Jamčenje

وَقَالَ أَبُو الزِّنَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الأَسْلَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ بَعَثَهُ مُصَدِّقًا، فَوَقَعَ رَجُلٌ عَلَى جَارِيَةِ امْرَأَتِهِ، فَأَخَذَ حَمْزَةُ مِنَ الرَّجُلِ كَفِيلاً حَتَّى قَدِمَ عَلَى عُمَرَ، وَكَانَ عُمَرُ قَدْ جَلَدَهُ مِائَةَ جَلْدَةٍ، فَصَدَّقَهُمْ، وَعَذَرَهُ بِالْجَهَالَةِ‏.‏ وَقَالَ جَرِيرٌ وَالأَشْعَثُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ فِي الْمُرْتَدِّينَ اسْتَتِبْهُمْ، وَكَفِّلْهُمْ‏.‏ فَتَابُوا وَكَفَلَهُمْ عَشَائِرُهُمْ‏.‏ وَقَالَ حَمَّادٌ إِذَا تَكَفَّلَ بِنَفْسٍ فَمَاتَ فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ‏.‏ وَقَالَ الْحَكَمُ يَضْمَنُ‏.‏

 

2290. Ebu Zinad je prenio od Muhammeda ibn Hamze ibn Amra Eslemija, a on od svoga oca, koga je Omer, radijallahu ‘anhu, poslao kao prikupljača zekata, pa je jedan čovjek (ranije) spolno općio s robinjom svoje žene i Hamza je od toga čovjeka uzeo obavezu (jamstvo) dok on nije došao natrag Omeru. Omer je, međutim, već njemu bio udario za to 100 štapova, pa im to i potvrdio, a njega opravdao neznanjem (propisa). Džerir i Eš‘as rekli su Abdullahu ibn Mes‘udu za konvertite: „Traži da se pokaju i uzmi im jamstvo!” Potom su se oni pokajali i za njih jamčila njihova rodbina. Hammad je kazao: „Kada neko jamči za osobu i ona umre, na njega nema više obaveze jamstva!”, a Hakem je rekao: „Jamči.”


 

