, radijallahu anhu, rekao: “Salim, oslobođeni rob Ebu-Huzejfin, predvodio je prve muhadžire i drugove Muhammedove, a.s., u namazu u džamiji Kuba, a među njima su bili Ebu-Bekr, Omer, Ebu-Selema, Zejd i Amir b. Rebia.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَمِّهِ، مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَخْبَرَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حِينَ أَذِنَ لَهُمُ الْمُسْلِمُونَ فِي عِتْقِ سَبْىِ هَوَازِنَ ‏ “‏ إِنِّي لاَ أَدْرِي مَنْ أَذِنَ مِنْكُمْ مِمَّنْ لَمْ يَأْذَنْ، فَارْجِعُوا حَتَّى يَرْفَعَ إِلَيْنَا عُرَفَاؤُكُمْ أَمْرَكُمْ ‏”‏‏.‏ فَرَجَعَ النَّاسُ فَكَلَّمَهُمْ عُرَفَاؤُهُمْ، فَرَجَعُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرُوهُ أَنَّ النَّاسَ قَدْ طَيَّبُوا وَأَذِنُوا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail b. Ebu-Uvejs, a njemu Ismail b. Ibrahim, prenoseći od svog amidže Musaa b. Ukbe, on od Ibn-Šihaba, ovaj od Urve b. Zubejra, a on od Mervana b. Hakema i Misvera b. Mahreme (da su kazivali): “Kada su muslimani odlučili se oslobode zarobljenike iz plemana Hevazin, Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Ja ne znam ko je od vas pristao da bude oslobođen, a ko nije. Vratite se (i sačekajte) dok nam vaše starješine ne dostave vaš slučaj!‘ Ljudi su se vratili, a njihove starješine razgovarali su s njima. Potom su se oni vratili Allahovom Poslaniku, a.s., i obavijestili ga da su se ljudi saglasili i dopustili (da oni budu oslobođeni).”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أُنَاسٌ لاِبْنِ عُمَرَ إِنَّا نَدْخُلُ عَلَى سُلْطَانِنَا فَنَقُولُ لَهُمْ خِلاَفَ مَا نَتَكَلَّمُ إِذَا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِمْ قَالَ كُنَّا نَعُدُّهَا نِفَاقًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, a njemu Asim b. Muhammed b. Zejd b. Omer, prenoseći od svog oca (da je kazivao): “Neki su ljudi rekli Ibn-Omeru: ‘Kada uđemo kod svojih vladara, mi pred njima govorimo drugačije od onoga što govorimo kada se udaljimo od njih.‘ — ‘Mi smo to ubrajali u licemjerstvo‘, reče im on.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عِرَاكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنْ شَرَّ النَّاسِ ذُو الْوَجْهَيْنِ، الَّذِي يَأْتِي هَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ وَهَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, a njemu Lejs, prenoseći od Jezida b. Ebu-Habiba, on od Iraka, a ovaj od Ebu-Hurejre da je čuo Allahovog Poslanika, a.s., kad je rekao: “Najgori je čovjek onaj s dva lica: koji jednima pokazuje jedno, a drugima drugo lice.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ هِنْدَ، قَالَتْ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ، فَأَحْتَاجُ أَنْ آخُذَ مِنْ مَالِهِ‏.‏ قَالَ ‏ “‏ خُذِي مَا يَكْفِيكِ وَوَلَدَكِ بِالْمَعْرُوفِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, a njemu Sufjan, prenoseći od Hišama, on od svog oca, a ovaj od Aiše (da je kazivala): “Hind je rekla Vjerovjesniku, a.s.: ‘Zaista je Ebu-Sufjan škrt čovjek, i ja imam potrebu uzeti dio iz njegova imetka.‘ — ‘Uzmi samo onoliko koliko je potrebno tebi i tvome djetetu‘, reče joj Allahov Poslanik , a.s.“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ زَيْنَبَ ابْنَةَ أَبِي سَلَمَةَ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سَمِعَ خُصُومَةً بِبَابِ حُجْرَتِهِ فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ ‏ “‏ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ، وَإِنَّهُ يَأْتِينِي الْخَصْمُ، فَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَبْلَغَ مِنْ بَعْضٍ، فَأَحْسِبُ أَنَّهُ صَادِقٌ فَأَقْضِي لَهُ بِذَلِكَ، فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ بِحَقِّ مُسْلِمٍ، فَإِنَّمَا هِيَ قِطْعَةٌ مِنَ النَّارِ، فَلْيَأْخُذْهَا أَوْ لِيَتْرُكْهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od Saliha, a on od Ibn-Šihaba, koji je kazivao da mu je pričao Urva b. Zubejr, prenoseći od Zejnebe b. Ebu-Seleme, a ona od Umm-Seleme, supruge Vjerovjesnikove, a.s., (da je kazivala): “Allahov Poslanik, a.s., čuo je neku raspravu ispred vrata svoje kuće pa je izišao i rekao: ‘Zaista sam ja samo čovjek, a meni dolaze parničari. Vjerovatno je neko od vas rječitiji od drugoga, te ja steknem dojam da on govori istinu i na osnovu toga donesem presudu. U čiju korist ja tako presudim, a na štetu njegova brata — zaista je to komad vatre, pa neka ga uzme ili ostavi.‘”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ عُتْبَةُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ عَهِدَ إِلَى أَخِيهِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ ابْنَ وَلِيدَةِ زَمْعَةَ مِنِّي فَاقْبِضْهُ إِلَيْكَ‏.‏ فَلَمَّا كَانَ عَامُ الْفَتْحِ أَخَذَهُ سَعْدٌ فَقَالَ ابْنُ أَخِي، قَدْ كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ، فَقَامَ إِلَيْهِ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ فَقَالَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَتَسَاوَقَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ابْنُ أَخِي، كَانَ عَهِدَ إِلَىَّ فِيهِ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ وَلِيدَةِ أَبِي، وُلِدَ عَلَى فِرَاشِهِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنَ زَمْعَةَ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ، وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ لِسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ ‏”‏ احْتَجِبِي مِنْهُ ‏”‏، لِمَا رَأَى مِنْ شَبَهِهِ بِعُتْبَةَ، فَمَا رَآهَا حَتَّى لَقِيَ اللَّهَ تَعَالَى‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Urve b. Zubejra, a ovaj od Aiše, supruge Vjerovjesnikove, a.s., da je kazivala: “Utba b. Ebu-Vekkas oporučio je svome bratu Sa‘du b. Ebu-Vekkasu da je sin Zem‘ine robinje njegov, pa neka stoga preuzme skrbništvo nad njim. Kada je došla godina osvojenja Meke, Sa‘d je to učinio rekavši: ‘Ovo je moj bratić; za njega me je zadužio moj brat!‘ Tada je ustao Abd b. Zem‘a i rekao: ‘Ovo je moj brat i sin robinje moga oca; rođen je na njegovoj postelji!‘ Otišli su potom žurno Allahovom Poslaniku, a.s. ‘Allahov Poslaniče‘, reče mu Sa‘d, ‘ovo je moj bratić; za skrbništvo nad njim zadužio me je moj brat!‘ — ‘To je moj brat‘, reče Abd b. Zem‘a, ‘i sin robinje moga oca; rođen je na njegovoj postelji!‘ — ‘On pripada tebi, Abde, sine Zem‘in!‘, reče na to Allahov Poslanik, a.s., i dodade: ‘Dijete pripada onome u čijoj je postelji spavala žena, a preljubniku pripada razočarenje oduzimanje očinstva!‘ Kada je zapazio njegovu sličnost s Utbom, (Poslanik, a.s.) rekao je Sevdi b. Zem‘i: ‘Nemoj se otkrivati pred njim!‘ Tako je on više nije vidio sve do svoje smrti.”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَالأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لاَ يَحْلِفُ عَلَى يَمِينِ صَبْرٍ، يَقْتَطِعُ مَالاً وَهْوَ فِيهَا فَاجِرٌ، إِلاَّ لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏”‏‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ‏}‏ الآيَةَ‏.‏ فَجَاءَ الأَشْعَثُ وَعَبْدُ اللَّهِ يُحَدِّثُهُمْ فَقَالَ فِيَّ نَزَلَتْ وَفِي رَجُلٍ خَاصَمْتُهُ فِي بِئْرٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَلَكَ بَيِّنَةٌ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَلْيَحْلِفْ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ إِذًا يَحْلِفُ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ‏}‏ الآيَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak b. Nasr, njemu Abdur-Rezzak, a ovom Sufjan, prenoseći od Mensura i A‘meša, oni od Ebu-Vaila, a ovaj od Abdullaha da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ko god se lažno zakune s namjerom da prisvoji čiji imetak susrest će Allaha, a On će na njega biti ljut.” O tome je Uzvišeni Allah objavio: “Oni koji obavezu svoju prema Allahu i zakletve svoje zamjenjuju nečim što malo vrijedi — na onom svijetu nikakva dobra neće imati; Allah ih neće ni osloviti, niti će na njih na Sudnjem danu pažnju obratiti, niti će ih očistiti; njih bolna patnja čeka.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ زَيْنَبَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ، أَخْبَرَتْهُ عَنْ أُمِّهَا أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَلَبَةَ خِصَامٍ عِنْدَ بَابِهِ فَخَرَجَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ ‏ “‏ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ، وَإِنَّهُ يَأْتِينِي الْخَصْمُ، فَلَعَلَّ بَعْضًا أَنْ يَكُونَ أَبْلَغَ مِنْ بَعْضٍ، أَقْضِي لَهُ بِذَلِكَ وَأَحْسِبُ أَنَّهُ صَادِقٌ، فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ بِحَقِّ مُسْلِمٍ فَإِنَّمَا هِيَ قِطْعَةٌ مِنَ النَّارِ، فَلْيَأْخُذْهَا أَوْ لِيَدَعْهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, on od Urve b. Zubejra, ovaj od Zejnebe b. Ebu-Seleme, a ona od svoje majke Umm-Seleme da je kazivala: “Vjerovjesnik, a.s., čuo je galamu ljudi koji su se parničili ispred njegovih vrata pa je izišao pred njih i rekao im: ‘Zaista sam ja samo čovjek, a meni dolaze parničari. Vjerovatno je neko od vas rječitiji od drugoga, te ja na osnovu toga presudim u njegovu korist misleći da je govorio istinu. Kome ja nepravedno presudim na štetu drugog muslimana — to je komad vatre, pa neka ga uzme ili ostavi.‘”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ بَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَجُلاً مِنْ أَصْحَابِهِ أَعْتَقَ غُلاَمًا عَنْ دُبُرٍ، لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرَهُ، فَبَاعَهُ بِثَمَانِمِائَةِ دِرْهَمٍ، ثُمَّ أَرْسَلَ بِثَمَنِهِ إِلَيْهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Numejr, njemu Muhammed b. Bišr, ovom Ismail, a njemu Selema b. Kuhejl, prenoseći od Ataa, a on od Džabira da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., saznao je kako je neko od njegovih drugova dao dopuštenje da poslije njegove smrti oslobode njegovog roba. On nije imao drugog imetka osim njega, pa ga je (Vjerovjesnik, a.s.) prodao za osam stotina dirhema i poslao mu novac od njega.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْثًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، فَطُعِنَ فِي إِمَارَتِهِ، وَقَالَ ‏ “‏ إِنْ تَطْعَنُوا فِي إِمَارَتِهِ فَقَدْ كُنْتُمْ تَطْعَنُونَ فِي إِمَارَةِ أَبِيهِ مِنْ قَبْلِهِ، وَايْمُ اللَّهِ إِنْ كَانَ لَخَلِيقًا لِلإِمْرَةِ، وَإِنْ كَانَ لَمِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَىَّ، وَإِنَّ هَذَا لَمِنْ أَحَبِّ النَّاسِ إِلَىَّ بَعْدَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Abdul-Aziz b. Muslim, a ovom Abdullah b. Dinar, prenoseći od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov Poslanik, a.s., poslao je jednu vojnu jedinicu i za njenog je zapovjednika postavio Usamu b. Zejda, kojem su se neki počeli protiviti kao vođi. ‘Ako prigovarate njemu kao vođi‘, reče im (Poslanik, a.s.), ‘pa i prije ste prigovarali njegovu ocu kao vođi! Tako mi Allaha, on je bio zaslužan za vodstvo i jedan od meni najdražih ljudi, a ovaj je, zaista, jedan od meni najdražih ljudi poslije njega!‘“


