O Allahovoj jednoti (Tevhidu)

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَيْفِيٍّ، عَنْ أَبِي مَعْبَدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، رضى الله عنهما أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ مُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Asim, njemu Zekerijja b. Ishak, prenoseći od Jahjaa b. Abdullaha b. Sajfija, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, (da je rekao): “Vjerovjesnik, a.s. je, poslao Muaza u Jemen.”


 

وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ صَيْفِيٍّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا مَعْبَدٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ لَمَّا بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُعَاذًا نَحْوَ الْيَمَنِ قَالَ لَهُ ‏ “‏ إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَى أَنْ يُوَحِّدُوا اللَّهَ تَعَالَى فَإِذَا عَرَفُوا ذَلِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ، فَإِذَا صَلُّوا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً فِي أَمْوَالِهِمْ تُؤْخَذُ مِنْ غَنِيِّهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فَقِيرِهِمْ، فَإِذَا أَقَرُّوا بِذَلِكَ فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِ النَّاسِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE također Abdullah b. Ebu-Esved, njemu Fadl b. Ala‘, a ovom Ismail b. Umejja, prenoseći od Jahjaa b. Abdullaha b. Sajfija, ovaj od Ma‘beda, štićenika Ibn-Abbasovog, a on od Ibn-Abbasa da je kazivao: “Kada je Vjerovjesnik, a.s., poslao Muaza stanovnicima Jemena, rekao mu je: ‘Ideš ljudima koji pripadaju sljedbenicima Knjige. Prvo ih pozovi da obožavaju samo Uzvišenoga Allaha; ako to prihvate, onda im reci da im je Allah propisao kao obavezu pet namaza u toku dana i noći. A kada počnu klanjati, onda im reci da im je Allah odredio zekat na njihove imetke, koji će se uzimati od onih među njima koji su bogati i davati onima koji su siromašni. Kada to potvrde, onda uzimaj od njih (zekat), ali se čuvaj onoga što je najvrednije u imecima tih ljudi.‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، وَالأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ، سَمِعَا الأَسْوَدَ بْنَ هِلاَلٍ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يَا مُعَاذُ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ ‏”‏‏.‏ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلاَ يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، أَتَدْرِي مَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِ ‏”‏‏.‏ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَنْ لاَ يُعَذِّبَهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Ebu-Hasina i Eš‘asa b. Sulejma, oni od Esveda b. Hilala, a on od Muaza b. Džebela da je kazivao: “Vjerovjesnik a.s. me je, upitao: ‘Muaze, znaš li šta je dužnost ljudi prema Allahu?‘ — ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju!‘, odgovorio sam, a on reče: ‘Da samo Njega obožavaju i da Mu nikoga drugog ne pridružuju. A znaš li koja je onda Njegova obaveza prema njima?‘ — ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju!‘, odgovorio sam. ‘Da ih ne kazni!‘, reče on.“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَجُلاً، سَمِعَ رَجُلاً، يَقْرَأُ ‏{‏قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ‏}‏ يُرَدِّدُهَا، فَلَمَّا أَصْبَحَ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ لَهُ ذَلِكَ، وَكَأَنَّ الرَّجُلَ يَتَقَالُّهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهَا لَتَعْدِلُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏ زَادَ إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَخْبَرَنِي أَخِي، قَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Abdur-Rahmana b. Abdullaha b. Abdur-Rahmana b. Ebu-Sa‘saa, on od svoga oca, a ovaj od Ebu-Seida Hudrija (da je kazivao): “Jedan je čovjek čuo drugoga kako uči suru Ihlas i ponavlja je, pa je ujutro otišao Vjerovjesniku, a.s., i to mu ispričao (smatrajući da ta sura ima malu vrijednost). Tada (mu) on reče: ‘Tako mi Onoga u čijoj je ruci moja duša, zaista je ona ravna trećini Kur‘ana.‘“ (U drugoj verziji) stoji: Ismail b. Džafer prenosi od Malika, ovaj od Abdur-Rahmana, on od svoga oca, ovaj od Ebu-Seida Hudrija, on od Katade b. Numana, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s…


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، عَنِ ابْنِ أَبِي هِلاَلٍ، أَنَّ أَبَا الرِّجَالِ، مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَهُ عَنْ أُمِّهِ، عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَكَانَتْ فِي حَجْرِ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَ رَجُلاً عَلَى سَرِيَّةٍ، وَكَانَ يَقْرَأُ لأَصْحَابِهِ فِي صَلاَتِهِ فَيَخْتِمُ بِ ـ ‏{‏قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ‏}‏ فَلَمَّا رَجَعُوا ذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ سَلُوهُ لأَىِّ شَىْءٍ يَصْنَعُ ذَلِكَ ‏”‏‏.‏ فَسَأَلُوهُ فَقَالَ لأَنَّهَا صِفَةُ الرَّحْمَنِ، وَأَنَا أُحِبُّ أَنْ أَقْرَأَ بِهَا‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَخْبِرُوهُ أَنَّ اللَّهَ يُحِبُّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Salih, njemu Ibn-Vehb, a ovom Amr, prenoseći od Ibn-Ebu-Hilala, ovaj od Ebu-Ridžala Muhammeda b. Abdur-Rahmana, on od svoje majke Amre b. Abdur-Rahman, koja je bila u okrilju Vjerovjesnikove, a.s., supruge Aiše, a ona ona od Aiše (da je kazivala): “Vjerovjesnik, a.s., je poslao jednog čovjeka na čelu jedne manje jedinice, pa im je on učio u namazu i završavao (ga) Ihlasom. Kada su se vratili, ispričali su to Vjerovjesniku, a.s. ‘Upitajte ga zašto je tako postupao!‘, reče im on. Oni su ga upitali, pa (im) je on odgovorio: ‘Ona opisuje Milostivoga, i zato je volim učiti.‘ Na to je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Obavijestite ga da i Allah njega voli.‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، وَأَبِي، ظَبْيَانَ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ يَرْحَمُ اللَّهُ مَنْ لاَ يَرْحَمُ النَّاسَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Selam, a njemu Ebu-Muavija, prenoseći od A‘meša, ovaj od Zejda b. Vehba i Ebu-Zabjana, a oni od Džerira b. Abdullaha da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Allah neće imati milosti prema onome koji nema milosti prema ljudima.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَهُ رَسُولُ إِحْدَى بَنَاتِهِ يَدْعُوهُ إِلَى ابْنِهَا فِي الْمَوْتِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ ارْجِعْ فَأَخْبِرْهَا أَنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ، وَلَهُ مَا أَعْطَى، وَكُلُّ شَىْءٍ عِنْدَهُ بِأَجَلٍ مُسَمًّى، فَمُرْهَا فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ ‏”‏‏.‏ فَأَعَادَتِ الرَّسُولَ أَنَّهَا أَقْسَمَتْ لَتَأْتِيَنَّهَا، فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَامَ مَعَهُ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ، فَدُفِعَ الصَّبِيُّ إِلَيْهِ وَنَفْسُهُ تَقَعْقَعُ كَأَنَّهَا فِي شَنٍّ فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ هَذِهِ رَحْمَةٌ جَعَلَهَا اللَّهُ فِي قُلُوبِ عِبَادِهِ، وَإِنَّمَا يَرْحَمُ اللَّهُ مِنْ عِبَادِهِ الرُّحَمَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan, njemu Hammad b. Zejd, prenoseći od Asima Ahvela, ovaj od Ebu-Osmana Nehdija, a on od Usame b. Zejda da je kazivao: “Bili smo kod Vjerovjesnika, a.s., kada je došao glasnik njegove kćerke (Zejnebe), koja ga je pozivala da dođe jer joj je sin bio na samrti. Vjerovjesnik, a.s., mu, reče: ‘Vrati se i prenesi joj da Allahu pripada i ono što uzme i ono što dadne, te da je On svakome rok već odredio. Reci joj da se strpi i misli na nagradu!‘ Ona je, potom, opet poslala glasnika zaklinjući Poslanika, a.s., da obavezno dođe. Tada je on ustao, a s njim su krenuli i Sa‘d b. Ubada i Muaz b. Džebel. (Kada su stigli), i kada mu je dato dijete, a duša djetinja već hroptala poput poderane mješine, on zaplaka. ‘Allahov Poslaniče, šta je to?‘, upita ga Sa‘d, a on odgovori: ‘Ovo je milost koju je Allah usadio u srca Svojih robova. On će se smilovati samo Svojim samilosnim robovima.‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا أَحَدٌ أَصْبَرُ عَلَى أَذًى سَمِعَهُ مِنَ اللَّهِ، يَدَّعُونَ لَهُ الْوَلَدَ، ثُمَّ يُعَافِيهِمْ وَيَرْزُقُهُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, njemu Ebu-Hamza, a ovom A‘meš, prenoseći od Seida b. Džubejra, ovaj od Ebu-Abdur-Rahmana Sulemija, a on od Ebu-Musaa Eš‘arija da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Nema niko strpljiviji na uvrede od Allaha. Pripisuju Mu dijete, a On prelazi preko toga i daje im opskrbu!”


 

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَفَاتِيحُ الْغَيْبِ خَمْسٌ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ اللَّهُ، لاَ يَعْلَمُ مَا تَغِيضُ الأَرْحَامُ إِلاَّ اللَّهُ، وَلاَ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ إِلاَّ اللَّهُ، وَلاَ يَعْلَمُ مَتَى يَأْتِي الْمَطَرُ أَحَدٌ إِلاَّ اللَّهُ، وَلاَ تَدْرِي نَفْسٌ بِأَىِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِلاَّ اللَّهُ، وَلاَ يَعْلَمُ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ إِلاَّ اللَّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Halid b. Mahled, njemu Sulejman b. Bilal, a ovom Abdullah b. Dinar, prenoseći od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Pet je ključeva skrivenog (gajba) i njih ne zna niko osim Allaha. Samo Allah zna šta kriju materice,samo Allah zna šta će biti sutra, samo Allah zna kada će pasti kiša, samo Allah zna gdje će ko umrijeti, i samo Allah zna kada će nastupiti Smak svijeta.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَنْ حَدَّثَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم رَأَى رَبَّهُ فَقَدْ كَذَبَ وَهْوَ يَقُولُ ‏{‏لاَ تُدْرِكُهُ الأَبْصَارُ‏}‏ وَمَنْ حَدَّثَكَ أَنَّهُ يَعْلَمُ الْغَيْبَ فَقَدْ كَذَبَ، وَهْوَ يَقُولُ لاَ يَعْلَمُ الْغَيْبَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, njemu Sufjan, prenoseći od Ismaila, ovaj od Šabija, a on od Mesruka da je Aiša, radijallahu anhu, rekla: “Ko ti god kaže da je Muhammed, a.s., vidio svoga Gospodara — on laže, jer Allah kaže: ‘Pogledi do Njega ne dopiru!‘Također, ko ti god kaže da Muhammed, a.s., zna skriveno (gajb) — i on laže, jer Allah kaže: ‘Niko osim Allaha… ne zna što će se dogoditi.‘“


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ، حَدَّثَنَا شَقِيقُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ كُنَّا نُصَلِّي خَلْفَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنَقُولُ السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّلاَمُ وَلَكِنْ قُولُوا التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Junus, njemu Zuhejr, ovom Mugira, prenoseći od Šekika b. Seleme, a on od Abdullaha da je kazivao: “Klanjali smo za Vjerovjesnikom, a.s., i izgovarali: ‘Neka je selam Allahu!‘, pa nam je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Zaista je Allah — Es-Selam (koji daje mir i sigurnost). Zato izgovarajte: ‘Pozdrav, poštovanje, sve molitve i lijepe riječi pripadaju Allahu. Neka je spas, Allahova milost i Njegov blagoslov na tebe, Vjerovjesniče! Neka je Allahov spas na nas i na sve dobre Allahove robove! Svjedočim da nema drugog Boga osim Allaha, i svjedočim da je Muhammed Njegov rob i Njegov poslanik.‘“


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَقْبِضُ اللَّهُ الأَرْضَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَيَطْوِي السَّمَاءَ بِيَمِينِهِ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ أَيْنَ مُلُوكُ الأَرْضِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ شُعَيْبٌ وَالزُّبَيْدِيُّ وَابْنُ مُسَافِرٍ وَإِسْحَاقُ بْنُ يَحْيَى عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Salih, njemu Ibn-Vehb, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Seida, tj. Ibn-Musejjeba, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allah će na Dan kijameta uhvatiti Zemlju i Svojom desnicom smotati nebesa, pa će reći: ‘Ja sam vladar! Gdje su sada vladari Zemlje?!‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏ “‏ أَعُوذُ بِعِزَّتِكَ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، الَّذِي لاَ يَمُوتُ وَالْجِنُّ وَالإِنْسُ يَمُوتُونَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Ma‘mer, njemu Abdul-Varis, a ovom Husejn Muallim, prenoseći od Abdullaha b. Burejde, ovaj od Jahje b. Ja‘mera, a on od Ibn-Abbasa (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., je izgovorao: ‘Utječem se Tvojoj moći! Nema Boga osim Tebe! (Ti si Onaj) koji ne umire, a džini i ljudi umiru!‘”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا حَرَمِيٌّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ يُلْقَى فِي النَّارِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ‏.‏ وَعَنْ مُعْتَمِرٍ سَمِعْتُ أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ لاَ يَزَالُ يُلْقَى فِيهَا وَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ‏.‏ حَتَّى يَضَعَ فِيهَا رَبُّ الْعَالَمِينَ قَدَمَهُ فَيَنْزَوِي بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍ، ثُمَّ تَقُولُ قَدْ قَدْ بِعِزَّتِكَ وَكَرَمِكَ‏.‏ وَلاَ تَزَالُ الْجَنَّةُ تَفْضُلُ حَتَّى يُنْشِئَ اللَّهُ لَهَا خَلْقًا فَيُسْكِنَهُمْ فَضْلَ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Ebu-Esved, njemu Haremi, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Katade, a on od Enesa da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Stalno će se bacati u vatru…” PRIČAO MI JE i Halifa, prenoseći od Jezida b. Zureja, ovaj od Seida, on od Katade, a ovaj od Enesa…Također MI JE PRIČAO Mu‘temir, njemu njegov otac, prenoseći od Katade, a on od Enesa da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Stalno će se u nju (Vatru) bacati, a ona će govoriti: ‘Ima li još?‘, sve dok Gospodar svjetova na nju ne stavi Svoje stopalo. Tada će se ona skupiti i reći: ‘Dosta je, dosta je, tako mi Tvoje moći i plemenitosti!‘ A Džennet će se stalno povećavati dok mu Allah ne odredi stanovnike, a onda ih ne nastani u dženetskim blagodatima.”


 

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو مِنَ اللَّيْلِ ‏ “‏ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، قَوْلُكَ الْحَقُّ، وَوَعْدُكَ الْحَقُّ، وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ، وَالْجَنَّةُ حَقٌّ، وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالسَّاعَةُ حَقٌّ، اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ، فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَأَسْرَرْتُ وَأَعْلَنْتُ، أَنْتَ إِلَهِي لاَ إِلَهَ لِي غَيْرُكَ ‏”‏‏.‏ حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بِهَذَا وَقَالَ أَنْتَ الْحَقُّ وَقَوْلُكَ الْحَقُّ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kabisa, njemu Sufjan, prenoseći od Ibn-Džurejdža, ovaj od Sulejmana, a on od Tavusa da je Ibn-Abbas, radijallahu anhu, kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., noću bi upućivao dovu: ‘Allahu moj, neka je Tebi hvala! Ti si Gospodar nebesa i Zemlje, neka je Tebi hvala! Ti obdržavaš nebesa i Zemlju i sve što je na njima, neka je Tebi hvala! Ti si svjetlo nebesa i Zemlje. Tvoja riječ je istina, Tvoje je obećanje istina, susret s Tobom je istina, Džennet je istina, Vatra je istina i Smak je svijeta istina. Allahu moj, Tebi se predajem i u Tebe vjerujem, na Tebe se oslanjam i Tebi se obraćam, u Tvoje ime drugima se suprotstavljam i Tebe za sudiju uzimam. Oprosti mi ono što sam do sada činio i ono što ću kasnije učiniti, ono što sam sakrio i ono što sam obznanio! Ti si moj Bog, ja nemam drugog Boga osim Tebe!‘” Pričao nam je (ovaj hadis) Sabit b. Muhammed, a njemu Sufjan, s tim što je on to ovako prenio: “…Ti si istina, Tvoja je riječ istina…”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَكُنَّا إِذَا عَلَوْنَا كَبَّرْنَا فَقَالَ ‏”‏ ارْبَعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ، فَإِنَّكُمْ لاَ تَدْعُونَ أَصَمَّ وَلاَ غَائِبًا، تَدْعُونَ سَمِيعًا بَصِيرًا قَرِيبًا ‏”‏‏.‏ ثُمَّ أَتَى عَلَىَّ وَأَنَا أَقُولُ فِي نَفْسِي لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ‏.‏ فَقَالَ لِي ‏”‏ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ قُلْ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ‏.‏ فَإِنَّهَا كَنْزٌ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ أَوْ قَالَ أَلاَ أَدُلُّكَ بِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, njemu Hammad b. Zejd, prenoseći od Ejjuba, ovaj od Ebu-Osmana, a on od Ebu-Musaa da je kazivao: “Bili smo na putu s Vjerovjesnikom, a.s., pa smo, kada bismo se popeli na uzvišicu, donosili tekbire. ‘Obuzdajte se‘, reče nam on, ‘jer vi ne dozivate ni gluhog ni odsutnog, nego dozivate Onoga koji dobro čuje i vidi i koji je blizu.‘ Poslije toga (Vjerovjesnik) je naišao pored mene — a ja sam u sebi izgovarao: ‘Nema snage niti moći osim u Allaha!‘ — pa mi reče: ‘Abdullahu b. Kajse, reci: ‘Nema snage niti moći osim u Allaha!‘, jer su te riječi jedna od dženetskih riznica‘ (ili je rekao: ‘Hoćeš li da ti ukažem na…‘).“


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلاَتِي‏.‏ قَالَ ‏ “‏ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا، وَلاَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ، فَاغْفِرْ لِي مِنْ عِنْدِكَ مَغْفِرَةً، إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Sulejman, njemu Ibn-Vehb, a ovom Amr, prenoseći od Jezida, ovaj od Ebu-Hajra, a on od Abdullaha b. Amra (da je kazivao): “Ebu-Bekr, radijallahu anhu, rekao je Vjerovjesniku, a.s.: ‘Allahov Poslaniče, poduči me dovi koju ću učiti u namazu!‘ — ‘Reci: ‘Allahu moj, ja sam mnogo nepravde prema samom sebi učinio — a samo Ti praštaš grijehe — pa mi podari Svoj oprost! Zaista Ti mnogo praštaš i samilostan si!‘‘, odgovori mu Poslanik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ حَدَّثَتْهُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ نَادَانِي قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ سَمِعَ قَوْلَ قَوْمِكَ وَمَا رَدُّوا عَلَيْكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Ibn-Vehb, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Urve, on od Aiše, radijallahu anhu, a ona od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Džibril, a.s. , me je zovnuo i rekao: ‘Zaista je tvoj Gospodar već čuo riječi tvoga naroda i njihov odgovor tebi.‘”


 

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِي، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُنْكَدِرِ، يُحَدِّثُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السَّلَمِيُّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُ أَصْحَابَهُ الاِسْتِخَارَةَ فِي الأُمُورِ كُلِّهَا، كَمَا يُعَلِّمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ يَقُولُ ‏ “‏ إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِالأَمْرِ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ مِنْ غَيْرِ الْفَرِيضَةِ ثُمَّ لِيَقُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلاَ أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلاَ أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلاَّمُ الْغُيُوبِ، اللَّهُمَّ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ هَذَا الأَمْرَ ـ ثُمَّ تُسَمِّيهِ بِعَيْنِهِ ـ خَيْرًا لِي فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ قَالَ أَوْ فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ فَاقْدُرْهُ لِي، وَيَسِّرْهُ لِي، ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ، اللَّهُمَّ وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ أَوْ قَالَ فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ فَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ رَضِّنِي بِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibrahim b. Munzir, njemu Ma‘n b. Isa, a ovom Abdur-Rahman b. Ebu-Mevali, prenoseći od Muhammeda b. Munkedira, koji je pričao Abdullahu b. Hasanu da mu je Džabir b. Abdullah Selemi kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., podučavao svoje ashabe istihari u svim slučajevima, kao što ih je podučavao i surama iz Kur‘ana. On bi govorio: ‘Kada se u nekoga od vas probudi zanimanje za neki posao, neka klanja dva rekata nafile, a onda prouči: ‘Allahu moj, molim Te da uz pomoć Tvoga znanja odaberem ono što je dobro. Molim Te da mi pružiš Svoju pomoć. Molim Te za dio Tvoje dobrote. Ti si moćan, a ja nisam; Ti znaš, a ja ne znam. Ti dobro poznaješ sve tajne. Allahu moj, Ti znaš da li je ovo – i neka tada to spomene – ‘dobro za mene i na ovom, i na onom svijetu, ili nije (ili je rekao: za moju vjeru, moj život i moj završetak). Ako je dobra, dosudi mi je, olakšaj mi je i daj mi u njoj napredak; a ako, Allahu moj, nije dobra za mene, moju vjeru, moj život i moj završetak (a možda je još rekao: i na ovom i na onom svijetu), udalji me od nje, dosudi mi dobro gdje god ono bilo, i onda učini da time budem zadovoljan!‘‘“


 

حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَكْثَرُ مَا كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَحْلِفُ ‏ “‏ لاَ وَمُقَلِّبِ الْقُلُوبِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Sulejman, njemu Ibn-Mubarek, prenoseći od Musaa b. Ukbe, a on od Salima da je Abdullah rekao: “Vjerovjesnik se, a.s., najčešće zaklinjao: ‘Ne, tako mi Onoga koji upravlja ljudskim srcima!‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا مِائَةً إِلاَّ وَاحِدًا، مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ ‏”‏‏.‏ ‏{‏أَحْصَيْنَاهُ‏}‏ حَفِظْنَاهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, prenoseći od Ebu-Zinada, ovaj od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Allah ima devedeset i devet imena, jedno manje od stotinu. Ko ih sve spomene ući će u Džennet.” Spomenuti ih znači naučiti ih napamet.


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ فِرَاشَهُ فَلْيَنْفُضْهُ بِصَنِفَةِ ثَوْبِهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، وَلْيَقُلْ بِاسْمِكَ رَبِّ وَضَعْتُ جَنْبِي وَبِكَ أَرْفَعُهُ، إِنْ أَمْسَكْتَ نَفْسِي فَاغْفِرْ لَهَا، وَإِنْ أَرْسَلْتَهَا فَاحْفَظْهَا بِمَا تَحْفَظُ بِهِ عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ يَحْيَى وَبِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَزَادَ زُهَيْرٌ وَأَبُو ضَمْرَةَ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَرَوَاهُ ابْنُ عَجْلاَنَ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, njemu Malik, prenoseći od Seida Makburija, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., govorio: “Kada neko od vas dođe do postelje, neka je opraši krajem svoje odjeće tri puta i izgovori: ‘Gospodaru moj, u Tvoje ime spuštam svoje tijelo i s Tobom ću ga podići. Ako uzmeš moju dušu, oprosti joj; a ako je vratiš, čuvaj je onako kako čuvaš Svoje dobre robove!‘“ Ovaj hadis također prenose Jahja i Bišr b. Mufeddal od Ubejdullaha, on od Seida, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Vjerovjesnika, a.s. U verziji koju prenose Zuhejr, Ebu-Damra i Ismail b. Zekerijja od Ubejdullaha, a on od Seida, stoji još i: “… on od svoga oca…”, koji prenosi od Ebu-Hurejre, a on od Vjerovjesnika, a.s. Ibn-Adžlan ovaj hadis prenosi od Seida, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ رِبْعِيٍّ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ قَالَ ‏”‏ اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَحْيَا وَأَمُوتُ ‏”‏‏.‏ وَإِذَا أَصْبَحَ قَالَ ‏”‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muslim, njemu Šu‘ba, prenoseći od Abdul-Melika, a on od Rib‘ija da je Huzejfa kazivao: “Kada bi Vjerovjesnik, a.s., legao u postelju, govorio bi: ‘Allahu moj, u Tvoje ime živim i umirem!‘, a kada bi se probudio (govorio bi): ‘Hvala Allahu, koji nas je oživio nakon što nas je bio usmrtio i koji će nas ponovo proživjeti.‘“


 

حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ مِنَ اللَّيْلِ قَالَ ‏ “‏ بِاسْمِكَ نَمُوتُ وَنَحْيَا، فَإِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sa‘d b. Hafs, njemu Šejban, a ovom Mensur, prenoseći od Rib‘ija b. Hiraša, a on od Hareše b. Hurra da je Ebu-Zerr rekao: “Kada bi noću legao u postelju, Vjerovjesnik bi, a.s., govorio: ‘U Tvoje ime umiremo i živimo!‘, a kada bi se probudio (govorio bi): ‘Hvala Allahu, koji nas je oživio nakon što nas je bio usmrtio i koji će nas ponovo proživiti.‘“


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَأْتِيَ أَهْلَهُ فَقَالَ بِاسْمِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ جَنِّبْنَا الشَّيْطَانَ، وَجَنِّبِ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا‏.‏ فَإِنَّهُ إِنْ يُقَدَّرْ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ فِي ذَلِكَ لَمْ يَضُرُّهُ شَيْطَانٌ أَبَدًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Džerir, a ovom Mensur, prenoseći od Salima, ovaj od Kurejba, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ako neko od vas, kada se želi sastati sa svojom ženom, izgovori: ‘U ime Allaha! Allahu moj, udalji šejtana od nas i udalji šejtana od onoga što nam Ti podariš!‘, i ako bude određeno da se tada začne dijete, nikako mu šejtan neće moći nauditi.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا فُضَيْلٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ أُرْسِلُ كِلاَبِي الْمُعَلَّمَةَ‏.‏ قَالَ ‏ “‏ إِذَا أَرْسَلْتَ كِلاَبَكَ الْمُعَلَّمَةَ وَذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ فَأَمْسَكْنَ فَكُلْ، وَإِذَا رَمَيْتَ بِالْمِعْرَاضِ فَخَزَقَ فَكُلْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Meslema, njemu Fudajl, prenoseći od Mensura, ovaj od Ibrahima, a on od Hemmama da je Adi b. Hatim kazivao: “Upitao sam Vjerovjesnika, a.s., hoću li slati u lov svoje dresirane pse, pa mi je on odgovorio: ‘Ako pustiš svoje dresirane pse, spomenuvši pritom Allahovo ime, i ako oni ne pojedu ništa (od ulova) — jedi (dopušteno je)! A ako baciš strijelu i ona ubode (žrtvu) — opet jedi!‘“


 

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، قَالَ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ عُرْوَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هُنَا أَقْوَامًا حَدِيثًا عَهْدُهُمْ بِشِرْكٍ، يَأْتُونَا بِلُحْمَانٍ لاَ نَدْرِي يَذْكُرُونَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا أَمْ لاَ‏.‏ قَالَ ‏ “‏ اذْكُرُوا أَنْتُمُ اسْمَ اللَّهِ وَكُلُوا ‏”‏‏.‏ تَابَعَهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَالدَّرَاوَرْدِيُّ وَأُسَامَةُ بْنُ حَفْصٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jusuf b. Musa, njemu Ebu-Halid Ahmer, prenoseći od Hišama b. Urve, on od svoga oca, a ovaj od Aiše da je kazivala: “(Ashabi) su rekli: ‘Allahov Poslaniče, ima ovdje ljudi koji su nedavno napustili mnogoboštvo i koji donose meso (za prodaju), a ne znamo da li su spomenuli Allahovo ime prilikom klanja.‘ — ‘Spomenite vi Allahovo ime i jedite!‘, reče im on.“ Ovaj hadis također prenose Muhammed b. Abdur-Rahman, Abdul-Aziz b. Muhammed i Usama b. Hafs.


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ ضَحَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَبْشَيْنِ، يُسَمِّي وَيُكَبِّرُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, a njemu Hišam, prenoseći od Katade da je Enes rekao: “Vjerovjesnik, a.s., je zaklao dva ovna na ime kurbana, spomenuvši pritom Allahovo ime i izgovorivši tekbir.”


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ جُنْدَبٍ، أَنَّهُ شَهِدَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ صَلَّى ثُمَّ خَطَبَ فَقَالَ ‏ “‏ مَنْ ذَبَحَ قَبْلَ أَنْ يُصَلِّيَ فَلْيَذْبَحْ مَكَانَهَا أُخْرَى، وَمَنْ لَمْ يَذْبَحْ فَلْيَذْبَحْ بِاسْمِ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, njemu Šu‘ba, prenoseći od Esveda b. Kajsa, a on od Džundeba (da je kazivao): “Bio sam prisutan kada je Vjerovjesnik, a.s., na Kurban-bajram klanjao, a onda, u hutbi, rekao: ‘Onaj koji je zaklao prije namaza neka umjesto toga zakolje drugi (kurban), a onaj koji nije zaklao neka zakolje u ime Allaha!‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ، وَمَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Verka‘, prenoseći od Abdullaha b. Dinara, a on od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Nemojte se zaklinjati svojim očevima! Ko se želi zakleti neka se zakune Allahom!”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ ـ حَلِيفٌ لِبَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشْرَةً مِنْهُمْ خُبَيْبٌ الأَنْصَارِيُّ، فَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عِيَاضٍ أَنَّ ابْنَةَ الْحَارِثِ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُمْ حِينَ اجْتَمَعُوا اسْتَعَارَ مِنْهَا مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا، فَلَمَّا خَرَجُوا مِنَ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ قَالَ خُبَيْبٌ الأَنْصَارِيُّ وَلَسْتُ أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًا ** عَلَى أَيِّ شِقٍّ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِي وَذَلِكَ فِي ذَاتِ الإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْ ** يُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِ فَقَتَلَهُ ابْنُ الْحَارِثِ فَأَخْبَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَصْحَابَهُ خَبَرَهُمْ يَوْمَ أُصِيبُوا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Zuhri, prenoseći od Amra b. Ebu-Sufjana b. Esida b. Džarija Sekafija, koji je bio saveznik plemena Benu-Zuhra i jedan od Ebu-Hurejrinih prijatelja, da je Ebu-Hurejra kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., poslao desetericu (u izvidnicu), a među njima je bio i Hubejb Ensari. Ubejdullah b. Ijad ispričao mi je, prenoseći od Harisove kćerke, da je on (Hubejb), kada su se iskupili, pozajmio britvu od nje da se obrije. Kada su izišli iz harema da ga ubiju, Hubejb Ensari reče: Ako budem ubijen kao musliman, nije me briga Na kom ću mjestu, Allaha radi, pogubljen biti, Dokle god je to radi Božijeg Bića! Ako htjedne, On će dati da se sastavi tijelo iskomadano! Zatim ga je Ibn-Haris ubio. Vjerovjesnik, a.s., obavijestio je ashabe o njihovom slučaju onoga dana kada su napadnuti.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَا مِنْ أَحَدٍ أَغْيَرُ مِنَ اللَّهِ، مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ حَرَّمَ الْفَوَاحِشَ، وَمَا أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ الْمَدْحُ مِنَ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs b. Gijas, njemu njegov otac, prenoseći od A‘meša, ovaj od Šekika, a on od Abdullaha da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Nema niko ljubomorniji od Allaha — zato je zabranio ružna djela, i nema niko da više voli pohvalu od Allaha.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَمَّا خَلَقَ اللَّهُ الْخَلْقَ كَتَبَ فِي كِتَابِهِ ـ هُوَ يَكْتُبُ عَلَى نَفْسِهِ، وَهْوَ وَضْعٌ عِنْدَهُ عَلَى الْعَرْشِ ـ إِنَّ رَحْمَتِي تَغْلِبُ غَضَبِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, a njemu Ebu-Hamza, prenoseći od A‘meša, ovaj od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Kada je Allah stvorio stvorenja — pišući o Sebi u Svojoj knjizi (Levhi-mahfuzu), a ona je postavljena kod Njega na Aršu — zapisao je: ‘Moja je milost nadvladala Moju srdžbu.‘“


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، سَمِعْتُ أَبَا صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي، وَأَنَا مَعَهُ إِذَا ذَكَرَنِي، فَإِنْ ذَكَرَنِي فِي نَفْسِهِ ذَكَرْتُهُ فِي نَفْسِي، وَإِنْ ذَكَرَنِي فِي مَلأٍ ذَكَرْتُهُ فِي مَلأٍ خَيْرٍ مِنْهُمْ، وَإِنْ تَقَرَّبَ إِلَىَّ بِشِبْرٍ تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعًا، وَإِنْ تَقَرَّبَ إِلَىَّ ذِرَاعًا تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ بَاعًا، وَإِنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs, njemu njegov otac, a ovom A‘meš, prenoseći od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Uzvišeni Allah kaže: ‘Ja sam sa Svojim robom kada o Meni misli, i s njim sam kad Me spomene. Ako on Mene spomene u sebi, i Ja njega spomenem u Sebi; a ako Me on spomene u nekoj skupini, Ja njega spomenem u skupini boljoj od nje. Ako se on Meni približi za jedan pedalj, Ja se njemu približim za jedan lakat; a ako se on Meni približi za jedan lakat, Ja se njemu približim za jedan hvat. Ako on Meni ide običnim hodom, Ja njemu idem žurno.‘“


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ ذُكِرَ الدَّجَّالُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَخْفَى عَلَيْكُمْ، إِنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِأَعْوَرَ ـ وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى عَيْنِهِ ـ وَإِنَّ الْمَسِيحَ الدَّجَّالَ أَعْوَرُ الْعَيْنِ الْيُمْنَى كَأَنَّ عَيْنَهُ عِنَبَةٌ طَافِيَةٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, a njemu Džuvejrija, prenoseći od Nafija da je Abdullah kazivao: “Neko je spomenuo Dedžala u prisustvu Vjerovjesnika, a.s., pa je on rekao: ‘Allah vam je poznat. Zaista Allah nije slijep‘ — pokazao je rukom na svoje oko — ‘a Mesih Dedžal slijep je u desno oko, kao da mu je ono isturena boba grožđa.‘“


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَا بَعَثَ اللَّهُ مِنْ نَبِيٍّ إِلاَّ أَنْذَرَ قَوْمَهُ الأَعْوَرَ الْكَذَّابَ، إِنَّهُ أَعْوَرُ، وَإِنَّ رَبَّكُمْ لَيْسَ بِأَعْوَرَ، مَكْتُوبٌ بَيْنَ عَيْنَيْهِ كَافِرٌ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, njemu Šu‘ba, prenoseći od Katade, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allah nije poslao nijednog vjerovjesnika, a da on nije upozorio svoj narod na slijepog i lažljivog. On je slijep, a vaš Gospodar nije slijep. Među njegovim je očima napisano nevjernik (kafir).”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا مُوسَى ـ هُوَ ابْنُ عُقْبَةَ ـ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنِ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، فِي غَزْوَةِ بَنِي الْمُصْطَلِقِ أَنَّهُمْ أَصَابُوا سَبَايَا فَأَرَادُوا أَنْ يَسْتَمْتِعُوا بِهِنَّ وَلاَ يَحْمِلْنَ فَسَأَلُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْعَزْلِ فَقَالَ ‏”‏ مَا عَلَيْكُمْ أَنْ لاَ تَفْعَلُوا، فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ كَتَبَ مَنْ هُوَ خَالِقٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ مُجَاهِدٌ عَنْ قَزَعَةَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ فَقَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لَيْسَتْ نَفْسٌ مَخْلُوقَةٌ إِلاَّ اللَّهُ خَالِقُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak, njemu Affan, a ovom Vuhejb, prenoseći od Musaa, tj. Ibn-Ukbe, ovaj od Muhammeda b. Jahjaa b. Habbana, on od Ibn-Muhajriza, a ovaj od Ebu-Seida Hudrija (da je kazivao): “U Bici protiv plemena Benu-Mustalik dobili smo robinje, pa su neki htjeli uživati s njima, ali da one ne zatrudne. Zato su upitali Vjerovjesnika, a.s., o prijekidu snošaja, pa im je on rekao: ‘Nema štete ako to ne biste ni činili, jer je Allah već zapisao ko će biti stvoren sve do Sudnjeg dana.‘“ Mudžahidu je kazivao Kazea, a ovom Ebu-Seid da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Nema nijedne žive duše, a da je Allah nije stvorio.”


