O dosjetkama

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ يَخْطُبُ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَإِنَّمَا لاِمْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ، فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَمَنْ هَاجَرَ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوِ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا، فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan, njemu Hammad b. Zejd, a ovom Jahja b. Seid, prenoseći od Muhammeda b. Ibrahima, a on od Alkame b. Vekkasa da je Omer b. Hattab, radijallahu anhu, držeći predavanje, rekao: “Čuo sam Allahovog Vjerovjesnika, a.s., kako govori: ‘Ljudi, doista se djela vrednuju prema namjerama, i svakome pripada ono što je naumio. Onaj koji se iseli radi Allaha i Njegova Poslanika — tako će mu iseljenje biti i upisano. A onaj koji se iseli radi materijalne koristi ili žene kojom se namjerava oženiti — iseljenje će mu biti upisano onako kako ga je i učinio.‘“


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ يَقْبَلُ اللَّهُ صَلاَةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ishak b. Nasr, njemu Abdur-Rezak, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Hemmama, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Uzvišeni Allah neće primiti ničiji namaz koji bude obavljen bez abdesta, sve dok se on ne obavi s abdestom.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، أَنَّ أَنَسًا، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَتَبَ لَهُ فَرِيضَةَ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Abdullah Ensari, njemu njegov otac, a ovom Sumama b. Abdullah b. Enes, prenoseći od Enesa da je kazivao: “Ebu-Bekr zapisao mi je sve ono na što se daje zekat i sve ono što je Poslanik, a.s., pojasnio u vezi s tim, te da se nije dopušteno spajati dvije različite vrste robe niti razdvajati na dijelove jednu vrstu kako bi se izbjeglo davanje zekata.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، أَنَّ أَعْرَابِيًّا، جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَائِرَ الرَّأْسِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي مَاذَا فَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ مِنَ الصَّلاَةِ فَقَالَ ‏”‏ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ، إِلاَّ أَنْ تَطَوَّعَ شَيْئًا ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَخْبِرْنِي بِمَا فَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ مِنَ الصِّيَامِ قَالَ ‏”‏ شَهْرَ رَمَضَانَ، إِلاَّ أَنْ تَطَوَّعَ شَيْئًا ‏”‏‏.‏ قَالَ أَخْبِرْنِي بِمَا فَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ مِنَ الزَّكَاةِ قَالَ فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَرَائِعَ الإِسْلاَمِ‏.‏ قَالَ وَالَّذِي أَكْرَمَكَ لاَ أَتَطَوَّعُ شَيْئًا وَلاَ أَنْقُصُ مِمَّا فَرَضَ اللَّهُ عَلَىَّ شَيْئًا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ ‏”‏‏.‏ أَوْ ‏”‏ دَخَلَ الْجَنَّةَ إِنْ صَدَقَ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ فِي عِشْرِينَ وَمِائَةِ بَعِيرٍ حِقَّتَانِ‏.‏ فَإِنْ أَهْلَكَهَا مُتَعَمِّدًا، أَوْ وَهَبَهَا أَوِ احْتَالَ فِيهَا فِرَارًا مِنَ الزَّكَاةِ، فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, njemu Ismail b. Džafer, prenoseći od Ebu-Suhejla, ovaj od svoga oca, a on od Talhe b. Ubejdullaha da je kazivao: “Neki je beduin došao raščupane kose Allahovom Poslaniku, a.s., i rekao mu: ‘Allahov Poslaniče, kaži mi koje mi je namaze Uzvišeni Allah propisao kao strogu obavezu?‘ — ‘Pet dnevnih namaza, a, ako želiš, možeš klanjati i dobrovoljne namaze‘, odgovorio mu je. ‘Allahov Poslaniče, kaži mi koliko mi je Uzvišeni Allah propisao da moram postiti?‘, upitao je ovaj dalje. ‘Post mjeseca ramazana, a, ako želiš, možeš posti i dobrovoljni post‘, odgovorio mu je. ‘A koje su moje obaveze kad je u pitanju zekat?‘, upitao ga je ponovo…” Prenosilac hadisa veli: “Allahov mu je Poslanik, a.s., objasnio temelje islama, a on je na to rekao: ‘Tako mi Onoga koji te je počastio, neću činiti ništa od onoga što mi nije obaveza, niti ću izostaviti išta od onoga što mi je propisao Uzvišeni Allah!‘ — ‘Spašen je ako je istinu rekao!‘ (ili: ‘Ući će u Džennet ako je istinu rekao!‘), reče na to Allahov Poslanik, a.s.” Neki učenjaci kažu: “Obaveza je na stotinu i dvadeset deva dati dvije trogodišnje deve, ali ako se namjerno smanji taj broj, ili nekome pokloni dio, ili se posluži lukavstvom kako bi se izbjeglo davanje zekata, nema nikakve odgovornosti.”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يَكُونُ كَنْزُ أَحَدِكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ، يَفِرُّ مِنْهُ صَاحِبُهُ فَيَطْلُبُهُ وَيَقُولُ أَنَا كَنْزُكَ‏.‏ قَالَ وَاللَّهِ لَنْ يَزَالَ يَطْلُبُهُ حَتَّى يَبْسُطَ يَدَهُ فَيُلْقِمَهَا فَاهُ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِذَا مَا رَبُّ النَّعَمِ لَمْ يُعْطِ حَقَّهَا، تُسَلَّطُ عَلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، تَخْبِطُ وَجْهَهُ بِأَخْفَافِهَا ‏”‏‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ فِي رَجُلٍ لَهُ إِبِلٌ، فَخَافَ أَنْ تَجِبَ عَلَيْهِ الصَّدَقَةُ، فَبَاعَهَا بِإِبِلٍ مِثْلِهَا، أَوْ بِغَنَمٍ، أَوْ بِبَقَرٍ، أَوْ بِدَرَاهِمَ، فِرَارًا مِنَ الصَّدَقَةِ بِيَوْمٍ، احْتِيَالاً فَلاَ بَأْسَ عَلَيْهِ، وَهْوَ يَقُولُ إِنْ زَكَّى إِبِلَهُ قَبْلَ أَنْ يَحُولَ الْحَوْلُ بِيَوْمٍ أَوْ بِسَنَةٍ، جَازَتْ عَنْهُ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ishak, njemu Abdur-Rezak, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Hemmama, a ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Na Sudnjem će se danu bogatstvo svakoga od vas pojaviti kao opasna zmija otrovnica od koje će bježati njen vlasnik. Ona će ga stalno proganjati, govoreći: ‘Ja sam tvoje bogatstvo!