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَبْغَضُ الرِّجَالِ إِلَى اللَّهِ الأَلَدُّ الْخَصِمُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja b. Seid, prenoseći od Ibn-Džurejdža, on od Ibn-Ebu-Mulejke, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Najmrža je osoba Allahu neuljudan parničar.‘”


 

حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَالِدًا ح وَحَدَّثَنِي نُعَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ إِلَى بَنِي جَذِيمَةَ فَلَمْ يُحْسِنُوا أَنْ يَقُولُوا أَسْلَمْنَا‏.‏ فَقَالُوا صَبَأْنَا صَبَأْنَا، فَجَعَلَ خَالِدٌ يَقْتُلُ وَيَأْسِرُ، وَدَفَعَ إِلَى كُلِّ رَجُلٌ مِنَّا أَسِيرَهُ، فَأَمَرَ كُلَّ رَجُلٍ مِنَّا أَنْ يَقْتُلَ أَسِيرَهُ، فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقْتُلُ أَسِيرِي وَلاَ يَقْتُلُ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِي أَسِيرَهُ‏.‏ فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَبْرَأُ إِلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ ‏”‏، مَرَّتَيْنِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Mahmud, njemu Abdur-Rezzak, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, on od Salima, a ovaj od Ibn-Omera da je Vjerovjesnik, a.s., poslao Halida…; a PRIČAO MI JE i Ebu-Abdullah Nuajm, njemu Abdullah, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, on od Salima, a ovaj od svog oca (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., poslao je Halida b. Velida na pleme Benu-Džezima, čiji pripadnici nisu znali izgovoriti: ‘Postali smo muslimani!‘, već su govorili: ‘Promijenili smo vjeru!‘ Halid je neke od njih ubio, a neke zarobio. Svakome od nas predao je po jednog zarobljenika i naredio da svako ubije svoga zarobljenika. ‘Tako mi Allaha‘, rekoh ja, ‘ja neću ubiti svoga zarobljenika, niti će ijedan moj čovjek ubiti svoga zarobljenika!‘ O tome smo obavijestili Vjerovjesnika, a.s. ‘Moj Allahu‘, reče on, ‘ja nemam ništa s onim što je počinio Halid b. Velid!‘, ponovivši to dva puta.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ الْمَدِينِيُّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ كَانَ قِتَالٌ بَيْنَ بَنِي عَمْرٍو، فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى الظُّهْرَ، ثُمَّ أَتَاهُمْ يُصْلِحُ بَيْنَهُمْ، فَلَمَّا حَضَرَتْ صَلاَةُ الْعَصْرِ فَأَذَّنَ بِلاَلٌ وَأَقَامَ وَأَمَرَ أَبَا بَكْرٍ فَتَقَدَّمَ، وَجَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ فِي الصَّلاَةِ، فَشَقَّ النَّاسَ حَتَّى قَامَ خَلْفَ أَبِي بَكْرٍ، فَتَقَدَّمَ فِي الصَّفِّ الَّذِي يَلِيهِ‏.‏ قَالَ وَصَفَّحَ الْقَوْمُ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ لَمْ يَلْتَفِتْ حَتَّى يَفْرُغَ، فَلَمَّا رَأَى التَّصْفِيحَ لاَ يُمْسَكُ عَلَيْهِ الْتَفَتَ فَرَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَلْفَهُ، فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنِ امْضِهْ وَأَوْمَأَ بِيَدِهِ هَكَذَا، وَلَبِثَ أَبُو بَكْرٍ هُنَيَّةً يَحْمَدُ اللَّهَ عَلَى قَوْلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ مَشَى الْقَهْقَرَى، فَلَمَّا رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذَلِكَ تَقَدَّمَ فَصَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاسِ، فَلَمَّا قَضَى صَلاَتَهُ قَالَ ‏”‏ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ إِذْ أَوْمَأْتُ إِلَيْكَ أَنْ لاَ تَكُونَ مَضَيْتَ ‏”‏‏.‏ قَالَ لَمْ يَكُنْ لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يَؤُمَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ لِلْقَوْمِ ‏”‏ إِذَا نَابَكُمْ أَمْرٌ، فَلْيُسَبِّحِ الرِّجَالُ، وَلْيُصَفِّحِ النِّسَاءُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan, njemu Hammad, a ovom Ebu-Hazim Medeni, prenoseći od Sehla b. Sa‘da Saidija da je kazivao: “Došlo je do nereda u plemenu Benu-Amr. Za to je saznao Vjerovjesnik, a.s., te je, nakon što je klanjao podne-namaz, otišao njima da ih izmiri. Kada je nastupilo vrijeme ikindija-namaza, Bilal je proučio ezan, a potom i ikamet, i zatražio od Ebu-Bekra da prođe naprijed kako bi ih predvodio u namazu. Vjerovjesnik, a.s., došao je u trenutku kada je Ebu-Bekr već bio u namazu, pa je prošao naprijed i stao u saf iza Ebu-Bekra. Tada su ljudi zapljeskali rukama, ali Ebu-Bekr, kada bi započeo namaz, nije imao običaj obazirati se ni na što dok ne završi namaz. Pa ipak, kad je vidio da pljeskanje upućeno njemu ne prestaje, okrenuo se i iza sebe ugledao Vjerovjesnika, a.s., koji mu je pokazujući rukom dao znak da nastavi. Ebu-Bekr je na trenutak zastao, a onda zahvalio Allahu na Vjerovjesnikovoj, a.s., uputi i povukao se nazad. Čim je to vidio, Vjerovjesnik, a.s., prošao je naprijed i predvodio ljude u namazu, a kada je završio namaz, upitao je: ‘Ebu Bekre, šta te je spriječilo da nastaviš namaz kad sam ti dao znak da to uradiš?‘ — ‘Ne može Ibn-Ebu-Kuhafa predvoditi Vjerovjesnika, a.s., u namazu!‘, odgovorio je on. Tada je (Vjerovjesnik, a.s.) rekao ljudima: ‘Kada vam se nešto desi dok ste u namazu, neka muškarci izgovore: ‘Subhanallah!‘ (slavljen neka je Allah!), a žene neka zaplješću rukama.‘