 

حَدَّثَنِي مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ يَجْمَعُ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا‏.‏ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ يَا آدَمُ أَمَا تَرَى النَّاسَ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَىْءٍ، شَفِّعْ لَنَا إِلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكَ ـ وَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا نُوحًا، فَإِنَّهُ أَوَّلُ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ‏.‏ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ خَلِيلَ الرَّحْمَنِ‏.‏ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطَايَاهُ الَّتِي أَصَابَهَا ـ وَلَكِنِ ائْتُوا مُوسَى عَبْدًا أَتَاهُ اللَّهُ التَّوْرَاةَ وَكَلَّمَهُ تَكْلِيمًا ـ فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا عِيسَى عَبْدَ اللَّهِ وَرَسُولَهُ وَكَلِمَتَهُ وَرُوحَهُ‏.‏ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنِ ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم عَبْدًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ‏.‏ فَيَأْتُونِي فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ لَهُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ لِي ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ‏.‏ فَأَحْمَدُ رَبِّي بِمَحَامِدَ عَلَّمَنِيهَا، ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَرْجِعُ فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ سَاجِدًا، فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَحْمَدُ رَبِّي بِمَحَامِدَ عَلَّمَنِيهَا رَبِّي ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَرْجِعُ فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ سَاجِدًا، فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، قُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَحْمَدُ رَبِّي بِمَحَامِدَ عَلَّمَنِيهَا، ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَرْجِعُ فَأَقُولُ يَا رَبِّ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ وَوَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ ‏”‏‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنَ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ شَعِيرَةً، ثُمَّ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مِنَ الْخَيْرِ مَا يَزِنُ بُرَّةً، ثُمَّ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ وَكَانَ فِي قَلْبِهِ مَا يَزِنُ مِنَ الْخَيْرِ ذَرَّةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muaz b. Fedala, njemu Hišam, prenoseći od Katade, a on od Enesa da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Na Sudnjem će danu Allah sakupiti vjernike, evo ovako, pa će oni reći: ‘Kada bismo zamolili nekoga da se zauzme za nas kod našeg Gospodara, pa da nas On izbavi iz ovog stanja!‘ Potom će otići do Adema i reći mu: ‘Ademe, zar ne vidiš ljude (u kakvom su stanju)? Allah je tebe stvorio Svojom rukom, naredio je melecima da ti učine sedždu i poučio te imenima svega. Zauzmi se za nas kod svoga Gospodara, pa da nas On izbavi iz ovog stanja!‘ Tada će im on reći: ‘Nisam vam ja za to‘ — pa će im spomenuti grešku koju je učinio — ‘nego otiđite vi Nuhu, jer je on prvi poslanik kojeg je Allah poslao ljudima.‘ Oni će potom otići Nuhu, ali će im i on reći: ‘Nisam vam ja za to‘ — te će im spomenuti grešku koju je učinio — ‘nego otiđite vi Ibrahimu, miljeniku Milostivog Allaha.‘ Oni će onda otići Ibrahimu, ali će im i on reći: ‘Nisam vam ja za to‘ — pa će se i on ispričati, spominjući greške koje je počinio — ‘nego otiđite vi Musau, robu kojem je Allah dao Tevrat i s kojim je izravno razgovarao.‘ Onda će oni otići Musau, ali će im se i on ispričati: ‘Nisam vam ja za to‘ — pa će spomenuti grešku koju je učinio — ‘nego otiđite vi do Isaa, koji je Allahov rob, poslanik, riječ Njegova i duh Njegov.‘ Oni će onda doći Isau, ali će im on reći: ‘Nisam vam ja za to, nego otiđite vi do Muhammeda, a.s., roba kojem su oproštene i ranije i kasnije greške.‘ Tako će oni doći do mene, pa ću ja krenuti i zatražiti dopuštenje da dođem do svoga Gospodara, a to će mi biti dopušteno. Kada ugledam svoga Gospodara, past ću Mu na sedždu, pa će me Allah tako ostaviti koliko On bude htio, a onda će mi biti rečeno: ‘Podigni (glavu), Muhammede! Reci — čut će se, zatraži — dobit ćeš, zauzmi se — bit će ti prihvaćeno!‘ Tada ću ja iskazati zahvalu svome Gospodaru onako kako me je On poučio i zauzeti se, pa će mi On odabrati određeni broj (ljudi) i ja ću ih uvesti u Džennet. Vratit ću se poslije toga i, kada ugledam svoga Gospodara, ponovo Mu pasti na sedždu. On će me tako ostaviti koliko bude htio, a onda će mi biti rečeno: ‘Podigni (glavu), Muhammede! Reci — čut će se, zatraži — dobit ćeš, zauzmi se — bit će ti prihvaćeno!‘ Tada ću ja iskazati zahvalu svome Gospodaru onako kako me je On poučio i zauzeti se, pa će mi On dati određeni (ljudi) i ja ću ih uvesti u Džennet. Potom ću se ponovo vratiti i, kada ugledam svoga Gospodara, opet Mu pasti na sedždu. On će me tako ostaviti koliko bude htio, a onda će mi biti rečeno: ‘Podigni (glavu), Muhammede! Reci — čut će se, zatraži — dobit ćeš, zauzmi se — bit će ti prihvaćeno!‘ Tada ću ja iskazati zahvalu svome Gospodaru onako kako me je On poučio i zauzeti se, pa će mi On dati određeni broj (ljudi) i ja ću ih uvesti u Džennet. Vratit ću se poslije toga još jednom i reći: ‘Gospodaru moj, u Vatri su ostali samo oni koje je Kur‘an zadržao (tj. za koje je Allah u Kur‘anu rekao da će boraviti u Džehennemu) i koji moraju tamo vječno ostati.‘“ Vjerovjesnik, a.s., je, potom još rekao: “Iz Vatre će izići svi oni koji budu izgovorili: ‘Nema Boga osim Allaha!‘, i koji u svome srcu budu imali dobra (imana) makar koliko teži jedno ječmeno zrno. Zatim će iz vatre izići svi oni koji budu izgovorili: ‘Nema Boga osim Allaha!‘, i koji u svome srcu budu imali dobra (imana) makar koliko teži jedno pšenično zrno. Na koncu, iz Vatre će izići svi oni koji budu izgovorili: ‘Nema Boga osim Allaha!‘, i koji u svome srcu budu imali dobra (imana) makar koliko teži jedno zrno gorušice.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَدُ اللَّهِ مَلأَى لاَ يَغِيضُهَا نَفَقَةٌ، سَحَّاءُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ ـ وَقَالَ ـ أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْفَقَ مُنْذُ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، فَإِنَّهُ لَمْ يَغِضْ مَا فِي يَدِهِ ـ وَقَالَ ـ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ وَبِيَدِهِ الأُخْرَى الْمِيزَانُ يَخْفِضُ وَيَرْفَعُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Ebu-Zinada, ovaj od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Allahova je ruka puna, i njenu puninu nimalo neće umanjiti danonoćno obilno davanje. Jeste li primijetili koliko je Allah udijelio otkako je stvorio nebesa i Zemlju? Ipak, to nimalo nije umanjilo ono što se nalazi u Njegovoj ruci.” Poslanik je također rekao: “Njegov je Arš na vodi, a u drugoj Mu je ruci vaga koju spušta i podiže.”


 

حَدَّثَنَا مُقَدَّمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي الْقَاسِمُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏”‏ إِنَّ اللَّهَ يَقْبِضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الأَرْضَ وَتَكُونُ السَّمَوَاتُ بِيَمِينِهِ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ ‏”‏‏.‏ رَوَاهُ سَعِيدٌ عَنْ مَالِكٍ‏.‏ وَقَالَ عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ سَمِعْتُ سَالِمًا سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا‏.‏ وَقَالَ أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ يَقْبِضُ اللَّهُ الأَرْضَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Mukaddem b. Muhammed, a njemu njegov amidža Kasim b. Jahja, prenoseći od Ubejdullaha, ovaj od Nafija, a on od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Zaista će Allah, kada nastupi Smak svijeta, uhvatiti Zemlju, a nebesa će biti u Njegovoj desnici, pa će reći: ‘Ja sam vladar!‘“ Ovaj hadis također prenosi Seid od Malika. 7413. PRIČAO NAM JE Omer b. Hamza, njemu Salim, prenoseći od Ibn-Omera, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao… A Ebu-Jeman prenosi od Šuajba, ovaj od Zuhrija, on od Ebu-Seleme, ovaj od Ebu-Hurejre, a on od Allahovog Poslanika, a.s., da je rekao: “Allah će ščepati Zemlju.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، سَمِعَ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، وَسُلَيْمَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ يَهُودِيًّا، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَوَاتِ عَلَى إِصْبَعٍ وَالأَرَضِينَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالْجِبَالَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالشَّجَرَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالْخَلاَئِقَ عَلَى إِصْبَعٍ، ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ‏.‏ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ ثُمَّ قَرَأَ ‏{‏وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ‏}‏‏.‏ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَزَادَ فِيهِ فُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَعَجُّبًا وَتَصْدِيقًا لَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Jahja b. Seid, a ovom Sufjan, prenoseći od Mensura i Sulejmana, oni od Ibrahima, on od Ubejde, a ovaj od Abdullaha (da je kazivao): “Jedan je židov došao Vjerovjesniku, a.s., i rekao: ‘Muhammede, Bog će držati nebesa na jednom prstu, zemlje na (drugom) prstu, brda na (trećem) prstu, drveće na (četvrtom) prstu, a ostala stvorenja na (petom) prstu, pa će reći: ‘Ja sam vladar!‘‘ Na to se Allahov Poslanik, a.s., nasmijao tako da su mu se vidjeli kutnjaci, pa je proučio: ‘Oni ne veličaju Allaha onako kako Ga treba veličati.‘“ Jahja b. Seid kaže da u verziji koju prenosi Fudajl b. Ijad od Mensura, on od Ibrahima, ovaj od Ubejde, a on od Abdullaha, stoji i: “… pa se Allahov Poslanik, a.s., nasmijao, čudeći se i potvrđujući njegove riječi.”


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ سَمِعْتُ عَلْقَمَةَ، يَقُولُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقَالَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَوَاتِ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالأَرَضِينَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالشَّجَرَ وَالثَّرَى عَلَى إِصْبَعٍ، وَالْخَلاَئِقَ عَلَى إِصْبَعٍ، ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ أَنَا الْمَلِكُ‏.‏ فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ ثُمَّ قَرَأَ ‏{‏وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ‏}‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs b. Gijas, njemu njegov otac, a ovom A‘meš, prenoseći od Ibrahima, a on od Alkame da je Abdullah kazivao: “Jedan je sljedbenik Knjige došao Vjerovjesniku, a.s., i rekao: ‘Ebu-Kasime, Bog će držati nebesa na jednom prstu, zemlje na (drugom) prstu, drveće i vodu na (trećem) prstu, a ostala stvorenja na (četvrtom) prstu, pa će reći: ‘Ja sam vladar! Ja sam vladar!‘‘ Vidio sam tada Vjerovjesnika, a.s., kako se nasmijao tako da su mu se vidjeli kutnjaci, a onda je proučio: ‘Oni ne veličaju Allaha onako kako Ga treba veličati.‘“


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ وَرَّادٍ، كَاتِبِ الْمُغِيرَةِ عَنِ الْمُغِيرَةِ، قَالَ قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ لَوْ رَأَيْتُ رَجُلاً مَعَ امْرَأَتِي لَضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ غَيْرَ مُصْفَحٍ‏.‏ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏”‏ تَعْجَبُونَ مِنْ غَيْرَةِ سَعْدٍ، وَاللَّهِ لأَنَا أَغْيَرُ مِنْهُ، وَاللَّهُ أَغْيَرُ مِنِّي، وَمِنْ أَجْلِ غَيْرَةِ اللَّهِ حَرَّمَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ، وَلاَ أَحَدَ أَحَبُّ إِلَيْهِ الْعُذْرُ مِنَ اللَّهِ، وَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ بَعَثَ الْمُبَشِّرِينَ وَالْمُنْذِرِينَ وَلاَ أَحَدَ أَحَبُّ إِلَيْهِ الْمِدْحَةُ مِنَ اللَّهِ وَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ وَعَدَ اللَّهُ الْجَنَّةَ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ ‏”‏ لاَ شَخْصَ أَغْيَرُ مِنَ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Ebu-Avana, prenoseći od Abdul-Melika, a on od Verrada, Mugirinog pisara, da je Mugira kazivao: “Rekao je Sa‘d b. Ubada: ‘Kada bih zatekao nekog čovjeka sa svojom ženom, sigurno bih ga udario oštricom sablje!‘ Te riječi su došle do Allahovog Poslanika, a.s., pa je on rekao: ‘Čudite se Sa‘dovoj ljubomori?! Tako mi Allaha, ja sam ljubomorniji od njega, a Allah je ljubomorniji i od mene. Allah je zbog ljubomore zabranio i javni i tajni razvrat. Nema niko ko više voli opravdanje od Allaha — zato je slao one koji su donosili radosne vijesti (poslanike) i koji su upozoravali. Nema nikoga ko više voli pohvalu od Allaha — zato je Allah obećao Džennet.‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِرَجُلٍ ‏ “‏ أَمَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ شَىْءٌ ‏”‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ سُورَةُ كَذَا وَسُورَةُ كَذَا‏.‏ لِسُوَرٍ سَمَّاهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Malik, prenoseći od Ebu-Hazima, a on od Sehla b. Sa‘da (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., je rekao jednom čovjeku: ‘Znaš li nešto iz Kur‘ana?‘, pa je on odgovorio: ‘Da, te i te sure‘, spomenuvši imena tih sura.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ إِنِّي عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ جَاءَهُ قَوْمٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ فَقَالَ ‏”‏ اقْبَلُوا الْبُشْرَى يَا بَنِي تَمِيمٍ ‏”‏‏.‏ قَالُوا بَشَّرْتَنَا فَأَعْطِنَا‏.‏ فَدَخَلَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ ‏”‏ اقْبَلُوا الْبُشْرَى يَا أَهْلَ الْيَمَنِ إِذْ لَمْ يَقْبَلْهَا بَنُو تَمِيمٍ ‏”‏‏.‏ قَالُوا قَبِلْنَا‏.‏ جِئْنَاكَ لِنَتَفَقَّهَ فِي الدِّينِ وَلِنَسْأَلَكَ عَنْ أَوَّلِ هَذَا الأَمْرِ مَا كَانَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ كَانَ اللَّهُ وَلَمْ يَكُنْ شَىْءٌ قَبْلَهُ، وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ، ثُمَّ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، وَكَتَبَ فِي الذِّكْرِ كُلَّ شَىْءٍ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ أَتَانِي رَجُلٌ فَقَالَ يَا عِمْرَانُ أَدْرِكْ نَاقَتَكَ فَقَدْ ذَهَبَتْ فَانْطَلَقْتُ أَطْلُبُهَا، فَإِذَا السَّرَابُ يَنْقَطِعُ دُونَهَا، وَايْمُ اللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنَّهَا قَدْ ذَهَبَتْ وَلَمْ أَقُمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, njemu Ebu-Hamza, a ovom A‘meš, prenoseći od Džamija b. Šeddada, a on od Safvana b. Muhriza da je Imran b. Husajn kazivao: “Bio sam kod Vjerovjesnika, a.s., kada su mu došli neki ljudi iz (plemena) Benu-Temim, pa im on reče: ‘Primite radosnu vijest, o vi iz Benu-Temima!‘ — ‘Već si nam donio radosnu vijest, ali (sada) nam daj (nešto)!‘, odgovoriše mu oni. Zatim su mu došli neki ljudi iz Jemena, pa on i njima reče: ‘Primite, o vi iz Jemena, radosnu vijest, kada je oni iz Benu-Temima nisu htjeli primiti!‘ Oni mu odgovoriše: ‘Primamo je! Došli smo ti da nas podučiš islamu i da te upitamo o početku svijeta, šta je tada bilo.‘ — ‘Allah je (oduvijek) bio‘, reče im on, ‘a prije Njega nije bilo ništa. Njegov je Arš bio na vodi. Zatim je On stvorio nebesa i zemlju i sve zapisao u Knjigu (Levhi-mahfuz)…‘ Uto mi dođe jedan čovjek i povika: ‘Trči za svojom devom, Imrane, otišla ti je!‘ Ja sam tada krenuo da je tražim, ali me je od nje razdvajala čitava vječnost (bila je daleko). Tako mi Allaha, volio sam da je otišla (bez traga) i da nisam nikako ustao (jer bih tako čuo hadis do kraja)!”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ يَمِينَ اللَّهِ مَلأَى لاَ يَغِيضُهَا نَفَقَةٌ سَحَّاءُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ، أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْفَقَ مُنْذُ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ فَإِنَّهُ لَمْ يَنْقُصْ مَا فِي يَمِينِهِ، وَعَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ وَبِيَدِهِ الأُخْرَى الْفَيْضُ ـ أَوِ الْقَبْضُ ـ يَرْفَعُ وَيَخْفِضُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, a njemu Abdur-Rezzak, prenoseći od Ma‘mera, ovaj od Hemmama, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allahova je desnica puna, i njenu puninu nimalo neće umanjiti danonoćno obilno davanje. Jeste li primijetili koliko je Allah udijelio otkako je stvorio nebesa i Zemlju? Ipak, to nimalo nije umanjilo ono što se nalazi u Njegovoj desnici. Njegov je Arš na vodi, a u drugoj Mu je ruci izobilje (ili smrt) koje spušta i podiže.”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ جَاءَ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ يَشْكُو فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ اتَّقِ اللَّهَ، وَأَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ ‏”‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ لَوْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَاتِمًا شَيْئًا لَكَتَمَ هَذِهِ‏.‏ قَالَ فَكَانَتْ زَيْنَبُ تَفْخَرُ عَلَى أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ زَوَّجَكُنَّ أَهَالِيكُنَّ، وَزَوَّجَنِي اللَّهُ تَعَالَى مِنْ فَوْقِ سَبْعِ سَمَوَاتٍ‏.‏ وَعَنْ ثَابِتٍ ‏{‏وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ‏}‏ نَزَلَتْ فِي شَأْنِ زَيْنَبَ وَزَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed, njemu Muhammed b. Ebu-Bekr Mukaddemi, prenoseći od Hammada b. Zejda, a on od Sabita da je Enes kazivao: “Zejd b. Harisa došao je da se požali, pa mu je Vjerovjesnik, a.s., počeo govoriti: ‘Boj se Allaha i ne puštaj svoju ženu!‘“ Enes dalje pripovijeda: “Da je Allahov Poslanik, a.s., išta krio, sakrio bi ovaj slučaj! Zejneba se znala ponositi u odnosu na druge Vjerovjesnikove, a.s., žene, pa bi govorila: ‘Vas su udale vaše porodice, a mene je udao Uzvišeni Allah, iznad sedam nebesa!‘“ Od Sabita se prenosi da je ajet: “U sebi si skrivao ono što će Allah objelodaniti i ljudi si se bojao…” — objavljen povodom slučaja Zejnebe i Zejda b. Harise.


 

حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ طَهْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ نَزَلَتْ آيَةُ الْحِجَابِ فِي زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ وَأَطْعَمَ عَلَيْهَا يَوْمَئِذٍ خُبْزًا وَلَحْمًا وَكَانَتْ تَفْخَرُ عَلَى نِسَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّ اللَّهَ أَنْكَحَنِي فِي السَّمَاءِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hallad b. Jahja, a njemu Isa b. Tahman, prenoseći od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je rekao: “Povod objavljivanju ajeta o hidžabu bila je Zejneba b. Džahš. Toga dana (kad je objavljen) on ju je nahranio hljebom i mesom, a ona se znala ponositi u odnosu na druge Vjerovjesnikove, a.s., žene govoreći: ‘Mene je Allah na nebu udao!‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ لَمَّا قَضَى الْخَلْقَ كَتَبَ عِنْدَهُ فَوْقَ عَرْشِهِ إِنَّ رَحْمَتِي سَبَقَتْ غَضَبِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Ebu-Zinada, ovaj od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Kada je Allah okončao stvaranje, kod Sebe je, iznad Svoga Arša, zapisao: ‘Moja je milost pretekla Moju srdžbu.‘“


 

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنِي هِلاَلٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَأَقَامَ الصَّلاَةَ، وَصَامَ رَمَضَانَ، كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ هَاجَرَ، فِي سَبِيلِ اللَّهِ، أَوْ جَلَسَ فِي أَرْضِهِ الَّتِي وُلِدَ فِيهَا ‏”‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ نُنَبِّئُ النَّاسَ بِذَلِكَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ مِائَةَ دَرَجَةٍ أَعَدَّهَا اللَّهُ لِلْمُجَاهِدِينَ فِي سَبِيلِهِ، كُلُّ دَرَجَتَيْنِ مَا بَيْنَهُمَا كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ، فَإِذَا سَأَلْتُمُ اللَّهَ فَسَلُوهُ الْفِرْدَوْسَ، فَإِنَّهُ أَوْسَطُ الْجَنَّةِ وَأَعْلَى الْجَنَّةِ، وَفَوْقَهُ عَرْشُ الرَّحْمَنِ، وَمِنْهُ تَفَجَّرُ أَنْهَارُ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibrahim b. Munzir, njemu Muhammed b. Fulejh, a ovom njegov otac, prenoseći od Hilala, ovaj od Ataa b. Jesara, a on od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., je rekao: ‘Ko bude vjerovao u Allaha i Njegova Poslanika, klanjao namaz i postio ramazan — Allahova je obaveza da ga uvede u Džennet, bez obzira da li je učinio hidžru na Allahovom putu ili je ostao u svojoj zemlji, u kojoj je rođen.‘ — ‘Allahov Poslaniče‘, upitaše (ashabi), ‘hoćemo li upoznati ljude s tim?‘, a on reče: ‘Zaista u Džennetu ima stotinu stupnjeva, koje je Allah pripremio za borce na Njegovom putu. Između svaka dva stupnja razdaljina je koliko između nebesa i zemlje. Kada tražite od Allaha, tražite Firdevs! To je središnji i najviši dio Dženneta, a iznad njega Arš je Milostivog. Iz njega izviru dženetske rijeke.‘”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ـ هُوَ التَّيْمِيُّ ـ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسٌ، فَلَمَّا غَرَبَتِ الشَّمْسُ قَالَ ‏”‏ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ ‏”‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ تَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا، وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ‏.‏ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَرَأَ ‏{‏ذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا‏}‏ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Džafer, a njemu Ebu-Muavija, prenoseći od A‘meša, ovaj od Ibrahima, tj. Temimija, on od svoga oca, a ovaj od Ebu-Zerra da je kazivao: “Ušao sam u džamiju, a unutra je sjedio Allahov Poslanik, a.s. Kada je Sunce zašlo, on reče: ‘Znaš li, Ebu-Zerre, gdje ono ide?‘ — ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju!‘, odgovorio sam, a on reče: ‘Ono ide i traži dopuštenje da učini sedždu, pa mu se to da. A kada mu se kaže: ‘Vrati se odakle si i došlo!‘, ono se pojavi sa zapada.‘ Zatim je proučio: ‘To mu je određena granica‘ — po kiraetu Abdullaha (Ibn-Mesuda).”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ،‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ ابْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ، حَدَّثَهُ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ حَتَّى وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرِهِ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ‏}‏ حَتَّى خَاتِمَةِ بَرَاءَةٌ‏.‏ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، بِهَذَا وَقَالَ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa, njemu Ibrahim, a ovom Ibn-Šihab, prenoseći od Ubejdullaha b. Sebbaka, a ovaj od Zejda b. Sabita… Lejs prenosi od Abdur-Rahmana b. Halida, ovaj od Ibn-Šihaba, on od Ibn-Sebbaka, a ovaj od Zejda b. Sabita da je kazivao: “Ebu-Bekr poslao je po mene, pa sam ja zapisivao cijeli Kur‘an. Kraj sure Et-Tevba: ‘Došao vam je Poslanik, jedan od vas…‘, pa sve do kraja te sure — našao sam (zapisan) samo kod Ebu-Huzejme Ensarija i ni kod koga više.” PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, prenoseći od Lejsa, a on od Junusa isti hadis, u kojem također stoji: “… samo kod Ebu-Huzejme Ensarija.”


 

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عِنْدَ الْكَرْبِ ‏ “‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ الْعَلِيمُ الْحَلِيمُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الأَرْضِ رَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Mualla b. Esed, a njemu Vuhejb, prenoseći od Seida, ovaj od Katade, a on od Ebu-Alije da je Ibn-Abbas, radijallahu anhu, kazivao: “Kada bi ga zadesila neka žalost, Vjerovjesnik, a.s., bi, izgovarao: ‘Nema Boga osim Allaha, Sveznajućeg i Blagog! Nema Boga osim Allaha, Gospodara Arša veličanstvenog! Nema Boga osim Allaha, Gospodara nebesa, Gospodara zemlje i Gospodara Arša časnog!‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ النَّاسُ يَصْعَقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى آخِذٌ بِقَائِمَةٍ مِنْ قَوَائِمِ الْعَرْشِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ الْمَاجِشُونُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ بُعِثَ فَإِذَا مُوسَى آخِذٌ بِالْعَرْشِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, njemu Sufjan, a ovom Amr b. Jahja, prenoseći od svoga oca, a on od Ebu-Seida Hudrija da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Na Sudnjem će danu ljudi biti ošamućeni, pa ću ugledati Musaa kako se drži za jedan od stupova Arša.” PRIČAO NAM JE Madžišun, njemu Abdullah b. Fadl, prenoseći od Ebu-Seleme, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “… pa ću ja prvi biti proživljen, kad ono Musa se već drži za Arš.”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَتَعَاقَبُونَ فِيكُمْ مَلاَئِكَةٌ بِاللَّيْلِ وَمَلاَئِكَةٌ بِالنَّهَارِ، وَيَجْتَمِعُونَ فِي صَلاَةِ الْعَصْرِ وَصَلاَةِ الْفَجْرِ، ثُمَّ يَعْرُجُ الَّذِينَ بَاتُوا فِيكُمْ فَيَسْأَلُهُمْ وَهْوَ أَعْلَمُ بِكُمْ فَيَقُولُ كَيْفَ تَرَكْتُمْ عِبَادِي فَيَقُولُونَ تَرَكْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ وَأَتَيْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, a ovom Ebu-Zinad, prenoseći od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Meleci se kod vas smjenjuju noću i danju, pa se sastaju na ikindijskom i sabahskom namazu. Nakon toga uspinju se oni koji su kod vas bili u toku noći, pa ih On pita, iako On najbolje zna, govoreći im: ‘U kakvom ste stanju ostavili Moje robove?‘ Oni Mu odgovaraju: ‘Kada smo otišli od njih, bili su u namazu, a i kada smo im došli, bili su u namazu.‘“


 

وَقَالَ خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنْ تَصَدَّقَ بِعَدْلِ تَمْرَةٍ مِنْ كَسْبٍ طَيِّبٍ، وَلاَ يَصْعَدُ إِلَى اللَّهِ إِلاَّ الطَّيِّبُ، فَإِنَّ اللَّهَ يَتَقَبَّلُهَا بِيَمِينِهِ، ثُمَّ يُرَبِّيهَا لِصَاحِبِهِ كَمَا يُرَبِّي أَحَدُكُمْ فَلُوَّهُ، حَتَّى تَكُونَ مِثْلَ الْجَبَلِ ‏”‏‏.‏ وَرَوَاهُ وَرْقَاءُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ وَلاَ يَصْعَدُ إِلَى اللَّهِ إِلاَّ الطَّيِّبُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Halid b. Mahled, njemu Sulejman, a ovom Abdullah b. Dinar, prenoseći od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Kada neko, od onoga što je na lijep način zaradio, udijeli sadaku u vrijednosti makar jedne hurme — a Allahu se penje samo (ono što je) lijepo — Allah to prihvati Svojom desnicom, a onda to uzgaja njegovu vlasniku, kao što bilo ko od vas uzgaja svoje ždrijebe, sve dok to ne postane veliko kao brdo.” Verka‘ prenosi od Abdullaha b. Dinara, ovaj od Seida b. Jesara, on od Ebu-Hurejre, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., hadis (u kome također stoji): “… a Allahu se penje samo (ono što je) lijepo.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَدْعُو بِهِنَّ عِنْدَ الْكَرْبِ ‏ “‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-A‘la b. Hammad, njemu Jezid b. Zurej, a ovom Seid, prenoseći od Katade, on od Ebu-Alije, a ovaj od Ibn-Abbasa (da je kazivao): “Vjerovjesnik bi, a.s., kada bi bio u žalosti, učio sljedeću dovu: ‘Nema Boga osim Allaha, Velikog i Blagog! Nema Boga osim Allaha, Gospodara Arša veličanstvenog! Nema Boga osim Allaha, Gospodara nebesa i Gospodara Arša časnog!‘“


 

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ ـ أَوْ أَبِي نُعْمٍ شَكَّ قَبِيصَةُ ـ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ بُعِثَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِذُهَيْبَةٍ فَقَسَمَهَا بَيْنَ أَرْبَعَةٍ‏.‏ وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ بَعَثَ عَلِيٌّ وَهْوَ بِالْيَمَنِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِذُهَيْبَةٍ فِي تُرْبَتِهَا، فَقَسَمَهَا بَيْنَ الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي مُجَاشِعٍ، وَبَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ الْفَزَارِيِّ، وَبَيْنَ عَلْقَمَةَ بْنِ عُلاَثَةَ الْعَامِرِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي كِلاَبٍ، وَبَيْنَ زَيْدِ الْخَيْلِ الطَّائِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي نَبْهَانَ، فَتَغَضَّبَتْ قُرَيْشٌ وَالأَنْصَارُ فَقَالُوا يُعْطِيهِ صَنَادِيدَ أَهْلِ نَجْدٍ وَيَدَعُنَا قَالَ ‏”‏ إِنَّمَا أَتَأَلَّفُهُمْ ‏”‏‏.‏ فَأَقْبَلَ رَجُلٌ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ، نَاتِئُ الْجَبِينِ، كَثُّ اللِّحْيَةِ، مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ، مَحْلُوقُ الرَّأْسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ اتَّقِ اللَّهَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ فَمَنْ يُطِيعُ اللَّهَ إِذَا عَصَيْتُهُ فَيَأْمَنِّي عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ، وَلاَ تَأْمَنُونِي ‏”‏‏.‏ فَسَأَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ ـ قَتْلَهُ أُرَاهُ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ ـ فَمَنَعَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ، يَقْتُلُونَ أَهْلَ الإِسْلاَمِ وَيَدَعُونَ أَهْلَ الأَوْثَانِ، لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ عَادٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kabisa, njemu Sufjan, prenoseći od svoga oca, a ovaj od Ibn-Ebu-Nu‘ma (ili Ebu-Nu‘ma; Kabisa nije siguran) da je Ebu-Seid kazivao: “Vjerovjesniku, a.s., je poslan komadić zlata, pa ga je on podijelio četverici.” PRIČAO MI JE i Ishak b. Nasr, njemu Abdur-Rezzak, a ovom Sufjan, prenoseći od svoga oca, a on od Ibn-Ebu-Nu‘ma da je Ebu-Seid Hudri kazivao: “Dok je bio u Jemenu, Alija je poslao Vjerovjesniku, a.s., komadić neobrađenog zlata, pa ga je on podijelio Akreu b. Habisu Hanzaliju, pripadniku Benu-Mudžašija, Ujejni b. Bedru Fezariju, Alkami b. Ulasi Amiriju, pripadniku Benu-Kilaba, i Zejdul-Hajlu Taiju, pripadniku Benu-Nebhana. Kurejševići i ensarije zbog toga su se naljutili, te rekoše: ‘On to daje prvacima Nedžda, a zapostavlja nas!‘ Poslanik, a.s., na to odgovori: ‘Ja ih samo želim pridobiti.‘ Tada je prišao jedan čovjek upalih očiju, visokog čela, guste brade, izraženih jagodica na obrazima i obrijane glave i rekao: ‘Muhammede, boj se Allaha!‘ Vjerovjesnik, a.s., reče: ‘Ako ja nisam pokoran Allahu, pa ko Mu je onda pokoran?! On mi je dao povjerenje nad stanovnicima zemlje, a vi mi ne date!‘ Tada jedan od prisutnih — mislim da je to bio Halid b. Velid — zatraži dopuštenje da ubije toga čovjeka, ali mu to Vjerovjesnik, a.s., ne dopusti. Kada je taj čovjek otišao, Vjerovjesnik, a.s., reče: ‘Zaista će se u njegovom potomstvu pojaviti ljudi koji će učiti Kur‘an, ali on neće prelaziti njihove grkljane. Oni će prolaziti kroz islam kao što strijela prolazi kroz ulovljenu životinju. Oni će ubijati pripadnike islama, a ostavljat će idolopoklonike. Ako se pojave za vrijeme moga života, sigurno ću ih ubijati kao što je ubijen Ad!‘“