‘ Tako mi Allaha, neće ga prestati proganjati sve dok on ne ispruži svoju ruku i on ne iščezne progutan u njenim ustima.” Allahov je Poslanik, a.s., rekao: “Ako vlasnik stoke na nju ne dadne propisani zekat, ona će na Sudnjem danu njime gospodariti i žestoko ga svojim nogama udarati po licu.” Neki su učenjaci za čovjeka koji posjeduje deve i plaši se da će na njih morati dati zekat, te ih stoga proda i kupi druge deve ili ovce, ili zadrži novac, izbjegavajući tako, uz pomoć lukavstva, samo za jedan dan, obavezu davanja zekata — rekli da nema nikakva grijeha. Isti učenjaci kažu da je čovjeku dopušteno dati zekat na jedan dan prije nego što istekne godina, ili za šest (mjeseci) prije negoli nastupi vrijeme (za koje vrijedi ta obaveza).


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ اسْتَفْتَى سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ الأَنْصَارِيُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ، تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ اقْضِهِ عَنْهَا ‏”‏‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِذَا بَلَغَتِ الإِبِلُ عِشْرِينَ، فَفِيهَا أَرْبَعُ شِيَاهٍ، فَإِنْ وَهَبَهَا قَبْلَ الْحَوْلِ أَوْ بَاعَهَا، فِرَارًا وَاحْتِيَالاً لإِسْقَاطِ الزَّكَاةِ، فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ، وَكَذَلِكَ إِنْ أَتْلَفَهَا فَمَاتَ، فَلاَ شَىْءَ فِي مَالِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Lejs, a ovom Ibn-Šihab, prenoseći od Ubjedullaha b. Abdullaha b. Utbe, a on od Ibn-Abbasa da je kazivao: “Sa‘d b. Ubada Ensari tražio je od Poslanika, a.s., fetvu o zavjetu svoje majke, koja je umrla, a da prije smrti nije uspjela ispuniti svoj zavjet, pa mu je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Ispuni za nju taj zavjet.‘” Neki ljudi kažu: “Kada broj deva dostigne dvadeset, dužnost je na ime zekata dati četiri ovce. Ako ih čovjek pokloni prije negoli se napuni godina dana, ili ih proda, izbjegavajući, služeći se tim lukavstvom, davanje zekata — on nema nikakve obaveze. Isti je slučaj ako čovjek smanjenje njihova broja prouzrokuje klanjem — ni tada on nema nikakve obaveze.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الشِّغَارِ‏.‏ قُلْتُ لِنَافِعٍ مَا الشِّغَارُ قَالَ يَنْكِحُ ابْنَةَ الرَّجُلِ وَيُنْكِحُهُ ابْنَتَهُ بِغَيْرِ صَدَاقٍ، وَيَنْكِحُ أُخْتَ الرَّجُلِ وَيُنْكِحُهُ أُخْتَهُ بِغَيْرِ صَدَاقٍ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنِ احْتَالَ حَتَّى تَزَوَّجَ عَلَى الشِّغَارِ، فَهْوَ جَائِزٌ، وَالشَّرْطُ بَاطِلٌ‏.‏ وَقَالَ فِي الْمُتْعَةِ النِّكَاحُ فَاسِدٌ، وَالشَّرْطُ بَاطِلٌ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمُ الْمُتْعَةُ وَالشِّغَارُ جَائِزٌ، وَالشَّرْطُ بَاطِلٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja b. Seid, prenoseći od Ubjedullaha, ovaj od Nafija, a on od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., zabranio šigar.” Upitao sam Nafija: “A šta je to šigar ?”, pa mi je odgovorio: “To je kada se čovjek oženi kćerkom nekog čovjeka, a zauzvrat tog čovjeka oženi svojom kćerkom, izbjegavajući na taj način vjenčani dar (mehr), ili kada se, izbjegavajući davanje vjenčanog dara, oženi njegovom sestrom, a zauzvrat za njega uda svoju sestru.” Neki ljudi vele: “Ako čovjek upotrijebi dosjetku kako bi se pomoću šigara oženio — bit će mu to dopušteno, ali je uvjet bezvrijedan.” O pitanju privremenog braka (mut‘a) kažu: “Brak je manjkav, a uvjet je nezakonit.” Neki drugi vele: ”Mut‘a i šigar jesu dopušteni, ali je uvjetovanje bezvrijedno.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنِ الْحَسَنِ، وَعَبْدِ اللَّهِ، ابْنَىْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِمَا، أَنَّ عَلِيًّا ـ رضى الله عنه ـ قِيلَ لَهُ إِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ لاَ يَرَى بِمُتْعَةِ النِّسَاءِ بَأْسًا‏.‏ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهَا يَوْمَ خَيْبَرَ، وَعَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الإِنْسِيَّةِ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنِ احْتَالَ حَتَّى تَمَتَّعَ، فَالنِّكَاحُ فَاسِدٌ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمُ النِّكَاحُ جَائِزٌ وَالشَّرْطُ بَاطِلٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, a ovom Ubejdullah b. Omer, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Hasana i Abdullaha b. Muhammeda b. Alija da je njihov otac kazivao: “Rekli su Aliji, radijallahu anhu: ‘Ibn-Abbas ne vidi ništa loše u privremenom braku (mut‘a )‘, pa je on odgovorio: ‘Doista je Allahov Poslanik, a.s., na dan Hajbera dokinuo privremeni brak, a tada je zabranio i jedenje mesa domaćih magaraca.‘” Neki islamski učenjaci kažu: “Ako se neko posluži lukavstvom i sklopi privremeni brak, taj je brak ništavan.” Neki drugi kažu: “Brak je ništavan, a uvjet bezvrijedan.