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ أَبُو ثَابِتٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، قَالَ بَعَثَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ لِمَقْتَلِ أَهْلِ الْيَمَامَةِ وَعِنْدَهُ عُمَرُ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ، وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ فِي الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا، فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ، وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ‏.‏ قُلْتُ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ عُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ‏.‏ قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَإِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ، قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ‏.‏ قَالَ زَيْدٌ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفَنِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ بِأَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا كَلَّفَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ‏.‏ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلاَنِ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ يَحُثُّ مُرَاجَعَتِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ اللَّهُ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَيَا، فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَالرِّقَاعِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ، فَوَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ‏}‏ إِلَى آخِرِهَا مَعَ خُزَيْمَةَ أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ فَأَلْحَقْتُهَا فِي سُورَتِهَا، وَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَيَاتَهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ، ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ اللِّخَافُ يَعْنِي الْخَزَفَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Ubejdullah Ebu-Sabit, a njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Ubejda b. Sebbaka, a ovaj od Zejda b. Sabita da je kazivao: “Nakon pogibije velikog broja ashaba u Bici na Jemami pozvao me je Ebu-Bekr — a kod njega je bio i Omer — i rekao mi: ‘Došao mi je Omer i rekao: ‘Izginuo je zaista veliki broj učača Kur‘ana na Jemami! Bojim se da će u svim pokrajinama nestati učača Kur‘ana i tako se zaboraviti mnogi dijelovi Kur‘ana. Stoga smatram da bi trebao narediti da se sakupi Kur‘an.‘ — ‘Kako ću raditi nešto što nije radio Allahov Poslanik, a.s.?‘, upitao sam, pa mi je Omer odgovorio: ‘To je, tako mi Allaha, veliko dobro!‘ Omer je na tome istrajavao sve dotle dok mi Allah nije raširio prsa za ono za što je raširio i Omerova prsa, pa sam i ja počeo misliti isto što i Omer. Ti si mlad i pametan čovjek‘, nastavio je govoriti Ebu-Bekr, ‘i mi ne sumnjamo u tebe. Pisao si Objavu Allahovom Poslaniku, a.s., pa provjeri šta ima u Kur‘anu i sakupi ga!‘ Tako mi Allaha“, kaže Zejd, “da me je zadužio da prenesem neko brdo, ne bi mi to bilo teže od zadaće da sakupim Kur‘an. ‘Kako ćete uraditi nešto što nije uradio ni Allahov Poslanik, a.s.?‘, upitao sam. ‘Tako mi Allaha‘, reče Ebu-Bekr, ‘to je veliko dobro!‘ On me je stalno hrabrio i istrajavao na tome sve dok mi Allah nije raširio prsa za ono za što je raširio i Ebu-Bekrova i Omerova prsa, pa sam i počeo misliti isto što i oni. Krenuo sam u potragu za dijelovima Kur‘ana. Nalazio sam ih i sakupljao, a bili su ispisani na palminu lišću, komadima platna, kamenim pločama i prsima ljudi. Tako sam otkrio da završetak sure Et-Tevba: ‘Došao vam je Poslanik, jedan od vas…‘ (do kraja sure) — čuva Huzejma, ili Ebu-Huzejma. Te sam ajete dodao suri kojoj oni pripadaju. Za Ebu-Bekrova života, sve do njegove smrti, zbirka je bila kod njega. Nakon toga zbirka je bila kod Omera sve do njegove smrti, a zatim kod Hafse, Omerove kćerke.” Muhammed b. Ubejdullah veli: “El-lihaf znači keramika, isto kao el-hazef.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى، ح حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ هُوَ، وَرِجَالٌ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ، فَأُخْبِرَ مُحَيِّصَةُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ، فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ‏.‏ قَالُوا مَا قَتَلْنَاهُ وَاللَّهِ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ، وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ ـ وَهْوَ أَكْبَرُ مِنْهُ ـ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ، فَذَهَبَ لِيَتَكَلَّمَ وَهْوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ ‏”‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏”‏‏.‏ يُرِيدُ السِّنَّ، فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ، وَإِمَّا أَنْ يُؤْذِنُوا بِحَرْبٍ ‏”‏‏.‏ فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ بِهِ، فَكُتِبَ مَا قَتَلْنَاهُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏”‏ أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ‏”‏‏.‏ قَالُوا لاَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَفَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ‏”‏‏.‏ قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ مِائَةَ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتِ الدَّارَ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ فَرَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, a njemu Malik, prenoseći od Ebu-Lejle…; a PRIČAO NAM JE i Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Ebu-Lejle b. Abdullaha b. Abdur-Rahmana b. Sehla, a on od Sehla b. Ebu-Hasme i prvaka iz njegova plemena (da su kazivali): “Abdullah b. Sehl i Muhajjisa otišli su, zbog siromaštva i gladi koja ih je zadesila, u Hajber. Muhajjisa je potom otkrio da je Abdullah ubijen i bačen u jedan kanal ili u bunar. ‘Tako mi Allaha‘, rekao je on tada židovima, ‘vi ste ga ubili!‘ — ‘Tako nam Boga‘, rekoše oni, ‘mi ga nismo ubili!‘ Nakon toga on se vratio svome narodu i ispričao (šta se dogodilo). On i njegov brat Huvejjisa, koji je bio stariji od njega, otišli su potom Vjerovjesniku, a.s., zajedno s Abdur-Rahmanom b. Sehlom, koji je bio u Hajberu, i koji je bio počeo govoriti, ali je Vjerovjesnik, a.s., rekao Muhajjisi: ‘Starijem, starijem dajte da govori!‘ Onda je počeo govoriti Huvejjisa, a potom i Muhajjisa. (Kad su završili), Allahov Poslanik, a.s., reče: ‘Ili će vam isplatiti krvarinu za vašeg ubijenog druga ili ćemo im objavili rat!‘ Nakon toga Allahov im je Poslanik, a.s., poslao pismo s ovim zahtjevima, a oni su odgovorili: ‘Nismo ga mi ubili!‘ Tada je Allahov Poslanik, a.s., Huvejjisi, Muhajjisi i Abdur-Rahmanu rekao: ‘Ako se zakunete, imat ćete pravo na iskup krvi vašeg druga.‘ — ‘Ne‘, rekoše oni. ‘A želite li da vam se zakunu židovi?‘, upitao ih je. ‘Oni nisu muslimani!‘, odgovorili su oni. Tako je Allahov Poslanik, a.s., isplatio krvarinu od sebe dajući stotinu deva.”Sehl kaže: “Jedna od tih deva udarila me je svojom nogom.”