 

حَدَّثَنَا عَيَّاشُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ قَوْلِهِ ‏{‏وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا‏}‏ قَالَ ‏”‏ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ajjaš b. Velid, a njemu Veki‘, prenoseći od A‘meša, on od Ibrahima Tejmija, ovaj od svoga oca, a on od Ebu-Zerra da je kazivao: “Upitao sam Vjerovjesnika, a.s., o riječima Uzvišenog: ‘I Sunce se kreće do svoje određene granice‘ — pa mi je on rekao: ‘Njegova je granica ispod Arša.‘


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، وَهُشَيْمٌ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ جَرِيرٍ، قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذْ نَظَرَ إِلَى الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالَ ‏ “‏ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا الْقَمَرَ لاَ تُضَامُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ، فَإِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ لاَ تُغْلَبُوا عَلَى صَلاَةٍ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَصَلاَةٍ قَبْلَ غُرُوبِ الشَّمْسِ، فَافْعَلُوا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Avn, njemu Halid i Hušejm, prenoseći od Ismaila, on od Kajsa, a ovaj od Džerira da je kazivao: “Sjedili smo s Vjerovjesnikom, a.s., u noći punog mjeseca, pa je on pogledao u mjesec i rekao: ‘Zaista ćete vi, bez sakupljanja na jedno mjesto da biste Ga vidjeli, vidjeti svoga Gospodara kao što vidite mjesec. Ako vas što ne omete da klanjate prije izlaska sunca i prije njegova zalaska, učinite to!‘“


 

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ يُوسُفَ الْيَرْبُوعِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ عِيَانًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jusuf b. Musa, njemu Asim b. Jusuf Jerbui, a ovom Ebu-Šihab, prenoseći od Ismaila b. Ebu-Halida, on od Kajsa b. Ebu-Hazima, a ovaj od Džerira b. Abdullaha da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Zaista ćete vi svojim očima vidjeti svoga Gospodara.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا بَيَانُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ الْبَدْرِ فَقَالَ ‏ “‏ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَمَا تَرَوْنَ هَذَا، لاَ تُضَامُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abda b. Abdullah, njemu Husejn Džufi, a ovom Zaida, prenoseći od Bejana b. Bišra, ovaj od Kajsa b. Ebu-Hazima, a on od Džerira (da je kazivao): “Allahov nam je Poslanik, a.s., u noći uštapa rekao: ‘Zaista ćete vi na Sudnjem danu, bez sakupljanja na jedno mjesto da biste Ga vidjeli, vidjeti svoga Gospodara kao što vidite njega (mjesec).”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏”‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏”‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ‏.‏ فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏”‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا‏.‏ فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ‏.‏ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ‏.‏ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏”‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ ‏”‏ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ‏”‏‏.‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ‏”‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ‏”‏ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, njemu Ibrahim b. Sa‘d, a ovom Ibn-Šihab, prenoseći od Ataa b. Jezida Lejsija, a on od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Ljudi su upitali Allahovog Poslanika, a.s., da li će na Sudnjem danu vidjeti svoga Gospodara, pa im je on rekao: ‘Da li ljudi jedni drugima smetaju prilikom gledanja mjeseca u noći uštapa?‘ — ‘Ne, Allahov Poslaniče!‘, odgovoriše oni. ‘A da li jedni drugima smetaju da vide sunce kada nema oblaka?‘, upita ih on ponovo. ‘Ne, Allahov Poslaniče‘, odgovoriše oni još jednom. ‘Zaista ćete vi‘, reče on, ‘Njega tako vidjeti! Allah će sakupiti ljude na Sudnjem danu i reći: ‘Ko je šta obožavao neka to i sada slijedi!‘ Tako će oni koji su obožavali Sunce slijediti Sunce, oni koji su obožavali Mjesec slijedit će Mjesec, a oni koji su obožavali šejtane slijedit će šejtane. Ostat će samo ovaj ummet i s njim njegovi zagovarači (ili njegovi licemjeri; Ibrahim nije siguran koji je od ta dva izraza upotrijebljen), pa će im doći Allah i reći: ‘Ja sam vaš Gospodar!‘ Oni će tada kazati: ‘Mi ostajemo ovdje sve dok nam ne dođe naš Gospodar, a kada nam On dođe, mi ćemo Ga prepoznati!‘ Potom će im Allah doći u liku koji oni poznaju, pa će im reći: ‘Ja sam vaš Gospodar!‘ Tada će oni reći: ‘Ti si naš Gospodar!‘, pa će Ga slijediti. Pojavit će se, nakon toga, most (Sirat-ćuprija) po sredini Džehennema, pa ćemo ja i moj ummet biti prvi koji će ga prijeći. Toga će dana govoriti samo poslanici, a njihova će dova glasiti: ‘Allahu naš, spašavaj, spašavaj!‘ U Džehennemu će biti željezni kukasti štapovi slične bodljama sa‘dana. Da li ste vidjeli sa‘dan?‘ — ‘Da, Allahov Poslaniče‘, odgovoriše oni, a on nastavi: ‘One su poput bodlji tog sa‘dana, s tim što njihovu veličinu zna samo Allah. One će grabiti ljude prema njihovim djelima: neki će biti upropašteni, i tu će ostati zbog svojih djela, neki će biti rastrgani, a neki nagrađeni, ili tome slično, pa će sve to izići na vidjelo. Kada Allah završi izricanje presuda ljudima i htjedne Svojom milošću izbaviti, od stanovnika Vatre, one koje On bude htio, naredit će melecima da izvedu iz Vatre one koji nisu Allahu ništa smatrali ravnim. Ljudima, od onih koji su svjedočili da nema drugog Boga osim Allaha, kojima se Allah bude htio smilovati — učinit će da ih meleci u Vatri prepoznaju po tragovima sedžde. Vatra će gutati cijelo ljudsko tijelo, samo ne mjesta koja su padala na sedždu, jer je njoj Allah zabranio da guta tragove sedžde. Oni će nagorjeli izići iz Vatre, pa će biti poliveni vodom života, te će od toga početi bujati kao što zrnevlje buja u nanosu bujice. Zatim će Allah završiti suđenje ljudima, a ostat će jedan čovjek okrenut licem prema Vatri. To će biti posljednji stanovnik Vatre koji će ući u Džennet. On će govoriti: ‘Gospodaru moj, okreni moje lice od Vatre, uguši me njen zadah i izgorjeh od njenog buktanja!‘ Tako će on upućivati dovu Allahu onoliko dugo koliko Allah bude htio, pa će mu onda Allah reći: ‘Da nećeš, možda, kad ti se to dadne, tražiti od Mene i nešto drugo?‘ On će odgovoriti: ‘Ne, tako mi Tvoje veličine! Ništa Ti osim toga neću tražiti!‘, pa će za to davati Gospodaru svome obećanja i uvjeravanja, koliko On bude htio. Allah će potom okrenuti njegovo lice od Vatre. Kada se okrene Džennetu i ugleda ga, šutjet će onoliko koliko Allah bude htio da on šuti, a onda reći: ‘Gospodaru moj, primakni me samo do dženetskih vrata!‘ Tada će mu Allah odgovoriti: ‘Zar nisi već dao obećanje da nikada ništa od Mene nećeš zatražiti osim onoga što ti je već dato?! Teško tebi, čovječe, šta te navede na to da varaš?‘ — ‘Gospodaru moj‘, reći će on i nastaviti moliti Allaha sve dok mu On ne kaže: ‘Da nećeš, možda, kada ti se to dadne, tražiti i nešto drugo?‘ On će opet odgovoriti: ‘Ne, tako mi Tvoje veličine! Ništa Ti osim toga neću tražiti!‘, pa će za to davati Gospodaru svome obećanja i uvjeravanja, koliko On bude htio. Tada će ga Allah primaći dženetskim vratima. Kada stane pred dženetska vrata, Džennet će mu se učiniti prostranim, pa će ugledati blagodati i ljepote, te će šutjeti onoliko dugo koliko Allah bude htio da on šuti, a onda reći: ‘Gospodaru moj, uvedi me u Džennet!‘ Allah će ga ponovo upitati: ‘Zar nisi već dao obećanje da nećeš ništa tražiti osim onoga što ti je već dato? Teško tebi, čovječe, šta te navede na to da varaš?‘ — ‘Gospodaru moj‘, povikat će on, ‘ne dopusti da budem najnesretniji od svih Tvojih stvorenja!‘, pa će nastaviti činiti dovu sve dok mu se Allah ne nasmije. A kada mu se Allah nasmije, reći će mu: ‘Uđi u Džennet!‘, i, kada u njega uđe, dodati: ‘Zaželi što hoćeš!‘ On će onda tražiti od Gospodara svoga i iznositi svoje želje, pa će ga čak i Allah podsjećati i govoriti: ‘I to, i to…‘ I kada ne bude imao više želja, Allah će mu reći: ‘Eto ti sve to i još toliko!‘“ Iako se svi hadisi od Ebu-Hurejre prihvataju, Ata b. Jezid i Ebu-Seid Hudri komentiraju ovaj hadis na sljedeći način: Kada Ebu-Hurejra kaže da će Uzvišeni Allah reći: “Eto ti sve to i još toliko!”, Ebu-Seid Hudri pita ga: “Zar nije još deset puta toliko?“ Ebu-Hurejra odgovara: “Ja sam zapamtio samo riječi: ‘Eto ti sve to i još toliko!‘“ Ebu-Seid Hudri opet kaže: “Svjedočim da sam sigurno zapamtio od Allahovog Poslanika, a.s., riječi: ‘Eto ti sve to i još toliko deset puta!‘“ Na kraju Ebu-Hurejra završava: “Taj će čovjek biti posljednji među onima koji će ući u Džennet.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ زَيْدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ ‏”‏ هَلْ تُضَارُونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ إِذَا كَانَتْ صَحْوًا ‏”‏‏.‏ قُلْنَا لاَ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنَّكُمْ لاَ تُضَارُونَ فِي رُؤْيَةِ رَبِّكُمْ يَوْمَئِذٍ، إِلاَّ كَمَا تُضَارُونَ فِي رُؤْيَتِهِمَا ـ ثُمَّ قَالَ ـ يُنَادِي مُنَادٍ لِيَذْهَبْ كُلُّ قَوْمٍ إِلَى مَا كَانُوا يَعْبُدُونَ‏.‏ فَيَذْهَبُ أَصْحَابُ الصَّلِيبِ مَعَ صَلِيبِهِمْ، وَأَصْحَابُ الأَوْثَانِ مَعَ أَوْثَانِهِمْ، وَأَصْحَابُ كُلِّ آلِهَةٍ مَعَ آلِهَتِهِمْ حَتَّى يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ، وَغُبَّرَاتٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ، ثُمَّ يُؤْتَى بِجَهَنَّمَ تُعْرَضُ كَأَنَّهَا سَرَابٌ فَيُقَالُ لِلْيَهُودِ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ‏.‏ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ صَاحِبَةٌ وَلاَ وَلَدٌ فَمَا تُرِيدُونَ قَالُوا نُرِيدُ أَنْ تَسْقِيَنَا، فَيُقَالُ اشْرَبُوا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي جَهَنَّمَ ثُمَّ يُقَالُ لِلنَّصَارَى مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ فَيَقُولُونَ كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ‏.‏ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ صَاحِبَةٌ وَلاَ وَلَدٌ، فَمَا تُرِيدُونَ فَيَقُولُونَ نُرِيدُ أَنْ تَسْقِيَنَا‏.‏ فَيُقَالُ اشْرَبُوا‏.‏ فَيَتَسَاقَطُونَ حَتَّى يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا يَحْبِسُكُمْ وَقَدْ ذَهَبَ النَّاسُ فَيَقُولُونَ فَارَقْنَاهُمْ وَنَحْنُ أَحْوَجُ مِنَّا إِلَيْهِ الْيَوْمَ وَإِنَّا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِيَلْحَقْ كُلُّ قَوْمٍ بِمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ‏.‏ وَإِنَّمَا نَنْتَظِرُ رَبَّنَا ـ قَالَ ـ فَيَأْتِيهِمُ الْجَبَّارُ‏.‏ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَلاَ يُكَلِّمُهُ إِلاَّ الأَنْبِيَاءُ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ تَعْرِفُونَهُ فَيَقُولُونَ السَّاقُ‏.‏ فَيَكْشِفُ عَنْ سَاقِهِ فَيَسْجُدُ لَهُ كُلُّ مُؤْمِنٍ، وَيَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ رِيَاءً وَسُمْعَةً، فَيَذْهَبُ كَيْمَا يَسْجُدَ فَيَعُودُ ظَهْرُهُ طَبَقًا وَاحِدًا، ثُمَّ يُؤْتَى بِالْجَسْرِ فَيُجْعَلُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ ‏”‏‏.‏ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجَسْرُ قَالَ ‏”‏ مَدْحَضَةٌ مَزِلَّةٌ، عَلَيْهِ خَطَاطِيفُ وَكَلاَلِيبُ وَحَسَكَةٌ مُفَلْطَحَةٌ، لَهَا شَوْكَةٌ عُقَيْفَاءُ تَكُونُ بِنَجْدٍ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ، الْمُؤْمِنُ عَلَيْهَا كَالطَّرْفِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ، فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَنَاجٍ مَخْدُوشٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ، حَتَّى يَمُرَّ آخِرُهُمْ يُسْحَبُ سَحْبًا، فَمَا أَنْتُمْ بِأَشَدَّ لِي مُنَاشَدَةً فِي الْحَقِّ، قَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِ يَوْمَئِذٍ لِلْجَبَّارِ، وَإِذَا رَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ نَجَوْا فِي إِخْوَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَعْمَلُونَ مَعَنَا‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ‏.‏ وَيُحَرِّمُ اللَّهُ صُوَرَهُمْ عَلَى النَّارِ، فَيَأْتُونَهُمْ وَبَعْضُهُمْ قَدْ غَابَ فِي النَّارِ إِلَى قَدَمِهِ وَإِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ، فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا، ثُمَّ يَعُودُونَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ فَأَخْرِجُوهُ‏.‏ فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا، ثُمَّ يَعُودُونَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ‏.‏ فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَإِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي فَاقْرَءُوا ‏{‏إِنَّ اللَّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا‏}‏ ‏”‏ فَيَشْفَعُ النَّبِيُّونَ وَالْمَلاَئِكَةُ وَالْمُؤْمِنُونَ فَيَقُولُ الْجَبَّارُ بَقِيَتْ شَفَاعَتِي‏.‏ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنَ النَّارِ فَيُخْرِجُ أَقْوَامًا قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ بِأَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ فِي حَافَتَيْهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، قَدْ رَأَيْتُمُوهَا إِلَى جَانِبِ الصَّخْرَةِ إِلَى جَانِبِ الشَّجَرَةِ، فَمَا كَانَ إِلَى الشَّمْسِ مِنْهَا كَانَ أَخْضَرَ، وَمَا كَانَ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ كَانَ أَبْيَضَ، فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمُ اللُّؤْلُؤُ، فَيُجْعَلُ فِي رِقَابِهِمُ الْخَوَاتِيمُ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلاَءِ عُتَقَاءُ الرَّحْمَنِ أَدْخَلَهُمُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلاَ خَيْرٍ قَدَّمُوهُ‏.‏ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu Lejs b. Sa‘d, a ovom Halid b. Jezid, prenoseći od Seida b. Ebu-Hilala, on od Zejda, a ovaj od Ataa b. Jesara da je Ebu-Seid Hudri kazivao: “Upitali smo Allahovog Poslanika, a.s., hoćemo li vidjeti svoga Gospodara na Sudnjem danu, pa nam je on je odgovorio: ‘Da li vas išta sprečava da gledate sunce i mjesec kada je vedro?‘ — ‘Ne‘, odgovorili smo, a on reče: ‘Ništa vas neće spriječiti ni toga dana da vidite svoga Gospodara, osim onoliko koliko imate smetnje da to dvoje vidite. Toga će dana‘, nastavi on kazivati, ‘neko viknuti: ‘Neka svi ljudi idu onome koga su obožavali!‘ Tako će poklonici krsta krenuti za krstom, idolopoklonici za svojim kipovima, a vjernici svih božanstava za svojim božanstvima, te će ostati samo oni koji su obožavali Allaha, i dobri i loši, i nešto sljedbenika Knjige. Zatim će im se predočiti Džehennem, koji će biti pokazan kao da je priviđenje. Tada će židovi biti upitani: ‘Koga ste obožavali?‘ — ‘Obožavali smo Uzejra, sina Božijeg‘, odgovorit će, pa će im biti rečeno: ‘Lažete! Allah nema ni družicu ni sina! A šta želite?‘ — ‘Želimo da nas napojiš‘, odgovorit će, pa će im biti rečeno: ‘Pijte!‘ Nakon toga svi će popadati u Džehennem. Zatim će kršćani biti upitani: ‘Koga ste vi obožavali?‘ — ‘Obožavali smo Mesiha, sina Božijeg‘, odgovorit će, pa će im biti rečeno: ‘Lažete! Allah nema ni družicu ni sina! A šta biste željeli?‘ — ‘Želimo da nas napojiš‘, odgovorit će, pa će im biti rečeno: ‘Pijte!‘ Nakon toga i oni će popadati (u Džehennem), a ostat će samo oni koji su obožavali Allaha, i dobri i loši. Oni će tada biti upitani: ‘Šta je vas zadržalo, kada su svi ostali ljudi već otišli?‘ — ‘Mi nismo s njima bili‘, reći će oni, ‘ni onda kada su nam bili potrebniji nego danas. A čuli smo nekoga kako poziva da svi ljudi idu onome koga su obožavali, pa i mi očekujemo svoga Gospodara.‘ Tada će im se pojaviti Silni, ali ne u onome liku u kojem su Ga prvi put vidjeli, pa će im reći: ‘Ja sam vaš Gospodar!‘ — ‘Da‘, odgovorit će oni, ‘Ti si naš Gospodar!‘, a samo će Mu se između njih vjerovjesnici obraćati. ‘Imate li od Njega neki znak po kojem Ga možete prepoznati?‘, upitat će On. ‘To je Njegova sila‘, odgovorit će oni. Potom će im se ukazati Njegova sila, pa će Mu svi vjernici pasti na sedždu, samo ne oni koji su Mu sedždu činili da bi ih neko vidio i čuo. I oni će pokušati učiniti sedždu, ali će im leđa postati tvrda kao kost (ukočit će se). Zatim će biti postavljen most (Sirat-ćuprija) iznad Džehennema.‘ ‘A kakav je to most, Allahov Poslaniče?‘, upitali smo, a on odgovori: ‘To je mjesto poskliznuća i padova. Na njemu će biti kuke, željezni kukasti štapovi i bodlje koje sliče jednoj vrsti velike biljke s kukastim trnjem što raste u Nedždu i zove se sa‘dan. Neki će vjernici prelaziti preko njega brzinom pogleda, neki brzinom munje, neki brzinom vjetra, a neki brzinom rasnih konja i deva. Jedni će se spasiti netaknuti, drugi izgrebani, a treći će biti oboreni u džehenemsku vatru, i tako sve dok posljednji od njih ne prijeđe. Taj će, čak, biti vučen. Vi, doista, mene ne preklinjete za istinu, nakon što vam je postala jasna, više od vjernika koji će toga dana preklinjati Silnoga. Kada vide da su se oni spasili, a da su im braća ostala, reći će: ‘Gospodaru naš, naša su braća klanjala s nama, postila s nama i radila zajedno s nama!‘ Uzvišeni će im Allah kazati: ‘Otiđite i izvedite svakoga u čijem srcu nađete imana teška koliko jedan zlatnik — a Allah će zabraniti vatri da prži njihova tijela. Oni će otići do njih — neki će već biti u vatri u visini svojih stopala, a neki do polovice potkoljenica — pa će izvesti one koje prepoznaju. Kada se vrate, On će im reći: ‘Otiđite i izvedite svakoga u čijem srcu nađete imana teška koliko pola zlatnika!‘ Oni će opet izvesti one koje prepoznaju i vratiti se, ali će im Uzvišeni još jednom reći: ‘Otiđite i izvedite svakoga u čijem srcu nađete imana teška koliko jedan trun!‘ Tako će oni opet izvesti one koje prepoznaju.‘ (Ebu-Seid kaže: “Ako mi ne vjerujete, proučite onda ajet: ‘Allah neće nikome ni trunku nepravde učiniti; dobro djelo On će umnogostručiti.‘“) ‘Potom će se zauzimati vjerovjesnici, meleci i vjernici, pa će na kraju Silni reći: ‘Ostalo je još samo Moje zauzimanje!‘ Zahvatit će rukom iz Vatre i izvaditi ljude koji će već biti nagorjeli. Oni će biti spušteni u jednu rijeku kod ulaza u Džennet, koja se zove Voda života, pa će početi bujati na njenim obalama kao što buja zrnevlje što ga nanese bujica. To ste sigurno već vidjeli uz neku stijenu ili drvo: ono što bude izloženo suncu pozeleni, a ono što bude u tami ostane bijelo. Kada iziđu, bit će poput bisera, a na vratove će im se staviti ogrlice. Potom će ući u Džennet, a dženetlije će reći: ‘To su oni koje je Milostivi oslobodio; On ih je uveo u Džennet bez ijednog urađenog djela, bez ijednog učinjenog dobra!‘ — ‘Vama pripada sve što vidite i još toliko!‘, bit će im rečeno.‘“


 

وَقَالَ حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ يُحْبَسُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُهِمُّوا بِذَلِكَ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا فَيُرِيحُنَا مِنْ مَكَانِنَا‏.‏ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ آدَمُ أَبُو النَّاسِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْكَنَكَ جَنَّتَهُ، وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ، وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَىْءٍ، لِتَشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا، قَالَ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ قَالَ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ أَكْلَهُ مِنَ الشَّجَرَةِ وَقَدْ نُهِيَ عَنْهَا ـ وَلَكِنِ ائْتُوا نُوحًا أَوَّلَ نَبِيٍّ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ‏.‏ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ سُؤَالَهُ رَبَّهُ بِغَيْرِ عِلْمٍ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا إِبْرَاهِيمَ خَلِيلَ الرَّحْمَنِ‏.‏ قَالَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ ثَلاَثَ كَلِمَاتٍ كَذَبَهُنَّ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا مُوسَى عَبْدًا آتَاهُ اللَّهُ التَّوْرَاةَ وَكَلَّمَهُ وَقَرَّبَهُ نَجِيًّا‏.‏ قَالَ فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ إِنِّي لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ قَتْلَهُ النَّفْسَ ـ وَلَكِنِ ائْتُوا عِيسَى عَبْدَ اللَّهِ وَرَسُولَهُ وَرُوحَ اللَّهِ وَكَلِمَتَهُ‏.‏ قَالَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ وَلَكِنِ ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم عَبْدًا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ‏.‏ فَيَأْتُونِي فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي فَيَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ، فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ‏”‏‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ وَسَمِعْتُهُ أَيْضًا يَقُولُ ‏”‏ فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ـ قَالَ ـ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ‏”‏‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏”‏ فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ الثَّالِثَةَ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فِي دَارِهِ فَيُؤْذَنُ لِي عَلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُهُ وَقَعْتُ سَاجِدًا فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدَعَنِي ثُمَّ يَقُولُ ارْفَعْ مُحَمَّدُ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ ـ قَالَ ـ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأُثْنِي عَلَى رَبِّي بِثَنَاءٍ وَتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ ـ قَالَ ـ ثُمَّ أَشْفَعُ فَيَحُدُّ لِي حَدًّا فَأَخْرُجُ فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ‏”‏‏.‏ قَالَ قَتَادَةُ وَقَدْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏”‏ فَأَخْرُجُ فَأُخْرِجُهُمْ مِنَ النَّارِ وَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، حَتَّى مَا يَبْقَى فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ أَىْ وَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ ـ قَالَ ـ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ الآيَةَ ‏{‏عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا‏}‏ قَالَ وَهَذَا الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِي وُعِدَهُ نَبِيُّكُمْ صلى الله عليه وسلم ‏”‏‏.‏

 

Hadždžadž b. Minhal prenosi od Hemmama b. Jahjaa, ovaj od Katade, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Vjernici će na Kijametskom danu biti zadržani (da stoje); probudit će im se zanimanje zbog toga, te će reći: ‘Kada bismo zamolili nekoga da se zauzme za nas kod našeg Gospodara, pa da nas On izbavi iz ovog stanja!‘ Otići će do Adema i reći mu: ‘Ti si, Ademe, otac čovječanstva. Allah je tebe stvorio Svojom rukom, nastanio te u Svome Džennetu, naredio je da ti meleci učine sedždu i podučio te imenima svega. Zauzmi se za nas kod svoga Gospodara, pa da nas On izbavi iz ovog stanja!‘ — ‘Nisam vam ja za to‘, reći će im on, pa će spomenuti grešku koju je učinio jedući s drveta s kojeg mu je bilo zabranjeno, ‘nego otiđite vi Nuhu, prvom vjerovjesniku kojeg je Allah poslao ljudima.‘ Tako će oni otići Nuhu, ali će im i on reći: ‘Nisam vam ja za to‘, i spomenuti grešku koju je učinio kad je zatražio od Gospodara iz neznanja, ‘nego otiđite vi Ibrahimu, miljeniku Milostivoga.‘ Onda će oni otići Ibrahimu, ali će im se i on ispričavati: ‘Nisam vam ja za to‘, spominjući tri svoje izjave koje nisu bile istinite, ‘nego otiđite vi Musau, robu kojem je Allah dao Tevrat, s kojim je razgovarao i kojeg je Sebi približio da čuje Njegove riječi.‘ Otići će oni, potom, Musau, ali će ih i on dočekati riječima: ‘Nisam vam ja za to‘, spominjući grešku koju je učinio kad je ubio čovjeka, ‘nego otiđite vi Isau, koji je Allahov rob i poslanik, Allahov duh i Njegova riječ.‘ Oni će onda otići Isau, ali će im i on reći: ‘Nisam vam ja za to, nego otiđite vi Muhammedu, a.s., robu kojem je Allah oprostio i ranije i kasnije pogreške.‘ Tako će oni doći do mene. Ja ću tada zatražiti dopuštenje da pristupim mjestu na kojem je moj Gospodar, pa će mi to biti dopušteno. Kada Ga ugledam, past ću Mu na sedždu. Allah će me tako ostaviti onoliko koliko On bude htio, a onda reći: ‘Podigni (glavu), Muhammede! Reci — čut će se, zauzmi se — bit će ti prihvaćeno, zatraži — dobit ćeš!‘ Ja ću tada podići glavu i zahvaliti svome Gospodaru onako kako me je On podučio, pa će mi On odabrati izvjestan broj (ljudi) po koje ću otići i uvesti ih u Džennet.‘ (Katada kaže: “Čuo sam ga, također, kad je rekao: ‘… pa ću ja otići, izvesti ih iz Vatre i uvesti u Džennet.‘“) ‘Potom ću se vratiti i opet zatražiti dopuštenje da pristupim mjestu na kojem je moj Gospodar, pa će mi to biti dopušteno. Kada Ga ugledam, past ću Mu na sedždu. Allah će me tako ostaviti onoliko koliko On bude htio, a onda reći: ‘Podigni (glavu), Muhammede! Reci — čut će se, zauzmi se — bit će ti prihvaćeno, zatraži — dobit ćeš!‘ Ja ću tada podići glavu, zahvaliti svome Gospodaru onako kako me je On podučio i zauzeti se, pa će mi On odrediti još (ljudi) po koje ću otići i uvesti ih u Džennet.‘ (Katada kaže: “Čuo sam ga kad je rekao: ‘… pa ću ja otići, izvesti ih iz Vatre i uvesti u Džennet.‘“) ‘Vratit ću se i po treći put i zatražiti dopuštenje da pristupim mjestu na kojem je moj Gospodar, pa će mi to biti dopušteno. Kada Ga ugledam, past ću Mu na sedždu. Allah će me tako ostaviti onoliko koliko On bude htio, a onda reći: ‘Podigni (glavu), Muhammede! Reci — čut će se, zauzmi se — bit će ti prihvaćeno, zatraži — dobit ćeš!‘ Ja ću tada podići glavu, zahvaliti svome Gospodaru onako kako me je On podučio i zauzeti se, pa će mi On odrediti još (ljudi) po koje ću otići i uvesti ih u Džennet.‘“ Katada kaže: “Sigurno sam ga čuo kad je rekao: ‘… pa ću ja otići, izvesti ih iz Vatre i uvesti u Džennet, tako da će u Vatri ostati samo oni koje će Kur‘an zadržati, tj. koji će morati u njoj vječno ostati.‘ Zatim je proučio ajet: ‘Gospodar tvoj hvale će ti dostojno mjesto darovati‘, i dodao: ‘To je hvale dostojno mjesto koje je obećano vašem vjerovjesniku, a.s.‘“


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنِي عَمِّي، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَ إِلَى الأَنْصَارِ فَجَمَعَهُمْ فِي قُبَّةٍ وَقَالَ لَهُمُ ‏ “‏ اصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ، فَإِنِّي عَلَى الْحَوْضِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejdullah b. Sa‘d b. Ibrahim, njemu njegov amidža, a ovom njegov otac, prenoseći od Saliha, ovaj od Ibn-Šihaba, a on od Enesa b. Malika da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., poslao po ensarije i sakupio ih u veliki šator, pa im je (između ostalog) rekao: ‘Strpite se dok ne dođete pred Allaha i Njegova Poslanika; zaista ću ja biti na izvoru (havdu).‘”


 

حَدَّثَنِي ثَابِتُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ الأَحْوَلِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا تَهَجَّدَ مِنَ اللَّيْلِ قَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ، أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، أَنْتَ الْحَقُّ، وَقَوْلُكَ الْحَقُّ، وَوَعْدُكَ الْحَقُّ، وَلِقَاؤُكَ الْحَقُّ، وَالْجَنَّةُ حَقٌّ، وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالسَّاعَةُ حَقٌّ، اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ خَاصَمْتُ، وَبِكَ حَاكَمْتُ، فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَأَسْرَرْتُ وَأَعْلَنْتُ، وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَيْسُ بْنُ سَعْدٍ وَأَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ طَاوُسٍ قَيَّامٌ‏.‏ وَقَالَ مُجَاهِدٌ الْقَيُّومُ الْقَائِمُ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ‏.‏ وَقَرَأَ عُمَرُ الْقَيَّامُ، وَكِلاَهُمَا مَدْحٌ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Sabit b. Muhammed, a njemu Sufjan, prenoseći od Ibn-Džurejdža, ovaj od Sulejmana Ahvela, a on od Tavusa da je Ibn-Abbas, radijallahu anhu, kazivao: “Kada bi noću klanjao nafilu, Vjerovjesnik bi, a.s., izgovarao: ‘Allahu, Gospodaru naš — Tebi pripada hvala! Ti održavaš nebesa i Zemlju — Tebi pripada hvala! Ti si Gospodar nebesa i Zemlje i svega što je na njima — Tebi pripada hvala! Ti si Svjetlo nebesa i Zemlje i svega što je na njima! Ti si Istina, Tvoja je riječ istina, Tvoje je obećanje istina, susret je s Tobom istina, Džennet je istina, Vatra je istina, Čas (Smak svijeta) je istina! Allahu moj, Tebi se predajem, u Tebe vjerujem, na Tebe se oslanjam, u Tvoje se ime suprotstavljam i Tebe za sudiju uzimam — pa mi oprosti ono što sam već uradio i ono što ću još uraditi, ono što sam učinio tajno i ono što sam učinio javno, i ono što Ti bolje znaš od mene! Nema Boga osim Tebe!‘” Ebu-Abdullah prenosi od Kajsa b. Sa‘da, a Ebu-Zubejr od Tavusa umjesto riječi kajjim (održavaš), koja je navedena u ovoj verziji hadisa, riječ kajjam. Mudžahid kaže da izraz el-kajjum znači “Onaj koji se o svemu brine”. Omer ga je izgovarao kao el-kajjam. U svakom slučaju, radi se o pohvali.