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ يُمْنَعُ فَضْلُ الْمَاءِ لِيُمْنَعَ بِهِ فَضْلُ الْكَلإِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, a ovom Ebu-Zinad, prenoseći od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ne smije se drugima zabranjivati korištenje viškom vode (za napajanje stoke) kako bi se oni na taj način spriječili da povećaju ispašu.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ النَّجْشِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Malik, a ovom Nafi, prenoseći od Ibn-Omera da je rekao: “Allahov je Poslanik, a.s., zabranio nelojalnu konkurenciju.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَجُلاً، ذَكَرَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ يُخْدَعُ فِي الْبُيُوعِ فَقَالَ ‏ “‏ إِذَا بَايَعْتَ فَقُلْ لاَ خِلاَبَةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, prenoseći od Abdullaha b. Dinara, a ovaj od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, da je kazivao: “Neki je čovjek spomenuo Allahovom Vjerovjesniku, a.s., kako ga varaju prilikom kupoprodaje. ‘Kada kupuješ ili prodaješ, reci: ‘Nema prevare!‘‘, posavjetovao ga je Poslanik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ عُرْوَةُ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ‏{‏وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ‏}‏‏.‏ قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، فَيَرْغَبُ فِي مَالِهَا وَجَمَالِهَا، فَيُرِيدُ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِأَدْنَى مِنْ سُنَّةِ نِسَائِهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، ثُمَّ اسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ‏}‏ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija da je kazivao: “Urva je upitao Aišu, radijallahu anhu, o ajetu: ‘Ako se bojite da prema ženama sirotim nećete pravedni biti, onda se ženite onim ženama koje su vam dopuštene…‘— pa mu je ona odgovorila: ‘Tu se radi o sirotoj djevojci (jetimu) koja živi kod svoga staratelja: on se želi dokopati njene imovine i njene ljepote tako što će se oženiti njome, dajući joj najmanji iznos vjenčanog dara, daleko manji od onoga koji pripada ženama kakva je ona. To im je zabranjeno, izuzev ako u odnosu na upotpunjenje vjenčanog dara postupe pravedno.‘” Neki su ljudi ponovo tražili odgovor od Poslanika, a.s., u vezi s ovim, pa je Uzvišeni Allah objavio: “Oni od tebe traže propise o ženama…” Potom je (Poslanik) naveo hadis.


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُعْرَفُ بِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Sufjan, prenoseći od Abdullaha b. Dinara, a ovaj od Abdullaha b. Omera, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Svaki će varalica na Sudnjem danu imati svoju zastavu po kojoj će se raspoznavati.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ، وَإِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ، وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ، وَأَقْضِيَ لَهُ عَلَى نَحْوِ مَا أَسْمَعُ، فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ شَيْئًا، فَلاَ يَأْخُذْ، فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ قِطْعَةً مِنَ النَّارِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, njemu Sufjan, a ovom Hišam, prenoseći od Urve, ovaj od Zejnebe, kćerke Umm-Selemine, ona od Umm-Seleme, a ova od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Doista sam ja samo čovjek, a vi se parničite kod mene. Moguće je da neko od vas bolje od svoga protivnika upotrijebi dokaze, te da ja, na osnovu onoga što čujem, presudim u njegovu korist. Pa ako ja tako presudim u nečiju korist, a na štetu njegovog brata, neka taj ne prihvata ono što mu je dosuđeno, a pripada njegovom bratu, jer je to komad vatre koju mu ja otkidam.”


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ لاَ تُنْكَحُ الْبِكْرُ حَتَّى تُسْتَأْذَنَ، وَلاَ الثَّيِّبُ حَتَّى تُسْتَأْمَرَ ‏”‏‏.‏ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ إِذْنُهَا قَالَ ‏”‏ إِذَا سَكَتَتْ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنْ لَمْ تُسْتَأْذَنِ الْبِكْرُ وَلَمْ تَزَوَّجْ‏.‏ فَاحْتَالَ رَجُلٌ فَأَقَامَ شَاهِدَىْ زُورٍ أَنَّهُ تَزَوَّجَهَا بِرِضَاهَا، فَأَثْبَتَ الْقَاضِي نِكَاحَهَا، وَالزَّوْجُ يَعْلَمُ أَنَّ الشَّهَادَةَ بَاطِلَةٌ، فَلاَ بَأْسَ أَنْ يَطَأَهَا، وَهْوَ تَزْوِيجٌ صَحِيحٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muslim b. Ibrahim, njemu Hišam, a ovom Jahja b. Ebu-Kesir, prenoseći od Ebu-Seleme, a on od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Allahov je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Djevojka neće sklopiti brak dok se od nje ne zatraži pristanak, a već udavana žena — dok se od nje ne zatraži mišljenje.‘ — ‘Allahov Poslaniče‘, upitali su, ‘a kako se zna da je djevojka pristala?‘ — ‘Ako šuti‘, odgovori Poslanik, a.s.” Neki vele da, ako se ne zatraži pristanak neudavane djevojke, i ona se ne uda, ali čovjek upotrijebi varku i dovede dva čovjeka koji će krivo posvjedočiti da se on uz njezin pristanak njome oženio, te sudac na osnovu toga, iako muž zna da je svjedočenje bilo krivo, potvrdi taj brak — nema nikakvih smetnji da taj čovjek s njom ima intimne bračne odnose, jer je to ispravan brak.