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هُرْمُزَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ أَنَّهُ ذَكَرَ رَجُلاً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ سَأَلَ بَعْضَ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنْ يُسْلِفَهُ أَلْفَ دِينَارٍ، فَقَالَ ائْتِنِي بِالشُّهَدَاءِ أُشْهِدُهُمْ‏.‏ فَقَالَ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا‏.‏ قَالَ فَأْتِنِي بِالْكَفِيلِ‏.‏ قَالَ كَفَى بِاللَّهِ كَفِيلاً‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ‏.‏ فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى، فَخَرَجَ فِي الْبَحْرِ، فَقَضَى حَاجَتَهُ، ثُمَّ الْتَمَسَ مَرْكَبًا يَرْكَبُهَا، يَقْدَمُ عَلَيْهِ لِلأَجَلِ الَّذِي أَجَّلَهُ، فَلَمْ يَجِدْ مَرْكَبًا، فَأَخَذَ خَشَبَةً، فَنَقَرَهَا فَأَدْخَلَ فِيهَا أَلْفَ دِينَارٍ، وَصَحِيفَةً مِنْهُ إِلَى صَاحِبِهِ، ثُمَّ زَجَّجَ مَوْضِعَهَا، ثُمَّ أَتَى بِهَا إِلَى الْبَحْرِ، فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي كُنْتُ تَسَلَّفْتُ فُلاَنًا أَلْفَ دِينَارٍ، فَسَأَلَنِي كَفِيلاً، فَقُلْتُ كَفَى بِاللَّهِ كَفِيلاً، فَرَضِيَ بِكَ، وَسَأَلَنِي شَهِيدًا، فَقُلْتُ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا، فَرَضِيَ بِكَ، وَأَنِّي جَهَدْتُ أَنْ أَجِدَ مَرْكَبًا، أَبْعَثُ إِلَيْهِ الَّذِي لَهُ فَلَمْ أَقْدِرْ، وَإِنِّي أَسْتَوْدِعُكَهَا‏.‏ فَرَمَى بِهَا فِي الْبَحْرِ حَتَّى وَلَجَتْ فِيهِ، ثُمَّ انْصَرَفَ، وَهْوَ فِي ذَلِكَ يَلْتَمِسُ مَرْكَبًا، يَخْرُجُ إِلَى بَلَدِهِ، فَخَرَجَ الرَّجُلُ الَّذِي كَانَ أَسْلَفَهُ، يَنْظُرُ لَعَلَّ مَرْكَبًا قَدْ جَاءَ بِمَالِهِ، فَإِذَا بِالْخَشَبَةِ الَّتِي فِيهَا الْمَالُ، فَأَخَذَهَا لأَهْلِهِ حَطَبًا، فَلَمَّا نَشَرَهَا وَجَدَ الْمَالَ وَالصَّحِيفَةَ، ثُمَّ قَدِمَ الَّذِي كَانَ أَسْلَفَهُ، فَأَتَى بِالأَلْفِ دِينَارٍ، فَقَالَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ جَاهِدًا فِي طَلَبِ مَرْكَبٍ لآتِيَكَ بِمَالِكَ، فَمَا وَجَدْتُ مَرْكَبًا قَبْلَ الَّذِي أَتَيْتُ فِيهِ‏.‏ قَالَ هَلْ كُنْتَ بَعَثْتَ إِلَىَّ بِشَىْءٍ قَالَ أُخْبِرُكَ أَنِّي لَمْ أَجِدْ مَرْكَبًا قَبْلَ الَّذِي جِئْتُ فِيهِ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ قَدْ أَدَّى عَنْكَ الَّذِي بَعَثْتَ فِي الْخَشَبَةِ فَانْصَرِفْ بِالأَلْفِ الدِّينَارِ رَاشِدًا ‏”‏‏.‏

 

2291. Ebu Abdullah (Buharija) kaže: – Lejs je rekao da mu je prenio Dža‘fer ibn Rebija od Abdurrahmana ibn Hurmuza, on od Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, spomenuo jednog čovjeka od Izraelićana koji je zatražio od nekog Izraelićanina da mu pozajmi 1.000 zlatnika, a on mu rekao: „Dovedi mi svjedoka koji će mi svjedočiti!” „Pa dovoljan je svjedok Allah.“ – kazao je on. „Dovedi mi jamca!“ – rekao je on. „Dovoljan je jamac Allah.“ – kazao je on. „Istinu si rekao.“ – kazao je Izraelićanin i predao mu ih do imenovanog roka. Kasnije je dužnik izašao do mora, obavio svoj posao i tragao za kakvom lađom da se na nju ukrca i stigne vjerovniku do roka koji mu je odredio. Pošto nije našao nikakvu lađu uzeo je jedno drvo, izdubio ga, u njega stavio hiljadu zlatnika i pismo za svoga druga (vjerovnika), a zatim izdubljeno mjesto začepio, odnio ga do mora i rekao: „Bože moj! Ti uistinu znaš da sam ja od toga i toga pozajmio hiljadu zlatnika, i on mi tražio jamca, a ja mu rekao: ’Allah je dovoljan jamac.’, i on se s Tobom zadovoljio. A tražio mi je i svjedoka pa sam ja kazao: ’Allah je dovoljan svjedok.’, i on se s Tobom zadovoljio. Ja sam se istinski trudio da nađem kakvu lađu da mu pošaljem to što je njegovo. Pošto to nisam mogao, ja ga povjeravam Tebi. Tada ga je bacio u more i on je potonuo, a on se vratio natrag da potraži kakvu lađu da ga dobaci u njegovo mjesto. Potom je i onaj čovjek što mu je pozajmio zlatnike izašao da vidi neće li možda ugledati lađu koja je već trebala donijeti njegovu imovinu. Utom je ugledao ono drvo u kojem je bila njegova imovina, uzeo ga za svoje ukućane kao ogrevno drvo i kada ga je raspilio, našao je (u njemu) svoju imovinu i pismo. Kasnije je stigao i onaj kome je on pozajmio novac, noseći drugih 1.000 zlatnika, i rekao: ’Bogami, mnogo sam se trudio u traženju lađe da ti pravovremeno donesem tvoju imovinu i nisam pronašao nikakvu lađu prije ove u kojoj sam sada došao.’ ’Jesi li ti meni ranije što poslao?’ – upitao je Izraelićanin. ’Kažem ti da nisam našao nikakvu lađu prije ove u kojoj sam evo sada došao.’ ’Allah je, uistinu, isporučio umjesto tebe ono što si ti poslao u onom drvetu, pa sretno se vrati natrag sa tih hiljadu zlatnika!’ – kazao je Izraelićanin.“