 

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنِي الأَعْمَشُ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ سَيُكَلِّمُهُ رَبُّهُ، لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تُرْجُمَانٌ وَلاَ حِجَابٌ يَحْجُبُهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jusuf b. Musa, njemu Ebu-Usama, a ovom A‘meš, prenoseći od Hajseme, a on od Adija b. Hatima da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Nema nijednog od vas, a da Gospodar njegov neće s njim razgovarati bez prevodioca i bez ikakva zastora koji bi Ga zaklanjao.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ جَنَّتَانِ مِنْ فِضَّةٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا، وَجَنَّتَانِ مِنْ ذَهَبٍ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا، وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلاَّ رِدَاءُ الْكِبْرِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, a njemu Abdul-Aziz b. Abdus-Samed, prenoseći od Ebu-Imrana, on od Ebu-Bekra b. Abdullaha b. Kajsa, a ovaj od svoga oca da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “U dva dženneta bit će sve od srebra — posuđe i ostalo, a u druga dva sve od zlata — posuđe i ostalo. U Edenu ništa neće sprečavati ljude da vide svoga Gospodara, osim zastora veličine na Njegovom licu.”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكُ بْنُ أَعْيَنَ، وَجَامِعُ بْنُ أَبِي رَاشِدٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَنِ اقْتَطَعَ مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ بِيَمِينٍ كَاذِبَةٍ، لَقِيَ اللَّهَ وَهْوَ عَلَيْهِ غَضْبَانُ ‏”‏‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِصْدَاقَهُ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ جَلَّ ذِكْرُهُ ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاً أُولَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ فِي الآخِرَةِ وَلاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ‏}‏ الآيَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Sufjan, a ovom Abdul-Melik b. A‘jen i Džami b. Ebu-Rašid, prenoseći od Ebu-Vaila, a on od Abdullaha, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ko lažnom zakletvom prisvoji nešto od imetka bilo kojeg muslimana — Allah će biti ljut na njega kada se taj sretne s Njim.” Abdullah kaže: “Zatim je Allahov Poslanik, a.s., naveo iz Knjige potvrdu za to: ‘Oni koji obavezu svoju prema Allahu i zakletve svoje zamjenjuju nečim što malo vrijedi — na onom svijetu nikakva dobra neće imati, Allah ih neće ni osloviti…‘”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ رَجُلٌ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ لَقَدْ أَعْطَى بِهَا أَكْثَرَ مِمَّا أَعْطَى وَهْوَ كَاذِبٌ، وَرَجُلٌ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ كَاذِبَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ، وَرَجُلٌ مَنَعَ فَضْلَ مَاءٍ فَيَقُولُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، الْيَوْمَ أَمْنَعُكَ فَضْلِي، كَمَا مَنَعْتَ فَضْلَ مَا لَمْ تَعْمَلْ يَدَاكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, a njemu Sufjan, prenoseći od Amra, ovaj od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., kazivao: “Na Kijametskom danu Allah neće ni progovoriti s trojicom, niti će ih pogledati: s čovjekom koji se lažno zakune da je neku robu više platio nego što zaista jeste, s onim koji se lažno zakune nakon ikindije da bi time prisvojio nešto od imetka drugog muslimana, niti s onim koji ne da višak vode; takvom će Uzvišeni Allah na Kijametskom danu reći: ‘Danas ću ja tebi uskratiti Svoju dobrotu kao što si ti uskratio višak onoga što nisi proizveo svojim rukama!‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ الزَّمَانُ قَدِ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا، مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ثَلاَثٌ مُتَوَالِيَاتٌ ذُو الْقَعَدَةِ وَذُو الْحَجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ، وَرَجَبُ مُضَرَ الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ، أَىُّ شَهْرٍ هَذَا ‏”‏‏.‏ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ يُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ ‏”‏ أَلَيْسَ ذَا الْحَجَّةِ ‏”‏‏.‏ قُلْنَا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏”‏ أَىُّ بَلَدٍ هَذَا ‏”‏‏.‏ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ ‏”‏ أَلَيْسَ الْبَلْدَةَ ‏”‏‏.‏ قُلْنَا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَأَىُّ يَوْمٍ هَذَا ‏”‏‏.‏ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ ‏”‏ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ ‏”‏‏.‏ قُلْنَا بَلَى‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ ـ قَالَ مُحَمَّدٌ وَأَحْسِبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ ـ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا، وَسَتَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ فَيَسْأَلُكُمْ عَنْ أَعْمَالِكُمْ، أَلاَ فَلاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي ضُلاَّلاً، يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ، أَلاَ لِيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، فَلَعَلَّ بَعْضَ مَنْ يَبْلُغُهُ أَنْ يَكُونَ أَوْعَى مِنْ بَعْضِ مَنْ سَمِعَهُ ‏”‏‏.‏ فَكَانَ مُحَمَّدٌ إِذَا ذَكَرَهُ قَالَ صَدَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏”‏ أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Musenna, njemu Abdul-Vehhab, a ovom Ejjub, prenoseći od Muhammeda, on od Ibn-Ebu-Bekre, a ovaj od Ebu-Bekre da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., je rekao: ‘Vrijeme se vratilo rasporedu koji je imalo onoga dana kada je Allah stvorio nebesa i Zemlju. Godina ima dvanaest mjeseci, od kojih su četiri sveta. Tri dolaze uzastopce: zul-kade, zul-hidždže i muharrem, te redžeb Mudara, koji je između džumadea i šabana. A koji je ovo mjesec?‘ — ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju!‘, rekli smo, pa je on ušutio, tako da smo pomislili kako će ga nazvati drugim imenom. ‘Zar nije zul-hidždže?‘, upitao je, a mi odgovorismo: ‘Svakako.‘ — ‘A koje je ovo mjesto?‘, upitao je, pa smo mi opet rekli: ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju!‘ On je ponovo ušutio, tako da smo pomislili kako će ga nazvati drugim imenom. ‘Zar nije (sveto) mjesto?‘, upitao je, a mi odgovorismo: ‘Svakako.‘ — ‘A koji je ovo dan?‘, nastavio je s pitanjima, pa smo mi još jednom odgovorili: ‘Allah i Njegov Poslanik najbolje znaju!‘ On je i po treći put ušutio, tako da smo pomislili kako će ga nazvati drugim imenom, a onda rekao: ‘Zar nije dan klanja kurbana?‘ — ‘Svakako‘, odgovorili smo. Potom je on nastavio: ‘Zaista su za vas vaša krv i vaši imeci sveti (zabranjeni), kao što vam je svet ovaj dan na ovom mjestu i u ovom mjesecu! Doći ćete pred svoga Gospodara, pa će vas On pitati o vašim djelima. Zato se nemojte nakon mene vratiti u zabludu, pa da jedni drugima siječete vratove! Neka prisutni prenesu odsutnima. Možda će neki od onih do kojih ovo dopre bolje to shvatiti nego neki između vas koji su to ovdje čuli.‘ Na kraju je Vjerovjesnik, a.s., rekao: ‘Eto, jesam li prenio? Eto, jesam li prenio?‘“ Muhammed kaže: “Mislim da je također rekao: ‘… i vaša čast…‘“ Kada bi to Muhammed navodio, rekao bi: “Istinu je rekao Vjerovjesnik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أُسَامَةَ، قَالَ كَانَ ابْنٌ لِبَعْضِ بَنَاتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَقْضِي، فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ أَنْ يَأْتِيَهَا فَأَرْسَلَ ‏”‏ إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ، وَلَهُ مَا أَعْطَى، وَكُلٌّ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى، فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ ‏”‏‏.‏ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ فَأَقْسَمَتْ عَلَيْهِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقُمْتُ مَعَهُ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ وَعُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ، فَلَمَّا دَخَلْنَا نَاوَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الصَّبِيَّ وَنَفْسُهُ تَقَلْقَلُ فِي صَدْرِهِ ـ حَسِبْتُهُ قَالَ ـ كَأَنَّهَا شَنَّةٌ، فَبَكَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ أَتَبْكِي فَقَالَ ‏”‏ إِنَّمَا يَرْحَمُ اللَّهُ مِنْ عِبَادِهِ الرُّحَمَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, njemu Abdul-Vahid, prenoseći od Asima, a on od Ebu-Osmana da je Usama kazivao: “Jednoj je od Vjerovjesnikovih, a.s., kćeri sin bio na samrti, pa je ona poručila Vjerovjesniku, a.s., da dođe. On joj je poslao poruku: ‘Allahu pripada i ono što uzima i ono što daje. Sve ima svoj određeni rok, pa neka se ona strpi i neka se nada nagradi od Allaha!‘ Međutim, ona je ponovo poslala po njega i zaklela ga da dođe. Tada je on krenuo, a s njim su krenuli Muaz b. Džebel, Ubejj b. Ka‘b, Ubada b. Samit i ja. Kada smo ušli, dodali su dijete Allahovom Poslaniku, a.s., a iz nejakih grudi čulo se jecanje. (Prenosilac hadisa kaže da mu se ono učinilo kao da izlazi iz poderane mješine.) Allahov je Poslanik, a.s., tada zaplakao, te ga je Sa‘d b. Ubada upitao: ‘Zar plačeš?‘ — ‘Allah će se smilovati samo onim Svojim robovima koji su samilosni‘, odgovori on.“


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ اخْتَصَمَتِ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ إِلَى رَبِّهِمَا فَقَالَتِ الْجَنَّةُ يَا رَبِّ مَا لَهَا لاَ يَدْخُلُهَا إِلاَّ ضُعَفَاءُ النَّاسِ وَسَقَطُهُمْ‏.‏ وَقَالَتِ النَّارُ ـ يَعْنِي ـ أُوثِرْتُ بِالْمُتَكَبِّرِينَ‏.‏ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى لِلْجَنَّةِ أَنْتِ رَحْمَتِي‏.‏ وَقَالَ لِلنَّارِ أَنْتِ عَذَابِي أُصِيبُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ، وَلِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْكُمَا مِلْؤُهَا ـ قَالَ ـ فَأَمَّا الْجَنَّةُ فَإِنَّ اللَّهَ لاَ يَظْلِمُ مِنْ خَلْقِهِ أَحَدًا، وَإِنَّهُ يُنْشِئُ لِلنَّارِ مَنْ يَشَاءُ فَيُلْقَوْنَ فِيهَا فَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ‏.‏ ثَلاَثًا، حَتَّى يَضَعَ فِيهَا قَدَمَهُ فَتَمْتَلِئُ وَيُرَدُّ بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍ وَتَقُولُ قَطْ قَطْ قَطْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejdullah b. Sa‘d b. Ibrahim, njemu Ibrahim, a ovom Jakub, prenoseći od svoga oca, ovaj od Saliha b. Kejsana, on od A‘redža, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., kazivao: “Džennet i Džehennem sporili su se pred svojim Gospodarom. Džennet je upitao: ‘Šta je to, Gospodaru, pa u mene ulaze samo slabići i bijednici!?‘ Džehennem na to reče: ‘Dakle, ja sam počašćen silnicima?!‘ Tada je Uzvišeni Allah rekao Džennetu: ‘Ti si Moja milost‘, a Džehennemu: ‘Ti si Moja kazna, i Ja tobom kažnjavam koga Ja hoću. I jedan i drugi bit ćete popunjeni.‘ Što se tiče Dženneta, Allah neće nikome od Svojih stvorenja učiniti nepravdu, dok će za Džehennem stvoriti one koje On bude htio. Kada budu bačeni u njega, on će tri puta reći: ‘Ima li još?‘ Nakon što mu Allah pokaže Svoju silu, napunit će se. Potom će se skupiti i povikati: ‘Dosta! Dosta! Dosta!‘“


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَيُصِيبَنَّ أَقْوَامًا سَفْعٌ مِنَ النَّارِ بِذُنُوبٍ أَصَابُوهَا عُقُوبَةً، ثُمَّ يُدْخِلُهُمُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ يُقَالُ لَهُمُ الْجَهَنَّمِيُّونَ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةٌ حَدَّثَنَا أَنَسٌ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, njemu Hišam, prenoseći od Katade, a on od Enesa, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Sigurno će neke ljude zahvatiti džehenemski plamen kao kazna za grijehe koje su počinili, pa će ih onda Allah, iz Svoje dobrote i milosti, uvesti u Džennet. Takvi će se zvati Džehenemlijama.” Hemmam također kaže: “Pričao nam je Katada, prenoseći od Enesa, a on od Vjerovjesnika, a.s…”


 

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ جَاءَ حَبْرٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ يَضَعُ السَّمَاءَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالأَرْضَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالْجِبَالَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالشَّجَرَ وَالأَنْهَارَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَسَائِرَ الْخَلْقِ عَلَى إِصْبَعٍ، ثُمَّ يَقُولُ بِيَدِهِ أَنَا الْمَلِكُ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ‏”‏ ‏{‏وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ‏}‏‏”‏

 

PRIČAO NAM JE Musa, njemu Ebu-Avana, a ovom A‘meš, prenoseći od Ibrahima, on od Alkame, a ovaj od Abdullaha da je kazivao: “Došao je Habr Allahovom Poslaniku, a.s., i rekao: ‘Muhammede, Bog će staviti nebo na jedan prst, Zemlju na drugi, brda na treći, drveće i rijeke na četvrti, a ostala stvorenja na peti prst, pa će onda pokazati Svojom rukom i reći: ‘Ja sam vladar!‘ Na to se Allahov Poslanik, a.s., nasmijao i proučio: ‘Oni ne veličaju Allaha onako kako Ga treba veličati.‘“


 

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنِي شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ لَيْلَةً وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَهَا لأَنْظُرَ كَيْفَ صَلاَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِاللَّيْلِ، فَتَحَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ أَهْلِهِ سَاعَةً ثُمَّ رَقَدَ، فَلَمَّا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ أَوْ بَعْضُهُ قَعَدَ فَنَظَرَ إِلَى السَّمَاءِ فَقَرَأَ ‏{‏إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏لأُولِي الأَلْبَابِ‏}‏ ثُمَّ قَامَ فَتَوَضَّأَ وَاسْتَنَّ، ثُمَّ صَلَّى إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، ثُمَّ أَذَّنَ بِلاَلٌ بِالصَّلاَةِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى لِلنَّاسِ الصُّبْحَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Seid b. Ebu-Merjem, njemu Muhammed b. Džafer, prenoseći od Šerika b. Abdullaha b. Ebu-Nemira, a on od Kurejba da je Ibn-Abbas kazivao: “Proveo sam jednu noć u Mejmuninoj kući, kada je Vjerovjesnik, a.s., bio kod nje, da bih vidio kako on klanja noćni namaz. Allahov je Poslanik, a.s., jedno vrijeme razgovarao sa svojom ženom (Mejmunom), a onda je legao. Kada je nastupila posljednja trećina ili posljednji dio noći, on je ustao, pogledao u nebo i proučio: ‘U stvaranju nebesa i Zemlje i u izmjeni noći i dana zaista su znamenja za razumom obdarene.‘ Zatim je uzeo abdest, oprao zube (misvakom), a onda klanjao jedanaest rekata. Potom je Bilal proučio ezan za sabah, pa je on klanjao dva rekata (sunneta), a onda otišao i (u džamiji) klanjao kao imam sabah (farz).”


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَمَّا قَضَى اللَّهُ الْخَلْقَ كَتَبَ عِنْدَهُ فَوْقَ عَرْشِهِ، إِنَّ رَحْمَتِي سَبَقَتْ غَضَبِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, a ovom Ebu-Zinad, prenoseći od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Kada je Allah okončao stvaranje, zapisao je iznad Svoga Arša: ‘Moja je milost pretekla Moju srdžbu.‘“


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ ‏ “‏ إِنَّ خَلْقَ أَحَدِكُمْ يُجْمَعُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا وَأَرْبَعِينَ لَيْلَةً، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَهُ، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَهُ، ثُمَّ يُبْعَثُ إِلَيْهِ الْمَلَكُ فَيُؤْذَنُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ، فَيَكْتُبُ رِزْقَهُ وَأَجَلَهُ وَعَمَلَهُ وَشَقِيٌّ أَمْ سَعِيدٌ ثُمَّ يَنْفُخُ فِيهِ الرُّوحَ، فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، حَتَّى لاَ يَكُونُ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ إِلاَّ ذِرَاعٌ، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ، فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُ النَّارَ، وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ، حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ إِلاَّ ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ، فَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, a njemu Šu‘ba, prenoseći od A‘meša, ovaj od Zejda b. Vehba, a on od Abdullaha b. Mesuda, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Allahov nam je Poslanik, a.s. — a on je iskren i vjeruje mu se — pričao: ‘Stvaranje svakoga od vas odvija se u stomaku njegove majke četrdeset dana i četrdeset noći. Potom isto toliko vremena bude ugrušak, a zatim isto toliko komad mesa. Nakon toga pošalje mu se melek koji bude ovlašten da zapiše četvero: njegovu opskrbu, rok do kojeg će živjeti, njegova djela, te da li će biti nesretan ili sretan. Zatim se u njega udahne duša. Zaista ima ljudi koji rade djela svojstvena stanovnicima Dženneta, tako da između njih i Dženneta ostane samo jedan aršin, ali ih Knjiga pretekne, pa urade djela koja rade džehennemlije, te uđu u Vatru. A ima ljudi koji rade djela svojstvena stanovnicima Džehennema, tako da između njih i Vatre ostane samo jedan aršin, ali ih Knjiga pretekne, pa urade djela koja rade džennetlije, te uđu u Džennet.‘“


 

حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ ذَرٍّ، سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ يَا جِبْرِيلُ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَزُورَنَا أَكْثَرَ مِمَّا تَزُورُنَا ‏”‏‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{‏وَمَا نَتَنَزَّلُ إِلاَّ بِأَمْرِ رَبِّكَ لَهُ مَا بَيْنَ أَيْدِينَا وَمَا خَلْفَنَا‏}‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ‏.‏ قَالَ هَذَا كَانَ الْجَوَابَ لِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hallad b. Jahja, a njemu Omer b. Zerr, prenoseći od svoga oca, ovaj od Seida b. Džubejra, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., je upitao Džibrila: ‘Šta te sprečava da nas posjećuješ više nego što nas inače posjećuješ?‘ Tada je objavljeno: ‘Mi se spuštamo samo po naređenju Gospodara tvoga; Njemu pripada budućnost naša i prošlost naša…‘ — sve do kraja ajeta. Bio je to odgovor Muhammedu, a.s.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَرْثٍ بِالْمَدِينَةِ وَهْوَ مُتَّكِئٌ عَلَى عَسِيبٍ، فَمَرَّ بِقَوْمٍ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ سَلُوهُ عَنِ الرُّوحِ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ تَسْأَلُوهُ عَنِ الرُّوحِ‏.‏ فَسَأَلُوهُ فَقَامَ مُتَوَكِّئًا عَلَى الْعَسِيبِ وَأَنَا خَلْفَهُ، فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يُوحَى إِلَيْهِ فَقَالَ ‏{‏وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلاَّ قَلِيلاً‏}‏ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ قَدْ قُلْنَا لَكُمْ لاَ تَسْأَلُوهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja, a njemu Veki‘, prenoseći od A‘meša, on od Ibrahima, ovaj od Alkame, a on od Abdullah da je kazivao: “Šetao sam jednom njivom u Medini s Allahovim Poslanikom, a.s., a on se pritom oslanjao na štap. Naišli smo pored jedne skupine židova, pa jedan od njih reče: ‘Pitajte ga o duši!‘ — ‘Nemojte ga pitati o duši!‘, reče drugi. Na koncu su ga ipak upitali, pa je on, oslonjen na svoj štap, zastao, a ja sam, stojeći iza njega, pomislio da mu dolazi Objava. Zatim je proučio: ‘Pitaju te o duši. Reci: ‘Šta je duša — samo Gospodar moj zna, a vama je dato samo malo znanja!‘‘ Nakon toga neki od njih prigovoriše drugima: ‘Rekosmo li vam da ga ne pitate?!‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ تَكَفَّلَ اللَّهُ لِمَنْ جَاهَدَ فِي سَبِيلِهِ، لاَ يُخْرِجُهُ إِلاَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِهِ، وَتَصْدِيقُ كَلِمَاتِهِ، بِأَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ، أَوْ يَرْجِعَهُ إِلَى مَسْكَنِهِ الَّذِي خَرَجَ مِنْهُ، مَعَ مَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Ebu-Zinada, on od A‘redža, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Allah se obavezao da će onoga koji se bude borio na Njegovu putu, a kojeg je pokrenula samo borba na Njegovu putu i potvrda Njegovih riječi, uvesti u Džennet, ili će ga vratiti odakle je i krenuo, tj. njegovu domu, s dobivenom nagradom ili ratnim plijenom.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ الرَّجُلُ يُقَاتِلُ حَمِيَّةً وَيُقَاتِلُ شَجَاعَةً وَيُقَاتِلُ رِيَاءً، فَأَىُّ ذَلِكَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ ‏ “‏ مَنْ قَاتَلَ لِتَكُونَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا، فَهْوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Kesir, njemu Sufjan, prenoseći od A‘meša, on od Ebu-Vaila, a ovaj od Ebu-Musaa da je kazivao: “Došao je jedan čovjek Vjerovjesniku, a.s., i rekao: ‘Čovjek se bori ili iz ponosa ili zato što je hrabar ili da bi ga neko vidio. Šta je od toga borba na Allahovu putu?‘ – ‘Onaj koji se bori da Allahova riječ bude gornja – on je na Allahovu putu‘, odgovori mu on.“


 

حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لاَ يَزَالُ مِنْ أُمَّتِي قَوْمٌ ظَاهِرِينَ عَلَى النَّاسِ، حَتَّى يَأْتِيَهُمْ أَمْرُ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Šihab b. Abbad, a njemu Ibrahim b. Humejd, prenoseći od Ismaila, on od Kajsa, ovaj od Mugire b. Šu‘be, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “U mome će ummetu stalno biti ljudi koji će se isticati u odnosu na ostale, sve dok im ne dođe Allahova odredba.”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جَابِرٍ، حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ، أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاوِيَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ لاَ يَزَالُ مِنْ أُمَّتِي أُمَّةٌ قَائِمَةٌ بِأَمْرِ اللَّهِ، مَا يَضُرُّهُمْ مَنْ كَذَّبَهُمْ، وَلاَ مَنْ خَالَفَهُمْ، حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ عَلَى ذَلِكَ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ مَالِكُ بْنُ يُخَامِرَ سَمِعْتُ مُعَاذًا يَقُولُ وَهُمْ بِالشَّأْمِ‏.‏ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ هَذَا مَالِكٌ يَزْعُمُ أَنَّهُ سَمِعَ مُعَاذًا يَقُولُ وَهُمْ بِالشَّأْمِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Velid b. Muslim, a ovom Ibn-Džabir, prenoseći od Umejra b. Hanija, on od Muavije, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “U mome će ummetu stalno biti jedna skupina ljudi koji će se pridržavati Allahovih zapovijedi. Neće im nauditi oni koji ih budu u laž ugonili, niti oni koji ih budu ponižavali. U takvom će ih stanju zateći Allahova odredba.“ Malik b. Juhamir kaže: “Čuo sam Muaza kad je rekao: ‘… a bit će u Šamu…‘“ Potom je Muavija rekao: “Evo, Malik tvrdi da je čuo Muaza kako je rekao da će biti u Šamu…”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ، حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ وَقَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى مُسَيْلِمَةَ فِي أَصْحَابِهِ فَقَالَ ‏ “‏ لَوْ سَأَلْتَنِي هَذِهِ الْقِطْعَةَ مَا أَعْطَيْتُكَهَا، وَلَنْ تَعْدُوَ أَمْرَ اللَّهِ فِيكَ، وَلَئِنْ أَدْبَرْتَ لَيَعْقِرَنَّكَ اللَّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Abdullah b. Ebu-Husejn, prenoseći od Nafija b. Džubejra, a on od Ibn-Abbasa da je kazivao: “Vjerovjesnik a.s., je došao Musejlimi, s kojim su bili njegovi prijatelji, i rekao mu: ‘Kada bi mi tražio ovaj komad, ja ti ga ne bih dao. Ti nećeš moći izbjeći Allahovu odredbu što se na tebe odnosi, a ako se okreneš (od islama), Allah će te sigurno kazniti.‘“


 

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي، مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ حَرْثِ الْمَدِينَةِ وَهْوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى عَسِيبٍ مَعَهُ، فَمَرَرْنَا عَلَى نَفَرٍ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ سَلُوهُ عَنِ الرُّوحِ‏.‏ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ تَسْأَلُوهُ أَنْ يَجِيءَ فِيهِ بِشَىْءٍ تَكْرَهُونَهُ‏.‏ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَنَسْأَلَنَّهُ‏.‏ فَقَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ مِنْهُمْ فَقَالَ يَا أَبَا الْقَاسِمِ مَا الرُّوحُ فَسَكَتَ عَنْهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَعَلِمْتُ أَنَّهُ يُوحَى إِلَيْهِ فَقَالَ ‏{‏وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتُوا مِنَ الْعِلْمِ إِلاَّ قَلِيلاً‏}‏‏.‏ قَالَ الأَعْمَشُ هَكَذَا فِي قِرِاءَتِنَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musa b. Ismail, a njemu Abdul-Vahid, prenoseći od A‘meša, on od Ibrahima, ovaj od Alkame, a on od Ibn-Mesuda da je kazivao: “Šetao sam jednom njivom u Medini s Vjerovjesnikom, a.s., a on se pritom oslanjao na štap. Naišli smo pored jedne skupine židova, pa jedan od njih reče: ‘Pitajte ga o duši!‘ — ‘Nemojte ga pitati, mogao bi vam reći nešto što vam se ne sviđa!‘, usprotivi se drugi. Na koncu, jedan od njih reče: ‘Svakako ćemo ga pitati!‘ Tako mu je prišao jedan i upitao ga: ‘Ebu-Kasime, šta je to duša?‘ Vjerovjesnik, a.s., nije mu odmah odgovorio, pa sam shvatio da mu dolazi objava. ‘Pitaju te o duši. Reci: ‘Šta je duša — samo Gospodar moj zna, a njima je dato samo malo znanja!‘‘, reče on.“ A‘meš kaže: “Tako je po našem kiraetu.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ تَكَفَّلَ اللَّهُ لِمَنْ جَاهَدَ فِي سَبِيلِهِ، لاَ يُخْرِجُهُ مِنْ بَيْتِهِ إِلاَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِهِ، وَتَصْدِيقُ كَلِمَتِهِ أَنْ يُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ، أَوْ يَرُدَّهُ إِلَى مَسْكَنِهِ بِمَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Jusuf, njemu Malik, a ovom Ebu-Zinad, prenoseći od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Allah se obavezao da će onoga koji se bude borio na Njegovu putu, a kojeg je iz kuće pokrenula samo želja za borbom na Allahovu putu i želja za potvrdom Njegove riječi, uvesti u Džennet, ili će ga vratiti njegovu domu s dobivenom nagradom ili ratnim plijenom.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِذَا دَعَوْتُمُ اللَّهَ فَاعْزِمُوا فِي الدُّعَاءِ، وَلاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ إِنْ شِئْتَ فَأَعْطِنِي، فَإِنَّ اللَّهَ لاَ مُسْتَكْرِهَ لَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Abdul-Varis, prenoseći od Abdul-Aziza, a on od Enesa da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Kada molite Allaha, budite odlučni u dovi, i neka niko od vas ne kaže: ‘Ako hoćeš, daj mi…‘, jer Njega niko ne može prisiliti.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،‏.‏ وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي أَخِي عَبْدُ الْحَمِيدِ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ ـ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَقَهُ وَفَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً فَقَالَ لَهُمْ ‏”‏ أَلاَ تُصَلُّونَ ‏”‏‏.‏ قَالَ عَلِيٌّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَنْفُسُنَا بِيَدِ اللَّهِ، فَإِذَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَنَا بَعَثَنَا، فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ، وَلَمْ يَرْجِعْ إِلَىَّ شَيْئًا، ثُمَّ سَمِعْتُهُ وَهْوَ مُدْبِرٌ يَضْرِبُ فَخِذَهُ وَيَقُولُ ‏”‏ ‏{‏وَكَانَ الإِنْسَانُ أَكْثَرَ شَىْءٍ جَدَلاً‏}‏‏”‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Zuhri…; a PRIČAO NAM JE i Ismail, njemu njegov brat Abdul-Hamid, a ovom Sulejman, prenoseći od Muhammeda b. Ebu-Atika, on od Ibn-Šihaba, ovaj od Alija b. Husejna, on od Husejna b. Alija, a.s., je, a ovaj od Alije b. Ebu-Taliba (da je kazivao): “Na moja i Fatimina vrata, vrata kćerke Allahovog Poslanika, a.s., jedne noći zakucao je Allahov Poslanik, a.s., i upitao nas: ‘Zar ne klanjate?‘ — ‘Allahov Poslaniče‘, rekoh mu, ‘naše su duše u Allahovoj ruci, pa kada On hoće da nas probudi (radi klanjanja noćne nafile), On to i učini.‘ Allahov se Poslanik, a.s., nakon tih mojih riječi vrati, ne uzvrativši mi ništa. Dok je odlazio, čuo sam kako se udario po svome bedru i rekao: ‘… ali je čovjek, više nego iko, spreman da raspravlja.‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ كَمَثَلِ خَامَةِ الزَّرْعِ، يَفِيءُ وَرَقُهُ مِنْ حَيْثُ أَتَتْهَا الرِّيحُ تُكَفِّئُهَا، فَإِذَا سَكَنَتِ اعْتَدَلَتْ، وَكَذَلِكَ الْمُؤْمِنُ يُكَفَّأُ بِالْبَلاَءِ، وَمَثَلُ الْكَافِرِ كَمَثَلِ الأَرْزَةِ صَمَّاءَ مُعْتَدِلَةً حَتَّى يَقْصِمَهَا اللَّهُ إِذَا شَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Sinan, njemu Fulejh, a ovom Hilal b. Ali, prenoseći od Ataa b. Jesara, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Primjer vjernika je poput primjera nježne stabljike usjeva čije se lišće okreće onako kako ga vjetar goni, a kad se vjetar smiri, ona se ispravi. Tako se i vjernik povije u nevolji. A primjer je nevjernika poput primjera krutog drveta, koje stoji uspravno sve dok ga Allah, kada to On zaželi, ne slomi.”


 

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏ “‏ إِنَّمَا بَقَاؤُكُمْ فِيمَا سَلَفَ قَبْلَكُمْ مِنَ الأُمَمِ، كَمَا بَيْنَ صَلاَةِ الْعَصْرِ إِلَى غُرُوبِ الشَّمْسِ، أُعْطِيَ أَهْلُ التَّوْرَاةِ التَّوْرَاةَ، فَعَمِلُوا بِهَا حَتَّى انْتَصَفَ النَّهَارُ، ثُمَّ عَجَزُوا، فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، ثُمَّ أُعْطِيَ أَهْلُ الإِنْجِيلِ الإِنْجِيلَ، فَعَمِلُوا بِهِ حَتَّى صَلاَةِ الْعَصْرِ، ثُمَّ عَجَزُوا، فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، ثُمَّ أُعْطِيتُمُ الْقُرْآنَ فَعَمِلْتُمْ بِهِ حَتَّى غُرُوبِ الشَّمْسِ، فَأُعْطِيتُمْ قِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ، قَالَ أَهْلُ التَّوْرَاةِ رَبَّنَا هَؤُلاَءِ أَقَلُّ عَمَلاً وَأَكْثَرُ أَجْرًا‏.‏ قَالَ هَلْ ظَلَمْتُكُمْ مِنْ أَجْرِكُمْ مِنْ شَىْءٍ قَالُوا لاَ‏.‏ فَقَالَ فَذَلِكَ فَضْلِي أُوتِيهِ مَنْ أَشَاءُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hakem b. Nafi, njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, a on od Salima b. Abdullaha da je Abdullah b. Omer, radijallahu anhu, kazivao: “Čuo sam Allahovog Poslanika, a.s., kad je, stojeći na minberu, rekao: ‘Vijek trajanja vašeg života, u odnosu na narode koji su bili prije vas, je kao vrijeme od ikindijskog namaza do zalaska sunca. Sljedbenicima je Tevrata dat Tevrat, i oni su po njemu radili, ali kada je došlo podne, oni su iznemogli, pa im je dat po jedan kirat (kao nagrada). Poslije je sljedbenicima Indžila dat Indžil, i oni su po njemu postupali do ikindijskog namaza, ali su (onda) smalaksali, te je i njima dat po jedan kirat. Potom je vama dat Kur‘an, i vi ćete po njemu raditi do zalaska sunca, pa će vam biti data po dva kirata. Tada će sljedbenici Tevrata reći: ‘Gospodaru naš, oni su manje radili, a veću su nagradu dobili!‘ — ‘Jesam li Ja vama išta umanjio od vaše nagrade?‘, upitat će ih On. ‘Ne‘, odgovorit će. ‘To je Moja dobrota, i Ja je dajem kome Ja hoću‘, reći će On.‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ الْمُسْنَدِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ فَقَالَ ‏ “‏ أُبَايِعُكُمْ عَلَى أَنْ لاَ تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا، وَلاَ تَسْرِقُوا، وَلاَ تَزْنُوا، وَلاَ تَقْتُلُوا أَوْلاَدَكُمْ، وَلاَ تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلاَ تَعْصُونِي فِي مَعْرُوفٍ، فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ، وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَأُخِذَ بِهِ فِي الدُّنْيَا فَهْوَ لَهُ كَفَّارَةٌ وَطَهُورٌ، وَمَنْ سَتَرَهُ اللَّهُ فَذَلِكَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَذَّبَهُ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah Musnedi, njemu Hišam, prenoseći od Ma‘mera, ovaj od Zuhrija, on od Ebu-Idrisa, a ovaj od Ubade b. Samita da je kazivao: “Dao sam prisegu Allahovom Poslaniku, a.s., zajedno s jednom skupinom, pa nam je on rekao: ‘Prihvatam vašu prisegu da nećete nikoga pridruživati Allahu, da nećete krasti, blud činiti, ubijati svoju djecu, lagati potvarajući druge te da mi nećete biti nepokorni u onome što je dobro. Ko to od vas ispuni, Allah će ga nagraditi. A onaj koji prekrši nešto od toga i bude kažnjen na ovom svijetu — to mu je otkupljenje i čišćenje (od grijeha); a kome to Allah pokrije, to je u Njegovoj volji: ako bude htio, kaznit će ga, a ako bude htio, oprostit će mu.‘“


 

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ سُلَيْمَانَ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ كَانَ لَهُ سِتُّونَ امْرَأَةً فَقَالَ لأَطُوفَنَّ اللَّيْلَةَ عَلَى نِسَائِي، فَلْتَحْمِلْنَ كُلُّ امْرَأَةٍ وَلْتَلِدْنَ فَارِسًا يُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، فَطَافَ عَلَى نِسَائِهِ، فَمَا وَلَدَتْ مِنْهُنَّ إِلاَّ امْرَأَةٌ وَلَدَتْ شِقَّ غُلاَمٍ‏.‏ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَوْ كَانَ سُلَيْمَانُ اسْتَثْنَى لَحَمَلَتْ كُلُّ امْرَأَةٍ مِنْهُنَّ، فَوَلَدَتْ فَارِسًا يُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Mualla b. Esed, njemu Vuhejb, prenoseći od Ejjuba, on od Muhammeda, a ovaj od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Allahov je vjerovjesnik Sulejman, a.s., imao šezdeset žena. Jednom je rekao: ‘Ove ću noći obići sve svoje žene, pa neka svaka od njih zatrudni i neka rodi po jednog konjanika koji će se boriti na Allahovu putu!‘ Potom je obišao sve svoje žene, ali mu je samo jedna rodila polovicu djeteta. Allahov je Vjerovjesnik, a.s., o tome rekao: ‘Da je Sulejman tada rekao: ‘Ako Allah da‘, sve bi njegove žene zatrudnjela i rodile po jednog konjanika koji bi se borio na Allahovu putu.‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَى أَعْرَابِيٍّ يَعُودُهُ فَقَالَ ‏”‏ لاَ بَأْسَ عَلَيْكَ طَهُورٌ، إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏”‏‏.‏ قَالَ قَالَ الأَعْرَابِيُّ طَهُورٌ، بَلْ هِيَ حُمَّى تَفُورُ عَلَى شَيْخٍ كَبِيرٍ، تُزِيرُهُ الْقُبُورَ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ فَنَعَمْ إِذًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed, njemu Abdul-Vehhab Sekafi, a ovom Halid Hazza‘, prenoseći od Ikrime, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., ušao kod jednog (bolesnog) beduina da ga obiđe i rekao mu: ‘Ništa to nije. To će te, ako Allah da, očistiti.‘ Beduin na to reče: ‘Očistiti?! Naprotiv, ovo je groznica koja ključa u oronulom starcu i goni ga u groblje.‘ — ‘Onda, dobro!‘, reče Vjerovjesnik, a.s.”