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، قَالاَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اقْضِ بَيْنَنَا بِكِتَابِ اللَّهِ فَقَامَ خَصْمُهُ فَقَالَ صَدَقَ فَاقْضِ بَيْنَنَا بِكِتَابِ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ الأَعْرَابِيُّ إِنَّ ابْنِي كَانَ عَسِيفًا عَلَى هَذَا فَزَنَى بِامْرَأَتِهِ، فَقَالُوا لِي عَلَى ابْنِكَ الرَّجْمُ‏.‏ فَفَدَيْتُ ابْنِي مِنْهُ بِمِائَةٍ مِنَ الْغَنَمِ وَوَلِيدَةٍ، ثُمَّ سَأَلْتُ أَهْلَ الْعِلْمِ فَقَالُوا إِنَّمَا عَلَى ابْنِكَ جَلْدُ مِائَةٍ وَتَغْرِيبُ عَامٍ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لأَقْضِيَنَّ بَيْنَكُمَا بِكِتَابِ اللَّهِ، أَمَّا الْوَلِيدَةُ وَالْغَنَمُ فَرَدٌّ عَلَيْكَ، وَعَلَى ابْنِكَ جَلْدُ مِائَةٍ وَتَغْرِيبُ عَامٍ، وَأَمَّا أَنْتَ يَا أُنَيْسُ ـ لِرَجُلٍ ـ فَاغْدُ عَلَى امْرَأَةِ هَذَا فَارْجُمْهَا ‏”‏‏.‏ فَغَدَا عَلَيْهَا أُنَيْسٌ فَرَجَمَهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Ibn-Ebu-Zi‘b, a ovom Zuhri, prenoseći od Ubejdullaha b. Abdullaha, a on od Ebu-Hurejre i Zejda b. Halida Džuhenija (da su kazivali): “Neki je beduin došao Allahovom Poslaniku, a.s., i rekao: ‘Allahov Poslaniče, presudi nam po Allahovoj knjizi!‘ Onda je uzeo riječ njegov protivnik i rekao: ‘U pravu je! Presudi nam po Allahovoj knjizi!‘Tada je beduin počeo govoriti: ‘Moj je sin bio najamnik kod ovog čovjeka i počinio blud s njegovom ženom, pa su mi neki rekli: ‘Tvoga sina treba kamenovati!‘ Ja sam sina iskupio sa stotinu ovaca i jednom robinjom. Pitao sam poslije učene ljude, pa su mi oni rekli: ‘Tvoga sina treba kazniti sa stotinu udaraca bičem i protjerati ga na godinu dana.‘ Na to Vjerovjesnik, a.s., reče: ‘Doista ću vam ja presuditi prema Allahovoj knjizi! Što se tiče robinje i ovaca, one se tebi vraćaju, a tvome sinu pripada kazna od stotinu udaraca bičem i protjerivanje na godinu dana. A što se tebe tiče‘, reče Vjerovjesnik, a.s., obraćajući se čovjeku, ‘o Unejse, idi kod žene ovog čovjeka i kamenuj je!‘ Unejs je otišao kod žene ovog čovjeka i kamenovao je.”


 

وَقَالَ خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهُ أَنْ يَتَعَلَّمَ كِتَابَ الْيَهُودِ، حَتَّى كَتَبْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كُتُبَهُ، وَأَقْرَأْتُهُ كُتُبَهُمْ إِذَا كَتَبُوا إِلَيْهِ، وَقَالَ عُمَرُ وَعِنْدَهُ عَلِيٌّ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ وَعُثْمَانُ مَاذَا تَقُولُ هَذِهِ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حَاطِبٍ فَقُلْتُ تُخْبِرُكَ بِصَاحِبِهِمَا الَّذِي صَنَعَ بِهِمَا‏.‏ وَقَالَ أَبُو جَمْرَةَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ لاَ بُدَّ لِلْحَاكِمِ مِنْ مُتَرْجِمَيْنِ‏.‏

 

Haridža b. Zejd b. Sabit kaže: “Pričao je Zejd b. Sabit da mu je Vjerovjesnik, a.s., naredio da nauči hebrejsko pismo, te mu je on pisao pisma i čitao pisma koja su mu oni slali.” Omer je jednom prilikom, kada su kod njega bili Alija, Abdur-Rahman i Osman, upitao: “Šta kaže ova žena?” Abdur-Rahman b. Hatib kaže: “Rekao sam: ‘Želi ti saopćiti šta joj je uradio njen partner.‘“ Ebu-Džemra kaže: “Bio sam Ibn-Abbasov prevodilac; prevodio sam mu ono što govore neki ljudi.”Neki ljudi vele: “Vladar nužno mora imati dva prevodioca.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ، ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا، فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ‏.‏ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ إِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَىَّ هَاتَيْنِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, on od Ubejdullaha b. Abdullaha, a ovaj od Abdullaha b. Abbasa (da je kazivao): “Pričao je Ebu-Sufjan b. Harb da ga je Herakle pozvao s jednom delegacijom Kurejša, a zatim svome prevodiocu rekao: ‘Reci im da želim pitati ovog čovjeka (Ebu-Sufjana), pa ako mi slaže, neka mu daju do znanja da laže!‘ (Potom je ispričao ostatak hadisa.) Herakle je rekao prevodiocu: ‘Reci mu, ako je to što kažeš istina, onda će taj čovjek zaposjesti ovo mjesto ispod moja dva stopala!‘”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَ ابْنَ الأُتَبِيَّةِ عَلَى صَدَقَاتِ بَنِي سُلَيْمٍ، فَلَمَّا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَحَاسَبَهُ قَالَ هَذَا الَّذِي لَكُمْ، وَهَذِهِ هَدِيَّةٌ أُهْدِيَتْ لِي‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ فَهَلاَّ جَلَسْتَ فِي بَيْتِ أَبِيكَ وَبَيْتِ أُمِّكَ حَتَّى تَأْتِيَكَ هَدِيَّتُكَ، إِنْ كُنْتَ صَادِقًا ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَطَبَ النَّاسَ وَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَسْتَعْمِلُ رِجَالاً مِنْكُمْ عَلَى أُمُورٍ مِمَّا وَلاَّنِي اللَّهُ، فَيَأْتِي أَحَدُكُمْ فَيَقُولُ هَذَا لَكُمْ وَهَذِهِ هَدِيَّةٌ أُهْدِيَتْ لِي فَهَلاَّ جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ وَبَيْتِ أُمِّهِ حَتَّى تَأْتِيَهُ هَدِيَّتُهُ إِنْ كَانَ صَادِقًا، فَوَاللَّهِ لاَ يَأْخُذُ أَحَدُكُمْ مِنْهَا شَيْئًا ـ قَالَ هِشَامٌ ـ بِغَيْرِ حَقِّهِ إِلاَّ جَاءَ اللَّهَ يَحْمِلُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، أَلاَ فَلأَعْرِفَنَّ مَا جَاءَ اللَّهَ رَجُلٌ بِبَعِيرٍ لَهُ رُغَاءٌ، أَوْ بِبَقَرَةٍ لَهَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةٍ تَيْعَرُ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ ‏”‏ أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed, njemu Abda, a ovom Hišam b. Urva, prenoseći od svoga oca, a on od Ebu-Humejda Saidija (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., zadužio je Ibn-Utebijju da u plemenu Benu-Sulejm sakuplja zekat. Kada je došao položiti račune Allahovom Poslaniku, a.s., rekao je: ‘Ovo je za vas, a ovo je meni darovano!‘ Na to mu Allahov Poslanik, a.s., reče: ‘Što nisi sjedio u kući svoga oca i majke i čekao da ti dođu darovi, ako istinu govoriš?!‘ Nakon toga Allahov je Poslanik, a.s., ustao, zahvalio se Uzvišenom Allahu onako kako to Njemu dolikuje, a zatim rekao: ‘Neki od vas što ih ja postavim da obavljaju poslove kojima je Uzvišeni Allah mene zadužio dođu i kažu: ‘Ovo je za vas, a ovo je meni darovano!‘ Zašto taj nije sjedio u kući svoga oca i majke i čekao da mu što bude darovano, ako istinu govori?! Niko od vas, tako mi Allaha, neće od toga uzeti ništa (Hišam dodaje /da je Poslanik, a.s., još rekao/: ‘… ako nema pravo na to‘), a da neće, noseći to, doći pred Uzvišenog Allaha na Sudnji dan. Ja zasigurno znam da će čovjek doći pred Uzvišenog Allaha s devom koja riče, s kravom koja muče, ili s ovcom koja bleči.‘ Potom je podigao svoje ruke, tako da sam mu vidio bjelinu ispod pazuha, i rekao: ‘Zar vam nisam dostavio!?‘“


 