 

حَدَّثَنَا الصَّلْتُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ إِدْرِيسَ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما – ‏{‏وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ‏}‏ قَالَ وَرَثَةً ‏{‏وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ‏}‏ قَالَ كَانَ الْمُهَاجِرُونَ لَمَّا قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَرِثُ الْمُهَاجِرُ الأَنْصَارِيَّ دُونَ ذَوِي رَحِمِهِ لِلأُخُوَّةِ الَّتِي آخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمْ، فَلَمَّا نَزَلَتْ ‏{‏وَلِكُلٍّ جَعَلْنَا مَوَالِيَ‏}‏ نَسَخَتْ، ثُمَّ قَالَ ‏{‏وَالَّذِينَ عَقَدَتْ أَيْمَانُكُمْ ‏}‏ إِلاَّ النَّصْرَ وَالرِّفَادَةَ وَالنَّصِيحَةَ، وَقَدْ ذَهَبَ الْمِيرَاثُ وَيُوصِي لَهُ‏.‏

 

2292. PRIČAO NAM JE Salt ibn Muhammed, njemu Ebu Usame, prenoseći od Idrisa, on od Talhe ibn Musarrifa, ovaj od Seida ibn Džubejra, a on od ibn Abbasa, radijallahu ‘anhuma, da je: Svemu smo odredili “mevalije” protumačio: “nasljednike”, a za “… onima kojima ste se obavezali…” rekao: „Muhadžira je bilo mnogo i kada su došli u Medinu svaki muhadždžir nasljeđivao je ensariju pored njegove rodbine po krvi, zbog bratimljenja kojim ih je međusobno pobratio Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, što je dokinuto kada je objavljeno: “… svemu smo odredili nasljednike…” Potom je još rekao: “… a onima kojima ste se obavezali…” znači: “samo međusobno materijalno ispomaganje i iskreno savjetovanje.” Tako je to nasljedstvo prestalo, oporučivanje ostalo.


 

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَدِمَ عَلَيْنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ فَآخَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُ وَبَيْنَ سَعْدِ بْنِ الرَّبِيعِ‏.‏

 

2293. PRIČAO NAM JE Kutejbe, njemu Isma‘il ibn Dža‘fer, prenoseći od Humejda, da je Enes, radijallahu ‘anhu, rekao: „Nama je došao Abdurrahman ibn Auf, pa ga je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, pobratio sa Sa‘dom ibn Rebijem.”


 

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، قَالَ قُلْتُ لأَنَسٍ رضى الله عنه أَبَلَغَكَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏ “‏ لاَ حِلْفَ فِي الإِسْلاَمِ ‏”‏‏.‏ فَقَالَ قَدْ حَالَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ قُرَيْشٍ وَالأَنْصَارِ فِي دَارِي‏.‏

 

2294. PRIČAO NAM JE Muhammed ibn Sabbah, njemu Isma‘il ibn Zekerijja, a ovome Asim: – Rekao sam Enesu, radijallahu ‘anhu: „Je li ti preneseno da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ‘U islamu nema štićeništva.’“? Tada je on rekao: „Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, sprovodio je bratimljenje (štićeništvo) između Kurejšija i ensarija u mojoj kući.”