 

حَدَّثَنَا ابْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، حِينَ نَامُوا عَنِ الصَّلاَةِ، قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ قَبَضَ أَرْوَاحَكُمْ حِينَ شَاءَ، وَرَدَّهَا حِينَ شَاءَ ‏”‏‏.‏ فَقَضَوْا حَوَائِجَهُمْ وَتَوَضَّئُوا إِلَى أَنْ طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَابْيَضَّتْ فَقَامَ فَصَلَّى‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ibn-Selam, njemu Hušejm, a ovom Husajn, prenoseći od Abdullaha b. Ebu-Katade, a on od svoga oca (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s. nam je, kada smo prespavali namaz, rekao: ‘Allah je uzeo vaše duše kada je On htio i vratio ih kada je On htio.‘ Mi smo potom obavili nuždu i abdestili se. I kada je sunce već bilo izišlo i pojavilo se u punom sjaju, Allahov je Poslanik, a.s., (kao imam) pristupio namazu.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَالأَعْرَجِ،‏.‏ وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ اسْتَبَّ رَجُلٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَرَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَ الْمُسْلِمُ وَالَّذِي اصْطَفَى مُحَمَّدًا عَلَى الْعَالَمِينَ فِي قَسَمٍ يُقْسِمُ بِهِ، فَقَالَ الْيَهُودِيُّ وَالَّذِي اصْطَفَى مُوسَى عَلَى الْعَالَمِينَ، فَرَفَعَ الْمُسْلِمُ يَدَهُ عِنْدَ ذَلِكَ فَلَطَمَ الْيَهُودِيَّ، فَذَهَبَ الْيَهُودِيُّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي كَانَ مِنْ أَمْرِهِ وَأَمْرِ الْمُسْلِمِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ تُخَيِّرُونِي عَلَى مُوسَى، فَإِنَّ النَّاسَ يَصْعَقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُفِيقُ، فَإِذَا مُوسَى بَاطِشٌ بِجَانِبِ الْعَرْشِ، فَلاَ أَدْرِي أَكَانَ فِيمَنْ صَعِقَ فَأَفَاقَ قَبْلِي أَوْ كَانَ مِمَّنِ اسْتَثْنَى اللَّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Kazea, njemu Ibrahim, prenoseći od Ibn-Šihaba, a on od Ebu-Seleme i A‘redža…; a PRIČAO NAM JE i Ismail, njemu njegov brat, prenoseći od Sulejmana, on od Muhammeda b. Ebu-Atika, ovaj od Ibn-Šihaba, on od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana i Seida b. Musejjeba, a oni od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Jedan se musliman posvađao s jednim židovom, pa mu je, zaklinjući se, rekao: ‘Tako mi Onoga koji je odabrao Muhammeda iznad svih svjetova!‘ Na to je židov povikao: ‘Tako mi Onoga koji je odabrao Musaa iznad svih svjetova!‘ Nakon toga musliman je digao ruku na židova i udario ga. Židov je otišao Allahovom Poslaniku, a.s., i obavijestio ga o onome što se desilo između njega i spomenutog muslimana. Tada Vjerovjesnik, a.s., reče: ‘Nemojte mi davati prednost nad Musaom! Zaista će se ljudi onesvijestiti na Sudnjem danu; ja ću prvi doći svijesti, a Musa će se već držati za jednu stranu Arša. Ne znam samo da li će i on prije toga pasti u nesvijest, pa se osvijestiti prije mene, ili će biti jedan od onih koje će Allah izuzeti (od gubljenja svijesti).‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي عِيسَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ الْمَدِينَةُ يَأْتِيهَا الدَّجَّالُ فَيَجِدُ الْمَلاَئِكَةَ يَحْرُسُونَهَا فَلاَ يَقْرَبُهَا الدَّجَّالُ وَلاَ الطَّاعُونُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak b. Ebu-Isa, njemu Jezid b. Harun, prenoseći od Šu‘be, ovaj od Katade, a on od Enesa b. Malika, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Dedždžal će doći do Medine, ali će naići na meleke koji je čuvaju. Zato joj se, ako Allah da, neće približiti ni Dedždžal ni kuga.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ، فَأُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَخْتَبِيَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre da je kazivao: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Svakom vjerovjesniku pripada jedna dova (koja se prima), a ja želim sačuvati svoju dovu, ako Allah da, za zauzimanje za svoj ummet na Kijametskom danu.‘“


 

حَدَّثَنَا يَسَرَةُ بْنُ صَفْوَانَ بْنِ جَمِيلٍ اللَّخْمِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُنِي عَلَى قَلِيبٍ فَنَزَعْتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَنْزِعَ، ثُمَّ أَخَذَهَا ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ فَنَزَعَ ذَنُوبًا أَوْ ذَنُوبَيْنِ وَفِي نَزْعِهِ ضَعْفٌ، وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَهُ، ثُمَّ أَخَذَهَا عُمَرُ فَاسْتَحَالَتْ غَرْبًا، فَلَمْ أَرَ عَبْقَرِيًّا مِنَ النَّاسِ يَفْرِي فَرِيَّهُ، حَتَّى ضَرَبَ النَّاسُ حَوْلَهُ بِعَطَنٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jesera b. Safvan b. Džemil Lahmi, a njemu Ibrahim b. Sa‘d, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Seida b. Musejjeba, on od Ebu-Hurejre, a ovaj od Allahovog Poslanika, a.s., da je kazivao: “Spavao sam i u snu vidio sebe kako nad jednim bunarom vadim (vode) onoliko koliko Allah hoće da izvadim. Zatim je (kofu) uzeo Ibn-Ebu-Kuhafa (Ebu-Bekr), pa je izvadio jednu ili dvije kofe (vode), a vadio je polahko, neka mu Allah oprosti. Zatim je (kofu) uzeo Omer, i ona se pretvorila u veliku kofu. Nisam nijednog sposobnog čovjeka vidio da radi onako dobro kako je on tada radio. Zatim su se oko njega sakupili ljudi uz pojilište, na mjestu na kojem se odmara.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَاهُ السَّائِلُ ـ وَرُبَّمَا قَالَ جَاءَهُ السَّائِلُ ـ أَوْ صَاحِبُ الْحَاجَةِ قَالَ ‏ “‏ اشْفَعُوا فَلْتُؤْجَرُوا، وَيَقْضِي اللَّهُ عَلَى لِسَانِ رَسُولِهِ مَا شَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Ala‘, njemu Ebu-Usama, a ovom Burejd, prenoseći od Ebu-Burde, a on od Ebu-Musaa da je kazivao: “Kada bi Vjerovjesniku, a.s., došao neko da traži nešto (a možda je rekao: ‘… prišao neko da traži nešto, ili neko ko ima neku potrebu…‘), on bi rekao: ‘Zauzimajte se – za to ćete biti nagrađeni, a Allah će preko jezika Svoga Poslanika riješiti ono što On hoće.‘“


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ يَقُلْ أَحَدُكُمُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي إِنْ شِئْتَ، ارْحَمْنِي إِنْ شِئْتَ، ارْزُقْنِي إِنْ شِئْتَ، وَلْيَعْزِمْ مَسْأَلَتَهُ، إِنَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ، لاَ مُكْرِهَ لَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja, a njemu Abdur-Rezzak, prenoseći od Ma‘mera, ovaj od Hemmama, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Neka niko od vas ne kaže: ‘Allahu moj, oprosti mi ako hoćeš, smiluj mi se ako hoćeš, opskrbi me ako hoćeš!‘, nego neka odlučno iskaže ono što traži, jer Allah radi ono što On hoće; Njega niko ne može prisiliti.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، عَمْرٌو حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى أَهُوَ خَضِرٌ، فَمَرَّ بِهِمَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ الأَنْصَارِيُّ، فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، هَلْ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ بَيْنَا مُوسَى فِي مَلإِ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ فَقَالَ مُوسَى لاَ‏.‏ فَأُوحِيَ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ‏.‏ فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ، فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ‏.‏ فَكَانَ مُوسَى يَتْبَعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ فَتَى مُوسَى لِمُوسَى أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ، قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي، فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا فَوَجَدَا خَضِرًا، وَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا مَا قَصَّ اللَّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Ebu-Hafs Amr, a ovom Evzai, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Ubejdullaha b. Abdullaha b. Utbe b. Mesuda, a on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Hurr b. Kajs b. Hisn Fezari sporio se sa mnom o tome da li je Musaov drug bio Hidr ili ne. U tom je trenutku pored nas naišao ensarija Ubejj b.Ka‘b, pa sam ga zovnuo i upitao ga: ‘Ja i ovaj moj prijatelj prepiremo se o Musaovom drugu za kojeg je pitao kako da dođe do njega i sretne se s njim. Jesi li ti čuo Allahovog Poslanika, a.s., da ga spominje?‘ — ‘Da‘, reče on, ‘čuo sam Allahovog Poslanika, a.s., kad je kazivao: ‘Dok je Musa bio s jednom skupinom Israilaca, prišao mu je jedan čovjek i upitao ga: ‘Poznaješ li ikoga učenijeg od sebe?‘ — ‘Ne‘, odgovorio je Musa, pa mu je objavljeno: ‘Svakako, ima Naš rob Hidr.‘ Tada je Musa upitao kako da dođe do njega i susretne se s njim. Allah mu je dao ribu kao znak, te mu je rečeno: ‘Kada izgubiš ribu, vrati se, pa ćeš ga naći.‘ Musa je zatim slijedio trag ribe u moru, dok mu njegov mladić nije rekao: ‘Vidi! Kad smo se kod one stijene svratili, ja sam zaboravio onu ribu; sam šejtan učinio je da je zaboravim, da ti je ne spomenem.‘ Musa tada reče: ‘E, to je ono što tražimo!‘, pa su se vratili putem kojim su bili došli. Tako su našli Hidra i onda se desilo ono o čemu je Allah već kazivao‘, (kaže Poslanik, a.s.).‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ،‏.‏ وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ نَنْزِلُ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِخَيْفِ بَنِي كِنَانَةَ حَيْثُ تَقَاسَمُوا عَلَى الْكُفْرِ ‏”‏‏.‏ يُرِيدُ الْمُحَصَّبَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, njemu Šuajb, a ovom Zuhri… A Ahmed b. Salih također kaže da MU JE PRIČAO Ibn-Vehb, a njemu Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Ebu-Seleme b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Sutra ćemo, ako Allah da, odsjesti u dolini Benu-Kinana, gdje su se (idolopoklonici) jedni drugima zakleli na privrženost nevjerovanju.” (Mislio je na /mjesto/ Muhassab.)


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ حَاصَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَهْلَ الطَّائِفِ فَلَمْ يَفْتَحْهَا فَقَالَ ‏”‏ إِنَّا قَافِلُونَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ نَقْفُلُ وَلَمْ نَفْتَحْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ فَاغْدُوا عَلَى الْقِتَالِ ‏”‏‏.‏ فَغَدَوْا فَأَصَابَتْهُمْ جِرَاحَاتٌ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ إِنَّا قَافِلُونَ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏”‏، فَكَأَنَّ ذَلِكَ أَعْجَبَهُمْ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, njemu Ibn-Ujejna, prenoseći od Amra, on od Ebu-Abbasa, a ovaj od Abdullaha b. Omera da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., je opkolio Taif i njegovo stanovništvo, ali ga nije osvojio, već je rekao: ‘Vratit ćemo se (u Medinu), ako Allah da.‘ – ‘Zar ćemo se vratiti‘, upitaše muslimani, ‘prije nego što ga osvojimo?‘ — ‘Onda poranite ujutro u boj!‘, reče im Vjerovjesnik, a.s. Oni su tako i uradili, ali su zadobili mnogo rana, pa Vjerovjesnik, a.s., opet reče: ‘Sutra ćemo se, ako Allah da, vratiti.‘ To im se ovaj put, izgledalo je, svidjelo, te se Allahov Poslanik, a.s., osmijehnuo.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِذَا قَضَى اللَّهُ الأَمْرَ فِي السَّمَاءِ ضَرَبَتِ الْمَلاَئِكَةُ بِأَجْنِحَتِهَا خُضْعَانًا لِقَوْلِهِ، كَأَنَّهُ سِلْسِلَةٌ عَلَى صَفْوَانٍ ـ قَالَ عَلِيٌّ وَقَالَ غَيْرُهُ صَفَوَانٍ ـ يَنْفُذُهُمْ ذَلِكَ، فَإِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا الْحَقَّ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ ‏”‏‏.‏ قَالَ عَلِيٌّ وَحَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، بِهَذَا‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ،‏.‏ قَالَ عَلِيٌّ قُلْتُ لِسُفْيَانَ قَالَ سَمِعْتُ عِكْرِمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ نَعَمْ‏.‏ قُلْتُ لِسُفْيَانَ إِنَّ إِنْسَانًا رَوَى عَنْ عَمْرٍو عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ يَرْفَعُهُ أَنَّهُ قَرَأَ فُزِّعَ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ هَكَذَا قَرَأَ عَمْرٌو فَلاَ أَدْرِي سَمِعَهُ هَكَذَا أَمْ لاَ، قَالَ سُفْيَانُ وَهْىَ قِرَاءَتُنَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Amr, prenoseći od Ikrime, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Kada Allah odredi nešto na nebu meleci, iz poniznosti prema Njegovoj riječi, udaraju svojim krilima (te se čuje zveket) poput (zveketa) lanaca po glatkom kamenju.” Tako prenosi i Ali (Ibn-Medini), a drugi kažu (da je on još dodao): “… dajući im da to izrvše. Pa kada im nestane straha u srcima, oni upitaju: ‘Šta je to rekao Gospodar vaš?‘, a oni im odgovore: ‘Istinu, On je uzvišen i velik!‘“ Ali (Ibn-Medini) također prenosi ovaj hadis od Sufjana, on od Amra, ovaj od Ikrime, a on od Ebu-Hurejre. Sufjan kaže da je Amr rekao kako je ovaj hadis čuo od Ikrime, a on od Ebu-Hurejre. Ali kaže da je upitao Sufjana da li je to on čuo od Ikrime, a on od Ebu-Hurejre, pa mu je rekao da jeste. Ali dalje kaže: “Rekao sam Sufjanu: ‘Jedan čovjek prenosi od Amra b. Dinara, on od Ikrime, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., proučio: ‘Fuzzi‘a…‘‘ Sufjan na to reče: ‘Tako je Amr učio, a ja ne znam da li je on tako čuo od nekoga ili ne‘, dodavši: ‘Tako i mi učimo.‘”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ مَا أَذِنَ اللَّهُ لِشَىْءٍ مَا أَذِنَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَتَغَنَّى بِالْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ صَاحِبٌ لَهُ يُرِيدُ أَنْ يَجْهَرَ بِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, a ovom Ukajl, prenoseći od Ibn-Šihaba, a on od Ebu-Usame b. Abdur-Rahmana da je Ebu-Hurejra više puta govorio: “Allahov je Poslanik, a.s., rekao: ‘Allah ništa ne sluša (toliko pomno) koliko Vjerovjesnikovo, a.s., milozvučno učenje Kur‘ana.‘” Njegov (Ebu-Hurejrin) prijatelj kaže kako se time misli da on uči naglas, uljepšavajući svoj glas.


 

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَقُولُ اللَّهُ يَا آدَمُ‏.‏ فَيَقُولُ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ‏.‏ فَيُنَادَى بِصَوْتٍ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكَ أَنْ تُخْرِجَ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ بَعْثًا إِلَى النَّارِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Omer b. Hafs b. Gijas, njemu njegov otac, a ovom A‘meš, prenoseći od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allah će reći: ‘Ademe!‘ — ‘Odazivam Ti se i stojim Ti na raspolaganju‘, odgovorit će Adem. Tada će mu jakim glasom biti rečeno: ‘Allah ti naređuje da izdvojiš od svoga potomstva one koji će u Vatru.‘“


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا غِرْتُ عَلَى امْرَأَةٍ مَا غِرْتُ عَلَى خَدِيجَةَ، وَلَقَدْ أَمَرَهُ رَبُّهُ أَنْ يُبَشِّرَهَا بِبَيْتٍ فِي الْجَنَّةِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejd b. Ismail, njemu Ebu-Usama, prenoseći od Hišama, a on od svoga oca da je Aiša, radijallahu anhu, rekla: “Ni na jednu ženu nisam bila ljubomorna koliko na Hatidžu. Poslaniku je njegov Gospodar naredio da je obraduje kućom u Džennetu.”


 

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ ـ هُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ ـ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِذَا أَحَبَّ عَبْدًا نَادَى جِبْرِيلَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَبَّ فُلاَنًا فَأَحِبَّهُ فَيُحِبُّهُ جِبْرِيلُ، ثُمَّ يُنَادِي جِبْرِيلُ فِي السَّمَاءِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَبَّ فُلاَنًا فَأَحِبُّوهُ، فَيُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ وَيُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِي أَهْلِ الأَرْضِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ishak, njemu Abdus-Samed, a ovom Abdur-Rahman, tj. Ibn-Abdullah b. Dinar, prenoseći od svoga oca, ovaj od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Kada Uzvišeni i Slavljeni Allah zavoli nekog roba, On rekne Džibrilu: ‘Allah je zavolio toga i toga, pa ga i ti zavoli!‘ Onda ga i Džibril zavoli, pa razglasi na nebesima: ‘Allah je zavolio toga i toga, pa ga i vi zavolite!‘ Tada ga zavole oni koji su na nebu i odredi se da bude omiljen onima koji su na zemlji.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَتَعَاقَبُونَ فِيكُمْ مَلاَئِكَةٌ بِاللَّيْلِ وَمَلاَئِكَةٌ بِالنَّهَارِ، وَيَجْتَمِعُونَ فِي صَلاَةِ الْعَصْرِ وَصَلاَةِ الْفَجْرِ، ثُمَّ يَعْرُجُ الَّذِينَ بَاتُوا فِيكُمْ فَيَسْأَلُهُمْ وَهْوَ أَعْلَمُ كَيْفَ تَرَكْتُمْ عِبَادِي فَيَقُولُونَ تَرَكْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ، وَأَتَيْنَاهُمْ وَهُمْ يُصَلُّونَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, a njemu Malik, prenoseći od Ebu-Zinada, on od A‘redža, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Meleci se kod vas smjenjuju noću i danju, pa se sastaju na ikindijskom i sabahskom namazu. Potom se penju oni koji su kod vas bili u toku noći, pa ih On, iako najbolje zna, upita: ‘U kakvom ste stanju ostavili Moje robove?‘ Oni Mu odgovaraju: ‘Kada smo otišli od njih, bili su u namazu, a i kada smo im došli, bili su u namazu.‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ وَاصِلٍ، عَنِ الْمَعْرُورِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ أَتَانِي جِبْرِيلُ فَبَشَّرَنِي أَنَّهُ مَنْ مَاتَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى قَالَ ‏”‏ وَإِنْ سَرَقَ وَإِنْ زَنَى ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Vasila, ovaj od Ma‘rura, a on od Ebu-Zerra da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Došao mi je Džibril i donio radosnu vijest da će ući u Džennet svako ko umre a ne bude Allahu ništa ravnim smatrao. ‘Pa makar ukrao i blud učinio?‘, upitao sam ja, a on odgovori: ‘Pa makar ukrao i blud učinio.‘“


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يَا فُلاَنُ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَقُلِ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ‏.‏ فَإِنَّكَ إِنْ مُتَّ فِي لَيْلَتِكَ مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ، وَإِنْ أَصْبَحْتَ أَصَبْتَ أَجْرًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Ebu-Ahves, a ovom Ebu-Ishak Hemedani, prenoseći od Berraa b. Aziba da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Čovječe, kada legneš u postelju, reci: ‘Allahu moj, Tebi se predajem, Tebi se okrećem, Tebi sve svoje povjeravam i Tebi se – iz ljubavi i straha prema Tebi – priklanjam! Nema utočišta niti spasa od Tebe osim kod Tebe! Vjerujem u Tvoju Knjigu, koju si objavio, i u Tvoga Vjerovjesnika, kojeg si poslao.‘ Ako umreš te noći, umrijet ćeš kao musliman, a ako osvaneš, dobit ćeš nagradu.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أَوْفَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الأَحْزَابِ ‏ “‏ اللَّهُمَّ مُنْزِلَ الْكِتَابِ، سَرِيعَ الْحِسَابِ، اهْزِمِ الأَحْزَابَ وَزَلْزِلْ بِهِمْ ‏”‏‏.‏ زَادَ الْحُمَيْدِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ، سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ، سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Sufjan, a ovom Ismail b. Ebu-Halid, prenoseći od Abdullaha b. Ebu-Evfaa (da je kazivao): “Allahov je Poslanik, a.s., na dan okršaja sa Saveznicima (Bitke na Hendeku) rekao: ‘Allahu moj, koji objavljuješ Knjigu i koji brzo sviđaš račun, porazi saveznike i uništi ih!‘“ Humejdi (ovaj hadis) navodi u opširnijoj verziji: “Pričao nam je Sufjan, a njemu Ibn-Ebu-Halid, prenoseći od Abdullaha, a on od Vjerovjesnika, a.s…“


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ ‏{‏وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا‏}‏ قَالَ أُنْزِلَتْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُتَوَارٍ بِمَكَّةَ، فَكَانَ إِذَا رَفَعَ صَوْتَهُ سَمِعَ الْمُشْرِكُونَ فَسَبُّوا الْقُرْآنَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ‏.‏ وَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا‏}‏ لاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ حَتَّى يَسْمَعَ الْمُشْرِكُونَ، وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا عَنْ أَصْحَابِكَ فَلاَ تُسْمِعُهُمْ ‏{‏وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلاً‏}‏ أَسْمِعْهُمْ وَلاَ تَجْهَرْ حَتَّى يَأْخُذُوا عَنْكَ الْقُرْآنَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Hušejm, a ovom Ebu-Bišr, prenoseći od Seida b. Džubejra da je kazivao: “Ibn-Abbas, radijallahu anhu, o ajetu: ‘Ne izgovaraj na sav glas Kur‘an kad namaz obavljaš, a i ne prigušuj ga…‘ — kaže: ‘On je objavljen u vrijeme dok se Allahov Poslanik, a.s., još skrivao u Meki. Kada bi podigao glas, idolopoklonici bi ga čuli, pa bi psovali i Kur‘an i Onoga koji ga je objavio i onoga koji ga je obznanio. Zato mu je Uzvišeni Allah rekao: ‘Ne izgovaraj na sav glas Kur‘an kad namaz obavljaš, a i ne prigušuj ga‘, tj. nemoj glasno učiti da te ne čuju idolopoklonici, a nemoj ni u sebi, pa da te ne čuju oni koji su s tobom. Traži sredinu između toga, tj. uči tako da oni s tobom čuju i prihvate od tebe Kur‘an, ali nemoj preglasno!‘“


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى يُؤْذِينِي ابْنُ آدَمَ، يَسُبُّ الدَّهْرَ وَأَنَا الدَّهْرُ، بِيَدِي الأَمْرُ، أُقَلِّبُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Sufjan, a ovom Zuhri, prenoseći od Seida b. Musejjeba, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Uzvišeni je Allah rekao: ‘Čovjek me vrijeđa kada psuje vrijeme, jer Ja sam vrijeme; u Mojoj je ruci sva vlast, i Ja smjenjujem dan i noć.‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الصَّوْمُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ يَدَعُ شَهْوَتَهُ وَأَكْلَهُ وَشُرْبَهُ مِنْ أَجْلِي، وَالصَّوْمُ جُنَّةٌ، وَلِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ فَرْحَةٌ حِينَ يُفْطِرُ وَفَرْحَةٌ حِينَ يَلْقَى رَبَّهُ، وَلَخَلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu A‘meš, prenoseći od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Uzvišeni i Moćni Allah kaže: ‘Post je Moj, i Ja za njega posebno nagrađujem, jer čovjek zbog Mene ostavlja svoju strast, jelo i piće. Post je štit, a postač ima dva veselja: jedno dok se iftari, a drugo kada se susretne sa svojim Gospodarom. Zaista je neugodni zadah iz usta postača Allahu ljepši od mirisa miska!‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ بَيْنَمَا أَيُّوبُ يَغْتَسِلُ عُرْيَانًا خَرَّ عَلَيْهِ رِجْلُ جَرَادٍ مِنْ ذَهَبٍ فَجَعَلَ يَحْثِي فِي ثَوْبِهِ، فَنَادَى رَبُّهُ يَا أَيُّوبُ أَلَمْ أَكُنْ أَغْنَيْتُكَ عَمَّا تَرَى قَالَ بَلَى يَا رَبِّ وَلَكِنْ لاَ غِنَى بِي عَنْ بَرَكَتِكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Muhammed, a njemu Abdur-Rezzak, prenoseći od Ma‘mera, ovaj od Hemmama, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Kada se Ejjub jedne prilike kupao potpuno nag, na njega je palo jato zlatnih skakavaca, pa ih je on počeo kupiti u svoju odjeću. Uto ga zovnu njegov Gospodar: ‘Ejjube, zar ti Ja nisam dao veće bogatstvo od ovoga što ga ti sada vidiš?‘ — ‘Svakako‘, reče on, ‘ali ja ne mogu bez Tvoga blagoslova.‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الأَغَرِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَتَنَزَّلُ رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا حِينَ يَبْقَى ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ فَيَقُولُ مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ، مَنْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ، مَنْ يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Ebu-Abdullaha Egarra, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Svake noći, u njenoj posljednjoj trećini, naš Uzvišeni i Slavljeni Gospodar spušta se na najniže nebo i pita: ‘Ko Me doziva, da mu se odazovem! Ko od Mene traži, da mu dam! Kod od Mene ište oprosta, da mu oprostim!‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، أَنَّ الأَعْرَجَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏”‏ نَحْنُ الآخِرُونَ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏ وَبِهَذَا الإِسْنَادِ ‏”‏ قَالَ اللَّهُ أَنْفِقْ أُنْفِقْ عَلَيْكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Ebu-Zinada, ovaj od A‘redža, on od Ebu-Hurejre, a ovaj od Allahovog Poslanika, a.s., da je rekao: “Mi smo posljednji (na ovom svijetu), a prvi na Sudnjem danu.” Istim lancem prenosilaca prenosi se i hadis: “Allah kaže: ‘Udijeli, pa ću i Ja udijeliti tebi!‘“


 

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، فَقَالَ ‏ “‏ هَذِهِ خَدِيجَةُ أَتَتْكَ بِإِنَاءٍ فِيهِ طَعَامٌ أَوْ إِنَاءٍ فِيهِ شَرَابٌ فَأَقْرِئْهَا مِنْ رَبِّهَا السَّلاَمَ وَبَشِّرْهَا بِبَيْتٍ مِنْ قَصَبٍ لاَ صَخَبَ فِيهِ وَلاَ نَصَبَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Zuhejr b. Harb, njemu Ibn-Fudajl, ovom Umara, a njemu Ebu-Zer‘a, prenoseći od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “… pa je rekao: ‘Evo ti Hatidže, donijela ti je posudu s hranom (ili: posudu s pićem). Prenesi joj selam od njenog Gospodara i obraduj je kućom od dragulja, u kojoj nema nikakve buke i nikakvog umora!‘“


 

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ أَسَدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ قَالَ اللَّهُ أَعْدَدْتُ لِعِبَادِي الصَّالِحِينَ مَا لاَ عَيْنٌ رَأَتْ، وَلاَ أُذُنٌ سَمِعَتْ، وَلاَ خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muaz b. Esed, a njemu Abdullah, prenoseći od Ma‘mera, ovaj od Hemmama b. Munebbiha, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allah kaže: ‘Svojim dobrim robovima pripremio sam ono što nijedno oko nije vidjelo niti je ijedno uho čulo, niti je na um palo ijednom čovjeku.‘“


 

حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الأَحْوَلُ، أَنَّ طَاوُسًا، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا تَهَجَّدَ مِنَ اللَّيْلِ قَالَ ‏ “‏ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، وَمَنْ فِيهِنَّ أَنْتَ الْحَقُّ، وَوَعْدُكَ الْحَقُّ وَقَوْلُكَ الْحَقُّ، وَلِقَاؤُكَ الْحَقُّ، وَالْجَنَّةُ حَقٌّ، وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ، وَالسَّاعَةُ حَقٌّ، اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ، فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ، أَنْتَ إِلَهِي، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Mahmud, a njemu Abdur-Rezzak, prenoseći od Ibn-Džurejdža, ovaj od Sulejmana Ahvela, a on od Tavusa da je čuo Ibn-Abbasa kako govori: “Kada bi Vjerovjesnik, a.s., klanjao noćnu nafilu, izgovarao bi: ‘Allahu, Gospodaru naš, Tebi pripada hvala! Ti si Svjetlo nebesa i Zemlje — Tebi pripada hvala! Ti održavaš nebesa i Zemlju — Tebi pripada hvala! Ti si Gospodar nebesa i Zemlje i svega što je na njima — Tebi pripada hvala! Ti si Svjetlo nebesa i Zemlje i svega što je na njima! Ti si Istina, Tvoje je obećanje istina, Tvoja je riječ istina, susret je s Tobom istina, Džennet je istina, Vatra je istina, vjerovjesnici su istina, Čas (Smak svijeta) je istina! Allahu moj, Tebi se predajem, u Tebe vjerujem, na Tebe se oslanjam, Tebi se obraćam, u Tvoje se ime suprotstavljam i Tebe za sudiju uzimam — pa mi oprosti ono što sam već uradio i ono što ću još uraditi, ono što sam učinio tajno i ono što sam učinio javno! Nema Boga osim Tebe!‘“


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ النُّمَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ الأَيْلِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ حَدِيثِ، عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا ـ وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنَ الْحَدِيثِ الَّذِي حَدَّثَنِي ـ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ يُنْزِلُ فِي بَرَاءَتِي وَحْيًا يُتْلَى، وَلَشَأْنِي فِي نَفْسِي كَانَ أَحْقَرَ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ فِيَّ بِأَمْرٍ يُتْلَى، وَلَكِنِّي كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ بِهَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ‏}‏ الْعَشْرَ الآيَاتِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hadždžadž b. Minhal, a njemu Abdullah b. Omer Numejri, prenoseći od Junusa b. Jezida Ejlija, a on od Zuhrija da je kazivao: “Čuo sam od Urve b. Zubejra, Seida b. Musejjeba, Alkame b. Vekkasa i Ubejdullaha b. Abdullaha hadis o Aiši, Vjerovjesnikovoj, a.s., supruzi, u kojem se pripovijeda o događaju (koji se zbio) kada su na nju slagali oni koji su je potvorili i kada je Allah potvrdio da ona nije kriva za ono što su oni rekli za nju. Svaki od njih ispričao mi je dio tog hadisa. O tome je ona rekla: ‘Tako mi Allaha, ja nisam ni pretpostavljala da će Allah radi potvrde moje nevinosti objaviti ajete koji će se stalno učiti. Smatrala sam, odista, da ja nisam vrijedna toga da Allah saopći o meni nešto što će se stalno navoditi. Ja sam se nadala da će Allahov Poslanik, a.s., usniti san putem kojeg će Allah dokazati moju nevinost. Međutim, Uzvišeni je Allah ipak objavio ajet: ‘Među vama je bilo onih koji su iznosili potvoru…‘, kao i narednih deset ajeta.‘“


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ يَقُولُ اللَّهُ إِذَا أَرَادَ عَبْدِي أَنْ يَعْمَلَ سَيِّئَةً فَلاَ تَكْتُبُوهَا عَلَيْهِ حَتَّى يَعْمَلَهَا، فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا بِمِثْلِهَا وَإِنْ تَرَكَهَا مِنْ أَجْلِي فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَعْمَلَ حَسَنَةً فَلَمْ يَعْمَلْهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً، فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِمِائَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, a njemu Mugira b. Abdur-Rahman, prenoseći od Ebu-Zinada, on od A‘redža, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Allah je kazao: ‘Kada Moj rob odluči učiniti loše djelo, nemojte mu ga upisivati sve dok ga ne učini! Ako ga učini, upišite onako kako jeste, a ako ga, Mene radi, ne učini, upišite mu to kao dobro djelo! Ako on odluči uraditi dobro djelo, ali ga ne uradi, upišite mu za to jedno dobro djelo, a ako ga uradi, onda mu to upišite kao deset — do sedam stotina dobrih djela!‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي مُزَرِّدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ خَلَقَ اللَّهُ الْخَلْقَ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْهُ قَامَتِ الرَّحِمُ فَقَالَ مَهْ‏.‏ قَالَتْ هَذَا مَقَامُ الْعَائِذِ بِكَ مِنَ الْقَطِيعَةِ‏.‏ فَقَالَ أَلاَ تَرْضَيْنَ أَنْ أَصِلَ مَنْ وَصَلَكِ، وَأَقْطَعَ مَنْ قَطَعَكِ قَالَتْ بَلَى يَا رَبِّ‏.‏ قَالَ فَذَلِكِ لَكِ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ‏{‏فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ‏}‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail b. Abdullah, a njemu Sulejman b. Bilal, prenoseći od Muavije b. Ebu-Muzerrida, ovaj od Seida b. Jesara, a on od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Allah je stvorio sve što postoji. Kada je završio stvaranje, ustala je rodbinska veza (materica). ‘Šta je?‘, upitao ju je On. ‘Ovo je mjesto onoga koji se Tebi utječe od kidanja (rodbinskih veza)‘, rekla je ona. Zatim ju je Uzvišeni upitao: ‘Zar nisi zadovoljna time da Ja održavam vezu s onim koji tebe održava, a da je prekidam s onim koji tebe kida?‘ — ‘Svakako‘, odgovorila je ona. ‘To pripada tebi‘, reče On.“ Nakon toga Ebu-Hurejra je proučio: “Zar i vi ne biste, kad biste se vlasti dočepali, nered na zemlji činili i rodbinske veze kidali?”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ صَالِحٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ مُطِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏ “‏ قَالَ اللَّهُ أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي كَافِرٌ بِي وَمُؤْمِنٌ بِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Sufjan, prenoseći od Saliha, ovaj od Ubejdullaha, a on od Zejda b. Halida da je kazivao: “Kiša je pala nakon Vjerovjesnikove, a.s., dove, pa je on rekao: ‘Allah kaže: ‘Neko je od Mojih robova kod Mene osvanuo kao nevjernik, a neko kao vjernik.‘‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ قَالَ اللَّهُ إِذَا أَحَبَّ عَبْدِي لِقَائِي أَحْبَبْتُ لِقَاءَهُ، وَإِذَا كَرِهَ لِقَائِي كَرِهْتُ لِقَاءَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Ebu-Zinada, ovaj od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Allah je rekao: ‘Ako Moj rob voli susret sa Mnom, i Ja volim susret s njim, a ako on ne voli susret sa Mnom, ne volim ni Ja susret s njim.‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ قَالَ اللَّهُ أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Ebu-Zinada, ovaj od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Allah je rekao: ‘Ja sam sa Svojim robom dok razmišlja o Meni.‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ قَالَ رَجُلٌ لَمْ يَعْمَلْ خَيْرًا قَطُّ، فَإِذَا مَاتَ فَحَرِّقُوهُ وَاذْرُوا نِصْفَهُ فِي الْبَرِّ وَنِصْفَهُ فِي الْبَحْرِ فَوَاللَّهِ لَئِنْ قَدَرَ اللَّهُ عَلَيْهِ لَيُعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا لاَ يُعَذِّبُهُ أَحَدًا مِنَ الْعَالَمِينَ، فَأَمَرَ اللَّهُ الْبَحْرَ فَجَمَعَ مَا فِيهِ، وَأَمَرَ الْبَرَّ فَجَمَعَ مَا فِيهِ ثُمَّ قَالَ لِمَ فَعَلْتَ قَالَ مِنْ خَشْيَتِكَ، وَأَنْتَ أَعْلَمُ، فَغَفَرَ لَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, a njemu Malik, prenoseći od Ebu-Zinada, ovaj od A‘redža, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Neki čovjek koji nikada nije uradio nijedno dobro djelo oporučio je da, kada umre, spale njegovo tijelo te da polovicu pepela prospu po kopnu, a drugu polovicu u more. Tako mi Allaha, da mu je Allah to odredio, sigurno bi ga kaznio tako žestoko kako nije kaznio nikoga u svim svjetovima! Ali, Allah je naredio moru i kopnu da sakupe njegove ostatke, pa ga je onda upitao: ‘Zašto si to učinio?‘ On je odgovorio: ‘Iz straha od Tebe, to Ti najbolje znaš‘, pa mu je Allah oprostio.”