حَدَّثَنَا أَصْبَغُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَا بَعَثَ اللَّهُ مِنْ نَبِيٍّ وَلاَ اسْتَخْلَفَ مِنْ خَلِيفَةٍ، إِلاَّ كَانَتْ لَهُ بِطَانَتَانِ، بِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالْمَعْرُوفِ وَتَحُضُّهُ عَلَيْهِ، وَبِطَانَةٌ تَأْمُرُهُ بِالشَّرِّ وَتَحُضُّهُ عَلَيْهِ، فَالْمَعْصُومُ مَنْ عَصَمَ اللَّهُ تَعَالَى ‏”‏‏.‏ وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ يَحْيَى أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ بِهَذَا، وَعَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ وَمُوسَى عَنِ ابْنِ شِهَابٍ مِثْلَهُ، وَقَالَ شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَوْلَهُ‏.‏ وَقَالَ الأَوْزَاعِيُّ وَمُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمٍ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ ابْنُ أَبِي حُسَيْنٍ وَسَعِيدُ بْنُ زِيَادٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَوْلَهُ‏.‏ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي صَفْوَانُ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Asbeg, njemu Ibn-Vehb, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Ebu-Seleme, a on od Ebu-Seida Hudrija da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Uzvišeni Allah nije poslao nijednog vjerovjesnika niti je dao da vlada ijedan halifa, a da on nije imao dvije svite oko sebe. Jedni su mu naređivali da čini dobro i poticali ga na to, dok su mu drugi naređivali da čini zlo i poticali ga na to. Sačuvan je samo onaj koga je Allah sačuvao.” Sulejman ovo priča, prenoseći od Jahjaa, a on od Ibn-Šihaba. Isti hadis od Ibn-Šihaba prenose i Ibn-Ebu-Atik te Musa. Ovaj je hadis kazivao i Šuajb, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Ebu-Seleme, a on od Ebu-Seida. Pričali su Evzai i Muavija b. Selam; pričao je Zuhri, a pričao je i Ebu-Selema, prenoseći od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., kazao isto. Isti hadis kazivali su i Ibn-Ebu-Husejn te Seid b. Zijad, prenoseći od Ebu-Seleme, a on od Ebu-Seida. Pričao je Ubejdullah b. Ebu-Džafer, a njemu Safvan, prenoseći od Ebu-Seleme da je Ebu-Ejjub rekao: “Čuo sam Vjerovjesnika, a.s…”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الْوَلِيدِ، أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ “بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي الْمَنْشَطِ وَالْمَكْرَهِ‏.‏ ‏‏وَأَنْ لاَ نُنَازِعَ الأَمْرَ أَهْلَهُ، وَأَنْ نَقُومَ ـ أَوْ نَقُولَ ـ بِالْحَقِّ حَيْثُمَا كُنَّا لاَ نَخَافُ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لاَئِمٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, a ovom Jahja b. Seid, prenoseći od Ubade b. Velida, a on od svog oca da je Ubada b. Samit kazivao: “Dali smo prisegu Allahovom Poslaniku, a.s., da ćemo mu se pokoravati i u onome što nam se sviđa i u onome što nam se ne sviđa te da se nećemo suprotstavljati svojim vladarima, da ćemo prihvatiti — ili govoriti — istinu gdje god se nalazili, kao i da, u ime Uzvišenog Allaha, nećemo strahovati ni od kakvog prigovora.”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي غَدَاةٍ بَارِدَةٍ وَالْمُهَاجِرُونَ وَالأَنْصَارُ يَحْفِرُونَ الْخَنْدَقَ فَقَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ إِنَّ الْخَيْرَ خَيْرُ الآخِرَهْ فَاغْفِرْ لِلأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْ ‏”‏ فَأَجَابُوا نَحْنُ الَّذِينَ بَايَعُوا مُحَمَّدَا عَلَى الْجِهَادِ مَا بَقِينَا أَبَدَا

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Ali, prenoseći od Halida b. Harisa, on od Humejda, a ovaj od Enesa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Dok je jutro je još uvijek bilo hladno, a muhadžiri i ensarije kopali hendek, izišao je Vjerovjesnik, a.s., i rekao: Moj Allahu, zaista je dobro — dobro drugog svijeta, pa oprosti i ensarijama i muhadžirima! Oni su uzvratili: Mi smo oni koji su dali prisegu Muhammedu da ćemo se boriti sve dok postojimo! ”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كُنَّا إِذَا بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ يَقُولُ لَنَا ‏ “‏ فِيمَا اسْتَطَعْتَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, a njemu Malik, prenoseći od Abdullaha b. Dinara da je Abdullah b. Omer, radijallahu anhu, kazivao: “Kada smo davali prisegu Allahovom Poslaniku, a.s., da ćemo mu se pokoravati, on je govorio: ‘U okviru onoga što možete izvršiti.‘”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ شَهِدْتُ ابْنَ عُمَرَ حَيْثُ اجْتَمَعَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الْمَلِكِ ـ قَالَ ـ كَتَبَ إِنِّي أُقِرُّ بِالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ لِعَبْدِ الْمَلِكِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ مَا اسْتَطَعْتُ، وَإِنَّ بَنِيَّ قَدْ أَقَرُّوا بِمِثْلِ ذَلِكَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, prenoseći od Sufjana, a on od Abdullah b. Dinara (da je kazivao): “Bio sam svjedokom kada se svijet okupio kako bi halifi Abdul-Meliku dao prisegu da je Ibn-Omer napisao sledeće: ‘Potvrđujem da ću se pokoravati Allahovom robu Abdul-Meliku, vođi pravovjernih, na osnovama Allahovih propisa i propisa Allahovog Poslanika, a.s., onoliko koliko je u mojoj moći, a i moji sinovi isto to potvrđuju.‘”


 

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بَايَعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ، فَلَقَّنَنِي، فِيمَا اسْتَطَعْتُ، وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jakub b. Ibrahim, njemu Hušejm, a ovom Sejjar, prenoseći od Šabija, a on od Džerira b. Abdullaha da je kazivao: “Dao sam prisegu Allahovom Poslaniku, a.s., da ću mu biti pokoran — a on me je poučio da kažem: ‘Onoliko koliko je u mojoj moći‘ — i da ću savjetovati svakog muslimana.”