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ وَلَدِ جَعْفَرٍ تَخَوَّفَتْ أَنْ يُزَوِّجَهَا وَلِيُّهَا وَهْىَ كَارِهَةٌ فَأَرْسَلَتْ إِلَى شَيْخَيْنِ مِنَ الأَنْصَارِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَمُجَمِّعٍ ابْنَىْ جَارِيَةَ قَالاَ فَلاَ تَخْشَيْنَ، فَإِنَّ خَنْسَاءَ بِنْتَ خِذَامٍ أَنْكَحَهَا أَبُوهَا وَهْىَ كَارِهَةٌ، فَرَدَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذَلِكَ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ وَأَمَّا عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ عَنْ أَبِيهِ إِنَّ خَنْسَاءَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, a ovom Jahja b. Seid, prenoseći od Kasima (da je kazivao): “Neku su ženu iz Džaferove porodice prestrašili da će je njen staratelj udati čak i ako se ne bude slagala s tim, pa je ona pozvala dva prvaka iz reda ensarija: Abdur-Rahmana i Mudžemmea, sinove Džarijeve, koji joj rekoše: ‘Ne brini! Zaista je Hansu b. Hizam, iako ona nije bila saglasna, udao njen otac, ali je Allahov Vjerovjesnik, a.s., poništio taj brak.‘“ Sufjan veli: “Kad je Abdur-Rahman u pitanju, ja sam ga čuo kako pripovijeda, prenoseći od svoga oca da je Hansu…”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لاَ تُنْكَحُ الأَيِّمُ حَتَّى تُسْتَأْمَرَ، وَلاَ تُنْكَحُ الْبِكْرُ حَتَّى تُسْتَأْذَنَ ‏”‏‏.‏ قَالُوا كَيْفَ إِذْنُهَا قَالَ ‏”‏ أَنْ تَسْكُتَ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنِ احْتَالَ إِنْسَانٌ بِشَاهِدَىْ زُورٍ عَلَى تَزْوِيجِ امْرَأَةٍ ثَيِّبٍ بِأَمْرِهَا، فَأَثْبَتَ الْقَاضِي نِكَاحَهَا إِيَّاهُ، وَالزَّوْجُ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَمْ يَتَزَوَّجْهَا قَطُّ، فَإِنَّهُ يَسَعُهُ هَذَا النِّكَاحُ، وَلاَ بَأْسَ بِالْمُقَامِ لَهُ مَعَهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Šejban, a ovom Jahja, prenoseći od Ebu-Seleme, a on od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Ne može se sklopiti brak s udavanom djevojkom sve dok ona ne dadne svoj pristanak, a s neudavanom — dok se ne zatraži njen pristanak.‘ — ‘A kako će ona dati svoj pristanak?‘, upitali su. ‘Ako bude šutjela‘, odgovorio je.” Neki vele da, ako čovjek napravi smicalicu tako što dovede dva svjedoka koji će lažno posvjedočiti kako je prije udavana žena dala svoj pristanak da se ponovo uda, te na osnovu toga, iako je čovjeku potpuno jasno da pristanak nije dat, sudac potvrdi brak — taj će brak biti punovažan, i nema nikakve smetnje da on živi s njom.


 

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ ذَكْوَانَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ الْبِكْرُ تُسْتَأْذَنُ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ إِنَّ الْبِكْرَ تَسْتَحْيِي قَالَ ‏”‏ إِذْنُهَا صُمَاتُهَا ‏”‏‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنْ هَوِيَ رَجُلٌ جَارِيَةً يَتِيمَةً أَوْ بِكْرًا، فَأَبَتْ فَاحْتَالَ فَجَاءَ بِشَاهِدَىْ زُورٍ عَلَى أَنَّهُ تَزَوَّجَهَا، فَأَدْرَكَتْ فَرَضِيَتِ الْيَتِيمَةُ، فَقَبِلَ الْقَاضِي شَهَادَةَ الزُّورِ، وَالزَّوْجُ يَعْلَمُ بِبُطْلاَنِ ذَلِكَ، حَلَّ لَهُ الْوَطْءُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Asim, njemu Ibn-Džurejdž, prenoseći od Ibn-Ebu-Mulejke, ovaj od Zekvana, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je kazivala: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Od neudavane djevojke traži se pristanak.‘ — ‘Zaista se takva djevojka stidi (dati svoj pristanak)!‘, rekla sam. ‘Njen je pristanak njena šutnja‘, odgovorio mi je.” Ako se čovjeku, kažu neki, svidi djevojka sirotica ili djevica, ali ga ona odbije, a on potom dovede dva svjedoka koji lažno posvjedoče da se on njome oženio, i kada ona postane punoljetna i suglasi se, a sudac prihvati lažno svjedočenje — njemu je, iako je svjestan te nepravilnosti, ipak dopušten bračni život s njom.