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي عَمْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ عَبْدًا أَصَابَ ذَنْبًا ـ وَرُبَّمَا قَالَ أَذْنَبَ ذَنْبًا ـ فَقَالَ رَبِّ أَذْنَبْتُ ـ وَرُبَّمَا قَالَ أَصَبْتُ ـ فَاغْفِرْ لِي فَقَالَ رَبُّهُ أَعَلِمَ عَبْدِي أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ وَيَأْخُذُ بِهِ غَفَرْتُ لِعَبْدِي‏.‏ ثُمَّ مَكَثَ مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ أَصَابَ ذَنْبًا أَوْ أَذْنَبَ ذَنْبًا، فَقَالَ رَبِّ أَذْنَبْتُ ـ أَوْ أَصَبْتُ ـ آخَرَ فَاغْفِرْهُ‏.‏ فَقَالَ أَعَلِمَ عَبْدِي أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ وَيَأْخُذُ بِهِ غَفَرْتُ لِعَبْدِي، ثُمَّ مَكَثَ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَذْنَبَ ذَنْبًا ـ وَرُبَّمَا قَالَ أَصَابَ ذَنْبًا ـ قَالَ قَالَ رَبِّ أَصَبْتُ ـ أَوْ أَذْنَبْتُ ـ آخَرَ فَاغْفِرْهُ لِي‏.‏ فَقَالَ أَعَلِمَ عَبْدِي أَنَّ لَهُ رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ وَيَأْخُذُ بِهِ غَفَرْتُ لِعَبْدِي ـ ثَلاَثًا ـ فَلْيَعْمَلْ مَا شَاءَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Ishak, njemu Amr b. Asim, a ovom Hemmam, prenoseći od Ishaka b. Abdullaha, ovaj od Abdur-Rahmana b. Ebu-Amre, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Neki je čovjek učinio jedan grijeh (a možda je rekao: ‘… počinio jedan grijeh‘), pa je rekao: ‘Gospodaru moj, počinio sam (ili učinio sam) grijeh, pa mi oprosti!‘ Njegov Gospodar reče: ‘Zar Moj rob zna da ima Gospodara, koji prašta grijeh i kažnjava za njega? Opraštam mu!‘ Zatim je prošlo onoliko (vremena) koliko je Allah htio, pa je taj čovjek opet učinio (ili počinio) grijeh, te je opet rekao: ‘Gospodaru moj, počinio sam (ili učinio sam) i drugi grijeh, pa mi oprosti!‘ Allah je još jednom ponovio: ‘Zar Moj rob zna da ima Gospodara, koji prašta grijeh i kažnjava za njega? Opraštam mu!‘ Ponovo je prošlo onoliko (vremena) koliko je Allah htio, pa je ovaj isti čovjek opet učinio (ili počinio) grijeh, te je rekao: ‘Gospodaru moj, počinio sam (ili učinio sam) opet grijeh, pa mi oprosti!‘ Allah je i treći put rekao: ‘Zar Moj rob zna da ima Gospodara, koji prašta grijeh i kažnjava za njega? Opraštam mu! Neka radi šta god hoće!‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، سَمِعْتُ أَبِي، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَبْدِ الْغَافِرِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ أَنَّهُ ذَكَرَ رَجُلاً فِيمَنْ سَلَفَ ـ أَوْ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ قَالَ كَلِمَةً يَعْنِي ـ أَعْطَاهُ اللَّهُ مَالاً وَوَلَدًا ـ فَلَمَّا حَضَرَتِ الْوَفَاةُ قَالَ لِبَنِيهِ أَىَّ أَبٍ كُنْتُ لَكُمْ قَالُوا خَيْرَ أَبٍ‏.‏ قَالَ فَإِنَّهُ لَمْ يَبْتَئِرْ ـ أَوْ لَمْ يَبْتَئِزْ ـ عِنْدَ اللَّهِ خَيْرًا، وَإِنْ يَقْدِرِ اللَّهُ عَلَيْهِ يُعَذِّبْهُ، فَانْظُرُوا إِذَا مُتُّ فَأَحْرِقُونِي حَتَّى إِذَا صِرْتُ فَحْمًا فَاسْحَقُونِي ـ أَوْ قَالَ فَاسْحَكُونِي ـ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ رِيحٍ عَاصِفٍ فَأَذْرُونِي فِيهَا ‏”‏ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ فَأَخَذَ مَوَاثِيقَهُمْ عَلَى ذَلِكَ وَرَبِّي، فَفَعَلُوا ثُمَّ أَذْرَوْهُ فِي يَوْمٍ عَاصِفٍ، فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ كُنْ‏.‏ فَإِذَا هُوَ رَجُلٌ قَائِمٌ‏.‏ قَالَ اللَّهُ أَىْ عَبْدِي مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ فَعَلْتَ مَا فَعَلْتَ قَالَ مَخَافَتُكَ أَوْ فَرَقٌ مِنْكَ قَالَ فَمَا تَلاَفَاهُ أَنْ رَحِمَهُ عِنْدَهَا ـ وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى فَمَا تَلاَفَاهُ غَيْرُهَا ـ ‏”‏‏.‏ فَحَدَّثْتُ بِهِ أَبَا عُثْمَانَ فَقَالَ سَمِعْتُ هَذَا مِنْ سَلْمَانَ غَيْرَ أَنَّهُ زَادَ فِيهِ أَذْرُونِي فِي الْبَحْرِ‏.‏ أَوْ كَمَا حَدَّثَ‏.‏ حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، وَقَالَ، لَمْ يَبْتَئِرْ‏.‏ وَقَالَ خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، وَقَالَ، لَمْ يَبْتَئِزْ‏.‏ فَسَّرَهُ قَتَادَةُ لَمْ يَدَّخِرْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Ebu-Esved, njemu Mu‘temir, a ovom njegov otac, prenoseći od Katade, ovaj od Ukbe b. Abdul-Gafira, a on od Ebu-Seida (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., je spomenuo jednog čovjeka od onih koji su nekada živjeli (ili koji su bili prije vas), pa je rekao nešto kao da mu je Allah podario bogatstvo i djecu. Kada mu se približila smrt, upitao je svoje sinove: ‘Kakav sam vam otac bio?‘, a oni su odgovorili: ‘Dobar otac.‘ Zatim je rekao kako nikakvo dobro nije pripremio za Allaha, te će ga On, ako dođe do Njega, sigurno kazniti. Potom je kazao: ‘Kada umrem, gledajte da me spalite, pa kada se ugljenišem, stucite me (u prah), a onda, kad naiđe olujni i vjetroviti dan, razaspite moj prah da ga vjetar raznese!‘ Allahov je Vjerovjesnik, a.s., zatim rekao: ‘Oni su njemu dali obećanje da će to učiniti, pa su, tako mi Gospodara, tako i učinili. Razasuli su njegov pepeo jednog vjetrovitog dana. Onda je Uzvišeni Allah rekao: ‘Budi!‘, te on ponovo postade čovjek, u stojećem stavu. ‘Robe Moj‘, upita ga Allah, ‘šta te je navelo da uradiš to što si uradio?‘, a on odgovori: ‘Strah od Tebe (ili bojazan od Tebe)!‘ Uzvišeni mu se Allah istog trenutka smilovao‘ (drugi je put Poslanik rekao: ‘Nije ga ništa drugo zadesilo do Njegova milost‘).” Ovaj hadis ispričao sam Ebu-Osmanu, pa mi je on rekao: ‘Ja sam ga čuo od Selmana, s tim što kod njega ima dodatak: ‘… razaspite me po moru!‘, ili kako je već on pričao.” Pričao nam je Musa, a njemu Mu‘temir da je on upotrijebio izraz «lem jebte‘ir», dok Halifa kaže da je i njemu Mu‘temir pričao (ovaj hadis), upotrijebivši izraz «lem jebte‘iz». Katada kaže da to znači “nije skupio”.


 

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ رَاشِدٍ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ شُفِّعْتُ، فَقُلْتُ يَا رَبِّ أَدْخِلِ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ خَرْدَلَةٌ‏.‏ فَيَدْخُلُونَ، ثُمَّ أَقُولُ أَدْخِلِ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى شَىْءٍ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ أَنَسٌ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى أَصَابِعِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jusuf b. Rašid, njemu Ahmed b. Abdullah, a ovom Ebu-Bekr b. Ajjaš, prenoseći od Humejda, ovaj od Enesa, radijallahu anhu, a on od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Kada nastupi Sudnji dan, dobit ću pravo zauzimanja, pa ću reći: ‘Gospodaru moj, uvedi u Džennet one koji u svojim srcima imaju (imana) koliko zrno gorušice!‘, te će oni ući. Zatim ću reći: ‘Uvedi u Džennet one koji imaju i najmanji dio (imana)!‘“ Enes kaže: “Kao da sada gledam u prste Allahovog Poslanika, a.s…”


 

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ اجْتَمَعْنَا نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ فَذَهَبْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَذَهَبْنَا مَعَنَا بِثَابِتٍ إِلَيْهِ يَسْأَلُهُ لَنَا عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ، فَإِذَا هُوَ فِي قَصْرِهِ فَوَافَقْنَاهُ يُصَلِّي الضُّحَى، فَاسْتَأْذَنَّا، فَأَذِنَ لَنَا وَهْوَ قَاعِدٌ عَلَى فِرَاشِهِ فَقُلْنَا لِثَابِتٍ لاَ تَسْأَلْهُ عَنْ شَىْءٍ أَوَّلَ مِنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ فَقَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَؤُلاَءِ إِخْوَانُكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ جَاءُوكَ يَسْأَلُونَكَ عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ‏.‏ فَقَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ فِي بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ فَإِنَّهُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ‏.‏ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ‏.‏ فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ‏.‏ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونِي فَأَقُولُ أَنَا لَهَا‏.‏ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي وَيُلْهِمُنِي مَحَامِدَ أَحْمَدُهُ بِهَا لاَ تَحْضُرُنِي الآنَ، فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ وَأَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ‏.‏ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي‏.‏ فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي‏.‏ فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مِنْهَا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ أَوْ خَرْدَلَةٍ مِنْ إِيمَانٍ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ‏.‏ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي‏.‏ فَيَقُولُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِثْقَالِ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ، فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ أَنَسٍ قُلْتُ لِبَعْضِ أَصْحَابِنَا لَوْ مَرَرْنَا بِالْحَسَنِ وَهْوَ مُتَوَارٍ فِي مَنْزِلِ أَبِي خَلِيفَةَ فَحَدَّثَنَا بِمَا حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، فَأَتَيْنَاهُ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَأَذِنَ لَنَا فَقُلْنَا لَهُ يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَاكَ مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَلَمْ نَرَ مِثْلَ مَا حَدَّثَنَا فِي الشَّفَاعَةِ، فَقَالَ هِيهِ، فَحَدَّثْنَاهُ بِالْحَدِيثِ فَانْتَهَى إِلَى هَذَا الْمَوْضِعِ فَقَالَ هِيهِ، فَقُلْنَا لَمْ يَزِدْ لَنَا عَلَى هَذَا‏.‏ فَقَالَ لَقَدْ حَدَّثَنِي وَهْوَ جَمِيعٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً فَلاَ أَدْرِي أَنَسِيَ أَمْ كَرِهَ أَنْ تَتَّكِلُوا‏.‏ قُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ فَحَدِّثْنَا، فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ عَجُولاً مَا ذَكَرْتُهُ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدَّثَنِي كَمَا حَدَّثَكُمْ بِهِ قَالَ ‏”‏ ثُمَّ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ‏.‏ فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ فَيَقُولُ وَعِزَّتِي وَجَلاَلِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي لأُخْرِجَنَّ مِنْهَا مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman b. Harb, a njemu Hammad b. Zejd, prenoseći od Ma‘beda b. Hilala Anberija (da je kazivao): “Nekoliko nas iz Basre sakupili smo se i otišli do Enesa b. Malika, a sa sobom smo poveli Sabita Bunanija da ga u naše ime upita za hadis o zauzimanju (zagovoru). Zatekli smo ga u njegovoj kući dok je klanjao duha-namaz. Zatražili smo dopuštenje da uđemo, pa nam je to dozvolio. (Kada smo ušli), on je sjedio na svojoj prostirci. ‘Nemoj ga pitati ništa‘, rekosmo tada Sabitu, ‘prije nego što ga upitaš za hadis o zauzimanju!‘ — ‘Ebu-Hamza‘, reče on, ‘ova tvoja braća iz Basre došla su da te upitaju za hadis o zauzimanju.‘ Tada Enes poče pripovijedati: ‘Muhammed a.s. nam je, kazivao: ‘Kada nastupi Sudnji dan, ljudi će se uskomešati i izmiješati, pa će doći Ademu i reći mu: ‘Zauzmi se za nas kod svoga Gospodara!‘ — ‘Nisam vam ja za to‘, odgovorit će im on, ‘nego otiđite vi Ibrahimu, on je miljenik Milostivog.‘ Oni će onda otići Ibrahimu, ali će i on reći: ‘Nisam vam ja za to, nego otiđite vi Musau, on je Allahov sugovornik.‘ Potom će oni otići Musau, ali će i on reći: ‘Nisam vam ja za to, nego otiđite vi Isau, on je Allahov ruh i Njegova riječ.‘ Oni će potom otići Isau, ali će i on reći: ‘Nisam vam ja za to, nego otiđite vi Muhammedu, a.s.‘ Potom će oni doći meni, pa ću ja reći: ‘Ja sam za to (ovlašten)!‘ Onda ću zatražiti dopuštenje kod svoga Gospodara, pa će mi ono biti dato, i On će me nadahnuti pohvalama kojima ću Mu, iako ih sada ne znam, zahvaljivati. Iskazat ću Mu te pohvale i pasti Mu na sedždu, pa će mi biti rečeno: ‘Muhammede! Podigni glavu i reci — čut će se, zatraži — dat će ti se, zauzimaj se — bit će ti prihvaćeno zauzimanje!‘ — ‘Gospodaru‘, reći ću ja, ‘moj ummet, moj ummet!‘ Tada će mi biti rečeno: ‘Idi i iz Vatre izvedi one koji u svojim srcima imaju imana teška makar koliko jedno zrno ječma!‘, pa ću ja otići i uraditi tako. Onda ću se ponovo vratiti, iskazujući Mu pohvale, i pasti Mu na sedždu, pa će mi opet biti rečeno: ‘Muhammede! Podigni glavu i reci — čut će se, zatraži — dat će ti se, zauzimaj se — bit će ti prihvaćeno zauzimanje!‘ — ‘Gospodaru‘, reći ću ja, ‘moj ummet, moj ummet!‘ Tada će mi biti rečeno: ‘Idi i iz Vatre izvedi one koji u svojim srcima imaju imana teška makar koliko jedan trun (ili zrno gorušice)!‘, pa ću ja otići i uraditi tako. Vratit ću se i po treći put, iskazujući Mu pohvale, i pasti Mu na sedždu, pa će mi opet biti rečeno: ‘Muhammede! Podigni glavu i reci — čut će se, zatraži — dat će ti se, zauzimaj se — bit će ti prihvaćeno zauzimanje!‘ — ‘Gospodaru‘, reći ću ja, ‘moj ummet, moj ummet!‘ Tada će mi biti rečeno: ‘Idi i iz Vatre izvedi one koji u svojim srcima imaju imana manje i od težine jednog zrna gorušice!‘, pa ću ja otići i uraditi tako.‘‘ Kada smo izišli iz Enesove kuće, rekoh nekima iz naše skupine: ‘Kada bismo svratili do Hasana, koji se skriva u kući Ebu-Halife , da mu ispričamo ono što nam je kazao Enes b. Malik.‘ Tako smo otišli do njega i nazvali mu selam, pa nam je on dopustio da uđemo. ‘Ebu-Seide‘, rekosmo mu, ‘došli smo ti od tvoga brata (po vjeri) Enesa b. Malika. Mi prije o zauzimanju nismo čuli ništo slično onome što smo danas čuli od njega.‘ — ‘Nastavite!‘, reče nam on, te mu ispričasmo cijeli hadis. Kad smo došli do ovog mjesta, on nam opet reče: ‘Nastavite!‘ — ‘On nam nije dalje pričao‘, odgovorismo mi. Tada Hasan reče: ‘On je to meni pričao dok je bio mlađi, prije dvadeset godina, samo ne znam da li je to on poslije zaboravio ili vam nije htio ispričati, kako se ne biste na to oslonili.‘ — ‘Pa ispričaj nam ti, Ebu-Seide!‘, rekosmo mi. Na to se on nasmija i reče: ‘Čovjek je stvoren kao brzac! Ja sam vam to spomenuo samo zato što vam to želim ispričati. On je i meni ispričao isto što i vama, pa je onda nastavio: ‘Zatim ću se i po četvrti put vratiti, iskazujući Mu pohvale, i pasti Mu na sedždu, pa će mi (i po četvrti put) biti rečeno: ‘Muhammede! Podigni glavu i reci — čut će se, zatraži — dat će ti se, zauzimaj se — bit će ti prihvaćeno zauzimanje!‘ — ‘Gospodaru‘, reći ću ja, ‘dopusti mi (da izvedem) i one koji su (makar jednom) rekli: ‘Nema Boga osim Allaha!‘‘ — ‘Tako Mi Moje moći, uzvišenosti, veličanstvenosti i veličine, sigurno ću izvesti iz Vatre onoga koji je (makar jednom) rekao: ‘Nema Boga osim Allaha!‘‘, reći će On.‘‘”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ آخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ، وَآخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنَ النَّارِ رَجُلٌ يَخْرُجُ حَبْوًا فَيَقُولُ لَهُ رَبُّهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَقُولُ رَبِّ الْجَنَّةُ مَلأَى‏.‏ فَيَقُولُ لَهُ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ فَكُلُّ ذَلِكَ يُعِيدُ عَلَيْهِ الْجَنَّةُ مَلأَى‏.‏ فَيَقُولُ إِنَّ لَكَ مِثْلَ الدُّنْيَا عَشْرَ مِرَارٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Halid, njemu Ubejdullah b. Musa, a ovom Israil, prenoseći od Mensura, ovaj od Ibrahima, on od Abide, a ovaj od Abdullaha da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Posljednji koji će ući u Džennet i izići iz Džehennema bit će jedan čovjek koji će izići pužući. Njegov će mu Gospodar reći: ‘Uđi u Džennet!‘, a on će kazati: ‘Gospodaru moj, ali Džennet je pun!‘ Allah će mu tri puta ponoviti da uđe, a on će uvijek odgovarati: ‘Džennet je pun!‘ Onda će mu Gospodar reći: ‘Tebi pripada onoliko koliko je deset dunjaluka.‘“


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ خَيْثَمَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ مَا مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلاَّ سَيُكَلِّمُهُ رَبُّهُ، لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تَرْجُمَانٌ، فَيَنْظُرُ أَيْمَنَ مِنْهُ فَلاَ يَرَى إِلاَّ مَا قَدَّمَ مِنْ عَمَلِهِ، وَيَنْظُرُ أَشْأَمَ مِنْهُ فَلاَ يَرَى إِلاَّ مَا قَدَّمَ، وَيَنْظُرُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلاَ يَرَى إِلاَّ النَّارَ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ، فَاتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ ‏”‏‏.‏ قَالَ الأَعْمَشُ وَحَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ عَنْ خَيْثَمَةَ مِثْلَهُ وَزَادَ فِيهِ ‏”‏ وَلَوْ بِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Hudžr, a njemu Isa b. Junus, prenoseći od A‘meša, ovaj od Hajseme, a on od Adija b. Hatima da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Nema nikoga među vama, a da Gospodar njegov neće s njim razgovarati bez prevodioca. On će pogledati desno od sebe, pa će vidjeti samo svoja djela, koja je uradio. Zatim će pogledati lijevo od sebe, pa će opet vidjeti samo svoja djela. Onda će pogledati ispred sebe i ugledati samo vatru naspram svoga lica. Zato se čuvajte vatre, makar polovicom hurme!” A‘meš kaže: “Amr b. Murra ispričao mi je ovaj hadis u sličnom obliku, s tim što se kod njega još dodaje: ‘… i makar lijepom riječju!‘“


 

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ جَاءَ حَبْرٌ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ جَعَلَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالأَرَضِينَ عَلَى إِصْبَعٍ، وَالْمَاءَ وَالثَّرَى عَلَى إِصْبَعٍ، وَالْخَلاَئِقَ عَلَى إِصْبَعٍ، ثُمَّ يَهُزُّهُنَّ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ أَنَا الْمَلِكُ‏.‏ فَلَقَدْ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَضْحَكُ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ تَعَجُّبًا وَتَصْدِيقًا، لِقَوْلِهِ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏{‏وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏يُشْرِكُونَ‏}‏

 

PRIČAO NAM JE Osman b. Ebu-Šejba, a njemu Džerir, prenoseći od Mensura, ovaj od Ibrahima, on od Abide, a ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Jedan je židovski rabin došao Vjerovjesniku, a.s., i rekao: ‘Kada nastupi Sudnji dan, Bog će držati nebesa na jednom prstu, zemlje na (drugom) prstu, vodu i vlagu na (trećem) prstu, a ostala stvorenja na (četvrtom) prstu, pa će ih jako zadrmati i reći: ‘Ja sam vladar! Ja sam vladar!‘‘ Vidio sam tada kako se Vjerovjesnik, a.s., nasmijao tako da su mu se vidjeli kutnjaci, čudeći se i potvrđujući njegove riječi. Potom je proučio: ‘Oni ne veličaju Allaha onako kako Ga treba veličati…‘ — sve do riječi: ‘… Njemu smatraju ravnim!‘“


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ ابْنَ عُمَرَ كَيْفَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي النَّجْوَى قَالَ ‏ “‏ يَدْنُو أَحَدُكُمْ مِنْ رَبِّهِ حَتَّى يَضَعَ كَنَفَهُ عَلَيْهِ فَيَقُولُ أَعَمِلْتَ كَذَا وَكَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ‏.‏ وَيَقُولُ عَمِلْتَ كَذَا وَكَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ‏.‏ فَيُقَرِّرُهُ، ثُمَّ يَقُولُ إِنِّي سَتَرْتُ عَلَيْكَ فِي الدُّنْيَا، وَأَنَا أَغْفِرُهَا لَكَ الْيَوْمَ ‏”‏‏.‏ وَقَالَ آدَمُ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا صَفْوَانُ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم.

 

PRIČAO NAM JE Musedded, njemu Ebu-Avana, prenoseći od Katade, a on od Safvana b. Muhriza (da je kazivao): “Jedan je čovjek upitao Ibn-Omera: ‘Šta si čuo: kako je Allahov Poslanik, a.s., govorio o šaptanju (na Sudnjem danu)?‘ On mu je odgovorio (da je čuo kako je on rekao): ‘Jedan će se od vas toliko približiti svome Gospodaru da će Allahova sjena pasti na njega, pa će mu Allah reći: ‘Jesi li uradio to i to?‘, a on će odgovoriti: ‘Da!‘ Onda će mu (Uzvišeni) reći: ‘Uradio si i to i to?‘, pa će on opet odgovoriti: ‘Da!‘ Tako će on sve priznati, pa će mu Uzvišeni Allah reći: ‘To sam ti na dunjaluku prikrio, a danas ti to opraštam!‘“ Adem također kaže da mu je (ovaj hadis) pričao Šejban, njemu Katada, a ovom Safvan, prenoseći od Ibn-Omera, a on od Vjerovjesnika, a.s.


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى، فَقَالَ مُوسَى أَنْتَ آدَمُ الَّذِي أَخْرَجْتَ ذُرِّيَّتَكَ مِنَ الْجَنَّةِ‏.‏ قَالَ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِرِسَالاَتِهِ وَكَلاَمِهِ، ثُمَّ تَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدْ قُدِّرَ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ‏.‏ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, a ovom Ukajl, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Humejda b. Abdur-Rahmana, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Jednom su Adem i Musa raspravljali, pa je Musa rekao: ‘Ti si Adem; svoje si potomstvo iz Dženneta istjerao!‘ Na to je on njemu rekao: ‘Ti si Musa; Allah te je odabrao Svojim poslanicama i govorom, pa mi opet prigovaraš za nešto što mi je određeno prije nego što sam bio stvoren!‘ Tako je Adem nadgovorio Musaa.”


 