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، قَالَ لَمَّا بَايَعَ النَّاسُ عَبْدَ الْمَلِكِ كَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ عَبْدِ الْمَلِكِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي أُقِرُّ بِالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ لِعَبْدِ اللَّهِ عَبْدِ الْمَلِكِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ، عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ، فِيمَا اسْتَطَعْتُ، وَإِنَّ بَنِيَّ قَدْ أَقَرُّوا بِذَلِكَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Ali, a njemu Jahja, prenoseći od Sufjana, a on od Abdullaha b. Dinara da je kazivao: “Kada je svijet davao prisegu Abdul-Meliku, Abdullah b. Omer napisao mu je: ‘Allahovom robu Abdul-Meliku, vođi pravovjernih. Zaista ja potvrđujem da ću se pokoravati Allahovom robu Abdul-Meliku, vođi pravovjernih, na osnovama Allahovih propisa i propisa Njegova Poslanika, a.s., onoliko koliko to mogu, a i moji sinovi isto to potvrđuju.‘”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنْ يَزِيدَ، قَالَ قُلْتُ لِسَلَمَةَ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ بَايَعْتُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ عَلَى الْمَوْتِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, a njemu Hatim, prenoseći od Jezida b. Ebu-Ubejda da je kazivao: “Upitao sam Selemu: ‘Na šta ste Vjerovjesniku, a.s., dali prisegu na Hudejbiji?‘ — ‘Na smrt!‘, odgovorio je on.“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ أَخْبَرَهُ‏.‏ أَنَّ الرَّهْطَ الَّذِينَ وَلاَّهُمْ عُمَرُ اجْتَمَعُوا فَتَشَاوَرُوا، قَالَ لَهُمْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ لَسْتُ بِالَّذِي أُنَافِسُكُمْ عَلَى هَذَا الأَمْرِ، وَلَكِنَّكُمْ إِنْ شِئْتُمُ اخْتَرْتُ لَكُمْ مِنْكُمْ‏.‏ فَجَعَلُوا ذَلِكَ إِلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ، فَلَمَّا وَلَّوْا عَبْدَ الرَّحْمَنِ أَمْرَهُمْ فَمَالَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَتَّى مَا أَرَى أَحَدًا مِنَ النَّاسِ يَتْبَعُ أُولَئِكَ الرَّهْطَ وَلاَ يَطَأُ عَقِبَهُ، وَمَالَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُشَاوِرُونَهُ تِلْكَ اللَّيَالِيَ حَتَّى إِذَا كَانَتِ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَصْبَحْنَا مِنْهَا، فَبَايَعْنَا عُثْمَانَ قَالَ الْمِسْوَرُ طَرَقَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بَعْدَ هَجْعٍ مِنَ اللَّيْلِ فَضَرَبَ الْبَابَ حَتَّى اسْتَيْقَظْتُ فَقَالَ أَرَاكَ نَائِمًا، فَوَاللَّهِ مَا اكْتَحَلْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ بِكَبِيرِ نَوْمٍ، انْطَلِقْ فَادْعُ الزُّبَيْرَ وَسَعْدًا، فَدَعَوْتُهُمَا لَهُ فَشَاوَرَهُمَا ثُمَّ دَعَانِي فَقَالَ ادْعُ لِي عَلِيًّا‏.‏ فَدَعَوْتُهُ فَنَاجَاهُ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ، ثُمَّ قَامَ عَلِيٌّ مِنْ عِنْدِهِ، وَهْوَ عَلَى طَمَعٍ، وَقَدْ كَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَخْشَى مِنْ عَلِيٍّ شَيْئًا، ثُمَّ قَالَ ادْعُ لِي عُثْمَانَ، فَدَعَوْتُهُ فَنَاجَاهُ حَتَّى فَرَّقَ بَيْنَهُمَا الْمُؤَذِّنُ بِالصُّبْحِ، فَلَمَّا صَلَّى لِلنَّاسِ الصُّبْحَ وَاجْتَمَعَ أُولَئِكَ الرَّهْطُ عِنْدَ الْمِنْبَرِ، فَأَرْسَلَ إِلَى مَنْ كَانَ حَاضِرًا مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ، وَأَرْسَلَ إِلَى أُمَرَاءِ الأَجْنَادِ وَكَانُوا وَافَوْا تِلْكَ الْحَجَّةَ مَعَ عُمَرَ، فَلَمَّا اجْتَمَعُوا تَشَهَّدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَلِيُّ، إِنِّي قَدْ نَظَرْتُ فِي أَمْرِ النَّاسِ فَلَمْ أَرَهُمْ يَعْدِلُونَ بِعُثْمَانَ، فَلاَ تَجْعَلَنَّ عَلَى نَفْسِكَ سَبِيلاً‏.‏ فَقَالَ أُبَايِعُكَ عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْخَلِيفَتَيْنِ مِنْ بَعْدِهِ‏.‏ فَبَايَعَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ، وَبَايَعَهُ النَّاسُ الْمُهَاجِرُونَ وَالأَنْصَارُ وَأُمَرَاءُ الأَجْنَادِ وَالْمُسْلِمُونَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed b. Esma, a njemu Džuvejrija, prenoseći od Malika, on od Zuhrija, ovaj od Humejda b. Abdur-Rahmana, a on od Misvera b. Mahrema (da je kazivao): “Savjet koji je imenovao Omer se sastao i na tom sastanku je Abdur-Rahman rekao: ‘Ja nisam od onih koji se bore da prigrabe hilafet, ali, ako se slažete, ja ću predložiti jednog od vas.‘ Tako su oni to i prepustili Abdur-Rahmanu. Nakon ove odluke svijet je počeo dolaziti kod Abdur-Rahmana, i ja nisam vidio nikoga da slijedi druge iz tog savjeta ili ide za njima. Svijet je tih noći išao za Abdur-Rahmanom i savjetovao ga, sve dok nije došla noć poslije koje smo ujutro dali prisegu Osmanu.Te noći”, pripovijeda Misver, “Abdur-Rahman mi je, nakon što je jedan dio noći već bio prošao, pokucao na vrata. Zalupao je tako da sam se odmah probudio. ‘Vidim da spavaš‘, reče mi on, ‘a ja, tako mi Allaha, nisam u ove tri noći nasurmio svoje oči s mnogo sna. Otiđi i pozovi Zubejra i Sa‘da!‘ Ja sam otišao i pozvao ih i on se s njima posavjetovao. Zatim me je ponovo pozvao i rekao mi: ‘Zovni mi Aliju!‘ Ja sam otišao i pozvao ga, i on je s njim razgovarao sve do ponoći, nakon čega je Alija ustao i s nadom otišao od njega. Abdur-Rahman se zbog nečega pribojavao Alije. ‘Pozovi mi Osmana!‘, rekao mi je potom. Ja sam ga pozvao, i oni su razgovarali sve dok ih nije razdvojio poziv mujezina na sabah-namaz. Nakon što je, predvodeći ljude, (Abdur-Rahman) klanjao sabah-namaz, članovi Savjeta sakupili su se kod minbera. Tada je on pozvao sve muhadžire i ensarije koji su bili prisutni, kao i sve vojskovođe koji su te godine s Omerom obavili hadž. Kada su se svi sakupili, Abdur-Rahman je izgovorio šehadet, a zatim rekao: ‘I nakon svega, o Alija, ja sam ispitao raspoloženje ljudi i vidio da oni nikoga ne smatraju ravnim Osmanu. Nemoj stoga dopustiti da budeš izvrgnut kritici (ako postupiš suprotno džematu)!‘, dodavši: ‘Ja ti, Osmane, dajem prisegu na osnovama Allahovih propisa i propisa Njegovog Poslanika, a.s., te prakse dvojice halifa poslije njega!‘ Abdur-Rahman mu je dao svoju prisegu, a i svijet mu je također dao svoju prisegu: muhadžiri, ensarije i vojskovođe te ostali muslimani.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ بَايَعْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَقَالَ لِي ‏”‏ يَا سَلَمَةُ أَلاَ تُبَايِعُ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَايَعْتُ فِي الأَوَّلِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ وَفِي الثَّانِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Asim, prenoseći od Jezida b. Ebu-Ubejda da je Selema kazivao: “Davali smo prisegu Vjerovjesniku, a.s., ispod drveta, pa me je on upitao: ‘Selema, zar nećeš dati svoju prisegu?‘ — ‘Allahov Poslaniče‘, odgovorio sam, ‘već sam jedanput, na početku, dao svoju prisegu!‘ — ‘I sada, drugi put!‘, reče on.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ أَعْرَابِيًّا بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ، فَأَصَابَهُ وَعْكٌ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي‏.‏ فَأَبَى، ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي‏.‏ فَأَبَى، فَخَرَجَ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ، تَنْفِي خَبَثَهَا، وَيَنْصَعُ طِيبُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, prenoseći od Malika, on od Muhammeda b. Munkedira, a ovaj od Džabira b. Abdullaha, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Neki je beduin Allahovom Poslaniku, a.s., dao svoju prisegu da će u potpunosti primjenjivati islamske propise, ali ga je (potom) obuzelo neraspoloženje, pa je zamolio: ‘Razriješi me prisege koju sam ti dao!‘ Poslanik, a.s., odbio je njegov zahtjev, ali je on ponovo došao i zamolio: ‘Razriješi me prisege koju sam ti dao!‘ Poslanik, a.s., ponovo je to odbio, a ovaj je onda otišao iz Medine. Tom je prilikom Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Medina je kao kovački mijeh: odstranjuje ono što ne valja, a daje sjaj onome što valja.‘”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ ـ هُوَ ابْنُ أَبِي أَيُّوبَ ـ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَقِيلٍ، زُهْرَةُ بْنُ مَعْبَدٍ عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هِشَامٍ، وَكَانَ، قَدْ أَدْرَكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَذَهَبَتْ بِهِ أُمُّهُ زَيْنَبُ ابْنَةُ حُمَيْدٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَايِعْهُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ هُوَ صَغِيرٌ ‏”‏ فَمَسَحَ رَأْسَهُ وَدَعَا لَهُ، وَكَانَ يُضَحِّي بِالشَّاةِ الْوَاحِدَةِ عَنْ جَمِيعِ أَهْلِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Abdullah b. Jezid, ovom Seid, tj. Ibn-Ebu-Ejjub, a njemu Ebu-Akil-Zuhra b. Ma‘bed (da je kazivao): “Pričao mi je djed Abdullah b. Hišam, koji je zapamtio Allahovog Poslanika, a.s., da ga je majka Zejneb b. Humejd odvela Allahovom Poslaniku, a.s., i rekla: ‘Allahov Poslaniče, neka ti da prisegu!‘ — ‘On je maloljetan!‘, reče Vjerovjesnik, a.s., i pomilova ga po glavi, uputivši dovu za njega. On je za sve svoje ukućane klao jednu ovcu kao kurban.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ،‏.‏ أَنَّ أَعْرَابِيًّا، بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَصَابَ الأَعْرَابِيَّ وَعْكٌ بِالْمَدِينَةِ، فَأَتَى الأَعْرَابِيُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقِلْنِي بَيْعَتِي، فَأَبَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي فَأَبَى، ثُمَّ جَاءَهُ فَقَالَ أَقِلْنِي بَيْعَتِي فَأَبَى فَخَرَجَ الأَعْرَابِيُّ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّمَا الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ تَنْفِي خَبَثَهَا وَيَنْصَعُ طِيبُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, a njemu Malik, prenoseći od Muhammeda b. Munkedira, a ovaj od Džabira b. Abdullaha, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Neki je beduin Allahovom Poslaniku, a.s., dao svoju prisegu da će se pridržavati islamskih propisa, ali ga je (potom), dok je bio u Medini, obuzelo neraspoloženje, pa je došao Allahovom Poslaniku, a.s., i zamolio: ‘Allahov Poslaniče, razriješi me prisege!‘ Poslanik, a.s., odbio je njegov zahtjev, ali je on ponovo došao i zamolio: ‘Razriješi me prisege!‘ Poslanik, a.s., ponovo je to odbio, a ovaj je onda otišao iz Medine. Tom je prilikom Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Medina je, zaista, kao kovački mijeh: odstranjuje ono što ne valja, a daje sjaj onome što valja.‘”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَلاَ يُزَكِّيهِمْ، وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ رَجُلٌ عَلَى فَضْلِ مَاءٍ بِالطَّرِيقِ يَمْنَعُ مِنْهُ ابْنَ السَّبِيلِ، وَرَجُلٌ بَايَعَ إِمَامًا لاَ يُبَايِعُهُ إِلاَّ لِدُنْيَاهُ، إِنْ أَعْطَاهُ مَا يُرِيدُ وَفَى لَهُ، وَإِلاَّ لَمْ يَفِ لَهُ، وَرَجُلٌ يُبَايِعُ رَجُلاً بِسِلْعَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ فَحَلَفَ بِاللَّهِ لَقَدْ أُعْطِيَ بِهَا كَذَا وَكَذَا فَصَدَّقَهُ، فَأَخَذَهَا، وَلَمْ يُعْطَ بِهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, prenoseći od Ebu-Hamze, on od A‘meša, ovaj od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao:“Na Sudnjem danu Allah neće razgovarati s trojicom ljudi, niti će ih očistiti; njih čeka bolna kazna. To su: čovjek koji pored puta ima viška vode, ali ne dopušta pristup putniku; čovjek koji je dao prisegu imamu samo radi ovosvjetske koristi, i ničega drugog: pa ako mu ovaj dadne ono što on želi, on ostane vjeran svojoj prisezi, a ako mu ne dadne, on poništi svoju prisegu; i (na koncu) čovjek koji proda kakvu robu drugom čovjeku poslije ikindija-namaza, zaklinjući se Allahom da je on za nju dobijao toliko i toliko, iako nije, te mu ovaj povjeruje i kupi je od njega.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَقَالَ اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ، يَقُولُ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ فِي مَجْلِسٍ ‏ “‏ تُبَايِعُونِي عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ تَسْرِقُوا، وَلاَ تَزْنُوا، وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ، وَلاَ تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلاَ تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ، فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهْوَ كَفَّارَةٌ لَهُ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ فَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ وَإِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ ‏”‏، فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِكَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija…; a PRIČAO NAM JE i Lejs, a njemu Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Ebu-Idrisa Havlanija, a ovaj od Ubade b. Samita da je kazivao: “Dok smo jednom prilikom sjedili s Allahovim Poslanikom, a.s., on nam je rekao: ‘Vi ćete mi dati prisegu da nećete Allahu pripisivati druga, da nećete krasti, da nećete blud činiti, da nećete ubijati svoju djecu, da nećete širiti lažne optužbe i da nećete u svemu što je dobro poslušnost otkazati. Ko vjerno održi svoju prisegu — Allah će ga za to nagraditi, a ko učini nešto od toga i bude kažnjen još na ovom svijetu — to će mu od grijeha biti iskupljenje. A ako neko učini nešto od toga, a to Allah prikrije — taj je prepušten Allahovoj volji: ako bude htio, kaznit će ga, a ako htjedne, oprostit će mu.‘ I mi smo mu na to dali prisegu.”