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحِبُّ الْحَلْوَاءَ، وَيُحِبُّ الْعَسَلَ، وَكَانَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ أَجَازَ عَلَى نِسَائِهِ فَيَدْنُو مِنْهُنَّ، فَدَخَلَ عَلَى حَفْصَةَ، فَاحْتَبَسَ عِنْدَهَا أَكْثَرَ مِمَّا كَانَ يَحْتَبِسُ، فَسَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ فَقِيلَ لِي أَهْدَتِ امْرَأَةٌ مِنْ قَوْمِهَا عُكَّةَ عَسَلٍ، فَسَقَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهُ شَرْبَةً‏.‏ فَقُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ لَنَحْتَالَنَّ لَهُ‏.‏ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِسَوْدَةَ قُلْتُ إِذَا دَخَلَ عَلَيْكِ فَإِنَّهُ سَيَدْنُو مِنْكِ فَقُولِي لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ فَإِنَّهُ سَيَقُولُ لاَ‏.‏ فَقُولِي لَهُ مَا هَذِهِ الرِّيحُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَشْتَدُّ عَلَيْهِ أَنْ تُوجَدُ مِنْهُ الرِّيحُ، فَإِنَّهُ سَيَقُولُ سَقَتْنِي حَفْصَةُ شَرْبَةَ عَسَلٍ‏.‏ فَقُولِي لَهُ جَرَسَتْ نَحْلُهُ الْعُرْفُطَ‏.‏ وَسَأَقُولُ ذَلِكَ، وَقُولِيهِ أَنْتِ يَا صَفِيَّةُ‏.‏ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى سَوْدَةَ، قُلْتُ تَقُولُ سَوْدَةُ وَالَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ لَقَدْ كِدْتُ أَنْ أُبَادِرَهُ بِالَّذِي قُلْتِ لِي، وَإِنَّهُ لَعَلَى الْبَابِ فَرَقًا مِنْكِ، فَلَمَّا دَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ قَالَ ‏”‏ لاَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ فَمَا هَذِهِ الرِّيحُ قَالَ ‏”‏ سَقَتْنِي حَفْصَةُ شَرْبَةَ عَسَلٍ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ جَرَسَتْ نَحْلُهُ الْعُرْفُطَ‏.‏ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَىَّ قُلْتُ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ‏.‏ وَدَخَلَ عَلَى صَفِيَّةَ فَقَالَتْ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ‏.‏ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى حَفْصَةَ قَالَتْ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ أَسْقِيكَ مِنْهُ قَالَ ‏”‏ لاَ حَاجَةَ لِي بِهِ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ تَقُولُ سَوْدَةُ سُبْحَانَ اللَّهِ لَقَدْ حَرَمْنَاهُ‏.‏ قَالَتْ قُلْتُ لَهَا اسْكُتِي‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejd b. Ismail, njemu Ebu-Usama, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Aiše da je kazivala: “Allahov je Poslanik, a.s., volio datule i med. Nakon što bi klanjao ikindijski namaz, obilazio bi svoje žene i približavao im se. Tako je jednom došao kod Hafse i zadržao se kod nje duže nego što je to obično činio. Ja sam je upitala šta je razlog tome, pa mi je ona odgovorila: ‘Jedna mi je žena iz moga plemena poklonila zdjelu meda, te sam ja od njega spravila napitak i ponudila ga Allahovom Poslaniku, a.s.‘ ‘Tako mi Allaha, napravit ćemo mu smicalicu!‘, pomislila sam. Povjerila sam to Sevdi i rekla joj: ‘Kada dođe tebi i primakne ti se, reci mu: ‘Allahov Poslaniče, jesi li to jeo megafir?‘ On će ti odgovoriti da nije, a ti ga upitaj: ‘Kakav je to onda neugodni miris?‘ Allahov Poslanik, a.s., ne dopušta da se kod njega nađe bilo kakav neugodan miris, pa će ti reći: ‘Hafsa mi je dala piće od meda.‘ Ti mu onda reci: ‘Sigurno su pčele odlazile na urfut!‘ Ja ću mu to isto reći, a reci mu i ti, Safijja. ‘Kada mi je došao‘, pričala je Sevda, ‘tako mi Onoga pored kojeg nema drugoga, gotovo da sam mu se, još dok je bio na vratima, plašeći se tebe, obratila onako kako si mi rekla. A kada mi se približio, rekoh mu: ‘Allahov Poslaniče, jesi li jeo megafir?‘ — ‘Ne‘, odgovorio je. ‘Kakav je to onda neugodni miris?‘, upitala sam. ‘Hafsa me je počastila pićem od meda‘, odgovorio je. ‘Mora da su pčele oprašivale drvo urfut‘, rekoh mu.‘ A kada je došao meni”, kaže Aiša, “ja sam mu to isto rekla. Otišao je potom kod Safijje, pa mu je i ona isto rekla, a kada je ponovo došao Hafsi, ona ga je ponudila: ‘Allahov Poslaniče, hoćeš li da te počastim pićem od meda?‘ — ‘Ne, ne treba mi!‘, odgovorio je.” Aiša dalje pripovijeda: “Sevda je rekla: ‘Slavljen neka je Allah! Mi smo ga odvratile od toga.‘ — ‘Ne pričaj!‘, rekoh joj.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ خَرَجَ إِلَى الشَّأْمِ، فَلَمَّا جَاءَ بِسَرْغَ بَلَغَهُ أَنَّ الْوَبَاءَ وَقَعَ بِالشَّأْمِ فَأَخْبَرَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا سَمِعْتُمْ بِأَرْضٍ فَلاَ تَقْدَمُوا عَلَيْهِ، وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ ‏”‏‏.‏ فَرَجَعَ عُمَرُ مِنْ سَرْغَ‏.‏ وَعَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُمَرَ إِنَّمَا انْصَرَفَ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, njemu Malik, a ovom Ibn-Šihab, prenoseći od Abdullaha b. Amira b. Rebija da je kazivao: “Omer b. Hattab, radijallahu anhu, krenuo je (jednom prilikom) u Šam. Kada je stigao u selo Sereg, saznao je da se u Šamu proširila kuga. Abdur-Rahman b. Avf obavijestio ga je da je Poslanik, a.s., rekao: ‘Kada čujete da se u nekom području pojavila kuga, nemojte u njega ulaziti, a kada čujete da se pojavila u nekom kraju u kojem se vi već nalazite, nemojte ga napuštati bježeći od nje.‘ Tako se Omer, radijallahu anhu, vratio iz Serega.” Salim b. Abdullah prenosi od Ibn-Šihaba da se Omer, radijallahu anhu, vratio znajući za hadis koji je prenio Abdur-Rahman.