 

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِجَنَازَةٍ، لِيُصَلِّيَ عَلَيْهَا، فَقَالَ ‏”‏ هَلْ عَلَيْهِ مِنْ دَيْنٍ ‏”‏‏.‏ قَالُوا لاَ‏.‏ فَصَلَّى عَلَيْهِ، ثُمَّ أُتِيَ بِجَنَازَةٍ أُخْرَى، فَقَالَ ‏”‏ هَلْ عَلَيْهِ مَنْ دَيْنٍ ‏”‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏”‏ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو قَتَادَةَ عَلَىَّ دَيْنُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَصَلَّى عَلَيْهِ‏.‏

 

2295. PRIČAO NAM JE Ebu Asim, prenoseći od Jezida ibn Ebu Ubejda, on od Seleme ibn Ekve‘a, radijallahu ‘anhu, da je Vjerovjesniku, sallallahu alejhi ve sellem, donesen jedan umrli da mu klanja dženaza-namaz, pa je upitao: „Ima li na njemu čiji dug?“ „Nema.“ – rekli su prisutni i on mu je klanjao dženazu. Potom je donesen drugi (umrli) i on je upitao: „Ima li na njemu kakav dug?” „Ima.“ – rekli su oni. „Klanjajte vi svome drugu!“ – rekao je on. Potom je Ebu Katade kazao: „Allahov Poslaniče, sallallahu alejhi ve sellem, njegov dug je moja obaveza!”, i tada mu je on klanjao dženazu.


 

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهم ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ “‏ لَوْ قَدْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ، قَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا ‏”‏‏.‏ فَلَمْ يَجِئْ مَالُ الْبَحْرَيْنِ حَتَّى قُبِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ أَمَرَ أَبُو بَكْرٍ فَنَادَى مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عِدَةٌ أَوْ دَيْنٌ فَلْيَأْتِنَا‏.‏ فَأَتَيْتُهُ، فَقُلْتُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي كَذَا وَكَذَا، فَحَثَى لِي حَثْيَةً فَعَدَدْتُهَا فَإِذَا هِيَ خَمْسُمِائَةٍ، وَقَالَ خُذْ مِثْلَيْهَا‏.‏

 

2296. PRIČAO NAM JE Ali ibn Abdullah, njemu Sufjan, a ovome Amr, koji je čuo Muhammeda ibn Alija da prenosi od Džabira ibn Abdullaha, radijallahu ‘anhuma, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: „Da je došao dohodak (glavarine) iz Bahrejna, ja bih ti dao toliko, toliko i toliko.” Međutim, Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, umro je, a dohodak iz Bahrejna nije stigao. Kada je taj dohodak došao, Ebu Bekr je naredio pa je oglašeno: „Ko je imao od Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, kakvo obećanje ili potraživanje duga, neka nam dođe!” Ja sam mu tada otišao i rekao: „Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, mi je kazao: ’Dao bih ti toliko, toliko i toliko.’” Ebu Bekr je tada zagrabio pregršti (novca), ja sam to izbrojio i bijaše 500 (dirhema). „Uzmi još dva puta toliko!“ – rekao je on.