 

حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُبَايِعُ النِّسَاءَ بِالْكَلاَمِ بِهَذِهِ الآيَةِ ‏{‏لاَ يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا‏}‏ قَالَتْ وَمَا مَسَّتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَ امْرَأَةٍ، إِلاَّ امْرَأَةً يَمْلِكُهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Mahmud, njemu Abdur-Rezzak, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, on od Urve, a ovaj od Aiša, radijallahu anhu, da je kazivala: “Vjerovjesnik, a.s., od žena je — na osnovu ajeta: ‘… da neće Allahu nikoga ravnim smatrati…‘— prihvatao prisegu riječima. Ruka Allahovog Poslanika, a.s., nije dotakla ruku nijedne žene osim one koja njemu pripada.‘“


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ بَايَعْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَ عَلَىَّ ‏{‏أَنْ لاَ يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا‏}‏ وَنَهَانَا عَنِ النِّيَاحَةِ، فَقَبَضَتِ امْرَأَةٌ مِنَّا يَدَهَا فَقَالَتْ فُلاَنَةُ أَسْعَدَتْنِي وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَجْزِيَهَا، فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا، ثُمَّ رَجَعَتْ، فَمَا وَفَتِ امْرَأَةٌ إِلاَّ أُمُّ سُلَيْمٍ وَأُمُّ الْعَلاَءِ، وَابْنَةُ أَبِي سَبْرَةَ امْرَأَةُ مُعَاذٍ أَوِ ابْنَةُ أَبِي سَبْرَةَ وَامْرَأَةُ مُعَاذٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Abdul-Varis, prenoseći od Ejjuba, on od Hafse, a ona od Umm-Atijje da je kazivala: “Dale smo prisegu Vjerovjesniku, a.s., pa nam je on proučio: ‘… da neće Allahu nikoga ravnim smatrati…‘, i zabranio nam naricanje. Tada je ustala jedna žena između nas i stegla svoju ruku,rekavši: ‘Neka je žena zajedno sa mnom naricala, i ja joj se želim odužiti!‘ Vjerovjesnik joj nije ništa rekao, te je ta žena otišla, a onda se vratila. Nijedna od žena nije održala svoju prisegu izuzev Umm-Sulejm, Umm-Ala‘, kćerke Ebu-Sebrine, Muazove žene, ili kćerke Ebu-Sebrine i Muazove žene.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعْتُ جَابِرًا، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ بَايِعْنِي عَلَى الإِسْلاَمِ‏.‏ فَبَايَعَهُ عَلَى الإِسْلاَمِ، ثُمَّ جَاءَ الْغَدَ مَحْمُومًا فَقَالَ أَقِلْنِي‏.‏ فَأَبَى، فَلَمَّا وَلَّى قَالَ ‏ “‏ الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ، تَنْفِي خَبَثَهَا، وَيَنْصَعُ طِيبُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, a njemu Sufjan, prenoseći od Muhammeda b. Munkedira, a on od Džabira da je kazivao: “Došao je neki beduin Vjerovjesniku, a.s., pa mu je on rekao: ‘Daj mi prisegu da ćeš se držati islamskih propisa!‘ On mu je dao svoju prisegu na to, ali je sutradan došao u uzrujanom stanju i rekao: ‘Razriješi me prisege!‘ Poslanik, a.s. je, to odbio, a kada se ovaj udaljio, on reče: ‘Medina je kao kovački mijeh: odstranjuje (s metala) ono što ne valja, a daje sjaj onome što valja.‘”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ وَارَأْسَاهْ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ ذَاكِ لَوْ كَانَ وَأَنَا حَىٌّ فَأَسْتَغْفِرُ لَكِ وَأَدْعُو لَكِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ وَاثُكْلِيَاهْ وَاللَّهِ إِنِّي لأَظُنُّكَ تُحِبُّ مَوْتِي وَلَوْ كَانَ ذَاكَ لَظَلِلْتَ آخِرَ يَوْمِكَ مُعَرِّسًا بِبَعْضِ أَزْوَاجِكَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ بَلْ أَنَا وَارَأْسَاهْ لَقَدْ هَمَمْتُ ـ أَوْ أَرَدْتُ ـ أَنْ أُرْسِلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ وَابْنِهِ فَأَعْهَدَ أَنْ يَقُولَ الْقَائِلُونَ أَوْ يَتَمَنَّى الْمُتَمَنُّونَ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قُلْتُ يَأْبَى اللَّهُ وَيَدْفَعُ الْمُؤْمِنُونَ، أَوْ يَدْفَعُ اللَّهُ وَيَأْبَى الْمُؤْمِنُونَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Jahja, a njemu Sulejman b. Bilal, prenoseći od Jahjaa b. Seida, a on od Kasima b. Muhammeda (da je kazivao): “Aiša je, radijallahu anhu, (osjećajući bol u glavi) uzviknula: ‘Moja glava!‘ — ‘Kad bi (ti od toga umrla)‘, reče joj Allahov Poslanik, a.s., ‘a ja ostao živ, pa da tražim za tebe oprosta i upućujem dove!‘ — ‘O kakav gubitak!‘, reče Aiša i dodade: ‘Tako mi Allaha, ja mislim da ti želiš moju smrt! Pa i kad bi mi ona došla, ti bi proveo posljednji dio dana s nekom od svojih supruga u postelji!‘ — ‘Naprotiv‘, odgovori joj Allahov Poslanik, a.s., ‘ja bih mogao reći: ‘Moja glava!‘ Razmišljao sam, ili sam namjeravao, da pošaljem po Ebu-Bekra i njegova sina, da mu oporučim (da preuzme hilafet), ali nisam želio da neko prigovori (kako njemu pripada hilafet) ili da to neko poželi (za sebe)‘, reče on, dodavši: ‘Allah ne prihvata (da hilafet pripadne nekom drugom osim Ebu-Bekra), a i vjernici odbijaju (prihvatiti bilo koga osim Ebu-Bekra), ili Allah odbija, a ni vjernici to ne prihvataju.‘”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قِيلَ لِعُمَرَ أَلاَ تَسْتَخْلِفُ قَالَ إِنْ أَسْتَخْلِفْ فَقَدِ اسْتَخْلَفَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي أَبُو بَكْرٍ، وَإِنْ أَتْرُكْ فَقَدْ تَرَكَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَثْنَوْا عَلَيْهِ فَقَالَ رَاغِبٌ رَاهِبٌ، وَدِدْتُ أَنِّي نَجَوْتُ مِنْهَا كَفَافًا لاَ لِي وَلاَ عَلَىَّ لاَ أَتَحَمَّلُهَا حَيًّا وَمَيِّتًا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, a njemu Sufjan, prenoseći od Hišama b. Urve, on od svog oca, a ovaj od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, da je kazivao: “Upitali su Omera: ‘Zar nećeš oporučiti ko će te naslijediti na mjestu halife?‘, pa je on odgovorio: ‘Ako oporučim (da hilafet pripadne) nekome poslije mene, pa to je uradio i onaj koji je bolji od mene — Ebu-Bekr; a ako to ne učinim, pa to nije učinio ni onaj koji je bolji od mene — Allahov Poslanik, a.s.‘ (Prisutni ashabi) pohvalili su ga (zbog ovih riječi), a on reče: ‘Dvije su vrste ljudi: oni koji žele i oni koji ne žele tu odgovornost. Volio bih da sam se mogao osloboditi te obaveze, pa da nemam za to ni nagradu ni kaznu. Ne mogu podnijeti teret hilafeta ni živ ni mrtav!‘”