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، يُحَدِّثُ سَعْدًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ الْوَجَعَ فَقَالَ ‏ “‏ رِجْزٌ ـ أَوْ عَذَابٌ ـ عُذِّبَ بِهِ بَعْضُ الأُمَمِ، ثُمَّ بَقِيَ مِنْهُ بَقِيَّةٌ، فَيَذْهَبُ الْمَرَّةَ وَيَأْتِي الأُخْرَى، فَمَنْ سَمِعَ بِهِ بِأَرْضٍ فَلاَ يَقْدَمَنَّ عَلَيْهِ، وَمَنْ كَانَ بِأَرْضٍ وَقَعَ بِهَا فَلاَ يَخْرُجْ فِرَارًا مِنْهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Amira b. Sa‘da b. Ebu-Vekkasa, a on od Usame b. Zejda da je, obraćajući se Sa‘du, rekao: “Poslanik, a.s. je, spomenuvši kugu, rekao: ‘Grijeh (ridžz) ili kazna (azab) kojom bivaju kažnjeni neki narodi, od kojih potom ostane jedan dio, nekad nestane, pa se opet pojavi. Ko od vas čuje da se u nekom kraju pojavila (kuga), neka se ne približava tom kraju, a ako se neko zatekne u oblasti gdje ona već hara, neka ne izlazi (iz te oblasti) bježeći od nje.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ، لَيْسَ لَنَا مَثَلُ السَّوْءِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Sufjan, a ovom Ejjub Sahtijani, prenoseći od Ikrime, a ovaj od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je Allahov Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Onaj koji opozove svoj dar nalik je psu koji povrati, a onda to pojede. Nama ne pristaju loše osobine.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِنَّمَا جَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ مَا لَمْ يُقْسَمْ، فَإِذَا وَقَعَتِ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتِ الطُّرُقُ فَلاَ شُفْعَةَ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ الشُّفْعَةُ لِلْجِوَارِ‏.‏ ثُمَّ عَمَدَ إِلَى مَا شَدَّدَهُ فَأَبْطَلَهُ، وَقَالَ إِنِ اشْتَرَى دَارًا فَخَافَ أَنْ يَأْخُذَ الْجَارُ بِالشُّفْعَةِ، فَاشْتَرَى سَهْمًا مِنْ مِائَةِ سَهْمٍ، ثُمَّ اشْتَرَى الْبَاقِيَ، وَكَانَ لِلْجَارِ الشُّفْعَةُ فِي السَّهْمِ الأَوَّلِ، وَلاَ شُفْعَةَ لَهُ فِي بَاقِي الدَّارِ، وَلَهُ أَنْ يَحْتَالَ فِي ذَلِكَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Hišam b. Jusuf, a ovom Ma‘mer, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Ebu-Seleme, a on od Džabira b. Abdullaha da je kazivao: “Allahov je Vjerovjesnik, a.s., ustanovio pravo preče kupovine u svemu što nije podijeljeno. Ali kada se ustanove granice i odrede putevi, nema više ni prava preče kupovine.” Neki ljudi kažu: “Pravo preče kupovine ustanovljeno je kako bi se uspostavili istinski komšijski odnosi vlasnika.” Pa ipak, oni kasnije poništavaju ono što su zdušno zastupali i kažu: “Ako neko želi kupiti kuću, i uplaši se da je ne kupi komšija koji ima pravo preče kupovine, kupit će jedan njen postotak, a zatim i ostatak. Komšija je imao pravo preče kupovine u prvom dijelu, ali tog prava nema u ostatku kuće. U tom se slučaju, dakle, može poslužiti dosjetkom.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ الشَّرِيدِ، قَالَ جَاءَ الْمِسْوَرُ بْنُ مَخْرَمَةَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى مَنْكِبِي، فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ إِلَى سَعْدٍ فَقَالَ أَبُو رَافِعٍ لِلْمِسْوَرِ أَلاَ تَأْمُرُ هَذَا أَنْ يَشْتَرِيَ مِنِّي بَيْتِي الَّذِي فِي دَارِي‏.‏ فَقَالَ لاَ أَزِيدُهُ عَلَى أَرْبَعِمِائَةٍ، إِمَّا مُقَطَّعَةٍ وَإِمَّا مُنَجَّمَةٍ‏.‏ قَالَ أُعْطِيتُ خَمْسَمِائَةٍ نَقْدًا، فَمَنَعْتُهُ، وَلَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ ‏”‏‏.‏ مَا بِعْتُكَهُ أَوْ قَالَ مَا أَعْطَيْتُكَهُ‏.‏ قُلْتُ لِسُفْيَانَ إِنَّ مَعْمَرًا لَمْ يَقُلْ هَكَذَا‏.‏ قَالَ لَكِنَّهُ قَالَ لِي هَكَذَا‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَبِيعَ الشُّفْعَةَ فَلَهُ أَنْ يَحْتَالَ حَتَّى يُبْطِلَ الشُّفْعَةَ فَيَهَبُ الْبَائِعُ لِلْمُشْتَرِي الدَّارَ، وَيَحُدُّهَا وَيَدْفَعُهَا إِلَيْهِ، وَيُعَوِّضُهُ الْمُشْتَرِي أَلْفَ دِرْهَمٍ، فَلاَ يَكُونُ لِلشَّفِيعِ فِيهَا شُفْعَةٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, prenoseći od Ibrahima b. Mejsere, a on od Amra b. Šerida da je kazivao: “Došao je (jednom prilikom) Misver b. Mahrema i stavio mi svoju ruku na rame. Otišao sam (potom) s njim Sa‘du. ‘Zar ovome (Sa‘du) nećeš narediti‘, upitao je Ebu-Rafi Misvera, ‘da kupi od mene kuću? Neću za nju tražiti više od četiri stotine u ratama ili s odgodom plaćanja.