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ يُجْمَعُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا، فَيُرِيحُنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا‏.‏ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ أَنْتَ آدَمُ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْجَدَ لَكَ الْمَلاَئِكَةَ وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَىْءٍ، فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا‏.‏ فَيَقُولُ لَهُمْ لَسْتُ هُنَاكُمْ‏.‏ فَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muslim b. Ibrahim, njemu Hišam, a ovom Katada, prenoseći od Enesa, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Na Sudnjem će danu vjernici biti sakupljeni, pa će reći: ‘Kada bismo zamolili nekoga da se zauzme za nas kod našeg Gospodara, da nas On izbavi iz ovog stanja!‘ Otići će do Adema i reći mu: ‘Ademe, ti si otac čovječanstva, Allah te je stvorio Svojom rukom, dao je da ti meleci učine sedždu i podučio te imenima svega — zauzmi se za nas kod svoga Gospodara, neka nas On izbavi!‘ Adem će im odgovoriti: ‘Nisam vam ja za to (kadar)‘, spominjući im grijeh koji je učinio.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهْوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ، فَقَالَ أَوَّلُهُمْ أَيُّهُمْ هُوَ فَقَالَ أَوْسَطُهُمْ هُوَ خَيْرُهُمْ‏.‏ فَقَالَ آخِرُهُمْ خُذُوا خَيْرَهُمْ‏.‏ فَكَانَتْ تِلْكَ اللَّيْلَةَ، فَلَمْ يَرَهُمْ حَتَّى أَتَوْهُ لَيْلَةً أُخْرَى فِيمَا يَرَى قَلْبُهُ، وَتَنَامُ عَيْنُهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ وَكَذَلِكَ الأَنْبِيَاءُ تَنَامُ أَعْيُنُهُمْ وَلاَ تَنَامُ قُلُوبُهُمْ، فَلَمْ يُكَلِّمُوهُ حَتَّى احْتَمَلُوهُ فَوَضَعُوهُ عِنْدَ بِئْرِ زَمْزَمَ فَتَوَلاَّهُ مِنْهُمْ جِبْرِيلُ فَشَقَّ جِبْرِيلُ مَا بَيْنَ نَحْرِهِ إِلَى لَبَّتِهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَدْرِهِ وَجَوْفِهِ، فَغَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ بِيَدِهِ، حَتَّى أَنْقَى جَوْفَهُ، ثُمَّ أُتِيَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهِ تَوْرٌ مِنْ ذَهَبٍ مَحْشُوًّا إِيمَانًا وَحِكْمَةً، فَحَشَا بِهِ صَدْرَهُ وَلَغَادِيدَهُ ـ يَعْنِي عُرُوقَ حَلْقِهِ ـ ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَضَرَبَ بَابًا مِنْ أَبْوَابِهَا فَنَادَاهُ أَهْلُ السَّمَاءِ مَنْ هَذَا فَقَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قَالُوا وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مَعِي مُحَمَّدٌ‏.‏ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالُوا فَمَرْحَبًا بِهِ وَأَهْلاً‏.‏ فَيَسْتَبْشِرُ بِهِ أَهْلُ السَّمَاءِ، لاَ يَعْلَمُ أَهْلُ السَّمَاءِ بِمَا يُرِيدُ اللَّهُ بِهِ فِي الأَرْضِ حَتَّى يُعْلِمَهُمْ، فَوَجَدَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا آدَمَ فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ هَذَا أَبُوكَ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ‏.‏ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ وَرَدَّ عَلَيْهِ آدَمُ وَقَالَ مَرْحَبًا وَأَهْلاً بِابْنِي، نِعْمَ الاِبْنُ أَنْتَ‏.‏ فَإِذَا هُوَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا بِنَهَرَيْنِ يَطَّرِدَانِ فَقَالَ مَا هَذَانِ النَّهَرَانِ يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا النِّيلُ وَالْفُرَاتُ عُنْصُرُهُمَا‏.‏ ثُمَّ مَضَى بِهِ فِي السَّمَاءِ فَإِذَا هُوَ بِنَهَرٍ آخَرَ عَلَيْهِ قَصْرٌ مِنْ لُؤْلُؤٍ وَزَبَرْجَدٍ فَضَرَبَ يَدَهُ فَإِذَا هُوَ مِسْكٌ قَالَ مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي خَبَأَ لَكَ رَبُّكَ‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَتِ الْمَلاَئِكَةُ لَهُ مِثْلَ مَا قَالَتْ لَهُ الأُولَى مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قَالُوا وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالُوا وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالُوا مَرْحَبًا بِهِ وَأَهْلاً‏.‏ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ وَقَالُوا لَهُ مِثْلَ مَا قَالَتِ الأُولَى وَالثَّانِيَةُ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى الرَّابِعَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَقَالُوا مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ، كُلُّ سَمَاءٍ فِيهَا أَنْبِيَاءُ قَدْ سَمَّاهُمْ فَأَوْعَيْتُ مِنْهُمْ إِدْرِيسَ فِي الثَّانِيَةِ، وَهَارُونَ فِي الرَّابِعَةِ، وَآخَرَ فِي الْخَامِسَةِ لَمْ أَحْفَظِ اسْمَهُ، وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّادِسَةِ، وَمُوسَى فِي السَّابِعَةِ بِتَفْضِيلِ كَلاَمِ اللَّهِ، فَقَالَ مُوسَى رَبِّ لَمْ أَظُنَّ أَنْ يُرْفَعَ عَلَىَّ أَحَدٌ‏.‏ ثُمَّ عَلاَ بِهِ فَوْقَ ذَلِكَ بِمَا لاَ يَعْلَمُهُ إِلاَّ اللَّهُ، حَتَّى جَاءَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى وَدَنَا الْجَبَّارُ رَبُّ الْعِزَّةِ فَتَدَلَّى حَتَّى كَانَ مِنْهُ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى فَأَوْحَى اللَّهُ فِيمَا أَوْحَى إِلَيْهِ خَمْسِينَ صَلاَةً عَلَى أُمَّتِكَ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ‏.‏ ثُمَّ هَبَطَ حَتَّى بَلَغَ مُوسَى فَاحْتَبَسَهُ مُوسَى فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ مَاذَا عَهِدَ إِلَيْكَ رَبُّكَ قَالَ عَهِدَ إِلَىَّ خَمْسِينَ صَلاَةً كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ‏.‏ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تَسْتَطِيعُ ذَلِكَ فَارْجِعْ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ رَبُّكَ وَعَنْهُمْ‏.‏ فَالْتَفَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى جِبْرِيلَ كَأَنَّهُ يَسْتَشِيرُهُ فِي ذَلِكَ، فَأَشَارَ إِلَيْهِ جِبْرِيلُ أَنْ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ‏.‏ فَعَلاَ بِهِ إِلَى الْجَبَّارِ فَقَالَ وَهْوَ مَكَانَهُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَنَّا، فَإِنَّ أُمَّتِي لاَ تَسْتَطِيعُ هَذَا‏.‏ فَوَضَعَ عَنْهُ عَشْرَ صَلَوَاتٍ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مُوسَى فَاحْتَبَسَهُ، فَلَمْ يَزَلْ يُرَدِّدُهُ مُوسَى إِلَى رَبِّهِ حَتَّى صَارَتْ إِلَى خَمْسِ صَلَوَاتٍ، ثُمَّ احْتَبَسَهُ مُوسَى عِنْدَ الْخَمْسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ لَقَدْ رَاوَدْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ قَوْمِي عَلَى أَدْنَى مِنْ هَذَا فَضَعُفُوا فَتَرَكُوهُ فَأُمَّتُكَ أَضْعَفُ أَجْسَادًا وَقُلُوبًا وَأَبْدَانًا وَأَبْصَارًا وَأَسْمَاعًا، فَارْجِعْ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ رَبُّكَ، كُلَّ ذَلِكَ يَلْتَفِتُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى جِبْرِيلَ لِيُشِيرَ عَلَيْهِ وَلاَ يَكْرَهُ ذَلِكَ جِبْرِيلُ، فَرَفَعَهُ عِنْدَ الْخَامِسَةِ فَقَالَ يَا رَبِّ إِنَّ أُمَّتِي ضُعَفَاءُ أَجْسَادُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ وَأَسْمَاعُهُمْ وَأَبْدَانُهُمْ فَخَفِّفْ عَنَّا فَقَالَ الْجَبَّارُ يَا مُحَمَّدُ‏.‏ قَالَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ‏.‏ قَالَ إِنَّهُ لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ، كَمَا فَرَضْتُ عَلَيْكَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ ـ قَالَ ـ فَكُلُّ حَسَنَةٍ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، فَهْىَ خَمْسُونَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ وَهْىَ خَمْسٌ عَلَيْكَ‏.‏ فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى فَقَالَ كَيْفَ فَعَلْتَ فَقَالَ خَفَّفَ عَنَّا أَعْطَانَا بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أَمْثَالِهَا‏.‏ قَالَ مُوسَى قَدْ وَاللَّهِ رَاوَدْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى أَدْنَى مِنْ ذَلِكَ فَتَرَكُوهُ، ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ أَيْضًا‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا مُوسَى قَدْ وَاللَّهِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي مِمَّا اخْتَلَفْتُ إِلَيْهِ‏.‏ قَالَ فَاهْبِطْ بِاسْمِ اللَّهِ‏.‏ قَالَ وَاسْتَيْقَظَ وَهْوَ فِي مَسْجِدِ الْحَرَامِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdul-Aziz b. Abdullah, njemu Sulejman, prenoseći od Šerika b. Abdullaha, a on od Ibn-Malika da je kazivao: “One noći kada se Allahovom Poslaniku, a.s., iz harema Kabe desilo Noćno putovanje (Isra) došle su mu, dok je on u Mesdžidul-haramu spavao, tri osobe — a bilo je to prije nego što mu je počela silaziti Objava — pa je jedna od njih upitala: ‘Koji je od ovih on?‘, druga je rekla: ‘Onaj koji je najbolji među njima‘, a treća je kazala: ‘Uzmite najboljeg od njih!‘ Te noći on (Poslanik) ih nije vidio, ali ih je, prema onome što je vidjelo njegovo srce, vidio druge noći. (Njegove oči spavaju, ali mu srce ne spava. I u ostalih vjerovjesnika oči spavaju, ali im srca ne spavaju.) Oni mu nisu ništa govorili, nego su ga ponijeli i spustili kod vrela Zemzem. Zatim ga je prihvatio Džibril, rasporio mu tijelo od grla do sredine grudi i ispraznio mu grudi i utrobu. Sve je to oprao svojom rukom vodom s vrela Zemzem, očistivši tako njegovu nutrinu. Potom mu je donesen zlatni leđen u kojem je bio zlatni ćup napunjen imanom i mudrošću, pa je melek time ispunio njegove grudi i krvne sudove njegova grla, a onda mu je zatvorio tijelo. Zatim se Džibril s njim popeo na dunjalučko nebo i zakucao na jedna nebeska vrata. Stanovnici tog neba upitali su ga: ‘Ko je to?‘, a on je odgovorio: ‘Džibril.‘ — ‘A ko je s tobom?‘, upitali su zatim. ‘Sa mnom je Muhammed‘, odgovorio je Džibril. ‘A je li on poslanik?‘, opet je upitao neko. ‘Da‘, odgovorio je Džibril. Tada oni rekoše: ‘Izvolite, i dobro nam došli!‘ Stanovnici neba obradovali su mu se, iako oni ne znaju šta Allah namjerava (postići) s njim na Zemlji sve dok ih On ne obavijesti o tome. Muhammed, a.s., je na dunjalučkom nebu našao Adema. Tada mu Džibril reče: ‘Ovo ti je otac, pa mu nazovi selam!‘ On mu je nazvao selam, a Adem je, uzvrativši, dodao: ‘Izvoli, i dobro došao, sine! Divan li si ti sin!‘ Zatim je na dunjalučkom nebu ugledao dvije rijeke kako teku, pa je upitao: ‘Koje su ovo rijeke, Džibrile?‘ — ‘Ovdje izviru Nil i Eufrat‘, odgovoro mu je. Džibril ga je potom vodao po tom nebu, pa su naišli pored treće rijeke, a nad njom se uzdizao dvorac od bisera i topaza. Dotakao ju je rukom, pa je primijetio da je od miomirisa. ‘Šta je ovo, Džibrile?‘, upitao je. ‘Ovo je Kevser, koji tvoj Gospodar čuva za tebe‘, odgovorio mu je on. Zatim se s njim popeo na drugo nebo, pa su ga meleci pitali isto što i na prvom: ‘Ko je to?‘, a on je odgovorio: ‘Džibril.‘ — ‘A ko je s tobom?‘, upitali su, pa je on odgovorio: ‘Muhammed, a.s.‘ — ‘Da li je njemu poslana Objava?‘, upitali su opet. ‘Da‘, odgovorio je Džibril. Tada oni rekoše: ‘Izvolite, i dobro nam došli!‘ Nakon toga s njim se popeo na treće nebo, pa su mu rekli isto što i na prvom i na drugom. Potom se s njim popeo na četvrto nebo, pa su mu i tu isto rekli. Popeli su se, onda, na peto nebo, pa su im i tu isto rekli. Zatim se Džibril popeo s njim na šesto nebo, pa su mu i tu isto rekli. Na kraju se s njim popeo na sedmo nebo, pa su mu i na sedmom nebu to isto rekli. Na svakom su nebu bili neki poslanici, a on im je navodio imena. Ja sam od toga zapamtio da je Idris bio na drugom, Harun na četvrtom, a nisam zapamtio ime poslanika koji je bio na petom (nebu). Ibrahim je bio na šestom, a Musa na sedmom nebu — zato što je Allah s njim (izravno) razgovarao. Tada je Musa rekao: ‘Gospodaru moj, nisam ni pretpostavljao da ćeš iznad mene ikoga uzdići.‘ Zatim se Džibril s njim popeo još više — samo Allah zna koliko — dok nisu došli do Sidretul-muntehaa. Onda se Silni Gospodar moći približio tako da je bio blizu njega koliko dva luka ili još bliže. Tada mu je Allah, između ostalog, obznanio dužnost za njegov ummet: pedeset namaza u toku dana i noći. Nakon toga on se spuštao dok nije došao do Musaa, pa ga je on zadržao i upitao: ‘Muhammede, šta ti je Gospodar tvoj propisao?‘ — ‘Propisao mi je pedeset namaza u toku dana i noći‘, odgovorio mu je. ‘Tvoj ummet neće to moći, zato se vrati, neka Gospodar tvoj olakša i tebi i njima!‘, reče mu Musa. Vjerovjesnik se, a.s., tada okrenuo Džibrilu, tražeći, činilo se, na taj način njegovo mišljenje, pa mu je on dao znak u smislu: ‘Da, ako želiš!‘ Džibril je onda s njim ponovo otišao do Silnoga, koji još bijaše na Svome mjestu. Tada Mu Poslanik, a.s., reče: ‘Gospodaru moj, olakšaj nam, jer moj ummet ovo neće moći!‘, pa mu je Allah broj namaza smanjio za deset. Zatim se on opet vratio do Musaa, ali ga je on opet zadržao. Musa ga je tako stalno vraćao njegovom Gospodaru dok broj nije spao na pet namaza. Pa i tada ga je Musa zadržao i rekao mu: ‘Muhammede, tako mi Allaha, ja sam sinove Israilove, tj. svoj narod, nagovarao na nešto što je bilo manje od toga, ali su oni bili slabići i nisu to prihvatili. A pripadnici tvoga ummeta imaju još slabija tijela, srca, snagu, oči i uši, pa se zato opet vrati, ne bi li ti Gospodar tvoj još više olakšao!‘ Svaki put Vjerovjesnik, a.s., okretao bi se prema Džibrilu da mu i on pomogne, a on nijednom nije bio protiv toga. Tako se on s njim popeo i peti put, pa je Vjerovjesnik rekao: ‘Gospodaru moj, moj ummet ima slaba tijela, srca, uši, oči i snagu, pa nam zato još olakšaj!‘ Tada ga je On zovnuo: ‘Muhammede!‘ — ‘Odazivam Ti se, i Tebi sam na usluzi!‘, odazvao Mu se on. ‘Moja se riječ ne mijenja‘, reče mu On, ‘u odnosu na ono što sam ti propisao u Majci Knjige (Levhi-mahfuzu). Svako dobro djelo računat će ti se deset puta više, pa pošto je u Majci Knjige zapisano pedeset, obaveza ti je pet namaza.‘ Vjerovjesnik se, a.s., opet vratio Musau, pa ga je on upitao: ‘Šta si uradio?‘ On mu je odgovorio: ‘Olakšano nam je: za svako dobro djelo računat će nam se deset.‘ Musa na to reče: ‘Tako mi Allaha, ja sam nagovarao sinove Israilove na nešto što je bilo manje od toga, ali to oni nisu prihvatili! Vrati se svome Gospodaru, neka ti još olakša!‘ — ‘Tako mi Allaha, o Musa‘, reče mu Allahov Poslanik, a.s., ‘stid me je Gospodara zato što sam Mu mnogo puta išao!‘ — ‘Onda silazi, u ime Allaha!‘, reče mu on. Nakon toga (Poslanik) se probudio u Mesdžidul-haramu.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ يَقُولُ لأَهْلِ الْجَنَّةِ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُونَ لَبَّيْكَ رَبَّنَا وَسَعْدَيْكَ وَالْخَيْرُ فِي يَدَيْكَ‏.‏ فَيَقُولُ هَلْ رَضِيتُمْ فَيَقُولُونَ وَمَا لَنَا لاَ نَرْضَى يَا رَبِّ وَقَدْ أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ خَلْقِكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَلاَ أُعْطِيكُمْ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ فَيَقُولُونَ يَا رَبِّ وَأَىُّ شَىْءٍ أَفْضَلُ مِنْ ذَلِكَ فَيَقُولُ أُحِلُّ عَلَيْكُمْ رِضْوَانِي فَلاَ أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Sulejman, njemu Ibn-Vehb, a ovom Malik, prenoseći od Zejda b. Eslema, ovaj od Ataa b. Jesara, a on od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Allah će zovnuti Džennetlije: ‘O stanovnici Dženneta!‘, a oni će se odazvati: ‘Odazivamo Ti se, Gospodaru naš, i stojimo Ti na usluzi — a svako je dobro kod Tebe!‘ — ‘Jeste li zadovoljni?‘, upitat će ih On, a oni će odgovoriti: ‘Kako ne bismo bili zadovoljni, Gospodaru naš, kad si nam dao ono što nisi nikome drugom od Svojih stvorenja?‘ — ‘Hoćete li da vam dam nešto još bolje od toga?‘, opet će ih On upitati, a oni će odgovoriti: ‘A šta ima bolje od ovoga, Gospodaru?‘ Onda će On reći: ‘Važnije vam je od toga Moje zadovoljstvo, tako da se poslije nikada više na vas neću naljutiti.‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، حَدَّثَنَا هِلاَلٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَوْمًا يُحَدِّثُ وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ ‏ “‏ أَنَّ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ فِي الزَّرْعِ فَقَالَ أَوَ لَسْتَ فِيمَا شِئْتَ‏.‏ قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَزْرَعَ‏.‏ فَأَسْرَعَ وَبَذَرَ فَتَبَادَرَ الطَّرْفَ نَبَاتُهُ وَاسْتِوَاؤُهُ وَاسْتِحْصَادُهُ وَتَكْوِيرُهُ أَمْثَالَ الْجِبَالِ فَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى دُونَكَ يَا ابْنَ آدَمَ فَإِنَّهُ لاَ يُشْبِعُكَ شَىْءٌ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ الأَعْرَابِيُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ لاَ تَجِدُ هَذَا إِلاَّ قُرَشِيًّا أَوْ أَنْصَارِيًّا فَإِنَّهُمْ أَصْحَابُ زَرْعٍ، فَأَمَّا نَحْنُ فَلَسْنَا بِأَصْحَابِ زَرْعٍ‏.‏ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Sinan, njemu Fulejh, a ovom Hilal, prenoseći od Ataa b. Jesara, a on od Ebu-Hurejre (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., je jednog dana, dok je kod njega bio neki beduin, pričao o tome kako će jedan Džennetlija tražiti od Gospodara da sije usjeve, a će ga On upitati: ‘Zar nisi dobio ono što si htio?‘ — ‘Svakako‘, odgovorit će on, ‘ali ja volim obrađivati zemlju.‘ Zatim će on požuriti da je posije. Njegovi će usjevi biti brži od treptaja oka, začas će narasti, pa će ih on pokositi i naslagati, a bit će veliki poput brda. Uzvišeni će mu Allah tada reći: ‘Eto ti, čovječe, ali tebe ništa neće zasititi!‘ Beduin je tada rekao: ‘Allahov Poslaniče, taj ti može biti jedino Kurejšević ili ensarija, jer su oni poljoprivrednici, a mi se ne bavimo poljoprivredom‘, na što se Allahov Poslanik nasmijao.”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهْوَ خَلَقَكَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ إِنَّ ذَلِكَ لَعَظِيمٌ‏.‏ قُلْتُ ثُمَّ أَىّ قَالَ ‏”‏ ثُمَّ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ تَخَافُ أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ ‏”‏‏.‏ قُلْتُ ثُمَّ أَىّ قَالَ ‏”‏ ثُمَّ أَنْ تُزَانِيَ بِحَلِيلَةِ جَارِكَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Džerir, a ovom Mensur, prenoseći od Ebu-Vaila, on od Amra b. Šurahbila, a ovaj od Abdullaha da je kazivao: “Upitao sam Vjerovjesnika, a.s.: ‘Koji je grijeh kod Allaha najveći?‘, pa mi je on odgovorio: ‘Da Allahu smatraš nekoga ravnim, a On te je stvorio!‘ — ‘Zaista je to krupno!‘, rekoh (pripitujući): ‘A koji zatim?‘ — ‘Da ubiješ svoje dijete iz bojazni da će jesti s tobom‘, odgovorio mi je on. ‘A koji zatim?‘, upitao sam još jednom. ‘Da učiniš blud sa ženom svoga komšije‘, odgovorio mi je.”


 

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ اجْتَمَعَ عِنْدَ الْبَيْتِ ثَقَفِيَّانِ وَقُرَشِيٌّ، أَوْ قُرَشِيَّانِ وَثَقَفِيٌّ، كَثِيرَةٌ شَحْمُ بُطُونِهِمْ قَلِيلَةٌ فِقْهُ قُلُوبِهِمْ فَقَالَ أَحَدُهُمْ أَتَرَوْنَ أَنَّ اللَّهَ يَسْمَعُ مَا نَقُولُ قَالَ الآخَرُ يَسْمَعُ إِنْ جَهَرْنَا وَلاَ يَسْمَعُ إِنْ أَخْفَيْنَا وَقَالَ الآخَرُ إِنْ كَانَ يَسْمَعُ إِذَا جَهَرْنَا فَإِنَّهُ يَسْمَعُ إِذَا أَخْفَيْنَا‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلاَ أَبْصَارُكُمْ وَلاَ جُلُودُكُمْ‏}‏ الآيَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Humejdi, njemu Sufjan, a ovom Mensur, prenoseći od Mudžahida, on od Ebu-Ma‘mera, a ovaj od Abdullaha, radijallahu anhu, da je kazivao: “Kod Kabe su se sastala dvojica ljudi iz plemena Sekif i jedan iz plemena Kurejš (ili dvojica iz Kurejša, a jedan iz Sekifa). U trbusima su imali mnogo sala, a u srcima malo razumijevanja. Jedan je od njih upitao: ‘Da li smatrate da Allah čuje ono što govorimo?‘ Drugi je odgovorio: ‘Čuje ako govorimo naglas, a ne čuje ako govorimo tiho.‘ Treći je na to dodao: ‘Ako čuje kada govorimo naglas, onda čuje i kada govorimo tiho.‘ Povodom toga Uzvišeni je Allah objavio: ‘Vi se niste krili zato da ne bi uši vaše i oči vaše i kože vaše protiv vas svjedočile…‘“


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ وَرْدَانَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَيْفَ تَسْأَلُونَ أَهْلَ الْكِتَابِ عَنْ كُتُبِهِمْ وَعِنْدَكُمْ كِتَابُ اللَّهِ أَقْرَبُ الْكُتُبِ عَهْدًا بِاللَّهِ، تَقْرَءُونَهُ مَحْضًا لَمْ يُشَبْ

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, a njemu Hatim b. Verdan, prenoseći od Ejjuba, on od Ikrime, a ovaj od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je rekao: “Kako to da pitate sljedbenike Knjige o njihovim knjigama kad je kod vas Allahova knjiga koja je od svih Njegovih knjiga posljednja objavljena, koju čitate slobodno i koja nije krivotvorena?”


 

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، قَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ كَيْفَ تَسْأَلُونَ أَهْلَ الْكِتَابِ عَنْ شَىْءٍ وَكِتَابُكُمُ الَّذِي أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم أَحْدَثُ الأَخْبَارِ بِاللَّهِ مَحْضًا لَمْ يُشَبْ وَقَدْ حَدَّثَكُمُ اللَّهُ أَنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ بَدَّلُوا مِنْ كُتُبِ اللَّهِ وَغَيَّرُوا فَكَتَبُوا بِأَيْدِيهِمْ، قَالُوا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ‏.‏ لِيَشْتَرُوا بِذَلِكَ ثَمَنًا قَلِيلاً، أَوَ لاَ يَنْهَاكُمْ مَا جَاءَكُمْ مِنَ الْعِلْمِ عَنْ مَسْأَلَتِهِمْ، فَلاَ وَاللَّهِ مَا رَأَيْنَا رَجُلاً مِنْهُمْ يَسْأَلُكُمْ عَنِ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَيْكُمْ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Jeman, a njemu Šuajb, prenoseći od Zuhrija, ovaj od Ubejdullaha b. Abdullaha, a on od Abdullaha b. Abbasa da je rekao: “Muslimanski skupe! Kako to da pitate sljedbenike Knjige o nečemu, a vaša Knjiga, koju je Allah objavio vašem vjerovjesniku, a.s., sigurno sadrži najnovije obavijesti o Allahu, i ona nije krivotvorena? Allah vam je već rekao da su sljedbenici Knjige iskrivili i krivotvorili Allahove knjige. Oni su ih pisali svojim rukama, a govorili su da je to od Allaha, kako bi za to dobili ono što malo vrijedi. Zar vam znanje koje vam je došlo (Kur‘an i sunnet) ne zabranjuje da njih pitate? Ne, tako mi Allaha, mi nismo nikoga od njih vidjeli da pita za ono što je objavljeno vama!”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ‏}‏ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعَالِجُ مِنَ التَّنْزِيلِ شِدَّةً، وَكَانَ يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ ـ فَقَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ أُحَرِّكُهُمَا لَكَ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَرِّكُهُمَا فَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ ـ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ‏}‏ قَالَ جَمْعُهُ فِي صَدْرِكَ ثُمَّ تَقْرَؤُهُ‏.‏ ‏{‏فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ‏}‏ قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ‏.‏ قَالَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَمَا أَقْرَأَهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Ebu-Avana, a ovom Musa b. Ebu-Aiša, prenoseći od Seida b. Džubejra (da je kazivao): “Ibn-Abbas je — govoreći o riječima Uzvišenog: ‘Ne izgovaraj Kur‘an jezikom svojim…‘ — rekao: ‘Vjerovjesnik a.s. se, mnogo trudio da zapamti Objavu, te je stoga stalno micao usnama. I ja vam pokrećem usne onako kako ih pokretaše Allahov Poslanik, a.s.‘, kazao je Ibn-Abbas.“ (Seid je također rekao /Musau/: “I ja, evo, pokrećem usne onako kako ih je pokretao Ibn-Abbas”, počevši njima micati.) “Uzvišeni je Allah tada objavio: ‘Ne izgovaraj Kur‘an jezikom svojim da bi ga što prije zapamtio, Mi smo dužni da ga saberemo da bi ga ti čitao.‘“ (Ibn-Abbas) kaže: “… da ga saberemo u tvoje grudi da bi ga ti učio.” Za riječi: “A kada ga čitamo, ti prati čitanje njegovo!” — on kaže: “… slušaj ga i šuti, a Naša je dužnost da (se pobrinemo da) ga naučiš.” On je također rekao: “Allahov bi Poslanik, a.s., poslije, kada god bi mu dolazio Džibril, a.s., slušao, pa bi onda, kada Džibril ode, učio onako kako je on njemu učio.”


 

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، عَنْ هُشَيْمٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى ‏{‏وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا‏}‏ قَالَ نَزَلَتْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُخْتَفٍ بِمَكَّةَ، فَكَانَ إِذَا صَلَّى بِأَصْحَابِهِ رَفَعَ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ، فَإِذَا سَمِعَهُ الْمُشْرِكُونَ سَبُّوا الْقُرْآنَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ، فَقَالَ اللَّهُ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ‏}‏ أَىْ بِقِرَاءَتِكَ، فَيَسْمَعَ الْمُشْرِكُونَ، فَيَسُبُّوا الْقُرْآنَ ‏{‏وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا‏}‏ عَنْ أَصْحَابِكَ فَلاَ تُسْمِعُهُمْ ‏{‏وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلاً‏}‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Zurara, njemu Hušejm, prenoseći od Ebu-Bišra, a ovaj od Seida b. Džubejra (da je kazivao): “Ibn-Abbas je, radijallahu anhu — o ajetu: ‘Ne izgovaraj na sav glas Kur‘an kad namaz obavljaš, a i ne prigušuj ga…‘ — rekao: ‘On je objavljen u vrijeme dok se Allahov Poslanik, a.s., još skrivao u Mekki. Kada bi klanjao s ashabima podigao bi svoj glas, pa bi ga čuli idolopoklonici. Oni bi tada počeli vrijeđali i Kur‘an i Onoga koji ga objavljuje i onoga koji ga obznanjuje. Zato mu je Uzvišeni Allah rekao: ‘Ne izgovaraj na sav glas Kur‘an kad namaz obavljaš…‘, pa da te čuju mnogobošci i počnu ga vrijeđati, ‘… a i ne prigušuj ga…‘, pa da ne čuju oni koji su s tobom, već ‘… traži sredinu između toga!‘‘, kazao je Ibn-Abbas.”


 

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ ‏{‏وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا‏}‏ فِي الدُّعَاءِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ubejd b. Ismail, a njemu Ebu-Usama, prenoseći od Hišama, on od svoga oca, a ovaj od Aiše, radijallahu anhu, da je rekla: “Ovaj ajet: ‘Ne izgovaraj na sav glas Kur‘an kad namaz obavljaš, a i ne prigušuj ga…‘ — objavljen je i odnosi se na dovu.”


 

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالْقُرْآنِ ‏”‏‏.‏ وَزَادَ غَيْرُهُ ‏”‏ يَجْهَرُ بِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ishak, njemu Ebu-Asim, a ovom Ibn-Džurejdž, prenoseći od Ibn-Šihaba, on od Ebu-Seleme, a ovaj od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Nije naš onaj koji ne uljepšava svoj glas kada uči Kur‘an.” Drugi je to protumačio kao: “… ko ne uči naglas…”


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لاَ تَحَاسُدَ إِلاَّ فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَهْوَ يَتْلُوهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ، فَهْوَ يَقُولُ لَوْ أُوتِيتُ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا، لَفَعَلْتُ كَمَا يَفْعَلُ‏.‏ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً فَهْوَ يُنْفِقُهُ فِي حَقِّهِ فَيَقُولُ لَوْ أُوتِيتُ مِثْلَ مَا أُوتِيَ عَمِلْتُ فِيهِ مِثْلَ مَا يَعْمَلُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba, a njemu Džerir, prenoseći od A‘meša, ovaj od Ebu-Saliha, a on od Ebu-Hurejre da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Ne smije se zavidjeti izuzev dvojici: onome kome je Allah podario Kur‘an pa ga on uči i noću i danju — za takvog se može reći: ‘Da je meni dato ono što i njemu, činio bih isto što i on!‘ — i onome kome je Allah dao bogatsvo pa ga on dijeli tamo gdje treba. I za takvog se može reći: ‘Da je meni dato ono što i njemu, činio bih s njim isto što i on!‘“


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ الزُّهْرِيُّ عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ حَسَدَ إِلاَّ فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَهْوَ يَتْلُوهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ، وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً فَهْوَ يُنْفِقُهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ ‏”‏‏.‏ سَمِعْتُ سُفْيَانَ مِرَارًا لَمْ أَسْمَعْهُ يَذْكُرُ الْخَبَرَ وَهْوَ مِنْ صَحِيحِ حَدِيثِهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali b. Abdullah, njemu Sufjan, a ovom Zuhri, prenoseći od Salima, a on od svoga oca da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Ne smije se zavidjeti izuzev dvojici: čovjeku kojem je Allah podario Kur‘an pa ga on uči i noću i danju, i čovjeku kojem je Allah dao bogatstvo pa ga on dijeli i noću i danju.” Ovaj sam hadis od Sufjana čuo mnogo puta. Nijednom nije upotrijebio izraz “obavijestio nas je” (ahberena), ali je to ipak jedan od njegovih vjerodostojnih hadisa.


 

حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ، قَالَ الْمُغِيرَةُ أَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا، صلى الله عليه وسلم عَنْ رِسَالَةِ، رَبِّنَا ‏ “‏ أَنَّهُ مَنْ قُتِلَ مِنَّا صَارَ إِلَى الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Fadl b. Jakub, njemu Abdullah b. Džafer Rekki, a ovom Mu‘temir b. Sulejman, prenoseći od Seida b. Ubejdullaha Sekafija, ovaj od Bekra b. Abdullaha Muzenija i Zijada b. Džubejra b. Hajje, a oni od Džubejra b. Hajje da je Mugira rekao: “Naš nas je Vjerovjesnik, a.s., obavijestio o poruci našeg Gospodara da će onaj od nas koji bude ubijen ući u Džennet.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَنْ حَدَّثَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم كَتَمَ شَيْئًا وَقَالَ مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ مَنْ حَدَّثَكَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَتَمَ شَيْئًا مِنَ الْوَحْىِ، فَلاَ تُصَدِّقْهُ، إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ ‏{‏يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ‏}‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Jusuf, a njemu Sufjan, prenoseći od Ismaila, ovaj od Šabija, a on od Mesruka da je Aiša, radijallahu anhu, rekla: “Ko god ti kaže da je Muhammed, a.s., prikrio išta…” Muhammed također prenosi od Ebu-Amira Akadija, ovaj od Šu‘be, on od Ismaila b. Ebu-Halida, ovaj od Šabija, a on od Mesruka da je Aiša kazala: “Ko god ti kaže da je Vjerovjesnik, a.s., prikrio išta od Objave — nemoj mu povjerovati, jer Uzvišeni Allah kaže: ‘O Poslaniče, kazuj ono što ti se objavljuje od Gospodara tvoga — a ako ne učiniš, onda nisi dostavio poslanicu Njegovu!‘“


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الذَّنْبِ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ قَالَ ‏”‏ أَنْ تَدْعُوَ لِلَّهِ نِدًّا، وَهْوَ خَلَقَكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَىّ قَالَ ‏”‏ ثُمَّ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ، أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ ‏”‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ أَىّ قَالَ ‏”‏ أَنْ تُزَانِيَ حَلِيلَةَ جَارِكَ ‏”‏‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَهَا ‏{‏وَالَّذِينَ لاَ يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلاَ يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَلاَ يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ‏}‏ الآيَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Džerir, a ovom A‘meš, prenoseći od Ebu-Vaila, on od Amra b. Šurahbila, a ovaj od Abdullaha da je kazivao: “Jedan je čovjek upitao Allahovog Poslanika koji je grijeh kod Allaha najveći, pa mu je on odgovorio: ‘Da Allahu smatraš nekoga ravnim, a On te je stvorio!‘ Čovjek je upitao dalje: ‘A koji zatim?‘, pa mu je Vjerovjesnik, a.s., odgovorio: ‘Da ubiješ svoje dijete iz bojazni da će s tobom jesti.‘ — ‘A koji zatim?‘, upitao je ovaj ponovo. ‘Da učiniš blud sa ženom svoga komšije‘, odgovorio mu je Poslanik. Zatim je to Allah potvrdio riječima: ‘… i oni koji se mimo Allaha drugom bogu ne klanjaju, i koji one koje je Allah zabranio ne ubijaju, osim kada to pravda zahtijeva, i koji ne bludniče — a ko to radi, iskusit će kaznu.‘“


 

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي سَالِمٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّمَا بَقَاؤُكُمْ فِيمَنْ سَلَفَ مِنَ الأُمَمِ كَمَا بَيْنَ صَلاَةِ الْعَصْرِ إِلَى غُرُوبِ الشَّمْسِ، أُوتِيَ أَهْلُ التَّوْرَاةِ التَّوْرَاةَ فَعَمِلُوا بِهَا حَتَّى انْتَصَفَ النَّهَارُ، ثُمَّ عَجَزُوا فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، ثُمَّ أُوتِيَ أَهْلُ الإِنْجِيلِ الإِنْجِيلَ فَعَمِلُوا بِهِ حَتَّى صُلِّيَتِ الْعَصْرُ، ثُمَّ عَجَزُوا فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا، ثُمَّ أُوتِيتُمُ الْقُرْآنَ فَعَمِلْتُمْ بِهِ حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ، فَأُعْطِيتُمْ قِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ، فَقَالَ أَهْلُ الْكِتَابِ هَؤُلاَءِ أَقَلُّ مِنَّا عَمَلاً وَأَكْثَرُ أَجْرًا‏.‏ قَالَ اللَّهُ هَلْ ظَلَمْتُكُمْ مِنْ حَقِّكُمْ شَيْئًا قَالُوا لاَ‏.‏ قَالَ فَهْوَ فَضْلِي أُوتِيهِ مَنْ أَشَاءُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdan, a njemu Abdullah, prenoseći od Junusa, ovaj od Zuhrija, on od Salima, a ovaj od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Vijek trajanja vašeg života u odnosu na narode koji su bili prije vas jest kao vrijeme od ikindijskog namaza do zalaska sunca. Sljedbenicima Tevrata dat je Tevrat, i oni su po njemu radili, ali kada je nastupilo podne, oni su iznemogli, pa im je dat po jedan kirat (kao nagrada). Poslije je sljedbenicima Indžila dat Indžil, i oni su po njemu postupali sve dok se nije klanjala ikindija, ali su onda smalaksali, te je i njima dat po jedan kirat. Potom je vama dat Kur‘an, i vi ćete po njemu raditi sve do zalaska sunca, pa će vam biti data po dva kirata. Sljedbenici će Knjige reći: ‘Oni su radili manje, a dobili su veću nagradu!‘ — ‘Jesam li Ja vama išta umanjio od onoga što vam pripada?‘, upitat će ih On. ‘Ne‘, odgovorit će oni. ‘To je Moja dobrota, i Ja je dajem kome Ja hoću‘,reći će On.”


 

حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْوَلِيدِ،‏.‏ وَحَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ يَعْقُوبَ الأَسَدِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ ‏ “‏ الصَّلاَةُ لِوَقْتِهَا، وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ، ثُمَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Sulejman, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Velida…; a PRIČAO MI JE i Abbad b. Jakub Esedi, njemu Abbad b. Avvam, a ovom Šejbani, prenoseći od Velida b. Ajzara, on od Ebu-Amra Šejbanija, a ovaj od Ibn-Mesuda, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Jedan je čovjek upitao Vjerovjesnika, a.s., koje je djelo najvrednije, pa je on odgovorio: ‘Namaz u njegovo vrijeme, zatim dobročinstvo prema roditeljima, a onda borba (džihad) na Allahovom putu.‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنِ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ تَغْلِبَ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَالٌ فَأَعْطَى قَوْمًا وَمَنَعَ آخَرِينَ فَبَلَغَهُ أَنَّهُمْ عَتَبُوا فَقَالَ ‏ “‏ إِنِّي أُعْطِي الرَّجُلَ وَأَدَعُ الرَّجُلَ، وَالَّذِي أَدَعُ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنَ الَّذِي أُعْطِي، أُعْطِي أَقْوَامًا لِمَا فِي قُلُوبِهِمْ مِنَ الْجَزَعِ وَالْهَلَعِ، وَأَكِلُ أَقْوَامًا إِلَى مَا جَعَلَ اللَّهُ فِي قُلُوبِهِمْ مِنَ الْغِنَى وَالْخَيْرِ مِنْهُمْ عَمْرُو بْنُ تَغْلِبَ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ عَمْرٌو مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِكَلِمَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حُمْرَ النَّعَمِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan, njemu Džerir b. Hazim, prenoseći od Hasana, a on od Amra b. Tagliba da je kazivao: “Vjerovjesnik, a.s., je dobio nešto imetka, pa je od toga dao nekim ljudima, a drugima nije. Potom je čuo da neki prigovaraju, pa je rekao: ‘Ja jednom čovjeku dadnem, a drugom ne dadnem, a draži mi je onaj kome ne dadnem nego onaj kome dadnem. Nekim ljudima dajem zbog njihove nestrpljivosti i lakomosti, a drugima ne dajem zbog njihova bogatstva i dobrote, koje im je Allah u srca usadio. Amr b. Taglib jedan je od njih.‘“ “Draža mi je ta riječ Allahovog Poslanika, a.s., nego crvene deve”, veli Amr.