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ خُطْبَةَ، عُمَرَ الآخِرَةَ حِينَ جَلَسَ عَلَى الْمِنْبَرِ، وَذَلِكَ الْغَدُ مِنْ يَوْمٍ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَتَشَهَّدَ وَأَبُو بَكْرٍ صَامِتٌ لاَ يَتَكَلَّمُ قَالَ كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَعِيشَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَدْبُرَنَا ـ يُرِيدُ بِذَلِكَ أَنْ يَكُونَ آخِرَهُمْ ـ فَإِنْ يَكُ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَدْ مَاتَ، فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ جَعَلَ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ نُورًا تَهْتَدُونَ بِهِ بِمَا هَدَى اللَّهُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَانِي اثْنَيْنِ، فَإِنَّهُ أَوْلَى الْمُسْلِمِينَ بِأُمُورِكُمْ، فَقُومُوا فَبَايِعُوهُ‏.‏ وَكَانَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ قَدْ بَايَعُوهُ قَبْلَ ذَلِكَ فِي سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ، وَكَانَتْ بَيْعَةُ الْعَامَّةِ عَلَى الْمِنْبَرِ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ سَمِعْتُ عُمَرَ يَقُولُ لأَبِي بَكْرٍ يَوْمَئِذٍ اصْعَدِ الْمِنْبَرَ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ حَتَّى صَعِدَ الْمِنْبَرَ، فَبَايَعَهُ النَّاسُ عَامَّةً‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibrahim b. Musa, a njemu Hišam, prenoseći od Ma‘mera, on od Zuhrija, a ovaj od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Slušao sam drugu Omerovu hutbu, kada je on, dan nakon Vjerovjesnikove, a.s., smrti, sjeo na minber i izgovorio šehadet — dok je Ebu-Bekr šutio ništa ne govoreći — a zatim rekao: ‘Priželjkivao sam da Allahov Poslanik, a.s., toliko dugo živi da nas sve nadživi. Pa ako je Muhammed, a.s., umro, Allah je ipak učinio da se među vama nalazi svjetlo pomoću kojeg ćete vi nalaziti uputu koju je On podario Muhammedu, a.s. Zaista je Ebu-Bekr, pratilac Allahovog Poslanika, a.s., i drugi od dvojice, najzaslužniji da preuzme vaše poslove (hilafet). Priđite i dajte mu svoju prisegu!‘ Jedna skupina došla mu je i prije toga i dala svoju prisegu ispod nadstrešnice u plemenu Benu-Saida, a ostali su mu dali prisegu dok je on bio na minberu.” Zuhri od Enesa b. Malika prenosi riječi: “Čuo sam kad je Omer toga dana rekao Ebu-Bekru: ‘Popni se na minber!‘ On je istrajavao na tome sve dok se ovaj nije popeo na minber i dok mu ljudi nisu dali prisegu.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم امْرَأَةٌ فَكَلَّمَتْهُ فِي شَىْءٍ فَأَمَرَهَا أَنْ تَرْجِعَ إِلَيْهِ، قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ جِئْتُ وَلَمْ أَجِدْكَ، كَأَنَّهَا تُرِيدُ الْمَوْتَ، قَالَ ‏ “‏ إِنْ لَمْ تَجِدِينِي فَأْتِي أَبَا بَكْرٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, a njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od svog oca, on od Muhammeda b. Džubejra b. Mut‘ima, a ovaj od svog oca da je kazivao: “Neka je žena došla Vjerovjesniku, a.s., i s njim razgovarala o nečemu, pa joj je on rekao da mu ponovo dođe. ‘Allahov Poslaniče, a šta ako ja dođem i ne nađem te?‘, upitala je ona, misleći na njegovu smrt. ‘Ako me ne zatekneš, obrati se Ebu-Bekru!‘, odgovori joj on.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لِوَفْدِ بُزَاخَةَ تَتْبَعُونَ أَذْنَابَ الإِبِلِ حَتَّى يُرِيَ اللَّهُ خَلِيفَةَ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْمُهَاجِرِينَ أَمْرًا يَعْذِرُونَكُمْ بِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Sufjana, on od Kajsa b. Muslima, a ovaj od Tarika b. Šihaba (da je kazivao): “Ebu-Bekr, radijallahu anhu, rekao je izaslanicima iz Buzahe: ‘Vi ćete slijediti repove deva sve dok Allah ne ukaže halifi Svoga Poslanika, a.s., i muhadžirima na nešto u čemu će vam naći izgovor.‘”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ يَكُونُ اثْنَا عَشَرَ أَمِيرًا ـ فَقَالَ كَلِمَةً لَمْ أَسْمَعْهَا فَقَالَ أَبِي إِنَّهُ قَالَ ـ كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Abdul-Melika, a on od Džabira b. Semure da je kazivao: “Čuo sam Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: ‘Bit će dvanaest zapovjednika…‘ Zatim je rekao jednu riječ koju ja nisam čuo, ali moj otac kaže da je rekao: ‘Svi su oni iz plemena Kurejš.‘”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ بِحَطَبٍ يُحْتَطَبُ، ثُمَّ آمُرَ بِالصَّلاَةِ فَيُؤَذَّنَ لَهَا، ثُمَّ آمُرَ رَجُلاً فَيَؤُمَّ النَّاسَ، ثُمَّ أُخَالِفَ إِلَى رِجَالٍ فَأُحَرِّقَ عَلَيْهِمْ بُيُوتَهُمْ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ يَعْلَمُ أَحَدُكُمْ أَنَّهُ يَجِدُ عَرْقًا سَمِينًا أَوْ مَرْمَاتَيْنِ حَسَنَتَيْنِ لَشَهِدَ الْعِشَاءَ ‏”‏‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ قَالَ يُونُسُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مِرْمَاةٌ مَا بَيْنَ ظِلْفِ الشَّاةِ مِنَ اللَّحْمِ مِثْلُ مِنْسَاةٍ وَمِيضَاةٍ‏.‏ الْمِيمُ مَخْفُوضَةٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Ebu-Zinada, on od A‘redža, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, razmišljao sam da naredim da se sakupe drva, a onda prouči ezan za namaz, pa da potom naredim nekome da ljudima bude imam, a da ja iziđem i zapalim kuće (onih koji nisu došli u džemat). Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, kad bi neki od njih znali da će naći oveću (oglodanu) kost ili dva lijepa komadića mesa (što se nalaze između ovčijih papaka), došli bi na jacija-namaz.”


 

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ ـ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ ـ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ ـ فَذَكَرَ حَدِيثَهُ ـ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلاَمِنَا، فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً، وَآذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِتَوْبَةِ اللَّهِ عَلَيْنَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, a njemu Lejs, prenoseći od Ukajla, on od Ibn-Šihaba, ovaj od Abdur-Rahmana b. Abdullaha b. Ka‘ba b. Malika, a on od Abdullaha b. Ka‘ba b. Malika — koji je, prema odredbi njegovih sinova, bio Ka‘bov vodič u vrijeme kad je on oslijepio — da je kazivao: “Čuo sam Ka‘ba b. Malika kad je, nakon što se nije priključio Allahovom Poslaniku, a.s., u Bici na Tebuku, pripovijedajući o tome, rekao: ‘Allahov Poslanik, a.s., zabranio je muslimanima da pričaju s nama, i to je potrajalo pedeset noći. Nakon toga Vjerovjesnik, a.s., je, razglasio da je Allah primio naše pokajanje.‘”