‘ — ‘Dajem pet stotina u gotovini i preduhitrio sam ga‘, reče, ‘ali da nisam čuo Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: ‘Komšija ima prednost zbog blizine‘, ne bih ti je prodao!‘ (ili je rekao: ‘… ne bih ti je dao!‘).” Rekao sam Sufjanu: “Ma‘mer nije ovako kazivao!” — “Ali Ma‘mer je meni, doista, ovako kazivao!”, odgovorio je on. Neki ljudi vele: “Ako neko želi prodati svoj dio u zajedničkoj imovini, može se poslužiti dosjetkom i izbjeći udovoljenje pravu preče kupovine tako što će pokloniti kupcu kuću, zagraditi je ogradom i predati mu je. Kupac će mu zauzvrat dati hiljadu dirhema. Tako onaj komšija koji bi trebao imati pravo preče kupovine ostaje bez tog prava.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، أَنَّ سَعْدًا، سَاوَمَهُ بَيْتًا بِأَرْبَعِمِائَةِ مِثْقَالٍ فَقَالَ لَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ ‏”‏‏.‏ لَمَا أَعْطَيْتُكَ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنِ اشْتَرَى نَصِيبَ دَارٍ، فَأَرَادَ أَنْ يُبْطِلَ الشُّفْعَةَ، وَهَبَ لاِبْنِهِ الصَّغِيرِ وَلاَ يَكُونُ عَلَيْهِ يَمِينٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, njemu Sufjan, a ovom Ibrahim b. Mejsera, prenoseći od Amra b. Šerida, a ovaj od Ebu-Rafija da je kazivao: “Sa‘d se sa mnom pogađao oko neke kuće dajući mi četiri stotine miskala, pa sam mu rekao: ‘Da nisam čuo Allahovog Poslanika, a.s., kad je rekao: ‘Ortak ima prednost zbog blizine‘, ne bih ti je dao!‘” Neki ljudi kažu: “Ako neko kupi dio kuće i želi onemogućiti onoga koji ima pravo preče kupovine (da je kupi), poklonit će to svom malodobnom sinu, jer on nije dužan da se zaklinje.”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ اسْتَعْمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً عَلَى صَدَقَاتِ بَنِي سُلَيْمٍ يُدْعَى ابْنَ اللُّتَبِيَّةِ، فَلَمَّا جَاءَ حَاسَبَهُ قَالَ هَذَا مَالُكُمْ وَهَذَا هَدِيَّةٌ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ فَهَلاَّ جَلَسْتَ فِي بَيْتِ أَبِيكَ وَأُمِّكَ، حَتَّى تَأْتِيَكَ هَدِيَّتُكَ إِنْ كُنْتَ صَادِقًا ‏”‏‏.‏ ثُمَّ خَطَبَنَا فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏”‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنِّي أَسْتَعْمِلُ الرَّجُلَ مِنْكُمْ عَلَى الْعَمَلِ مِمَّا وَلاَّنِي اللَّهُ، فَيَأْتِي فَيَقُولُ هَذَا مَالُكُمْ وَهَذَا هَدِيَّةٌ أُهْدِيَتْ لِي‏.‏ أَفَلاَ جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ حَتَّى تَأْتِيَهُ هَدِيَّتُهُ، وَاللَّهِ لاَ يَأْخُذُ أَحَدٌ مِنْكُمْ شَيْئًا بِغَيْرِ حَقِّهِ، إِلاَّ لَقِيَ اللَّهَ يَحْمِلُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَلأَعْرِفَنَّ أَحَدًا مِنْكُمْ لَقِيَ اللَّهَ يَحْمِلُ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءٌ، أَوْ بَقَرَةً لَهَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةً تَيْعَرُ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ رَفَعَ يَدَهُ حَتَّى رُئِيَ بَيَاضُ إِبْطِهِ يَقُولُ ‏”‏ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ ‏”‏‏.‏ بَصْرَ عَيْنِي وَسَمْعَ أُذُنِي‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejd b. Ismail, njemu Ebu-Usama, a ovom Hišam, prenoseći od svoga oca, a on od Ebu-Humejda Saidija da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., zadužio nekog čovjeka poznatog pod imenom Ibn-Lutbijja da sakupi zekat u plemenu Benu-Sulejm. Kada je došao položiti račune Allahovom Poslaniku, a.s., rekao je: ‘Ovo je vaša imovina, a ovo je meni darovano.‘ Allahov Poslanik, a.s., na to reče : ‘Što nisi, ako si iskren, sjedio u kući svoga oca i majke, pa nek ti onda nešto bude darovano?!