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ‏.‏ وَقَالَ أَبُو صَالِحٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ قَطُّ، إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ، وَلَمْ يَمُرَّ عَلَيْنَا يَوْمٌ إِلاَّ يَأْتِينَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَفَىِ النَّهَارِ بُكْرَةً وَعَشِيَّةً، فَلَمَّا ابْتُلِيَ الْمُسْلِمُونَ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا قِبَلَ الْحَبَشَةِ، حَتَّى إِذَا بَلَغَ بَرْكَ الْغِمَادِ لَقِيَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ ـ وَهْوَ سَيِّدُ الْقَارَةِ ـ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ يَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجَنِي قَوْمِي فَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسِيحَ فِي الأَرْضِ فَأَعْبُدَ رَبِّي‏.‏ قَالَ ابْنُ الدَّغِنَةِ إِنَّ مِثْلَكَ لاَ يَخْرُجُ وَلاَ يُخْرَجُ، فَإِنَّكَ تَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَصِلُ الرَّحِمَ، وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ، وَأَنَا لَكَ جَارٌ فَارْجِعْ فَاعْبُدْ رَبَّكَ بِبِلاَدِكَ‏.‏ فَارْتَحَلَ ابْنُ الدَّغِنَةِ، فَرَجَعَ مَعَ أَبِي بَكْرٍ، فَطَافَ فِي أَشْرَافِ كُفَّارِ قُرَيْشٍ، فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لاَ يَخْرُجُ مِثْلُهُ، وَلاَ يُخْرَجُ، أَتُخْرِجُونَ رَجُلاً يُكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَيَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَحْمِلُ الْكَلَّ، وَيَقْرِي الضَّيْفَ، وَيُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ‏.‏ فَأَنْفَذَتْ قُرَيْشٌ جِوَارَ ابْنِ الدَّغِنَةِ وَآمَنُوا أَبَا بَكْرٍ وَقَالُوا لاِبْنِ الدَّغِنَةِ مُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيَعْبُدْ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، فَلْيُصَلِّ وَلْيَقْرَأْ مَا شَاءَ، وَلاَ يُؤْذِينَا بِذَلِكَ، وَلاَ يَسْتَعْلِنْ بِهِ، فَإِنَّا قَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا‏.‏ قَالَ ذَلِكَ ابْنُ الدَّغِنَةِ لأَبِي بَكْرٍ، فَطَفِقَ أَبُو بَكْرٍ يَعْبُدُ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَلاَ يَسْتَعْلِنُ بِالصَّلاَةِ وَلاَ الْقِرَاءَةِ فِي غَيْرِ دَارِهِ، ثُمَّ بَدَا لأَبِي بَكْرٍ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، وَبَرَزَ فَكَانَ يُصَلِّي فِيهِ، وَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَيَتَقَصَّفُ عَلَيْهِ نِسَاءُ الْمُشْرِكِينَ وَأَبْنَاؤُهُمْ، يَعْجَبُونَ وَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلاً بَكَّاءً لاَ يَمْلِكُ دَمْعَهُ حِينَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَأَفْزَعَ ذَلِكَ أَشْرَافَ قُرَيْشٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَرْسَلُوا إِلَى ابْنِ الدَّغِنَةِ فَقَدِمَ عَلَيْهِمْ، فَقَالُوا لَهُ إِنَّا كُنَّا أَجَرْنَا أَبَا بَكْرٍ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَإِنَّهُ جَاوَزَ ذَلِكَ، فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، وَأَعْلَنَ الصَّلاَةَ وَالْقِرَاءَةَ، وَقَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا، فَأْتِهِ فَإِنْ أَحَبَّ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَعَلَ، وَإِنْ أَبَى إِلاَّ أَنْ يُعْلِنَ ذَلِكَ فَسَلْهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْكَ ذِمَّتَكَ، فَإِنَّا كَرِهْنَا أَنْ نُخْفِرَكَ، وَلَسْنَا مُقِرِّينَ لأَبِي بَكْرٍ الاِسْتِعْلاَنَ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَتَى ابْنُ الدَّغِنَةِ أَبَا بَكْرٍ، فَقَالَ قَدْ عَلِمْتَ الَّذِي عَقَدْتُ لَكَ عَلَيْهِ، فَإِمَّا أَنْ تَقْتَصِرَ عَلَى ذَلِكَ وَإِمَّا أَنْ تَرُدَّ إِلَىَّ ذِمَّتِي، فَإِنِّي لاَ أُحِبُّ أَنْ تَسْمَعَ الْعَرَبُ أَنِّي أُخْفِرْتُ فِي رَجُلٍ عَقَدْتُ لَهُ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي أَرُدُّ إِلَيْكَ جِوَارَكَ، وَأَرْضَى بِجِوَارِ اللَّهِ‏.‏ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ قَدْ أُرِيتُ دَارَ هِجْرَتِكُمْ، رَأَيْتُ سَبْخَةً ذَاتَ نَخْلٍ بَيْنَ لاَبَتَيْنِ ‏”‏‏.‏ وَهُمَا الْحَرَّتَانِ، فَهَاجَرَ مَنْ هَاجَرَ قِبَلَ الْمَدِينَةِ حِينَ ذَكَرَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَرَجَعَ إِلَى الْمَدِينَةِ بَعْضُ مَنْ كَانَ هَاجَرَ إِلَى أَرْضِ الْحَبَشَةِ، وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏”‏ عَلَى رِسْلِكَ فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي ‏”‏‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ هَلْ تَرْجُو ذَلِكَ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ ‏”‏ نَعَمْ ‏”‏‏.‏ فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَصْحَبَهُ وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ‏.‏