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ، سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ الْهَرَوِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَرْوِيهِ عَنْ رَبِّهِ، قَالَ ‏ “‏ إِذَا تَقَرَّبَ الْعَبْدُ إِلَىَّ شِبْرًا تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعًا، وَإِذَا تَقَرَّبَ مِنِّي ذِرَاعًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ بَاعًا، وَإِذَا أَتَانِي مَشْيًا أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Abdur-Rahim, njemu Ebu-Zejd Seid b. Rebi‘ Herevi, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Katade, on od Enesa, radijallahu anhu, ovaj od Vjerovjesnika, a.s., a on od svoga Gospodara da je rekao: “Kada se rob Meni približi za jedan pedalj, Ja se njemu približim za jedan lakat. Ako se on Meni približi za jedan lakat, Ja se njemu približim za jedan hvat. Ako on Meni ide običnim hodom, Ja njemu idem žurno.”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنِ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ ـ رُبَّمَا ذَكَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏ “‏ إِذَا تَقَرَّبَ الْعَبْدُ مِنِّي شِبْرًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا وَإِذَا تَقَرَّبَ مِنِّي ذِرَاعًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ بَاعًا أَوْ بُوعًا ‏”‏‏.‏ وَقَالَ مُعْتَمِرٌ سَمِعْتُ أَبِي، سَمِعْتُ أَنَسًا، ‏{‏عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ،‏}‏ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَرْوِيهِ عَنْ رَبِّهِ، عَزَّ وَجَلَّ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Jahja, prenoseći od Tejmija, on od Enesa b. Malika, a ovaj od Ebu-Hurejre (a možda je spomenuo i Vjerovjesnika, a.s.) da je naveo: “Kada se rob Meni približi za jedan pedalj, Ja se njemu približim za jedan lakat, a ako se on Meni približi za jedan lakat, Ja se njemu približim za jedan hvat (ba‘)”, a možda je rekao: “… hvat (bu‘).” Mu‘temir prenosi od svoga oca, ovaj od Enesa, a on od Vjerovjesnika, a.s., koji navodi od svoga Gospodara…


 

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَرْوِيهِ عَنْ رَبِّكُمْ، قَالَ ‏ “‏ لِكُلِّ عَمَلٍ كَفَّارَةٌ، وَالصَّوْمُ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ، وَلَخَلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Adem, njemu Šu‘ba, a ovom Muhammed b. Zijad, prenoseći od Ebu-Hurejre, ovaj od Vjerovjesnika, a.s., a on od našeg Gospodara da je rekao: “Za svako (loše) djelo postoji iskup. Post je Moj, i Ja nagrađujem za njega. Zaista je neugodni zadah iz usta postača Allahu ljepši od mirisa miska.”


 

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ،‏.‏ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِيمَا يَرْوِيهِ عَنْ رَبِّهِ قَالَ ‏ “‏ لاَ يَنْبَغِي لِعَبْدٍ أَنْ يَقُولَ إِنَّهُ خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى ‏”‏‏.‏ وَنَسَبَهُ إِلَى أَبِيهِ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hafs b. Omer, a njemu Šu‘ba, prenoseći od Katade…; a PRIČAO MI JE i Halifa, njemu Jezid b. Zurej, a ovom Seid, prenoseći od Katade, ovaj od Ebu-Alije, on od Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je, prenoseći od svoga Gospodara, rekao: “Nijedan čovjek ne treba reći da je bolji od Junusa b. Mettaa”, pripisavši ga ocu.


 

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي سُرَيْجٍ، أَخْبَرَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ الْمُزَنِيِّ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ عَلَى نَاقَةٍ لَهُ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفَتْحِ، أَوْ مِنْ سُورَةِ الْفَتْحِ ـ قَالَ ـ فَرَجَّعَ فِيهَا ـ قَالَ ـ ثُمَّ قَرَأَ مُعَاوِيَةُ يَحْكِي قِرَاءَةَ ابْنِ مُغَفَّلٍ وَقَالَ ‏ “‏ لَوْلاَ أَنْ يَجْتَمِعَ النَّاسُ عَلَيْكُمْ لَرَجَّعْتُ كَمَا رَجَّعَ ابْنُ مُغَفَّلٍ ‏”‏‏.‏ يَحْكِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لِمُعَاوِيَةَ كَيْفَ كَانَ تَرْجِيعُهُ قَالَ آ آ آ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Ebu-Surejdž, a njemu Šebaba, prenoseći od Šu‘be, ovaj od Muavije b. Kurre, a on od Abdullaha b. Mugaffila Muzenija da je rekao: “Vidio sam Allahovog Poslanika, a.s., na dan oslobođenja (Meke) kako na svojoj devi uči suru El-Feth (ili nešto iz sure El-Feth) i to ponavlja.” Zatim je Muavija to izučio i ispričao kako ga je učio Ibn-Mugaffil, rekavši: “Kad ne bi bilo bojazni da će vam se sakupiti ljudi, ponavaljao bih (te ajete) kao što ih je ponavljao Ibn-Mugaffil, prenoseći od Vjerovjesnika, a.s.” Tada sam ja upitao Muaviju: “Kako ih je on ponavaljao?”, pa je on odgovorio: “Aa…, aa…, aa…”, tri puta.


 

وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍ، أَنَّ هِرَقْلَ، دَعَا تَرْجُمَانَهُ، ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَرَأَهُ ‏”‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ، وَ‏{‏يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ ‏}‏‏”‏ الآيَةَ‏.‏

 

Ibn-Abbas kaže kako ga je Ebu-Sufjan b. Harb obavijestio da je Herakle pozvao svoga prevodioca i zatražio da mu donesu Vjerovjesnikovo, a.s., pismo, pa mu ga je on pročitao: “U ime Allaha, Svemilosnog, Samilosnog! Od Muhammeda, Allahovog roba i Njegovog poslanika, Heraklu…: ‘O sljedbenici Knjige, dođite da se okupimo oko jedne riječi i nama i vama zajedničke… ‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ أَهْلُ الْكِتَابِ يَقْرَءُونَ التَّوْرَاةَ بِالْعِبْرَانِيَّةِ، وَيُفَسِّرُونَهَا بِالْعَرَبِيَّةِ لأَهْلِ الإِسْلاَمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ لاَ تُصَدِّقُوا أَهْلَ الْكِتَابِ، وَلاَ تُكَذِّبُوهُمْ وَ‏{‏قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ‏}‏ الآيَةَ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Beššar, njemu Osman b. Omer, a ovom Ali b. Mubarek, prenoseći od Jahje b. Ebu-Kesira, on od Ebu-Seleme, a ovaj od Ebu-Hurejre da je rekao: “Sljedbenici Knjige čitali bi Tevrat na hebrejskom jeziku i prevodili ga muslimanima na arapski, pa je Allahov Poslanik, a.s., rekao: ‘Nemojte ni potvrđivati ni poricati (ono što kažu) sljedbenici Knjige. ‘Mi vjerujemo u Allaha i u ono što se objavljuje…‘, recite.‘”


 

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ وَامْرَأَةٍ مِنَ الْيَهُودِ قَدْ زَنَيَا فَقَالَ لِلْيَهُودِ ‏”‏ مَا تَصْنَعُونَ بِهِمَا ‏”‏‏.‏ قَالُوا نُسَخِّمُ وُجُوهَهُمَا وَنُخْزِيهِمَا‏.‏ قَالَ ‏”‏ ‏{‏فَأْتُوا بِالتَّوْرَاةِ فَاتْلُوهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ‏}‏ ‏”‏‏.‏ فَجَاءُوا فَقَالُوا لِرَجُلٍ مِمَّنْ يَرْضَوْنَ يَا أَعْوَرُ اقْرَأْ‏.‏ فَقَرَأَ حَتَّى انْتَهَى عَلَى مَوْضِعٍ مِنْهَا فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ ‏”‏ ارْفَعْ يَدَكَ ‏”‏‏.‏ فَرَفَعَ يَدَهُ فَإِذَا فِيهِ آيَةُ الرَّجْمِ تَلُوحُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ عَلَيْهِمَا الرَّجْمَ‏.‏ وَلَكِنَّا نُكَاتِمُهُ بَيْنَنَا‏.‏ فَأَمَرَ بِهِمَا فَرُجِمَا، فَرَأَيْتُهُ يُجَانِئُ عَلَيْهَا الْحِجَارَةَ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Musedded, a njemu Ismail, prenoseći od Ejjuba, on od Nafija, a ovaj od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je kazivao: “Vjerovjesniku, a.s., su dovedeni židov i židovka koji su počinili blud, pa je on upitao židove: ‘Šta vi činite s ovakvima?‘ — ‘Mi zacrnimo njihova lica i obznanimo njihovu sramotu‘,odgovorili su. ‘Onda donesite Tevrat pa ga čitajte, ako istinu govorite!‘, reče im Vjerovjesnik, a.s. Oni su potom donijeli Tevrat i rekli jednom čovjeku kojim su bili zadovoljni: ‘Čitaj, slijepi!‘ On je čitao sve dok nije došao do jednog mjesta na koje je stavio svoju ruku. Tada mu je (Vjerovjesnik, a.s.) rekao: ‘Podigni ruku!‘ I kad ju je podigao, na tom se mjestu ukazao stavak o kamenovanju. Čovjek tada reče: ‘Muhammede, obaveza je kamenovati njih dvoje, ali mi to krijemo među nama.‘ Vjerovjesnik je onda naredio, pa su oni kamenovani. Vidio sam (židova) kako se nadnosi nad nju da bi je zaštitio od kamenja.”


 

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ مَا أَذِنَ اللَّهُ لِشَىْءٍ مَا أَذِنَ لِنَبِيٍّ حَسَنِ الصَّوْتِ بِالْقُرْآنِ يَجْهَرُ بِهِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Ibrahim b. Hamza, njemu Ibn-Ebu-Hazim, a ovom Jezid, prenoseći od Muhammeda b. Ibrahima, ovaj od Ebu-Seleme, on od Ebu-Hurejre, a ovaj od Vjerovjesnika, a.s., da je rekao: “Allah ništa ne sluša (tako pomno) kao vjerovjesnika koji lijepo i milozvučno uči Kur‘an.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ حَدِيثِ، عَائِشَةَ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا ـ وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنَ الْحَدِيثِ ـ قَالَتْ فَاضْطَجَعْتُ عَلَى فِرَاشِي، وَأَنَا حِينَئِذٍ أَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُبَرِّئُنِي، وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ يُنْزِلُ فِي شَأْنِي وَحْيًا يُتْلَى، وَلَشَأْنِي فِي نَفْسِي كَانَ أَحْقَرَ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ فِيَّ بِأَمْرٍ يُتْلَى، وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ‏}‏ الْعَشْرَ الآيَاتِ كُلَّهَا‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, prenoseći od Junusa, a on od Ibn-Šihaba (da je rekao): “Obavijestili su me Urva b. Zubejr, Seid b. Musejjeb, Alkama b. Vekkas i Ubejdullah b. Abdullah o hadisu u vezi s događajem kada su na Aišu slagali oni koji su je potvorili. Svaki od njih ispričao mi je dio toga hadisa. Ona je o tome rekla: ‘Legla sam tada u svoju postelju, znajući da sam nevina i da će Allah potvrditi moju nevinost, ali, tako mi Allaha, nisam pretpostavljala da će Allah zbog mene objaviti ajete koji će se stalno učiti! Smatrala sam, odista, da ja nisam vrijedna toga da Allah o meni objavljuje riječi koje će se stalno ponavljati. Pa ipak, Uzvišeni Allah tada je objavio ajet: ‘Među vama je bilo onih koji su iznosili potvoru…‘, kao i sljedećih deset ajeta.‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، أُرَاهُ عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي الْعِشَاءِ ‏{‏وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ‏}‏ فَمَا سَمِعْتُ أَحَدًا أَحْسَنَ صَوْتًا أَوْ قِرَاءَةً مِنْهُ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Nuajm, njemu Mis‘ar, prenoseći od Adija b. Sabita, a on od Beraa da je rekao: “Čuo sam Vjerovjesnika, a.s., kako na jacija-namazu uči Vet-tini vez-zejtuni, i nisam čuo da iko ima ljepši glas ili da ljepše uči od njega.”


 

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُتَوَارِيًا بِمَكَّةَ، وَكَانَ يَرْفَعُ صَوْتَهُ، فَإِذَا سَمِعَ الْمُشْرِكُونَ سَبُّوا الْقُرْآنَ وَمَنْ جَاءَ بِهِ، فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا‏}‏

 

PRIČAO NAM JE Hadždžadž b. Minhal, njemu Hušejm, a ovom Ebu-Bišr, prenoseći od Seida b. Džubejra, a on Ibn-Abbasa, radijallahu anhu, da je kazivao: “Allahov se Poslanik, a.s., skrivao u Meki, ali bi podizao svoj glas (u namazu). Kada bi ga čuli, idolopoklonici bi vrijeđali i Kur‘an i onoga koji ga je obznanio. Zato je Uzvišeni Allah rekao Svome Vjerovjesniku, a.s.: ‘Ne izgovaraj na sav glas Kur‘an kad namaz obavljaš a i ne prigušuj ga.‘“


 

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَهُ ‏ “‏ إِنِّي أَرَاكَ تُحِبُّ الْغَنَمَ وَالْبَادِيَةَ، فَإِذَا كُنْتَ فِي غَنَمِكَ أَوْ بَادِيَتِكَ فَأَذَّنْتَ لِلصَّلاَةِ فَارْفَعْ صَوْتَكَ بِالنِّدَاءِ، فَإِنَّهُ لاَ يَسْمَعُ مَدَى صَوْتِ الْمُؤَذِّنِ جِنٌّ وَلاَ إِنْسٌ وَلاَ شَىْءٌ، إِلاَّ شَهِدَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ismail, njemu Malik, a ovom Abdur-Rahman b. Abdullah b. Abdur-Rahman b. Ebu-Sa‘saa, prenoseći od svoga oca (da je kazivao): “Rekao mi je Ebu-Seid Hudri, radijallahu anhu: ‘Vidim da voliš stoku i pustinju, pa kada kod svoje stoke ili u pustinji budeš učio ezan za namaz, povisi svoj glas, jer nema nijednog džina, čovjeka niti bilo čega drugog što bude čulo poziv mujezinovog glasa da mu to neće posvjedočiti na Sudnjem danu. To sam čuo od Allahovog Poslanika, a.s.‘, kazao je Ebu-Seid.”


 

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَرَأْسُهُ فِي حَجْرِي وَأَنَا حَائِضٌ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kabisa, a njemu Sufjan, prenoseći od Mensura, on od svoje majke, a ona od Aiše da je rekla: “Vjerovjesnik, a.s., je znao učiti Kur‘an dok mu je glava bila na mom krilu, a ja imala menstruaciju.”


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدٍ الْقَارِيَّ، حَدَّثَاهُ أَنَّهُمَا، سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، يَقُولُ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمٍ، يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَمَعْتُ لِقِرَاءَتِهِ، فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلاَةِ، فَتَصَبَّرْتُ حَتَّى سَلَّمَ، فَلَبَبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ تَقْرَأُ قَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ كَذَبْتَ، أَقْرَأَنِيهَا عَلَى غَيْرِ مَا قَرَأْتَ‏.‏ فَانْطَلَقْتُ بِهِ أَقُودُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا‏.‏ فَقَالَ ‏”‏ أَرْسِلْهُ، اقْرَأْ يَا هِشَامُ ‏”‏‏.‏ فَقَرَأَ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ ‏”‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ اقْرَأْ يَا عُمَرُ ‏”‏‏.‏ فَقَرَأْتُ الَّتِي أَقْرَأَنِي فَقَالَ ‏”‏ كَذَلِكَ أُنْزِلَتْ، إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Jahja b. Bukejr, njemu Lejs, a ovom Ukajl, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Urve, on od Misvera b. Mahrema i Abdur-Rahmana b. Abdul-Karija, a oni od Omera b. Hattaba da je kazivao: “Čuo sam Hišama b. Hakima kako za života Allahovog Poslanika, a.s., uči suru El-Furkan. Obratio sam pažnju na njegovo učenje, pa sam primijetio da on uči na više načina, a ja to nisam bio čuo od Allahovog Poslanika, a.s., te ga, iako je bio u namazu, zamalo nisam silom spriječio. Pa ipak, strpio sam se dok nije predao selam. Onda sam ga povukao za ogrtač i upitao: ‘Ko te je podučio takvom načinu učenja te sure?‘ — ‘Podučio me je Allahov Poslanik, a.s.‘, odgovori mi on, ali mu ja tada rekoh: ‘Lažeš! On je mene podučio (da učim) ovu suru drukčije, a ne ovako kako si je ti proučio!‘ Uputio sam se nakon toga Allahovom Poslaniku, a.s., vodeći ga sa sobom. (Kada sam došao), rekoh mu: ‘Zaista sam ja slušao ovoga kako uči suru El-Furkan onako kako ti meni nisi pokazao!‘ — ‘Pusti ga!‘, reče Vjerovjesnik, dodavši: ‘Prouči je, Hišame!‘ On je ponovo prouči onako kako sam ga već čuo da uči. Tada Allahov Poslanik, a.s., reče: ‘Ovako je objavljena.‘ — ‘Uči ti, Omere!‘, naredi (potom) meni. Ja sam je proučio onako kako me je on podučio, te on reče: ‘Ovako je objavljena. Zaista je Kur‘an objavljen na sedam harfova (načina učenja), pa ga čitajte (učite) onako kako vam je najlakše!‘”


 

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ يَزِيدُ حَدَّثَنِي مُطَرِّفُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عِمْرَانَ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا يَعْمَلُ الْعَامِلُونَ قَالَ ‏ “‏ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Ma‘mer, a njemu Abdul-Varis, prenoseći od Jezida, on od Mutarrifa b. Abdullaha, a ovaj od Imrana da je kazivao: “Upitao sam: ‘Allahov Poslaniče, pa čemu ona trud onih koji se trude?‘, pa mi je on odgovorio: ‘Svakome je olakšano ono za šta je stvoren.‘“


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَالأَعْمَشِ، سَمِعَا سَعْدَ بْنَ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ فِي جِنَازَةٍ فَأَخَذَ عُودًا فَجَعَلَ يَنْكُتُ فِي الأَرْضِ فَقَالَ ‏”‏ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ كُتِبَ مَقْعَدُهُ مِنَ النَّارِ أَوْ مِنَ الْجَنَّةِ ‏”‏‏.‏ قَالُوا أَلاَ نَتَّكِلُ‏.‏ قَالَ ‏”‏ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ ‏{‏فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى‏}‏ ‏”‏‏.‏ الآيَةَ‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Beššar, njemu Gunder, a ovom Šu‘ba, prenoseći od Mensura i A‘meša, oni od Sa‘da b. Ubejda, on od Ebu-Abdur-Rahmana, a ovaj od Alije, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., je bio na jednoj dženazi, pa je uzeo jedan štap i počeo njime kopkati po zemlji, govoreći: ‘Nema nijednog od vas da mu nije već određeno mjesto u Vatri ili u Džennetu!‘ — ‘Pa hoćemo li se osloniti na to?‘, upitali su neki. ‘Radite, svakome je nešto olakšano — ‘onome koji udjeljuje i ne griješi…‘‘, odgovorio je on.“


 

وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ بْنُ خَيَّاطٍ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، سَمِعْتُ أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لَمَّا قَضَى اللَّهُ الْخَلْقَ كَتَبَ كِتَابًا عِنْدَهُ غَلَبَتْ ـ أَوْ قَالَ سَبَقَتْ ـ رَحْمَتِي غَضَبِي‏.‏ فَهْوَ عِنْدَهُ فَوْقَ الْعَرْشِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Halifa b. Hajjat da mu je kazivao Mu‘temir, njemu njegov otac, a ovom Katada, prenoseći od Ebu-Rafija, a on od Ebu-Hurejre da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Kada je Allah završio stvaranje, kod Sebe je napisao jednu poruku: ‘Moja milost nadvladala je (ili je rekao: pretekla je) Moju srdžbu.‘ Ona kod Njega stoji iznad Arša.”


 

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي غَالِبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، أَنَّ أَبَا رَافِعٍ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ كِتَابًا قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ الْخَلْقَ إِنَّ رَحْمَتِي سَبَقَتْ غَضَبِي‏.‏ فَهْوَ مَكْتُوبٌ عِنْدَهُ فَوْقَ الْعَرْشِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO MI JE Muhammed b. Ebu-Galib, njemu Muhammed b. Ismail, a ovom Mu‘temir, prenoseći od svoga oca, ovaj od Katade, on od Ebu-Rafija, ovaj od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, a on od Allahovog Poslanika, a.s., da je rekao: “Allah je, prije nego što je stvorio stvorenja, napisao jednu poruku: ‘Moja milost pretekla je Moju srdžbu.‘ Ona kod Njega stoji zapisana iznad Arša.”


 

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، وَالْقَاسِمِ التَّمِيمِيِّ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ كَانَ بَيْنَ هَذَا الْحَىِّ مِنْ جُرْمٍ وَبَيْنَ الأَشْعَرِيِّينَ وُدٌّ وَإِخَاءٌ، فَكُنَّا عِنْدَ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ فَقُرِّبَ إِلَيْهِ الطَّعَامُ فِيهِ لَحْمُ دَجَاجٍ، وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ كَأَنَّهُ مِنَ الْمَوَالِي، فَدَعَاهُ إِلَيْهِ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُهُ يَأْكُلُ شَيْئًا فَقَذِرْتُهُ، فَحَلَفْتُ لاَ آكُلُهُ‏.‏ فَقَالَ هَلُمَّ فَلأُحَدِّثْكَ عَنْ ذَاكَ، إِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي نَفَرٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ قَالَ ‏”‏ وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ‏”‏‏.‏ فَأُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِنَهْبِ إِبِلٍ فَسَأَلَ عَنَّا فَقَالَ ‏”‏ أَيْنَ النَّفَرُ الأَشْعَرِيُّونَ ‏”‏‏.‏ فَأَمَرَ لَنَا بِخَمْسِ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى، ثُمَّ انْطَلَقْنَا قُلْنَا مَا صَنَعْنَا حَلَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ يَحْمِلُنَا، وَمَا عِنْدَهُ مَا يَحْمِلُنَا، ثُمَّ حَمَلَنَا، تَغَفَّلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمِينَهُ، وَاللَّهِ لاَ نُفْلِحُ أَبَدًا، فَرَجَعْنَا إِلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ فَقَالَ ‏”‏ لَسْتُ أَنَا أَحْمِلُكُمْ، وَلَكِنَّ اللَّهَ حَمَلَكُمْ، إِنِّي وَاللَّهِ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ مِنْهُ، وَتَحَلَّلْتُهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Abdullah b. Abdul-Vehhab, njemu Ejjub, prenoseći od Ebu-Kilaba i Kasima Temimija, a oni od Zehdema da je kazivao: “Između dvaju ogranaka Džerma i Eš‘arija postojala je ljubav i bratstvo. Bili smo (jednom prilikom) kod Ebu-Musaa Eš‘arija kad mu je donesena hrana u kojoj je bilo kokošije meso. Kod njega je bio neki čovjek iz Benu-Tejmullaha koji je, kako je izgledalo, bio štićenik. Ebu-Musa pozvao ga je da jede, ali je on rekao: ‘Ja sam ga vidio da jede nešto što ja nisam volio, pa sam se zakleo da ga neću jesti.‘ — ‘Dođi, ja ću ti o tome ispričati‘, reče mu on (i nastavi kazivati): ‘Došao sam (jednom prilikom) Allahovom Poslaniku, a.s., s grupom Eš‘arija tražeći jahalicu. ‘Tako mi Allaha‘, reče nam on, ‘neću vam dati jahalice, niti vam za jahanje imam šta dati!‘ Zatim su Vjerovjesniku, a.s., dovedene deve dobivene kao ratni plijen, pa nas je on potražio govoreći: ‘Gdje je ona grupa Eš‘arija?‘ Dao nam je pet dobrih deva. Krenuli smo potom, ali smo se (ubrzo) upitali: ‘Šta to uradismo? Allahov Poslanik, a.s., bio se zakleo da nam neće dati jahalice te da nam za jahanje nema šta dati, ali nam ih je poslije ipak dao. Zanemarili smo zakletvu Allahovog Poslanika, a.s.! Tako nikada nećemo postići uspjeh!‘ Vratili smo se Allahovom Poslaniku, a.s., i ispričali mu to. ‘Nisam vam ih ja dao‘, reče nam on, ‘nego vam ih je Allah dao! Tako mi Allaha, kad god se zakunem za nešto, a onda vidim da je nešto drugo bolje od toga, ja zaista uradim ono što je bolje, a za prekršenu se zakletvu iskupim‘, (dodao je on).‘“


 

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو جَمْرَةَ الضُّبَعِيُّ، قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا إِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ الْمُشْرِكِينَ مِنْ مُضَرَ، وَإِنَّا لاَ نَصِلُ إِلَيْكَ إِلاَّ فِي أَشْهُرٍ حُرُمٍ، فَمُرْنَا بِجُمَلٍ مِنَ الأَمْرِ، إِنْ عَمِلْنَا بِهِ دَخَلْنَا الْجَنَّةَ، وَنَدْعُو إِلَيْهَا مَنْ وَرَاءَنَا‏.‏ قَالَ ‏ “‏ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ، آمُرُكُمْ بِالإِيمَانِ بِاللَّهِ، وَهَلْ تَدْرُونَ مَا الإِيمَانُ بِاللَّهِ شَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَإِقَامُ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ، وَتُعْطُوا مِنَ الْمَغْنَمِ الْخُمُسَ، وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ لاَ تَشْرَبُوا فِي الدُّبَّاءِ، وَالنَّقِيرِ، وَالظُّرُوفِ الْمُزَفَّتَةِ، وَالْحَنْتَمَةِ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Amr b. Ali, njemu Ebu-Asim, a ovom Kurra b. Halid, prenoseći od Ebu-Džemre Dubeija, a on od Ibn-Abbasa da je kazivao: “Izaslanici Abdul-Kajsa došli su Allahovom Poslaniku, a.s., i rekli mu: ‘Između nas i tebe idolopoklonici su Mudara, pa ti zato možemo doći samo u svetim mjesecima. Naredi nam, zato, više obaveze koje će nas, ako ih budemo radili, uvesti u Džennet, pa da i one koji su ostali iza nas pozivamo da ih rade.‘ ‘Naređujem vam četvero‘, reče im on, ‘a zabranjujem četvero. Naređujem vam da vjerujete u Allaha — a znate li šta je to vjera u Allaha? To je svjedočenje da nema Boga osim Allaha, obavljanje namaza, davanje zekata i davanje petine od ratnog plijena. Zabranjujem vam također četvero: da pijete iz tikvi, iz posuda izdubljenih iz palmina panja, smolastih posuda i iz zelenih krčaga.‘“


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ إِنَّ أَصْحَابَ هَذِهِ الصُّوَرِ يُعَذَّبُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَيُقَالُ لَهُمْ أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Kutejba b. Seid, njemu Lejs, a ovom Nafi, prenoseći od Kasima b. Muhammeda, a on od Aiše, radijallahu anhu, da je Allahov Poslanik, a.s., rekao: “Zaista će vlasnici ovih slika (i kipova) biti kažnjeni na Sudnjem danu. Bit će im rečeno: ‘Dajte život onima koje ste stvarali!‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ إِنَّ أَصْحَابَ هَذِهِ الصُّوَرِ يُعَذَّبُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَيُقَالُ لَهُمْ أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan, a njemu Hammad b. Zejd, prenoseći od Ejjuba, ovaj od Nafija, a on od Ibn-Omera, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Zaista će (vlasnici) ovih slika (i kipova) biti kažnjeni na Sudnjem danu. Bit će im rečeno: ‘Dajte život onima koje ste stvarali!‘“


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ “‏ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذَهَبَ يَخْلُقُ كَخَلْقِي، فَلْيَخْلُقُوا ذَرَّةً، أَوْ لِيَخْلُقُوا حَبَّةً أَوْ شَعِيرَةً ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Muhammed b. Ala‘, njemu Ibn-Fudajl, ovom Umara, a njemu Ebu-Zur‘a, prenoseći od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Uzvišeni je Allah rekao: ‘Ko je veći nepravednik od onoga koji pokušava stvoriti nešto poput onoga što sam Ja stvorio?! Pa eto, neka stvore samo jedan trun, jednu sjemenku ili jedno ječmeno zrno!‘“


 

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَالأُتْرُجَّةِ، طَعْمُهَا طَيِّبٌ وَرِيحُهَا طَيِّبٌ، وَالَّذِي لاَ يَقْرَأُ كَالتَّمْرَةِ، طَعْمُهَا طَيِّبٌ وَلاَ رِيحَ لَهَا، وَمَثَلُ الْفَاجِرِ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الرَّيْحَانَةِ، رِيحُهَا طَيِّبٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ، وَمَثَلُ الْفَاجِرِ الَّذِي لاَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الْحَنْظَلَةِ، طَعْمُهَا مُرٌّ وَلاَ رِيحَ لَهَا ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Hudba b. Halid, njemu Hemmam, a ovom Katada, prenoseći od Enesa, a on od Ebu-Musaa, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Musliman koji uči Kur‘an sliči narandži — i okus i miris su joj lijepi; musliman koji ne uči Kur‘an sliči datuli — okus joj je lijep, a mirisa uopće nema; grešnik koji uči Kur‘an sliči bosioku — miris mu je lijep, a okus gorak; grešnik koji ne uči Kur‘an sliči divljoj tikvi — okus joj je gorak, a nikakva mirisa nema.”


 

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ سَأَلَ أُنَاسٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْكُهَّانِ فَقَالَ ‏”‏ إِنَّهُمْ لَيْسُوا بِشَىْءٍ ‏”‏‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنَّهُمْ يُحَدِّثُونَ بِالشَّىْءِ يَكُونُ حَقًّا‏.‏ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ تِلْكَ الْكَلِمَةُ مِنَ الْحَقِّ يَخْطَفُهَا الْجِنِّيُّ فَيُقَرْقِرُهَا فِي أُذُنِ وَلِيِّهِ كَقَرْقَرَةِ الدَّجَاجَةِ، فَيَخْلِطُونَ فِيهِ أَكْثَرَ مِنْ مِائَةِ كَذْبَةٍ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ali, a njemu Hišam, prenoseći od Ma‘mera, a ovaj od Zuhrija…; a PRIČAO MI JE i Ahmed b. Salih, njemu Anbesa, a ovom Junus, prenoseći od Ibn-Šihaba, ovaj od Jahjaa b. Urve b. Zubejra, a on od Urve b. Zubejra da je Aiša, radijallahu anhu, kazivala: “Neki su ljudi upitali Vjerovjesnika, a.s., o vračarima, pa im je on rekao: ‘Oni nemaju nikakve vrijednosti!‘ — ‘Ali, Alahov Poslaniče‘, rekoše oni, ‘oni pričaju o nečemu što se uistinu dogodi!‘ Vjerovjesnik, a.s., na to im odgovori: ‘To bude jedna istinita riječ koju džin ugrabi i šapne je u uho svome prijatelju (čovjeku), poput rakoljenja kokoši, a onda oni s tim pomiješaju više od stotinu laži.‘“


 

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ سِيرِينَ، يُحَدِّثُ عَنْ مَعْبَدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏”‏ يَخْرُجُ نَاسٌ مِنْ قِبَلِ الْمَشْرِقِ وَيَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، ثُمَّ لاَ يَعُودُونَ فِيهِ حَتَّى يَعُودَ السَّهْمُ إِلَى فُوقِهِ ‏”‏‏.‏ قِيلَ مَا سِيمَاهُمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ سِيمَاهُمُ التَّحْلِيقُ ‏”‏‏.‏ أَوْ قَالَ ‏”‏ التَّسْبِيدُ ‏”‏‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ebu-Numan, njemu Mehdi b. Mejmun, a ovom Muhammed b. Sirin, prenoseći od Ma‘beda b. Sirina, a on od Ebu-Seida Hudrija, radijallahu anhu, (da je kazivao): “Vjerovjesnik, a.s., je rekao: ‘Pojavit će se neki ljudi iz pravca istoka koji će učiti Kur‘an, ali im to (učenje) neće prelaziti ključne kosti. Oni će prolaziti kroz islam kao što strijela prolazi kroz ulovljenu životinju i onda se u njega više neće vraćati dok se god strijela ne vrati na tetivu luka.‘ — ‘A kakvo će im biti obilježje?‘, upitao je neko, pa je on odgovorio: ‘Njihovo će obilježje biti brijanje (ili je rekao: uklanjanje kose).‘“


 

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِشْكَابٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ كَلِمَتَانِ حَبِيبَتَانِ إِلَى الرَّحْمَنِ، خَفِيفَتَانِ عَلَى اللِّسَانِ، ثَقِيلَتَانِ فِي الْمِيزَانِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ، سُبْحَانَ اللَّهِ الْعَظِيمِ ‏”‏ ‏.‏

 

PRIČAO NAM JE Ahmed b. Iškab, njemu Muhammed b. Fudajl, ovom Umara b. Ka‘kaa, a njemu Ebu-Zur‘a, prenoseći od Ebu-Hurejre, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, a.s., rekao: “Dvije su riječi omiljene Milostivom; lahke su za izgovor, a teške na vagi. To su: ‘Neka je slava i hvala Allahu! Neka je slava Uzvišenom Allahu!‘“