‘ Poslije toga Allahov nam je Poslanik, a.s., nakon što se zahvalio Allahu, iskazao Mu pohvalu i izgovorio riječi veličanja, održao govor u kojem je rekao: ‘Ja neke od vas pošaljem da urade koji posao što ga je Uzvišeni Allah meni stavio u obavezu, pa oni, kada se vrate, kažu: ‘Ovo pripada vama, a ovo, kao dar, meni!‘ Zašto taj nije sjedio u kući svoga oca i majke, pa nek mu onda nešto bude darovano?! Tako mi Allaha, nijedan od vas neće bespravno uzeti ništa, a da se, noseći to, na Sudnjem danu neće sresti s Allahom. Ja neću prepoznati nijednog od vas kada se on, noseći devu koja riče, ili kravu, ili ovcu koja bleči, bude susreo s Allahom.‘ Kazavši to, on podiže svoje ruke tako da se ukazala bjelina ispod njegovih pazuha i reče: ‘Gospodaru moj, jesam li dostavio dokle dopire moj pogled i dokle može čuti moje uho?‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنِ اشْتَرَى دَارًا بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ، فَلاَ بَأْسَ أَنْ يَحْتَالَ حَتَّى يَشْتَرِيَ الدَّارَ بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ، وَيَنْقُدَهُ تِسْعَةَ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَتِسْعَمِائَةَ دِرْهَمٍ وَتِسْعَةً وَتِسْعِينَ، وَيَنْقُدَهُ دِينَارًا بِمَا بَقِيَ مِنَ الْعِشْرِينَ الأَلْفَ، فَإِنْ طَلَبَ الشَّفِيعُ أَخَذَهَا بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ، وَإِلاَّ فَلاَ سَبِيلَ لَهُ عَلَى الدَّارِ، فَإِنِ اسْتُحِقَّتِ الدَّارُ، رَجَعَ الْمُشْتَرِي عَلَى الْبَائِعِ بِمَا دَفَعَ إِلَيْهِ، وَهْوَ تِسْعَةُ آلاَفِ دِرْهَمٍ وَتِسْعُمِائَةٍ وَتِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ دِرْهَمًا وَدِينَارٌ، لأَنَّ الْبَيْعَ حِينَ اسْتُحِقَّ انْتَقَضَ الصَّرْفُ فِي الدِّينَارِ، فَإِنْ وَجَدَ بِهَذِهِ الدَّارِ عَيْبًا وَلَمْ تُسْتَحَقَّ، فَإِنَّهُ يَرُدُّهَا عَلَيْهِ بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ‏.‏ قَالَ فَأَجَازَ هَذَا الْخِدَاعَ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ وَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لاَ دَاءَ وَلاَ خِبْثَةَ وَلاَ غَائِلَةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Sufjan, a ovom Ibrahim b. Mejsera, prenoseći od Amra b. Šerida, a on od Ebu-Rafija da je Allahov Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Komšija ima prednost zbog bliskosti.” Neki ljudi vele: “Ako neko želi kupiti kuću za dvadeset hiljada dirhema, nema nikakva grijeha ako se posluži dosjetkom tako da kupi kuću za dvadeset hiljada dirhema i isplati prodavcu devet hiljada i devetsto devedeset i devet dirhema, a jedan dinar dâ na ime onoga što je preostalo od dvadeset hiljada. Ako komšija koji ima pravo preče kupovine bude tražio da je kupi, dobit će je za dvadeset hiljada, a ako neće, tada nema načina da dođe do te kuće. Kada kuća pređe u vlasništvo kupca, prodavac će kupcu vratiti onih devet hiljada i devetsto devedeset i devet dirhema i jedan dinar, jer je kupoprodajna cijena, kada je postala pravosnažna, izražena u dinarima. Ako se na toj kući nađe kakav nedostatak, a ugovor nije stupio na snagu, on će mu je vratiti za dvadeset hiljada dirhema.” Buhari kaže: “Oni su odobrili takvu vrstu prijevare među muslimanima, a Allahov je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘U kupoprodaji nema podvaljivanja nečega što je bolesno, s nedostatkom ili sa skrivenom mahanom.‘”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، أَنَّ أَبَا رَافِعٍ، سَاوَمَ سَعْدَ بْنَ مَالِكٍ بَيْتًا بِأَرْبَعِمِائَةِ مِثْقَالٍ وَقَالَ لَوْلاَ أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ ‏”‏‏.‏ مَا أَعْطَيْتُكَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja, a ovom Sufjan, prenoseći od Ibrahima b. Mejsere, a on od Amra b. Šerida da je kazivao: “Ebu-Rafi cjenkao se oko neke kuće sa Sa‘dom b. Malikom, koji mu je davao četiri stotine miskala, pa mu je (Ebu-Rafi) rekao: ‘Da nisam čuo Vjerovjesnika, a.s., kad je rekao: ‘Komšija ima prednost zbog blizine‘, ne bih ti je dao!‘“