 

2297. PRIČAO NAM JE Jahja ibn Bukejr, njemu Lejs prenoseći od Ukajla, da je Ibn Šihab kazao da ga je Urve ibn Zubejr obavijestio da je Aiša, radijallahu anha, supruga Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, rekla: „Svoje roditelje sam zapamtila da ispovijedaju vjeru islam.” Ebu Salih je rekao da mu je prenio Abdullah od Enesa, on od Zuhrija koji kaže da ga je obavijestio Urve ibn Zubejr, da je Aiša, radijallahu anha, izjavila: „Nisam nikako zapamtila svoje roditelje, a da oni nisu ispovijedali vjeru islam, a nije nam prošao nijedan dan, a da nam u njemu nije došao Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, i to krajevima toga dana: jutrom ili večerom. Kada su muslimani zapali u iskušenje, Ebu Bekr je izašao kao muhadžir prema Abesiniji i kada je stigao u Berkul-Gimad susreo ga je Ibn Degine, poglavica plemena Kare, i upitao: ’Ebu Bekre, kuda namjeravaš?’ ’Istjerao me moj narod pa hoću da idem u zemlju u kojoj ću moći obožavati svoga Stvoritelja.’ Tada je Ibn Degine rekao: ’Takav kao što si ti ne izlazi i ne progoni se! Ti siromahe opskrbljuješ, rodbinu obilaziš, nemoćne (i siročad) zbrinjavaš, a u nastalim neprilikama ispomažeš istinu. Ja ti dajem zaštitu, pa se vrati i obožavaj svoga Stvoritelja u svojoj zemlji!’ Potom je Ibn Degine uzjahao devu, povratio se s Ebu Bekrom, obišao prvake kurejšijskih nevjernika i rekao im: ’Kao što je Ebu Bekr: ne izlazi, ne istjeruje se i ne seli se! Zar izgonite čovjeka koji opskrbljuje siromašnog, obilazi rodbinu, snosi teret siročeta, ugošćuje gosta i u neprilikama ispomaže što je pravo?’ Kurejšije su uvažile zaštitu Ibn Degine, Ebu Bekru dali sigurnost, a Ibn Deginetu rekli: ’Zapovjedi Ebu Bekru, da se moli svome Stvoritelju u svojoj kući; neka klanja i uči što hoće samo da nas s tim ne uznemiruje i da to ne čini javno, jer se stvarno bojimo da ne dovede u iskušenje naše sinove i naše žene.’ Ibn Degine je to prenio Ebu Bekru, pa se Ebu Bekr molio svome Stvoritelju u svome domu i nije javno obavljao namaz, a niti Kur’an van svoje kuće (učio). Kasnije se Ebu Bekr domislio i u dvorištu svoje kuće sagradio sebi posebnu prostoriju za vjerske obrede, u nju izlazio, klanjao i učio Kur’an, pa su žene idolopoklonika i njihovi sinovi padali gurajući se do njega, čudili mu se i gledali ga. Ebu Bekr bijaše žalostiv čovjek i kada bi učio Kur’an nije mogao zaustaviti suze. To je ugledne kurejšijske idolopoklonike uplašilo, pa su poslali po Ibn Deginu i kada im je on došao, oni su mu rekli: ’Mi smo dali zaštitu Ebu Bekru, s tim da se on moli svome Gospodaru (Stvoritelju) u svojoj kući, a on je to prešao, sagradio sebi prostoriju za vjerske obrede u dvorištu svoje kuće gdje javno klanja i uči Kur’an i mi se već bojimo da ne zavede naše sinove i naše žene, pa idi mu, i ako hoće da se ograniči da obožava svoga Gospodara u svojoj kući, pa neka to čini, a ako neće, nego hoće da to čini samo javno, traži od njega da ti se odrekne tvog štićeništva, jer mi ne želimo da ti ga prekršimo, premda Ebu Bekru ne priznajemo javno djelovanje.’ Potom je Ibn Degine – rekla je Aiša – došao Ebu Bekru i rekao: ’Ti znaš što sam ja s tobom ugovorio, pa ili se na to ograniči ili odustani od mog štićeništva, jer ja ne želim da Arapi čuju da sam iznevjerio čovjeka kome sam dao obavezu!’ Ebu Bekr je odgovorio: ’Odričem se tvoje zaštite i zadovoljavam se Allahovom zaštitom.’ Božiji Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, tada je bio u Mekki. Nešto kasnije Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kazao je: ’Već mi je prikazan dom vaše selidbe, vidio sam močvaru s palmovicima između dva crna krša, dva kamena predjela.’ Kada je to Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kazao, u Medinu se preselio ko je mislio seliti, a vratio se u Medinu i poneko od onih koji su ranije otišli u Abesiniju. I Ebu Bekr se spremaše za selidbu, pa mu je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: ’Ne žuri! Zaista se nadam da se i meni dozvoli (seoba).’ ’Nadaš li se tome? Žrtvovao bih i oca za tebe!’ – rekao je Ebu Bekr. ’Da.’ – odgovorio je on. Tako se i Ebu Bekr zadržao radi Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da mu bude drug, i hranio dvije deve, koje je imao, četiri mjeseca lišćem drveta semur (vrsta akacije).“


 

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُؤْتَى بِالرَّجُلِ الْمُتَوَفَّى عَلَيْهِ الدَّيْنُ فَيَسْأَلُ ‏”‏ هَلْ تَرَكَ لِدَيْنِهِ فَضْلاً ‏”‏‏.‏ فَإِنْ حُدِّثَ أَنَّهُ تَرَكَ لِدَيْنِهِ وَفَاءً صَلَّى، وَإِلاَّ قَالَ لِلْمُسْلِمِينَ ‏”‏ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ ‏”‏‏.‏ فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْفُتُوحَ قَالَ ‏”‏ أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ، فَمَنْ تُوُفِّيَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَتَرَكَ دَيْنًا فَعَلَىَّ قَضَاؤُهُ، وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَلِوَرَثَتِهِ ‏”‏‏.‏

 

2298. PRIČAO NAM JE Jahja ibn Bukejr, njemu Lejs prenoseći od Ukajla, on od ibn Šihaba, ovaj od Ebu Seleme, da je Ebu Hurejre, radijallahu ‘anhu, rekao: – Kada bi se Allahovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem, donio umrli koji je bio dužan, on bi upitao: „Je li za svoj dug ostavio kakav višak?”, i kada bi mu bilo rečeno da je on za svoj dug ostavio dovoljno imovine, klanjao bi, u protivnom rekao bi muslimanima: „Klanjajte svome drugu!” Kada mu je Allah dao (prihod) od osvajanja rekao je: „Ja sam vjernicima preči od njih samih, pa ko od siromašnih vjernika umre i ostavi kakav dug, ja sam dužan da ga isplatim, a ko ostavi kakvu imovinu, ona (s dugom) pripada njegovim nasljednicima.”